.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Материалы отфильтрованы по дате: Душанбе, 03 Сентябр 2018 - || ФАРАЖ
Душанбе, 03 Сентябр 2018 17:58

Марги сарбози панҷӣ дар Ванҷ

21-уми август дар баробари мусалмонони дунё мардуми Тоҷикистон низ Иди сайиди Қурбонро бо хурсандӣ  пешвоз гирифта, ҳамдигарро табрику муборакбод мегуфтанд, аммо дар хонаводаи Ёдгоровҳо аз деҳаи Сармантой-2 (қаблан деҳаи ба номи Ленин)-и ҷамоати Озодагони ноҳияи дурдасти Панҷ ғаму мотам ҳукмфармо буд: Волидон ва пайвандон ҷасади беҷони Абдуқаюми 19-соларо интизорӣ мекашиданд.

Шояд хонандаи азиз фикр кунад, ки ҷои тааҷҷуб нест, ӯ ҳам мисли дигар ҷавонони муҳоҷири ҷавонмарги тоҷик маъмулан дар ғурбат, дар шаҳрҳои Русия аз дасти тоссарону «скинхед»-ҳо ё авбошону нарконманҳо ба ҳалокат расидааст. Ин аллакай барои ҳар як оилаи тоҷик чизи маъмулӣ гаштааст ва  коре аз дасташон намеояд.

Аммо, хонандаи гиромӣ, ҷасади ин ҷавонмарги навхати 19-солаи аз зиндагӣ бӯе набурдаро на аз шаҳри ғурбат, балки аз яке аз қисми ҳарбии ватани озоду ободу маҳбубамон -Тоҷикистон ба волидон расонданд.

Наздикони Абдуқаюм (равонаш шод бод) иддао доранд, фарзандашон бар асари латукӯби шадид дар макони хизматаш-қисми ҳарбии Язғулом, воқеъ дар ноҳияи Ванҷ, ки зертобеи отряди сарҳадии Дарвоз аст, ба шаҳодат расидааст, аммо ҳарбиёне, ки ҷасадро ҳамроҳӣ карданд, гуфтаанд, ки «Абдуқаюм аз баландӣ афтида, ба ҳалокат расидааст ва ҷузъиёти бештаре надоранд».

Пайвандони марҳум дар суҳбат иброз доштанд, ки қазияро ҳамин тавр нахоҳанд гузошт ва барои ба ҷавобгарӣ кашидани омилони ин ҷинояти нобахшиданӣ ҳама талошҳошро хоҳанд кард. Яке аз наздикони марҳум бо қатъият мегӯяд, барои исботи ҳарфаш, ки ҷавон бар асари латукӯб ба ҳалокат расонида шудааст, сабти суҳбати телефонии яке аз кормандони ҳамин қисми низомиро дар даст дорад. Аз он сӯи гӯшӣ, аз ноҳияи Ванҷ гуфтаанд, ки «ин ҷавон мавриди латукӯб қарор гирифтааст ва нафари ӯро ба марг расонида, аллакай дар боздошт аст», аммо ин корманди қисми низомӣ дар бораи сабабҳои латукӯб, нафарон ва ё нафари ӯро ба марг расонида, маълумоти бештаре надодааст.

Наздикон гуфтанд, ҷасади Абдуқаюми ҷавонмаргашонро соати 18-и рӯзи 21-уми август, дар рӯзи Иди Қурбон ба онҳо расониданд. Ҷисми беҷони сарбози ғурамарги Ватанро намояндагон аз Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия, шуъбаи корҳои дохилӣ, комиссариати ҳарбии ноҳияи Панҷ ва ҳамчунин, афсарони қисми ҳарбӣ дар ноҳияи Ванҷ, ҳамроҳӣ мекарданд. Ба қавли эшон, тани беҷони фарзандашон пас аз панҷ моҳи хизмати аскарӣ танҳо барои 15 дақиқа дар хонаи падар меҳмон буд. Пайвандон гуфтанд, мақомот барои шустани ҷасад иҷозат надоданд ва онҳоро мутмаъин сохтанд, ки ҷасад аллакай тибқи суннату шариати исломӣ шуставу кафан карда шудааст.

Абдусалом, тағои сарбози марҳум мегӯяд, мақомот ба наздикон имкон доданд, ки  танҳо рӯи майитро бубинанд. Бино ба гуфтаи ӯ, пас аз кушодани рӯйии ҷиянаш, осори латукӯби шадидро мушоҳида кардаанд: «Аз ҷумла, лабаш дарида, бинияш шикаста ва сару рӯйяш сиёҳу кабуд буд».

Дар ин рӯзи шум натавонистем бо падари ғамзадаи хонадон дар мавриди фарзанди ғӯрамаргаш суҳбат кунем, вале Абдураҳмон -тағои дигари Абдуқаюми ҷавонмарг гуфт, ӯ 5 моҳ қабл, бо хоҳиши худ ба хизмати аскарӣ рафта буд.

-Соати 12-и рӯзи 20-уми август, 3-4 соат қабл аз марг, бо Абдуқаюм телефонӣ суҳбат доштам. Хеле хурсанд буд. Гуфт, ки «барои пагоҳ, рӯзи Иди Қурбон тайёрӣ дида истодаем. Ош мепазем». Ҳамаамонро бо ид табрик кард, бо падару модар ва хоҳару бародаронаш ҳам суҳбат карда, бо рӯзи ид онҳоро ҳам муборакбод кардааст - мегӯяд тағои марҳум.

