.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҳукумат

Рӯзи Дониш ё иди Қурбон?

Сен 02, 2017
Диданд: 587

Оё вазорат ҳуқуқи шаҳрвандонро поймол намекунад?!

Магар қарори ҷаласаи мушовараи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон аз қонунҳое, ки Маҷлиси Олии Тоҷикистон қабул намуда ва Президент имзо кардааст, болотар аст?!

25-уми августи соли 2017 АМИТ «Ховар» хабар дод, ки «1-уми сентябри соли равон - Рӯзи дониш дар тамоми муассисаҳои таълимӣ, новобаста аз шакли ташкилию ҳуқуқӣ ва тобеият, дарсҳо тибқи ҷадвали дарсӣ ба роҳ монда шуда, 2-юми сентябри соли равон аз ҳисоби рӯзи 1-уми сентябр рӯзи истироҳатӣ эълон карда шуд. Дар ин бора ба мухбири АМИТ «Ховар» аз Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон хабар доданд» (http://khovar.tj/2017/08/ruzi-donish-dar-tamomi-muassisa-oi-talim-1-sentyabr-ta-lil-meshavad/). Иттилоъ дода мешавад, ки қарори мазкурро ҷаласаи мушовараи Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба тасвиб расонидааст.
Тибқи санади мазкур, ректорон ва директорони муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ, сардорони раёсатҳои Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон, вилоятҳои Суғду Хатлон, Сарраёсати маорифи шаҳри Душанбе, раёсат ва мудирони шуъбаҳои маорифи шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, новобаста аз шакли ташкилию ҳуқуқиашон вазифадор карда шудаанд, ки ҷараёни иҷрои қарори номбурдаро таъмин намоянд.
Дар ҳамин ҳол, 24-уми августи соли 2017 АМИТ «Ховар» иттилоъ дода буд, ки «Тибқи қарори Шӯрои уламои Маркази исломии Тоҷикистон дар кишварамон иди саиди Қурбон рӯзи ҷумъа, 1-уми сентябр таҷлил мегардад. Дар робита ба ин 1-уми сентябр тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» дар Ҷумҳурии Тоҷикистон рӯзи истироҳат эълон гардидааст. Рӯзҳои 2 ва 3-юми сентябр, яъне шанбе ва якшанбе тибқи тақвим дар кишварамон рӯзҳои маъмулии истироҳатиянд» (http://khovar.tj/2017/08/sokinoni-to-ikiston-dar-idi-urbon-chand-r-z-istiro-at-mekunand/).
Муовини раиси Федератсияи Иттифоқҳои касабаи мустақили Тоҷикистон Исмоил Файзизода ба хабарнигори АМИТ «Ховар» гуфтааст, ки «тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон агар рӯзи ид ба рӯзи ғайрикорӣ рост ояд, аз ҳисоби рӯзи корӣ рӯзи иловагӣ пешниҳод карда мешавад. Дар соли равон иди Қурбон ба рӯзи корӣ рост омад, аз ин рӯ, дар ҷумҳуриамон 1-уми сентябр рӯзи истироҳатист».
Воқеан ҳам, мувофиқи моддаи 2-юми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид», «Иди Қурбон ҳар сол дар рӯзе, ки аз тарафи мақоми ваколатдори давлатии соҳаи дин муқаррар карда мешавад», таҷлил мегардад ва тибқи моддаи 3-юми қонуни мазкур Иди Қурбон рӯзи ғайрикорӣ мебошад.
Пас, қарори ҳайати мушовараи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» мухолифат мекунад. Ҳамчунин, қарори мазкур зидди моддаи 14 ва 37-уми Конститусияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, моддаи 9-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ», моддаи 89-уми Кодекси меҳнати Тоҷикистон мебошад.
Бояд гуфт, ки қарори ҳайати мушовараи Вазорати мориф ва илми Тоҷикистон ҳуқуқи миллионҳо нафарро бевосита ва бавосита ба рӯзи ид маҳдуд мекунад. Зеро дар рӯзи истироҳат - Иди Қурбон омӯзгорон ва муҳассилини макотиби таҳсилоти ибтидоиву миёна, миёнаи махсус, касбӣ, олӣ ва ғайра бояд ба дарс ҳозир шаванд.
Тибқи моддаи 14-уми Конститутсияи Тоҷикистон «Маҳдуд кардани ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд танҳо ба мақсади таъмини ҳуқуқ ва озодии дигарон, тартиботи ҷамъиятӣ, ҳимояи асосҳои сохтори конститутсионӣ, амнияти давлат, мудофиаи мамлакат, ахлоқи ҷомеа, сиҳатии аҳолӣ ва тамомияти арзии ҷумҳурӣ раво дониста мешавад». Мувофиқи моддаи 89-уми Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Тоҷикистон бошад, «Дар рӯзҳои иди ғайрикорӣ корҳое иҷозат дода мешаванд, ки боздоштани онҳо бинобар шароити истеҳсолию техникӣ (ташкилотҳои муттасил коркунанда) ғайриимкон аст, корҳое, ки барои хизматрасонии аҳолӣ зарур мебошанд, инчунин корҳои таъхирнопазири таъмир, борфурорӣ ва боркунӣ…».
«Тартиби гузаронидани рӯзи истироҳатро ба дигар рӯзи корӣ бо мақсади самаранок истифода намудани вақти корӣ дар рӯзҳои иди ғайрикорӣ Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян менамояд».