Бино ба гуфтаи Абдураҳмон, оилаи Ёдгоровҳо иборат аз 6 нафар-4 писару ду духтаранд ва Абдуқаюм писари хурдии хонадон шуху боору номус буд. Бо сабаби муҳоҷир ва донишҷӯ будани бародарон, Абдуқаюм аз ёрдамчиёни асосии падар будааст. Новобаста аз ҷавонӣ аллакай касби кафшергарӣ, ронандагиро омӯхта, дар баробари падар, ки сохтмончӣ аст, ин касбро низ хуб аз худ кардааст. Абдуқаюм мақсад доштааст, ки пас аз ба анҷом расонидани хизмати Модар-Ватан сохтмончӣ шуда, ризқу рӯзии хонаводаро бо ҳунару касби ҳалол таъмин созад.

-Аммо ҳайҳот, ки мақсаду ният ва орзуҳои беолоишашро дар ин синну соли ҷавонӣ ба зери хоки сард бурд, - гиря дар гулӯи Абдураҳмон банд мешавад.

Комиссари комиссариати ҳарбии ноҳияи Панҷ Дилшод Гулов рӯзи 23-юми август дар як суҳбати телефонӣ иброз дошт, ки Ёдгоров Абдуқаюм ихтиёран ба хизмати аскарӣ сафарбар шудааст ва мардонавор барои Ватан хизмат кардааст.

-Ҷузъиёти ҳодиса барои мо ҳам то ҳол маълум нест, зеро он ҷо набудем ва гуфта наметавонем, ки чӣ воқеа шудааст. Мақомоти дахлдор аллакай тафтишотро оғоз кардаанд ва рӯзҳои наздик сабабҳои ҳодиса маълум хоҳад шуд,- гуфт Гулов.

Комиссар Гулов боздошти нафареро барои латукӯби аскар Ёдгоров Абдуқаюм тасдиқ ё рад накард, вале гуфт, ҳамхизматон ва шахсони дар гирду атроф қарордошта, мавриди бозҷӯӣ қарор гирифтаанд: 

-Агар ҷиноят бошад, он ҳатман ошкор ва тариқи телевизион намоиш дода мешавад, то барои дигарон дарси ибрат гардад. Касе, ки ҷиноят содир мекунад, бояд дар назди қонун ҷавоб гӯяд,- хулоса кард Комиссари комиссариати ҳарбии ноҳияи Панҷ Дилшод Гулов.

Дар ҳамин ҳол сухангӯи Қушӯнҳои сарҳадии КДАМ Муҳаммад Улуғхоҷаев дар суҳбат бо «Фараж» гуфт, айни замон нисбат ба ҳолати фавт ё ба ҳалокат расидани сарбоз Ёдгоров Абдуқаюм аз ҷониби Прокуратураи ҳарбии Тоҷикистон санҷиш оғоз гардидааст ва то ба анҷом расидани санҷиш ҷузъиёти бештаре дар ин маврид дода наметавонанд.

Номбурда дар мавриди он ки гӯё нафарони дар латукӯб дастдошта аллакай дар боздошт қарор доранд, изҳори бехабарӣ кард ва гуфт он ба салоҳияти Прокуратураи ҳарбӣ рабт дорад.

-Агар ҳангоми санҷиш даст доштани ягон нафар дар марги сарбоз ошкор карда шавад, ӯ ҳатман тибқи қонунҳои амалкунандаи кишвар ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида мешавад ва ба сазои амалаш хоҳад расид,- гуфт Муҳаммад Улуғхоҷаев. 

Марги наваскарон ҳангоми адои қарзи шаҳрвандӣ дар қисмҳои низомии кишвар дар ҳолест, ки мақомоти тафтишотӣ дар аксар маврид сабабҳои рух додани чунин фоҷиаҳоро ба худи аскарон рабт медиҳанд ва мегӯянд, ки беэътиборӣ ва беэҳтиётӣ нисбат ба оинномаву дастурамалҳои қисми низомӣ бештар бо фоҷиа анҷом меёбанд.

Ҳамчунин, моҳи июни соли равон мақомот ҷасади беҷони Давлатов Исмоил Комилович, аскари ҷавонмарги дигареро аз ноҳияи Ҷалолиддини Балхӣ, ки дар қисми низомии шаҳри Исфара адои хизмат мекард, ба волидон супориданд.

Аз ин қисми ҳарбӣ ба волидони ин ҷавони марҳум гуфтаанд, ки ҳангоми хӯроки нисфирӯзӣ дар гулӯяш «переловка» дармонда, роҳи нафасашро бастааст ва ин ҳолат боис ба марги сарбоз гардидааст. Марги Исмоил Давлатов дар ҳоле рух дод, ки пас аз ду моҳ муҳлати хизматаш поён меёфт ва ба назди волидон баргашта, бояд  бо номзадаш, ки тӯли 2 сол содиқонаву бесаброна ӯро интизорӣ мекашид, тӯйи арӯсӣ барпо мекард.

Дар баробари гузаронидани санҷиш барои муайян кардани сабабҳои марги наваскари панҷӣ Ёдгоров Абдуқаюм ҳамчунин, комиссияи махсуси Прокуратураи ҳарбии Тоҷикистон дар ҳайати намояндагони Қушӯнҳои сарҳадии КДАМ сабаби ба худкушӣ даст задани сарбози дигари ин ниҳодро тафтиш мекунанд.

Бино ба хабарҳо, сарҳадбон Аваз Набиеви 22-сола сокини ноҳияи Вахши вилояти Хатлон, ҳангоми дар зодгоҳ дар рухсатии хизматӣ қарор доштан даст ба худкушӣ задааст. Ин сарбоз аз моҳи майи соли 2017 дар дастаи сарҳадии КДАМ, дар ноҳияи Ишкошим хизмат мекард ва рӯзи 20-уми август ба назди волидон рафтааст. Пас аз ду рӯз, субҳи 22-юми август ҷасадашро дар назди трансформатори назди манзили зисташон овезон ёфтаанд.

Аз қисми марзбонӣ гуфтаанд, ба Набиев Аваз барои хизмати намунавӣ пеш аз Иди Қурбон рухсатӣ додаанд, ғайр аз ин пас аз ид тӯйи бародараш дар назар буд.

Ин сарбоз дар маҳалле, ки худро овехтааст, бо навиштае рӯи хок аз волидон узр хоста, бародарашро бо тӯй табрик гуфтааст.

Наздиконаш гуфтаанд, ки шаб дар хона ҳамроҳи дигар аъзои оила хоб буд ва субҳ хеста чӣ гуна ва барои чӣ ба ин кор даст задани сарбоз барояшон рӯшан нест.

Шамсулло Фозилов, МТЖТ

Шумо дар Слайд
Душанбе, 03 Сентябр 2018 17:27

БУҚҚАгӣ

Чунин ба назар мерасад, ки «фарҳанги буққагӣ» ягона рамзи ҷомеаи мансабдорпарвари мо мебошад!

Аслан ба ин ном ва ба ин маънӣ тасаввур кардани як мансабдор гуноҳи ман нест. Ин мансабдоронанд, ки дар мо аз худ чунин як таассурот боқӣ мондаанд. Таҳлили он чи ки мо мушоҳида мекунем, хулосаеро ба бор меоварад, ки дар ҷомеа як фарҳанги хосса бо номи «фарҳанги буққагӣ» ҳукмрон аст.

Вожаи “буққагӣ” шояд дар колаби забони тоҷикӣ маънии чаппа диҳад. Аммо агар дуруст диққад диҳед, инсон табиатан буққа аст. Инро гоҳо ғурур ва ё такаббур ҳам мегӯянд. Вале буққагӣ аз ғурур фарқ бояд дошта бошад.

Ғурур – шинохти худи инсон, пос доштани арзишҳои инсонӣ, фидоӣ будан барои ҳифзи муқаддасот аст. Буққагӣ бошад, баракс, поймол кардани арзишҳо ба поси ҳифзи манфиатҳои шахсии худ, нишон додани он ки ту аз дигарон боло ҳастӣ, муаррифӣ шудааст.

Як навъ пайвастагии инсонро ба ҳайвон хануз дар замони худ файласуф Арасту гуфта буд. Ӯ одамро «махлуқи сиёсӣ» номид. Вақт ин гуфтаҳоро собит намуд. Ва имрӯз мебинем, ҳар касе ба курсии мансаб нишаст, ҳамоно хислатҳои буққагӣ дар ӯ ҳувайдо мегардад. Инсон замоне, ки ҳукмрон шуд, замоне ки «шоҳ» будани худрову «вазир» будани табъашро ҳис кард, худро аз дигарон боло гузоштан мегирад ва кушиш мекунад, ки буққа буданашро атрофиён дарк кунанд.

Аз ин рӯ, мансаб, ҳамон тавре, ки Макиавелли (сиёсатшиноси итолиёвӣ) мегӯяд, василаи расидан ба орзуҳои афсонавӣ ва хушбахтист. Мансабдорӣ марҳалаест кӯтоҳ, ки симои аслии инсонро нишон медиҳад. Баъд аз ин, умре мардум аз собиқ мансабдор ё ба нафрат ҳарф мегӯянд ва ё ба некӣ ёд мекунанд.

Хуш ба холат мансабдор, агар касе пас аз «маргат» ба ту раҳмат гуфт.

Акнун бармегардем сари мақсад. Тули ду ҳафтаи охир мардуми кишвар аз ду воқеаи мубрами рӯз бештар сухан гуфтанд: қимматӣ дар арафаи Иди Қурбон, ва аз тасмими Хадамоти алоқа роҷеъ ба баланд бардоштани нархи симкортҳо.

Шарҳи кӯтоҳ:

1)Қимматӣ дар арафаи иди кулли мусалмонон дар Тоҷикистон падидаи нав нест. Андешаҳои Сайид Ҷамолидини Афғонӣ ба хотир расид: «дар Ғарб ислом нест, вале мусалмонӣ ҳаст, дар мо ислом ҳаст, вале мусалмонӣ нест». Мушкил нест мушоҳидаи он ки бо фарорасии чунин маъракаҳои муҳим шумораи буққаҳо меафзояд. Ин маротиб низ ҳар ки буққа буд, дар бозор ҷо гирифт, молашро фурӯхт ва муфт пул ёфт.

2)Тасмими Хадамоти алоқа шояд аз гармтарин бахсҳо миёни мардум ва расонаҳову шабакаҳои иҷтимоӣ мебошад. Аммо Хадамоти зиддиинхисорӣ хомӯш аст. Ҳеч як вазорати дигар намегӯяд, ки бас аст ин буқкагӣ. Ҳеҷ як вакили Маҷлиси намояндагон, ки манфиатҳои мардумро бояд ҳимоя кунанд, садо баланд накарданд. Ширкатҳои мобилӣ табиист, ки вокуниш нишон намедиҳанд, зеро аз ин иқдом онҳо бештар фоида мегиранд.  Пас ин буқкагӣ нест?