Аз ин бармеояд, ки ҳайати мушовараи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон барои дар рӯзи Иди Қурбон кор фармудани кормандони муассисаҳои зертобеашон ва ҷалби муҳассилин ба дарс асоси ҳуқуқие надошт.
Воқеан ҳам, кор дар рӯзҳои иди ғайрикорӣ тибқи муқаррароти моддаи 154-уми Кодекси меҳнати Тоҷикистон ба ин тарз ҷуброн карда мешавад:
«1. Ҳар соати кории зиёда аз вақти муқаррарӣ чунин пардохт карда мешавад:
- ба кормандони музди меҳнаташон корбайъ - на камтар аз нархномаи дукаратаи корбайъ;
- ба кормандони музди меҳнаташон вақтбайъ, инчунин ба онҳое, ки маоши вазифавӣ (мансабӣ) мегиранд - на камтар аз меъёри (маоши) дукаратаи соатбайъ.
2. Мувофиқи созиш бо корфармо ба корманде, ки зиёда аз вақти муқаррарӣ кор кардааст, рӯзи дигари истироҳат додан мумкин аст».
Бояд зикр кард, ки Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни асосии Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, асосҳои сохтори конститутсионӣ, ҳуқуқ, озодӣ ва вазифаҳои асосии инсон ва шаҳрванд, тартиби ташкил ва таҷзияи ҳокимияти давлатиро муайян мекунад.
Тибқи моддаи 16-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ» Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон эътибори олии ҳуқуқӣ дорад ва меъёрҳои он мустақиман амал мекунанд. Дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ набояд хилофи Конститутсия бошанд.
Ҳамчунин, тибқи моддаи 9-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ», ки низоми санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистонро муайян мекунад, қарори қабулкардаи ҳайати мушовараи Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон нисбат ба Конститутсия, кодексу қонунҳо, қарорҳои парламент, фармонҳои президент ва ғайра эътибори камтар дорад ва набояд он амалӣ гардад:
«1. Санадҳои қонунгузорӣ, санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф кардааст ва санадҳои меъёрии ҳуқуқии зерқонунӣ низоми ягонаи санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистонро ташкил медиҳанд. Низоми санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо дарназардошти тафовути намудҳои онҳо ва салоҳияти субъектони ҳуқуқэҷодкунанда муқаррар карда мешавад.
2. Ба низоми санадҳои меъёрии ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешаванд:
- Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон;
- қонунҳои бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабулгардида;
- санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Тоҷикистон онҳоро эътироф кардааст;
- қонунҳои конститутсионӣ;
- кодексҳо, қонунҳо;
- қарорҳои якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
- қарорҳои Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
- фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон;
- қарорҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
- фармоишҳои вазоратҳо, мақомоти назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, мақомоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин қарорҳои кумитаҳои давлатӣ ва Бонки миллии Тоҷикистон;
- қарорҳои Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе;
- қарорҳои раисони Вилояти Мухтори Куҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе;
- қарорҳои Маҷлисҳои вакилони халқи шаҳрҳо ва ноҳияҳо;
- қарорҳои раисони шаҳрҳо ва ноҳияҳо;
- қарорҳои мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот.
3. Тартиби ҷойгиршавии санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ дар қисми 2-и моддаи мазкур қувваи ҳуқуқии онҳоро муайян менамояд…».
Тибқи банди якуми моддаи 84-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ» Ихтилофи байни санадҳои меъёрии ҳуқуқии гуногундараҷа тибқи низоми санадҳои меъёрии ҳуқуқие, ки дар моддаи 9-уми қонуни мазкур пешбинӣ гардидааст, ҳал карда мешавад.
Мувофиқи банди 3-юми моддаи мазкур дар сурати ба меъёрҳои қонунҳо ихтилоф доштани санадҳои меъёрии ҳуқуқии вазоратҳо меъёрҳои қонунҳо амал мекунанд. Яъне, ба ҳеҷ гуна Вазорати маориф ва илми Тоҷикистон наметавонад ҳуқуқи омӯзгорон ва муҳассилинро ба истироҳат дар Иди Қурбон маҳдуд бикунад.
Бинобар ин, Вазорати маориф ва илми Тоҷикистонро мебояд, ки тибқи моддаи 85 ва 86-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ» амалӣ гардидани қарори ҳайати мушовараашро боз дорад ва ё ба он тағйиру иловаҳо ворид карда, онро ба Конститутсияи Тоҷикистон ва кодексу қонунҳои амалкунанда мувофиқ намояд.