Ба 250 сомонӣ расидани нархи як симкорт шуру шанги зиёд хезонд. Шуру шанге, ки ба гӯши мансабдорон нарасид ва расиданаш ҳам имкон надорад.

Чунин менамояд, ки ё мансабдорон бо қабули қонунҳову пешгирии иқдомҳо сабри мардумро месанҷанд ё воқеан, ҳис кардаанд, ки онҳо буққаанд ва дигар ҳеҷ касе наметавонад садди роҳашон шавад.

Гумонам замоне расидааст, ки буққагиро қатъ ва мардумро қадр бояд кард.

Ҳадди ақал ба ҳамон андозае, ки шуморо қадр мекунанд ва ба поси он ки ба Шумо бовар доранд!

Диловар Салимов,

“Фараж”

Шумо дар Нигоҳи хос

Муассисаи давлатии Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ яке аз муассисаҳои калонтарини илмию табобатӣ ва тадқиқотӣ буда, дар шаҳраки Шифокорон (Қарияи боло) дар қисмати 10 воқеъ мебошад. Ин муассисаи давлатӣ чи аз лиҳози потенсиали илмию тадқиқотӣ ва чи аз нигоҳи табобатӣ дар миқёси минтақа ва берун аз он яке аз муассисаҳои тандурустии беҳтарин шинохта шудааст.

Дар ин марказ 11 нафар докторон ва 17 нафар номзадҳои илмҳои тиб фаъолияти корӣ доранд. Дар асоси базаҳои муҷаҳҳази ин маркази табобатӣ ду кафедраи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Муассисаи давлатии баъдидипломии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият доранд, ки дар як вақт ба беморону ниёзмандон мададу маслиҳатҳои худро арзонӣ медоранд. Ин муассисаи давлатӣ дорои 235 кати табобатӣ буда, аз ҳашт шуъба, аз қабили шуъбаи бемориҳои репродуктивӣ (30 кат), шуъбаи онкопроктоурологӣ (25 кат), шуъбаи кӯдакона (30 кат), шуъбаи кимиёдармонӣ ва ёрии полиативӣ (30 кат), шуъбаи нурдармонӣ (40 кат), шуъбаи тороко-абдоминалӣ (30 кат), шуъбаи умумӣ (30 кат) ва шуъбаи маммалогӣ ва ҷарроҳии реконструктивию барқарорсозӣ (20 кат) иборат мебошад. Қисми ташхисӣ аз шуъбаи ташхис ва табобати амбулаторӣ (дармонгоҳӣ), шуъбаи ташхиси рентгенологӣ, эндоскопӣ ва ултрасадо, озмоишгоҳи клиникию биохимиявӣ, озмоишгоҳи иммунологӣ, озмоишгоҳи бактереологӣ, шуъбаи ташхиси морфологӣ бо иммунногистохимия ва қисми ёрирасон, ки аз шуъбаи ташкилию методӣ, лобараторияи истеҳсоли маҳлулҳои тамизшуда, шуъбаи хунгузаронӣ, шуъбаи хӯрока ва шуъбаи хоҷагидорӣ иборат мебошад. Ин муассисаи давлатӣ дорои дармонгоҳи машваратӣ мебошад, ки дар як рӯз қобилияти қабул намудани зиёда аз 300 беморро дорад. Инчунин, дар дармонгоҳи машваратӣ беморон метавонанд ба табибони гӯш, гулӯ ва бинӣ, табиби бемориҳои занона, ҷарроҳони кӯдакон ва калонсолон муроҷиат намоянд. Дар марказ лабараторияи морфологӣ фаъолият менамояд, ки ин боиси осон шудани ташхисгузаронии морфологӣ гардидааст. 

Давоми нимсолаи авали соли 2017 дар дармонгоҳи марказ 6307 нафар беморонро қабул намудаанд, ки аз онҳо 3518 нафарашон бистарӣ карда шудаанд. Аз ҷамъи умумии муроҷиаткунандагон 5496 нафар муроҷиаткунанда калонсолон буда, 811 нафари боқӣ беморони хурдсол мебошанд, ки ин рақам нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 963 бемор зиёд аст. Нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 175 бемор зиёд ба қайд гирифта шудааст. Дар муоина ва муайян намудани ташхиси беморони Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ ҳиссаи шуъбаи рентгенология ва ултрасадо мавқеи муҳим дорад. Дар ин шуъба мутахассисони баланддараҷа кор мекунанд. Шуъба бо дастгоҳи рентгенӣ ва дигар лавозимоти лозимӣ барои кори пурраи он таҷҳизонида шудааст. Дар шуъба аз моҳи сентябри соли 2010 дастгоҳи маммограф фаъолият дорад, ки дар шаш моҳи соли 2017-ум 329 ташхиси маммография гузаронида шудааст. Дар шуъбаи ташхиси дарунӣ муоинаи ултрасадои узвҳо ва ташхиси эндоскопӣ гузаронида мешавад. Шуъба бо чор адад таҷҳизоти ултрасадо, гастроскоп, клоноскоп, брохоскоп таҷҳизонида шудааст.

Аз ҷумлаи беморони гирифтори бемории бадсифат, ки 1395 нафарро ташкил медиҳанд, ҷойҳои аввалро бемориҳои зерин ишғол мекунанд:

1) Саратони ғадуди ширӣ.

2) Саратони пӯст.

3) Саратони гарданаки бачадон.

4) Саратони меъда.

5) Лимфомаҳо.

6) Саратони шуш.

Дар марказ барои табобат ва ҷарроҳии дилхоҳ омос ва дигар варамҳо, ки ба категорияи бемории саратон дохил мегарданд, тамоми шароит муҳайё карда шудааст. 98,6%-и умумии табибон ва 78,2%-и кормандони миёнаи тиб дорои дараҷаҳои корманди тиб мебошанд, ки ин рақам беҳтарин дар мамлакат ба ҳисоб меравад. Аз лиҳози дараҷанокии илмии кормандон бошад, 49,4%-и табибон дараҷанокии илмиро соҳиб мебошанд, ки ин гувоҳи масъулияти баланд доштани мутахассисони ин муассисаи давлатӣ мебошад, ки аз ду нафар корманд як нафараш дараҷанокии илмиро соҳиб мебошад ва баҳри пешбурди корҳои илмию тадқиқотӣ дар ин муассисаи бонуфузи тандурустии кишвар барои бурдани корҳои илмию тадқиқотӣ ва пешгирӣ намудани бемориҳои саратонӣ дар давраҳои аввал тамоми шароитҳо муҳайё карда шудааст. Саҳми кормандони илмии ин муассиса миёни дигар чунин муассисаҳои минтақа бағоят калон буда, танҳо давоми шаш моҳи аввали соли ҷорӣ кормандони ин муассиса дар даҳҳо конфронсу семинарҳои дохилию байналмилалӣ иштирок намуда, маърӯзаҳо кардаанд.

Танҳо давоми шаш моҳи аввали соли 2017 дар марказ 2840 нафар бемор табобат ёфтааст, ки ин 74,6% иҷроиши кат-рӯзро ташкил медиҳад. Дар асоси дастовардҳои илмӣ соҳаи саратоншиносии ҷумҳурӣ ба натиҷаҳои хуби корӣ ноил гардидааст. 

Дарёфти бемории саратон дар марҳилаи аввали табобат аз 50,5 % то 71,1% афзоиш ёфта, марҳилаи чоруми табобатӣ бошад, аз 18,3% то 17,2% паст карда шудааст.

Дар натиҷаи ҳамкориҳо бо МАГАТЕ шуъбаи нурии Муассисаи давлатии илмию саратоншиносӣ пурра бо таҷҳизоти ҳозиразамон ҷиҳозонида шуда, мутахассисон барои кор кардан бо чунин таҷҳизот дар хориҷи кишвар омӯзонида шудаанд, ки дар асоси ин дастовард лоиҳаи ташкили шуъбаи табобати нурӣ дар вилояти Суғд аз тарафи МАГАТЕ ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирӣ ёфта, сохтмони он оғоз ёфт. Бо дасгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шуъбаи кӯдакона таъмири пурраи капиталӣ гузаронида шуда, он бо таҷҳизоти нави муосир таъмин карда шуд.

Дар ҳамаи марказҳои саратоншиносӣ, ки дар ҷумҳурӣ чортоянд, дорухонаҳои махсус барои фурӯши дорувории кимиёдармонӣ ба роҳ монда шудааст. Лабараторияҳои иммунноферментӣ барои муайян кардани онкомаркерҳои бемории саратон дар ҷумҳурӣ ба роҳ монда шудааст. Базаҳои моддию техникии муассисаҳо аз ҳисоби дастрасии таҷҳизоти муосири эндоскопӣ, рентгени рақамӣ, ултрасадо барои бахши эҳё ва наҷот беҳтар кунонида шудааст. Дар амалия ҷарроҳиҳои басо мураккаб дар муассисаҳои махсусгардонидашудаи табобатӣ ворид карда шудаанд.

Сафи кормандони илмӣ дар соҳа аз ҳисоби ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ афзуд. Кадрҳои саратоншинос ба воситаи интернатура ва ординатураи клиникӣ дар ДДТТ ва ДТИ бо БКТТ тайёр карда мешаванд.

Дар Маркази илмии саратоншиносӣ дар натиҷаи таъмири капиталӣ ва дастрасии лавозимоти тиббӣ барои гузаронидани табобати паллиативӣ шароити хуб ташкил карда шудааст. Дар ҳамкорӣ бо ташкилоти умумиҷаҳонии тиб реестри ягонаи беморони саратон ташкил карда шудааст.

Гуфтан ба маврид аст, ки дар таърихи саратоншиносии кишвар бори аввал таҳлилҳои иммуногистохимиявӣ ба роҳ монда шуд, ки мушкили беморонро осон ва барои табобати бармаҳали бемории саратон мусоидат мекунад. Пештар аз ин беморон барои маълум намудани таҳлили иммуногистохимиявӣ ба марказҳои саратоншиносии берун аз кишвар муроҷит мекарданд, ки арзиши хидмадрасонии он дандоншикан буд. Алҳол бошад шаҳрвандон метавонанд дар Маркази саратоншиносии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо нархи арзону дастрас таҳлили иммуногистохимиявиро гузаронанд.  

Дар асоси дастгири бевоситаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии кишвар ва махсусан бо дастгирии бевосита ва ҳаматарафаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имрӯз дар ин муассиса барои пешгирӣ, ташхис, табобат ва гузаронидани корҳои илмию тадқиқотӣ тамоми шароит муҳайё буда, дилхоҳ беморони саратон дар давраи аввали беморӣ дар ин муассиса пурра табобат карда мешаванд. Аз натиҷаи таҳлилҳо муайян карда шуд, ки дар асоси дар вақташ муроҷиат намудан ба табибон аз категорияи якуми беморӣ 99,9% ва аз категорияи дуюми беморӣ 95,7%-и беморон пурра табобат карда мешаванд. 