Ҷовид МУҚИМ

 

Хонданд 587

Яке аз муассисаҳои пурнуфузи соҳаи тандурустии кишвар Муассисаи давлатии Маркази ҷумҳуриявии клиникии бемориҳои дил мебошад, ки ҳамчун сармуассисаи махсусгардонидашудаи Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон махсус ба табобат ва пешгирии касалиҳои дил нигаронида шудааст. Ҳамзамон, ин муассисаи пурнуфуз ҳамчун сармуассиса дар корҳои ташкиливу дастурӣ ба марказҳои кардиологии вилоятҳо ба бахшҳои бемориҳои дилу шарён дар ноҳияҳо ва шаҳрҳо ҳамоҳанг сохтани фаъолияти соҳа ва тайёр намудани мутахассисони ин соҳа равона карда шудааст.
Ин марказ, ки дар Шаҳраки шифокорон (Қарияи боло) ҷойгир аст, дорои 192 кат буда, аз сохторҳои зерин иборат мебошад: бахши қайду қабул, дармонгоҳи машваратӣ, коргоҳи клиникиву ташхисӣ, бахши реабилитатсия, бахши ташхис, бахши наҷот, бахши сактаи дил, бахши бемориҳои музмини ишемиявии дил, бахши фишорбаландии шарёнӣ, бахши артимия ва нуқсонҳои дил. Марказ барои 325 басти корӣ пешбинӣ шудааст, ки он бо табибон ва ҳамшираҳои шафқат пурра таъмин мебошад.
Ин марказ, ки калонтарин муассисаи табобатӣ дар соҳаи дил мебошад, имрӯз тавассути ёрии амалии бевоситаи Пешвои муаззами миллат, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун яке аз муассисаҳои беҳтарини соҳа на ин ки дар сатҳи мамлакат, балки берун аз кишвар низ шинохта шудааст. Он аз лиҳози ободкориҳо ва таъмиру таҷдид яке аз беҳтарин муассисаҳо дар мамлакат ба шумор рафта, аз нигоҳи таъминоти дастгоҳҳои табобатӣ ва ташхисӣ дар мамлакат ҳамто надорад. Давоми панҷ соли охир дар ин муассиса он шароите барои беморон муҳайё карда шудааст, ки дар гузаштаи на чандон дур, метавон гуфт, онро дар хоб медиданд. Ин муассиса на ин ки табобат мекунад, балки дар он барои тамоми муассисаҳои табобатии бемориҳои дил мутахассисони аълодараҷаро тайёр намуда, ба шаҳру навоҳии ҷумҳурӣ мефиристанд. Танҳо давоми соли ҷорӣ дар ҳудудҳои ба ин беморхона тааллуқдошта садҳо метр роҳҳо сафолбандӣ карда шуда, зиёда аз панҷ ҳазор метри кватратӣ ба як гулзори афсонавӣ табдил дода шуда, дар он дарахтони сояафкани ҳамешасабз ва ҳазорон бех гулу гулбуттаҳо шинонида шудааст. Дар ин марказ 93 нафар табибони маълумоти олидор фаъолият мебаранд, ки аз он 42 нафарашон дараҷаҳои олии якум ва дуюмро доро мебошанд. Сатҳи дараҷанокии табибони асосӣ 80,5%-ро ташкил менамояд. Дараҷанокии ҳамшираҳои шафқат бошад, 65,5%-ро ташкил мекунад, ки ин яке аз беҳтарин натиҷаҳо дар ҷумҳурӣ аст. Аз сабаби нарасидани собиқаи корӣ 10 нафар табиб ва 31 нафар ҳамшираҳои шафқат дараҷаи тахассусии касбиро доро намебошанд. Дар ин муассисаи пурнуфуз 7 нафар корманд номзади илми тиб мебошанд, ки ин низ яке аз натиҷаҳои беҳтарин дар мамлакат ба ҳисоб меравад.
Дар нимсолаи аввали соли 2017-ум 3220 бемор бистарӣ кунонида шудааст, ки ин нисбат ба соли гузашта 170 нафар зиёд мебошад. Аз ин шумора 41,7%-ро сокинони пойтахт ташкил дода, 58,2%-и беморон сокинони дигар манотиқи кишвар мебошанд. Аз шумораи умумии беморон 1718 нафарашонро нафақагирон ташкил дода, 183 нафари дигар бошад, беморони гурӯҳи маъюбидошта мебошанд. Давоми нимсолаи соли ҷорӣ се нафар маъюбони Ҷанги Бузурги Ватанӣ табобат карда шудаанд.
Дар шӯъбаи наҷоти ин муассисаи пурнуфуз давоми нимсолаи соли ҷорӣ 455 нафар бистарӣ кунонида шудаанд, ки аз он 229 нафарашон дар ҳолатҳои вазнин тариқи худмуроҷиат бистарӣ гардида, ин 50,32%-и беморони дар бахши наҷот бистаришударо ташкил менамояд. Аз миқдори умумии бистаришудагон 119 нафар бемор тариқи автомашинаҳои ёрии тиббии таъҷилӣ дастрас карда шудаанд, ки 26,15%-ро ташкил менамояд. Яке аз сабабҳои дер анҷом ёфтани табобат ё то ба ҳолатҳои фавт расонидани беморон ин ба бахши наҷот дер овардани беморон мебошад. Давоми нимсолаи аввали соли ҷорӣ 230 нафар бемор баъд аз 24 соати беморӣ дастрас карда шудаанд, ки ин ба натиҷаи кори табобатӣ таъсири манфӣ мерасонад.