Дар суҳбат бо мо директори ин муассиса, доктори илми тиб Ҳусейнов Зафар Ҳабибуллоевич иброз намуд, ки «дар он комёбиҳои беназире, ки мо ноил гардидему соҳаи тандурустии кишвар басо рушду нумуъ намуд, хизмати фарзонафарзанди миллат, президенти ҷумҳурӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зиёд аст. Имрӯз мо ба он дастовардҳое ноил гардидем, ки давоми 70 соли гузаштаи замони шӯравӣ онро орзу мекардем. Мо табибон бояд ҳамеша аз сарвари хирадманд ва Пешвои муаззами худ ифтихор дошта бошем».

 

Саиди ҲАЙДАР, МТЖТ,

Холмаҳмади ВАРОРУДӢ, узви ИЖТ

Шумо дар Ҷомеъа
Душанбе, 03 Сентябр 2018 17:09

Восеъ: Сарзамини шоҳи Ҳулбук

Восеъ ҳамчун ноҳия соли 1936 ташкил ёфтааст. Ноҳияи Восеъ 6,7%-и ҳудуди умумии вилояти Хатлонро ташкил медиҳад. Ноҳия дар қисмати ҷанубу шарқии Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъ буда, он аз шимол бо ноҳияи Темурмалик, аз тарафи шарқ бо ноҳияҳои Ховалинг ва Кӯлоб, аз тарафи ғарб бо ноҳияи Данғара ва аз тарафи ҷануб бо ноҳияи Ҳамадонӣ ҳамсарҳад мебошад. Масоҳати умумии ноҳияи Восеъ 766 километри мураббаъ буда, маркази маъмурии он шаҳраки Восеъ мебошад. Сохтори маъмурии ноҳия аз 1 ҷамоати шаҳрак ва 7 ҷамоати деҳот иборат аст. Аз моҳи июли соли соли 2014 Ғафурзода Мӯсо Зариф раиси ноҳияи Восеъ мебошад.

 

Аҳолӣ 

Мувофиқи маълумотҳои оморӣ шумораи умумии аҳолии ноҳия 205 299 нафарро ташкил медиҳад. Таркиби этникии аҳолиро 87,5 фоиз тоҷикон, 9,6 фоиз ӯзбекон ва 2,9 фоиз дигар миллатҳо ташкил медиҳад. Аз шумораи умумии аҳолӣ 49,6 фоизро мардҳо (99449 нафар) ва 50,4 фоизро занҳо (101054 нафар) ташкил медиҳанд. Ноҳия аз рӯи хусусияташ аграрӣ буда, 88,4 фоизи аҳолӣ дар деҳот истиқомат менамояд. 

 

Таърих 

Восеъ ноҳияи куҳанбунёд буда, таърихи бой дорад. Дар ноҳия 18 мавзеъҳои таърихӣ ва осорҳои меъморӣ-таърихӣ мавҷуд аст. Чанде аз инҳо: маҷмааи таърихии Ҳулбук, Манзартеппа, Қайнар, мавзеи Ғелот, мавзеи Эмомалӣ ва Авғондилӣ мавзеъҳои таърихии машҳури ноҳия мебошанд. Дар аксар мавзеъҳои таърихӣ кофтуков ва тадқиқотҳои ҳафриётшиносӣ ва бостоншиносӣ идома дорад, вале ҳоло ҳам онҳо пурра таърихи аслии ин ёдгориҳоро аён насохтаанд. 

Дар маъхазҳои арабизабони асрҳои 9–10, аз ҷумла, асарҳои Ибни Хурдодбеҳ («Китобу-л-масолик-ва-л-мамолик»), Ибни Ҳавқал («Сурату-л-арз»), ал-Мақдисӣ («Аҳса¬ну-т-тақосим») шаҳри Ҳулбук ҳамчун маркази Хуталон ёд шудааст, ки он ҳоло дар фосилаи 7 км дуртар аз маркази ноҳияи Восеъ ҷойгир аст. Мавзеи Ҳулбукро бостоншиносон дар ҷойи деҳаи Қурбоншаҳиди ноҳияи Восеъ донистаанд, ки қисми онро мардум Хишттеппа меномиданд. Аз харобаҳои Хишттеппаи Қурбоншаҳид ҳангоми ҳафриёт қасри подшоҳ, куҳандиз, биноҳои гуногуни аз хишти пухта сохташуда ва дигар иморатҳои ёрирасон пайдо шуданд. Ба ақи¬даи бостоншиносон Б.А.Литвинский ва Е.А.Давидович, мавзеи харобаҳои шаҳристони Ҳулбук 70 га масоҳатро ишғол мекунад, ки дар қисми он имрӯз бозор ҷой¬гир шудааст. Дар солҳои 50–60 асри 20 дар мавзеи Қурбоншаҳид теппачаҳои зиёде воқеъ буданд, ки сокинони деҳа ин теппачаҳоро канда, хиштҳои онро барои сохтмони хона истифода кардаанд. Харобаҳои шаҳри Ҳулбук дар де¬ҳаи Қурбоншаҳиди Восеъ бори аввал солҳои 1953–54 аз тарафи бостоншиносон Б.А.Литвинский ва Е.А.Давидович пайдо ва таҳқиқ шудааст. Аз соли 1957 то охири сол¬ҳои 80 бостоншинос Э.Ғуломова дар ин хароба ҳафриёт кардааст. Ҳангоми ҳафриёт аз харобаҳои Ҳулбук беш аз 5 ҳазор шикастпора ва лавҳаҳои гуногуни гачи кандакорӣ ёфт шудаанд, ки бо нақшу нигори хеле зебои ҳандасӣ ва хатти кӯфӣ оро ёфтаанд. Тимсоли ду мусиқинавозро, ки Э. Ғуломова соли 1984 аз толори қасри шоҳони Хатлон пайдо кардааст, аслаш дар Эрмитажи Санкт-Петербург маҳфуз аст. Ба муносибати ҷашни 2700-солагии шаҳри Кӯлоб бостоншинос Ю.Яъқубов солҳои 2004–05 харобаҳои Ҳулбук¬ро мавриди таҳқиқу омӯзиш қарор дода, собит намуд, ки дар ин мавзеъ қасри ҳокимони Хат¬лон ҷойгир буд. Ибни Ҳурдодбеҳ инчунин аз мавзеи Нозкӯл ва аспҳои хатлонӣ ёд мекунад, ки дар ҳудуди деҳаи Қайнари но¬ҳияи Восеъ ҷой¬гир аст. Асли Қайнар, ба қавли сокинони деҳаи Кадучӣ, аз номи Искандари Зулқарнайн падид омада, аз сабаби душвории талаффуз шакли Қайнарро гирифтааст. Харобаҳои шаҳристони Қайнар, ки тақрибан 150 га заминро фаро мегиранд, аз ҷониби бостоншиносон мавриди ҳафриёту таҳқиқи ҷиддӣ қарор нагирифтааст. Шаҳри Кӯлоби кунунӣ тахминан дар фосилаи 16 км шарқу шимолтари Қайнар ҷойгир буда, мутобиқи маълумоти маъхазҳо дар атрофи он мавзеи Дашти Дилию харобаҳои Манзартеппа воқеъ будаанд. Шаҳрҳои қадимии Восеъ бар асари тохтутози муғулҳо ва сулолаи Шайбониён хароб шуда, ба ҷойи деҳаҳои куҳан деҳаҳои нав бунёд шудаанд.

Ноҳияи Восеъ барои рушди соҳаи сайёҳӣ бо назардошти мавҷудияти ҷойҳои таърихӣ, чашмаҳои шифобахш ва манзараҳои зебо, махсусан дар фасли баҳор хеле мусоид аст. 

Сайёҳоне, ки ба ноҳияи Восеъ меоянд асосан тамошоро аз Қалъаи Ҳулбук-пойтахти Хуталон (асрҳои 9-11) оғоз менамоянд. 

Дар маркази ноҳия 1 адад меҳмонхона, 4 адад тарабхона бо 500 ҷойи нишаст.

Вобаста ба имкониятҳои сайёҳии ноҳия гуфтан ба маврид аст, ки дар ноҳия 1 адад осорхона, 4 адад мавзеъҳои таърихӣ-бостоншиносӣ, 1 адад мавзеи табиӣ, 2 адад истироҳатгоҳҳо, аз ҷумла Осорхонаи Ҳулбук, Шаҳраки Манзартеппа асрҳои 12-14, Қабристони Ғелот ҳазорсолаи 2-и пеш аз мелод, Қалъаи Ҳулбук пойтахти Хуталон асрҳои 9-11, Қалъаи Кайнаҳр асри 8, мавзеъи табии Куҳи Хоҷа-Муъмин, истироҳатгоҳи «Тосқалъа» ва «Закариёи Розӣ» мавҷуд мебошанд.

Дар ноҳияи Восеъ ба рушди ҳунарҳои мардумӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамоянд. Ҳунармандони ноҳия дар ярмаркаҳо ва чорабиниҳои гуногуни ноҳиявиву ҷумҳуриявӣ пайваста фаъолона иштирок менамоянд.

Ҳунармандони чирадаст-Гулнора Камолова бо бофандагӣ, Моҳшариф Шарифова бо чакандӯзӣ, Майрамбӣ ва Адолат Раҳмонова бо тарроҳии либосҳои миллӣ ва Гиёева Гуландом бо дӯзандагӣ дар ноҳияи Восеъ ҳочат ба муаррифӣ надоранд ва хурду калон онҳоро хуб мешиносанд.   

 

Фарҳанг ва сайёҳӣ

Дар ноҳия 56 муассисаи фарҳангӣ, аз ҷумла 30 китобхона, 22 муассисаи клубӣ, як мактаби бачагонаи санъат, боғи фарҳангӣ-истироҳатӣ ва гулгашти Рӯдакӣ мавҷуд аст. Фаъолияти бонизоми онҳо тавассути дастгириҳои Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ба роҳ монда шудааст. Дар соли 2017-ум 6 бинои китобхона дар ҳудуди ҷамоатҳои деҳот таъмиру азнавсозӣ шуда, бунёди китобхона дар Ҷамоатҳои деҳоти Гулистону Тугарак идома дорад. Лоиҳаҳои азнавсозии бинои клубу китобхонаи деҳаи С.Шарифи ҷамоати деҳоти Гулистон ва Кадучии ҷамоати деҳоти ба номи М.Вайсов мавриди омӯзиш қарор доранд. Соли гузашта бобати дастгирии соҳа аз ҷониби Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ба маблағи 15 ҳазор сомонӣ либосҳои саҳнавӣ ва 4200 сомонӣ китобҳои тозанашр харидорӣ шудааст. 