Давоми нимсолаи аввали соли ҷорӣ дар шӯъбаи сактаи дил 168 нафар бемор бистарӣ кунонида шудаанд, ки нисбат ба соли гузашта зиёд мебошад. Аз онҳо 66 нафарашон ё 39,27% тариқи худмуроҷиат, тавассути ёрии таъҷилии тиббӣ 69 нафар, ки 41,7%-ро ташкил медиҳад, бистарӣ кунонида шудаанд.
Бояд қайд намуд, ки дар шароити имрӯза фаъолияти бригадаҳои ёрии тиббии таъҷилӣ ба таври намунавӣ басо пурзӯр карда шудааст, ки пеш аз мӯҳлатҳои муайяншуда ҳатто беморонро аз тамоми гӯшаву канорҳои мамлакат ба ин муассиса барои табобат дастрас менамоянд.
Яке аз самтҳои асосии фаъолияти ин муассисаи пурнуфуз тадқиқот ва ташхисоти тиббӣ мебошад. Давоми нимсолаи аввали соли ҷорӣ 21587 нафар аз ташхис ва тадқиқотҳои гуногун гузаронида шудаанд, ки ин рақам нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 1147 нафар зиёд мебошад.
Дар коргоҳи клиникиву ташхисӣ бошад, 44737 ташхисҳои клиникӣ гузаронида шудааст, ки нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 3572 ташхис зиёд мебошад. Ин озмоишгоҳ давоми 24 соат шабонарӯз фаъолият менамояд, ки ин ба вазъи табобатии муассиса таъсири басо мусбат мерасонад.
Дар бахши табобат ва реабилитатсия бошад, давоми нимсолаи соли ҷорӣ 4545 беморон табобат ва реабилитатсия кунонида шудаанд, ки ин нисбат ба ҳамин давраи соли гузашта 375 нафар зиёд мебошад.
Давоми нимсолаи соли ҷорӣ ба 908 нафар бемор ба таври ройгон хизматрасонии тиббӣ расонида шудааст. Имрӯз дар тамоми шӯъбаҳои ин бемористони намунавӣ гӯшаҳои гиёҳдармонӣ ташкил шудааст. Аз рӯи суханони Раҷабов Қиёмиддин, ки дар ин марказ табобат мегирад, «чанд сол боз бемории дил маро ташвиш медиҳад. Ҳар дафъа ман табобатро дар ин муассиса гирифта, ба зудӣ шифо меёбам. Фикр мекунам, ки дар ягон ҷои дунё чунин шароити хуби табобатӣ ва чунин табибони дараҷаи олӣ кам андар каманд. Офарин ба сартабибу кулли табибони ин беморхона».
Ба гуфтаи Юсуфов Юсуф, сокини деҳаи Харангони ноҳияи Варзоб, «ман, ки аспсавораму човандозиро дӯст медорам, дар яке аз маъракаҳои бузкашӣ ҳис намудам, ки ҳолатам бад шуда истодааст ва аз бародарон хоҳиш намудам, то маро ба ин беморхона интиқол диҳанд. Ду дафъа дар ин муассисаи пурнуфузи махсусгардонидашуда табобат гирифтаму фикр мекунам, аз ин беморӣ пурра наҷот ёфтам. Ин ҷо барои табобат ва истироҳату реабилитатсияи беморон тамоми шароит муҳайё карда шудааст, ки ман ба сартабиби беморхона мӯҳтарам Раҷабзода Музаффар ва кулли кормандони ин муассиса миннатдорӣ баён мекунам».
Дар сӯҳбат бо мо директори ин муассиса Раҷабзода Музаффар Эмом иброз намуд, ки «имрӯз тавассути дастгирии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон он шароите муҳайё карда шудааст, ки на ин ки кормандони муассисаи мо, балки кулли кормандони соҳаи тиб онро дар гузашта ҳатто дар хоб орзу карда наметавонистем. Дастовардҳои соҳаи тандурустӣ дар кишвар ончунон зиёданд, ки барои номбар кардани онҳо ҳазорон саҳифаҳои китобу маҷаллаҳо камӣ мекунанд. Мо, кормандони соҳаи тандурустии кишвар танҳо ва танҳо бояд ба доҳӣ ва Пешвои муаззами худ арҷ гузошта, аз он кас миннатдор бошем».
Саиди ҲАЙДАР, МТЖТ
ШАРҲИ МО:
Раҷабзода Музаффар Эмом 19-уми августи соли 1962 дар вилояти Хатлон таваллуд шудааст. Соли 1980 шомили факултаи муолиҷавии ДТТ ба номи А. Сино гашта, онро соли 1986 бо баҳои аъло хатм намудааст. Давоми 31 сол дар риштаҳои мухталифи тиби муосири тоҷик кору фаъолият дорад. Аз моҳи майи соли 2013 Директори Муассисаи давлатии «Маркази ҷумҳуриявии клиникии бемориҳои дил» мебошад. Номзади илми тиб, докторанти илмҳои тиб, Аълочии тандурустии ҶТ, духтури дараҷаи олӣ, муаллифи 26 рисолаи илмӣ, роҳбар ва оиладори намунавӣ, падари 4 фарзанд.