Вобаста ба эълон шудани Соли 2018- Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъсиси осорхонаи кишваршиносии Ғелот, корхонаи хонагии таъмири асбобҳои зарбӣ бо номи "Доира", таҳия ва чопи китоби фарогири мавзеъҳои таърихӣ, ҳунарҳои мардумӣ, беҳтарин шахсиятҳои фарҳанг ва буклети ранга барои дӯконҳои "Армуғон"-и ноҳия аллакай оғоз шуда, итминони комил аст, ки масъулони соҳа дар ин самт масъулияти бештар зоҳир менамоянд. 

Дар ҳудуди ноҳия мавзеъҳои диққатҷалбкунандаи таърихӣ ба монанди қалъаи Ҳулбук, шаҳри қадимаи Манзартеппа, ҳавзи Қайнар, қабристони қадимаи Ғелот ва ғ. мавҷуд мебошанд.

Маврид ба зикр аст, ки дар соли 2017 ба Мамнуъгоҳи таърихию фарҳангии «Ҳулбук» 5037 нафар меҳмонон ташриф овардаанд, ки аз онҳо 371 нафарашон меҳмонони хориҷӣ, 1837 нафар меҳмонони дохилӣ ва 2829 нафар хонандагону донишҷӯён мебошанд. 

 

Варзиш

Ноҳия 193 иншооти варзишӣ, аз ҷумла, варзишгоҳ, 21 толори вар-зишӣ, мактаби варзишии кӯдакон ва наврасон ва майдончаҳои оммавии варзишӣ дорад. Дар Восеъ 22 мураббӣ, аз ҷумла 2 Устоди варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1 Мураббии хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамоянд. 

 

Шароитҳои табиӣ ва иқлим

Релефи ноҳия ноҳамвор буда, қисми шимолиашро нишебиҳои қаторкуҳи Вахш, шимолу шарқашро нишебиҳои қаторкуҳи Ҳазрати Шоҳ, ғарбиашро нишебиҳои куҳи Ҷилонтоғ ва қисми ҷанубиашро ҳамвории водии дарёҳои Сурхоб ва Ёхсу ишғол кардаанд. Нуқтаи баландтаринаш аз сатҳи баҳр 4088 метр, пасттаринаш 450 метр мебошад.

Иқлими ноҳияи Восеъ, новобаста аз он, ки дар қисми ҷанубии ҷумҳурӣ ҷойгир шудааст, гуногун аст. Дар ин ҷо ҳам барфу яхбандӣ ва ҳам иқлими субтропикии хушк дида мешавад. Сатҳи боришоти миёнаи солона то 300-400 миллиметрро ташкил менамояд. Дар фасли зимистон ҳарорати хунуктарини ҳаво аз -8оС то -12оС дараҷа паст фаромада, ҳарорати гармтарин дар фасли тобистон ба ҳисоби миёна аз +30оС то +40оС мерасад. 

Ноҳия дорои захираҳои бойи об мебошад. Ноҳияи Восеъро дарёҳои Ёхсу ва Сурхоб аз тарафи ҷанубу ғарб ва ғарбу шимол чун миёнбанд иҳота кардаанд. Инчунин “Кӯлоб-дарё” ҳамчун манбаи обтаъминкунӣ истифода мешавад.

 

Олами наботот

Олами набототи водӣ ва доманаи куҳҳо биёбонӣ ва нимбиёбонист. Қисми миёнаи куҳҳоро дарахту буттаҳои гуногун (зирк, ирғай, заранг, фарк, бушол), дарахтони мевадор (чормағз, бодом, дулона, себ, олуча ва ғ.) ва аз он болотарро марғзорҳои субалпӣ ва алпӣ фаро гирифтаанд.

 

Олами ҳайвонот

Олами ҳайвоноташ низ гуногун бу¬да, гург шағол, рӯбоҳ, нахчир, гуроз, кабк, мурғобӣ, бедона, уқоб ва ғайра мавҷуданд.

 

Кишоварзӣ

Соҳаи асосии хоҷагии Восеъ кишоварзӣ буда, пахтакорӣ, ғаллакорӣ, чорводорӣ, сабзавоткорӣ, картошкапарварӣ, боғдорӣ ва зан¬бӯр-парварӣ ривоҷ ёфтааст. Ноҳия 2373 хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ), аз ҷумла 993 хоҷагии пахтакор ва 22 хоҷагии ҷамъиятӣ дорад. Тамоми заминҳои ҳудуди ноҳия 76,6 ҳазор га (2013), аз он 1153 га боғу токзор, 33173 га заминҳои кишоварзӣ, 13511 га заминҳои обӣ, 19633 га ғалладона, 622 га барои зироати хӯроки чорво, 9700 га пахта, 1669 га сабзавот 497 га зироати по¬лезӣ, 404 га картошка, 558 га зағир ва 90 га зироатҳои дигар мебошад. 

Дар Восеъ соли 2013 Маркази савдои «Султони Кабир», ки аз тарафи соҳибкор Аваз Кабиров бунёд шуда буд, ба фаъолият оғоз намуд. Восеъ инчунин 14 бозор дорад.

 

Саноат

Дар ҳудуди ноҳия 50 корхонаҳои хурди хусусӣ ва ширкату ҷамъият, 5 корхонаи саноатӣ, аз ҷумла, конҳои намаки «Хоҷамуъмин», «Сорбон», ва «Диловар Н», фаъолият доранд.

 

Саид САИДОВ

Шумо дар Минтақа
саҳ 3 аз 6

Хабари рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…
  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.