Хонданд 523

Ё чи тавр як садамаи оддӣ аз омода набудани «Тоҷиктелеком» дар татбиқи «Маркази ягонаи коммутатсионӣ» хабар дод?

Оддитарин як садама дар хати интернет ва қатъи 5-соатаи он дар аксар манотиқи кишвар нишон дод, ки «Тоҷиктелеком» ҳанӯз аз ҷиҳати моддиву техникӣ омода нест Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистонро, ки тибқи он гузариши трафикҳои воридотию содиротии хизматрасониҳои байналмилалии алоқаи барқӣ ва интернет тавассути Маркази ягонаи коммутатсионии алоқаи барқии ин ширкат ба роҳ монда шудааст, пурра дар амал татбиқ намояд ва амнияти мухобиротии кишварро кафолат диҳад. Садамаи мазкур бори дигар собит сохт, ки пешбинии олимону коршиносон ва таҳлилгарони соҳаи телекоммуникатсия дар мавриди хатари таъсиси Маркази ягонаи коммутатсионӣ дар базаи «Тоҷиктелеком» беасос набуда, аксар аллакай 5 соати беинтернетӣ ва беамалии масъулинро чун бохти нахустини «Тоҷиктелеком» дар татбиқи Маркази ягонаи коммутатсионӣ эътироф карданд. Суоли матраҳ ин аст, ки дар чунин ҳолатҳои садамавӣ ва тахриби хати интернет «Тоҷиктелеком» бояд аз кадом тадбирҳои эҳтиётӣ кор мегирифт ва чаро нагирифт?
Шоми 15-уми август, соати 17:00 дар аксари манотиқи кишвар Интернет қатъ шуд ва то соати 22:00 муштариён маҳдудияти интернетро сахт эҳсос карданд. Тадқиқ нишон дод, ки як мошини борбари «Дулан» дар маркази ноҳияи Айнӣ, 150-километрии шимоли пойтахт, ба сутуни торҳои нурии «Тоҷиктелеком» бархӯрда, ҳудуди 200 метр сими интернетро хароб кардааст. Тибқи хабарҳои дар ВАО нашршуда, гурӯҳи мутахассисони фаннии ширкати «Тоҷиктелеком» ва «Телеком Технолоҷӣ» фавран ба ҷои ҳодиса ташриф оварда, дар давоми 5 соат хати муҳими таъминкунандаи интернетро таъмир ва дубора пайваст кардаанд.
Сабаби тӯл кашидани пайвастнамоии хати Интернетро Сӯҳроб Шеров, як масъули ширкати «Телеком Технолоҷӣ» ба Радиои Озодӣ шарҳ дода, гуфтааст, ки «пас аз рух додани садама ва то замони мушаххас кардани нуқтаи садама, вақти зиёд сарф шуд. То расидан ба маркази ноҳияи Айнӣ роҳ дур буд, баъдан сими интернет 8 хат дорад ва кафшер намудани ҳар яке аз онҳо фурсат мехост. Вале хушбахтона, мутахассисон муваффақ шуданд дубора интернетро дар соати 10-и шаб барқарор кунанд».
Албатта рух додани чунин садамаҳо як кори тасодуфист ва ҳеҷ ширкат дар баробари чунин осебҳои фаннӣ эмин нест, вале вақте ки трафики Интернети ҳама ширкатҳо ба воситаи Маркази ягонаи коммутатсионӣ мегузарад, чаро масъулини «Тоҷиктелеком», ки таъмини хати Интернетро ба дӯш гирифтаанд, аз андешидани тадбирҳои эҳтиётӣ кор нагирифтанд? Зеро масъулин бояд ҳанӯз пеш аз пиёда намудани маркази мазкур хатҳои захиравии худро ташкил мекарданду амнияти мухобиротии кишварро пурра таъмин месохтанд. Худ қазоват кунед, агар Интернет бегоҳ неву рӯзона қатъ мешуд ва тамоми ширкатҳову бонкҳо дар муддати 5 соат аз интернет маҳрум мешуданд, Тоҷикистонро чи қадар зиёне интизор буд?
Тибқи гузоришҳои намояндагони ширкати «Телеком-Технолоҷӣ», бо назардошти созишномае, ки миёни «Тоҷиктелеком» ва ширкатҳои дигари интернетрасон ба имзо расидааст, «Тоҷителеком» муваззаф шуда буд, ки дар ҳолати рух додани чунин садамаҳо, фавран интернетро ба хатҳои захиравӣ пайваст намояд ва имкон надиҳад, ки муштариён беинтернет монанд. Вале баъди ба амал омадани садамаи мазкур масъулини «Тоҷиктелеком» на танҳо масъулияти ба дӯш гирифтаашонро иҷро карда натавонистанд, балки посух додаанд, ки «имкони кӯмак карданро надоранд».
Пас суоле ба миён меояд, ки ширкате, ки чун идоракунандаи Маркази ягонаи коммутатсионӣ хизмат карда, ҳама трафикҳои интернет ба воситаи он мегузарад ва кафолати амнияти мухобиротии кишварро додааст, чаро имкони кӯмакро надорад ва дар бартаф кардани як садамаи оддӣ ин қадар оҷизӣ мекашад? Агар ширкат кафолати таъмини ҳаматарафаи Интернетро надорад, пас чаро бо вуҷуди надоштани шароитҳои фанниву техникӣ масъулияти таъсиси Маркази ягонаи коммутатсионӣ ва ба воситаи хатҳои худ гузаронидани трафикҳои интеренетии ҳама ширкатҳоро ба дӯш гирифтааст? Масъулини «Тоҷиктелеком» ҳатто ваъда карда буданд, ки дар сурати ба вуҷуд омадани садама, ширкатҳоро фавран ба хати интернети Ӯзбекистон пайваст хоҳанд кард, вале дар рӯзи садама маълум шудааст, ки «Тоҷиктелеком» ҳанӯз бо Ӯзбекистон созишнома ба имзо нарасонидааст ва аз ин рӯ наметавонад ба ширкатҳои зарардида кӯмак расонад.
Аз ҳама аҷиб он аст, ки масъулини ширкати давлатии «Тоҷиктелеком» дар робита ба иддаои ширкати «Телеком Технолоҷӣ» на танҳо назари худро баён накарданд, балки дар дафтари матбуоти Хадамоти алоқа дар робита бо садамаи охир ба «Озодӣ» изҳори бехабарӣ кардаанд, ки ба назар хеле хандаовар менамояд.

Як қадам ба пеш, се қадам ба қафо
Бояд ёдовар шуд, ки то соли 2011 Тоҷикистон яке аз кишварҳои пешрафтаи Иттиҳоди давлатҳои маштаракулманофеъ дар соҳаи телекоммуникатсия эътироф шуда буд. Рушди назарраси базаи муштариёни алоқаи мобилӣ ва Интернет дар фазои ИДМ дар солҳои 2008, 2009 ва 2010 дар Ӯзбекистон, Арманистон ва Тоҷикистон мутобиқан ба 69,3%, 65,4% и 61,7% эътироф шуда буд. Инро тадқиқоти пешбурдаи ComNews Research зери унвони «Бозори алоқаи мобилии кишварҳои ИДМ» чоп карда буд. Ин маънои онро дорад, ки соҳаи телекоммуникатсия дар Тоҷикистон, дар он солҳо ҳатто аз Қазоқистон, Белорусия ва Россия, ки рушди соҳа дар ин кишварҳо 32,5%, 27,1% ва 10,6%-ро нишон медод, хеле пеш гузашта буд.
Дар натиҷаи рушди сесола 7 кишвар аз 12 кишвари ИДМ сатҳи таъмини алоқаи мобилӣ ва Интернетро 90 фоиз таъмин намуданд, ки ин имконият медиҳад 90 дар сади аҳолӣ пурра бо хизматрасониҳои гуногуни алоқаи мобилӣ ва интернет таъмин карда шаванд. Тибқи ин гузориш, Тоҷикистон ва Молдова дар ин се сол дар ҷои аввал қарор гирифта буданд.
Коршиносон сабаби аз рушд бозмондани соҳаи телекоммуникатсияро, ки аз таъминкунандаи асосии буҷаи Тоҷикистон мерафт, дар солҳои баъдӣ пеш аз ҳама ба ҷорӣ кардани маҳдудиятҳои зиёд рабт медиҳанд. Ба ин маҳдудиятҳо аз ҷумла ворид намудани аксиз, болоравии сатҳи андозбандӣ, бастани сайтҳову аз байн бурдани рақобати солим ва даҳхо омилҳои дигарро мисол меоранд, ки рушди соҳаи мазкурро дар кишвар чанд сол ба ақиб партофт ва бо ҷорӣ намудани Маркази ягонаи коммутатсионӣ ва додани бартарият ба «Тоҷиктелеком» таъмини амнияти иттилоотии кишвар низ зери суол рафт. Ин аст, ки Тоҷикистон дигар наметавонад дар ин соҳа пештоз бошад.
Қатъи панҷсоатаи Интернет нишон дод, ки Тоҷикистон барои таъсиси Маркази ягонаи коммутатсионӣ ҳанӯз омода нест. Бояд Ҳукумат садамаи мазкурро чун дарси нахустин қабул карда, масъалаи мондан ва ё муваққатан боздоштани фаъолияти Маркази ягонаи коммутатсиониро мавриди омӯзиши ҷиддӣ карор диҳад ва ба хотири дар оянда роҳ надодан ба чунин ҳолат, то дасрас кардани дастгоҳҳои техникии муосир ва омода намудани хатҳои захиравии Интернет фаъолияти Маркази ягонаи коммутатсиониро дар базаи «Тоҷиктелеком» боз дорад. Зеро садамаи мазкур бори дигар нишон дод, ки «Тоҷиктелеком» воқеан аз лиҳози иқтисодӣ, техникӣ ва тахассусӣ имконияти таъмини ҳаматарафаи амнияти мухобиротии кишварро надорад ва ин барои кишваре чун Тоҷикистон, ки ба рӯйхати кишварҳои рӯ ба рушд дохил мешавад, хеле зиён дорад.
Ҳангоми ҷорӣ намудани Маркази ягонаи коммутатсионӣ шояд ба ҳисоб гирифта нашуд, ки ҳанӯз соли 2006 маҳз ба он хотир, ки таъсиси ин марказ метавонад амнияти мухобиротии кишварро зери хатар гузорад, ин масъала мавриди таваҷҷӯҳ ва натиҷагирии Ҳукумати кишвар ва боиси ташвиши намояндагии Бонки умумиҷаҳонӣ дар Тоҷикистон ва нигаронии як зумра ширкатҳои мобилӣ, сафирони давлатҳои хориҷа ва васоити ахбори омммаи ватанию хориҷӣ гардида буд.
Соли 2006 лоиҳаи таъсиси «Маркази ягонаи коммутатсионии алоқаи барқӣ»-ро маҳз ба он хотир қабул накарда буданд, ки лоиҳаи мазкур аз лиҳози ҳуқуқӣ, иқтисодӣ, амниятӣ, техникӣ, тахассусӣ ва мантиқӣ асоснок карда нашуда буд. Инчунин бо назардошти он, ки қарори мазкур метавонист фазои инвеститсиониро халалдор намуда, ба пешрафти ин соҳа дар кишвар монеа эҷод кунад, ташкили чунин марказро ҳукумати кишвар мувофиқи мақсад нашуморида, ба идомаи баҳс хотима гузошта буд.
Вале чаро баъдан бе омӯзиши дақиқ Маркази ягонаи коммутатсионӣ дар амал татбиқ карда шуд, суолест, ки ҷавоби хеле ҷиддӣ мехоҳад. Зеро садамаи нахустин аллакай пешбиниҳои соли 2006-ро дар амал нишон дод ва собит сохт, ки таъсиси чунин марказ дар базаи «Тоҷиктелеком» ба манфиати Тоҷикистон нахоҳад буд.
Раиси Хадамоти алоқа, ки Маркази ягонаи коммутатсиониро асосан бо мақсади тиҷорат ва наҷоти «Тоҷиктелеком» таъсис дод, бояд ҷиҳатҳои амниятии онро низ ба ҳисоб мегирифт. Дуруст аст, ки таъсиси чунин Марказ ба «Тоҷиктелеком» даромади зиёд меорад, вале ҳеҷ гоҳ амнияти иттилотии кишварро таъмин карда наметавонад ва инро мо аллакай дар таҷриба дучор омадем.
Ба назари банда, вақти он расидааст, ки масъалаи мазкур аз нав мавриди омӯзиши ҷиддӣ қарор дода шуда, пеш аз такрор шудани чунин ҳодисаҳо ё хатҳои захиравӣ ташкил карда шаванд ва ё то ҳаматарафа омода шудани «Тоҷиктелеком» Маркази ягонаи коммутатсионӣ боздошта шавад.

Самир МИРЗОЕВ, таҳлилгар 

Хонданд 485

«Просто бизнес»

Авг 26, 2017
Диданд: 931

Магар камбағал дигар таҳсил накунад?!

- Ба синфи якум рафтан аз ба донишгоҳ шомил шудан мушкил аст, мегӯяд як дӯстам, ки писараш имсол мактабрав шудааст.
- Аз аввали сол мо ба ҷустуҷӯи мактаби мувофиқ барои писарамон шудем,- мегӯяд ӯ ва меафзояд:- Мо мехостем, ки писарамонро ба мактабе диҳем, ки синфи русӣ дошта бошад ва дар ҳар як гурӯҳ аз 25 нафар зиёд набошад. Албатта, мехостем, ки мактаб намунавӣ бошад ва дар сатҳи зарурӣ дар он раванди таълиму тарбия сурат гирад. Вале ба имконияти мо, ки ману завҷаам дар муассисаҳои давлатӣ кор мекунем, чунин мактаб пайдо накардем. Дар аксари мактабҳои давлатии гирду атрофамон дар шаҳри Душанбе синфҳои русиро бастаанд. Ба чанд мактаби хусусӣ муроҷиат кардем, вале нархҳои дандоншикани онҳо барои мо мувофиқ набуд. Аксари онҳо барои 10 моҳи таълим 12 ҳазор сомонӣ мехостанд, ки ин хеле гарон аст. Масалан, дар мактаби хусусии «Андешаҳои пок», ки дар гузаргоҳи дуюми кӯчаи Зеҳнӣ воқеъ аст, барои таҳсили хонандаи синфи якум 12 ҳазор сомонӣ мехостанд. Албатта, аксари ин муассисаҳо аз соати 8 то 16 хонандаро ба машғулияту бозӣ фаро мегиранд.
- Моҳи май аз рӯи эълон кӯдакистон - мактаби «Омина»-ро дар рӯ ба рӯи Сафорати ИМА дар Душанбе пайдо кардем,- суханашро идома дод дӯстам.- Боғчаи мазкур бори аввал ба синфи якум хонанда қабул мекард. Шарти мактаби мазкур ба мо писанд омад. Дар ин мактаб синфи русӣ кушода мешуд ва аз синфи аввал забони англисӣ дарс дода мешуд. Ба мо ваъда доданд, ки дар як синф аз 20 нафар зиёд хонанда таҳсил намекунад ва онҳо то соати 16 дар мактаб мемонанд. Ба мактаббачаҳо як маротиба хӯроки гарм медиҳанд ва барои ҳамаи ин моҳе 500 сомонӣ мегиранд, ки солона 5 ҳазор сомонӣ мешавад. Мо ба ин шарт розӣ шуда, писарамонро номнавис кардем. Вале аввали моҳи август ба мо гуфтанд, ки шарти таҳсил дигар шудааст. Мактабро Муборакхон ном муаллимаи соҳибкор иҷора гирифтааст.
Ӯ волидонро ҷамъ карда гуфт, ки «шарти таҳсил дигар мешавад. Кӯдакони шумо аз соати 9 то 12 таҳсил мекунанд ва тӯли 6 моҳ нархи пешина - моҳе 500 сомонӣ боқӣ мемонад. Баъд нархро зиёд мекунем. Агар то соати 16 кӯдаконатон дар мактаб монанд, пас мактабпулӣ 1 ҳазору дусад сомонӣ дар як моҳ мешавад».
Шарти мазкур барои мо мақбул набуд. Аввалан, мо бояд соати 8 дар ҷои кор шавем. Дуввум, то соати 8 кӯдак куҷо меистад ва соати 12 ӯро кӣ аз мактаб мегирад? Сеюм, нархи таҳсил боло мерафт ва мо онро пардохта наметавонистем. Мо ба ин шарт розӣ нашуда, ҳуҷҷатҳои писарамонро гирифтем ва ба мактаби маҳаллаамон супоридем,- гуфт дӯстам.
Воқеан ҳам, ҳоло волидон барои пайдо кардани мактаби мувофиқ барои кӯдаконашон ба мушкилӣ гирифторанд. Волидоне, ки кор мекунанд, наметавонанд фарзандашонро ба мактаби таҳсилоти умумии давлатӣ монанд, зеро кӯдак баъди 3-4 соати дарс дар кӯча мемонад. Барои кӯдакони чунин ашхос бояд синфҳои таҳсилаш то бегоҳ ташкил карда шаванд. Зеро кӯдакро наметавонӣ дар хона танҳо монд. Дар мактабҳои хусусӣ бошад, нархи таҳсил аз донишгоҳҳо ҳам гаронтар аст. Соли равон таҳсил дар аксари донишкадаву донишгоҳҳои Тоҷикистон ба ҳисоби миёна аз 6 то 8 ҳазор сомонӣ дар як сол аст. Масалан, таҳсили шартномавӣ дар факултаи муолиҷавии ДДТТ ба номи Абӯалӣ Ибни Сино солона 8 ҳазор сомонӣ муқаррар шудааст.
Суоли дигаре ба миён меояд: Чаро солҳои охир дар шаҳри Душанбе синфҳои русӣ дар мактабу кӯдакистонҳои давлатӣ баста шуданд? Ин дар ҳолест, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон борҳо дар суханрониҳои худ аз омӯзиши забонҳои хориҷӣ ҳарф мезанад ва ба донистани чанд забон даъват мекунад. Аз ҷониби дигар, тибқи моддаи 2-юми Конститутсияи Тоҷикистон, «Забони давлатии Тоҷикистон забони тоҷикӣ аст. Забони русӣ ҳамчун забони муоширати байни миллатҳо амал мекунад. Ҳамаи миллатҳо ва халқиятҳое, ки дар ҳудуди ҷумҳурӣ зиндагӣ мекунанд, ҳуқуқ доранд аз забони модариашон озодона истифода кунанд».
Ман шогирдоне дорам, ки ба забони англисӣ ва баъзе ба арабӣ озод муошират мекунанд, вале забони русиро надониста, ба мушкилот рӯ ба рӯ мешаванд. Зеро дар мактаб забони русӣ нахондаанд ва ё ба он таваҷҷӯҳ накардаанд.

Як маълумотнома - 10 сомонӣ
- Вақте фарзандамро ба синфи якум бурдам, аз стансияи санитариву эпидемиологии ноҳия маълумотнома талаб карданд,- мегӯяд як шиноси ман.- Ҳол он ки, картаи тиббии кӯдакро пешниҳод карда будам. Вақте ба Стансияи санитарию эпидемиологии ноҳияи Сино омадам, волидони зиёде дар навбати маълумотномагирӣ меистоданд. Чун навбатам расид, котиба зодномаи фарзандамро гирифта ҳамту маълумотнома навишт, ки тӯли 21 рӯзи охир касе аз ин хонавода бемории сироятӣ нашудааст. Ӯ барои ин амал 10 сомонӣ хизматона гирифт.
Воқеан, ин маълумотнома ба хотири чист? Агар мабодо касе аз оила ба касалии сироятӣ гирифтор бошад, магар фарзанди ин хонадонро ба мактаб намегиранд?
Тибқи моддаи 41-уми Конститутсияи Тоҷикистон, «Ҳар шахс ҳуқуқи таҳсил дорад. Таълими умумии асосӣ ҳатмист. Давлат таълими умумии асосии ҳатмии ройгонро дар муассисаҳои таълимии давлатӣ кафолат медиҳад». Дар моддаи 6-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» низ ин нукта тасдиқи худро ёфтааст.
Магар ин поймолкунии ҳуқуқи конститутсионии шаҳрванд ба таҳсил нест?
Ё ин ба қавле «просто бинес аст». Тасаввур кунед, ки агар дар як ноҳия 10 ҳазор нафар ба синфи якум раванд, 10 сомонӣ сари касе ин маблағ 100 ҳазор сомонӣ мешавад. Маблағи мазкур ба кисаи кӣ медарояд? Зеро барои ин амал квитансия дода намешавад. Ва билохира, магар як маълумотнома 10 сомонӣ арзиш дорад?!

Либоси ҳатмии мактабӣ
Соли равон дар муассисаҳои таҳсилоти умумии шаҳри Душанбе либоси ҳатмии мактабӣ талаб карда истодаанд. Ҳар мактаб муқаррар кардааст, ки хонандагону муаллимонаш бояд ҳатман аз як ширкати хусусии дӯзандагӣ либос харанд. Масалан, хонандагону муаллимони макотиби ноҳияи Сино бояд ҳатман аз Ширкати «Тоҷ» воқеъ дар маҳаллаи 102-юм либоси мактабӣ бихаранд. Аз шогирдони синфи якум талаб карда мешавад, ки камаш ба 175 сомонӣ аз ин ҷо барои либоси мактабӣ чек оранд. Барои синфҳои болоӣ ин маблағ зиёд мешавад. Муаллимон бошанд, бояд на камтар аз 350 сомонӣ чеки либос оранд.
Бояд гуфт, ки чек танҳо барои харидани шиму костюм ва кофтаю юбка дода мешавад. Агар курта ва шими иловагӣ гиред, ба он чек намедиҳанд. Маълум, ки бо ин роҳ мехоҳанд иҷборан шиму костюми дӯхтаи худро ба мактаббачаҳо фурӯшанд. Волидон аз ин амал изҳори норозигӣ мекунанд, ки ба маблағи мазкур аз бозори «Корвон» сарулибоси беҳтар ва арзонро харидан мумкин аст.
Воқеан, чаро волидон ва умуман муаллимон бояд маҳз аз ширкатҳои муқарраркардаи мактабҳо либос харанд?! Чаро шаҳрвандон дар хариди либоси мактабӣ озод нестанд? Шояд дар таги коса нимкосае бошад?
Воқеан, ин ширкатҳои либосфурӯшӣ ба кӣ тааллуқ доранд ва кӣ аз ин манфиат мебинад? Директорони мактаб оё дар ин бизнес ҳамроҳанд ё онҳоро аз боло супориш додаанд?
Чунин ба назар мерасад, ки мансабдорон ба ҷои осон кардани мушкили мардум бо ҳар роҳу восита мехоҳанд онҳоро корафтодаи худ бикунанд.

Ҷовид МУҚИМ 

Хонданд 931

Хабари рӯз

Календар

« Август 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Минбари сардабир

  • занакГАП

    Ҳама аз дард менолад, вале ҳар кас ба таври худ,…

Нигоҳи хос

  • ХОСта

    Ба дилхоҳ савол ҷавоб додан мумкин аст, агар дуруст саволгузорӣ…
  • Хоҳиш ва ҳадаф

    «Агар Шумо хоҳед, ки ҳаёти хушбахтона дошта бошед, бояд алоқаманд…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.