.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҳукумат

Истиқлолият неъмати бебаҳост

Сен 08, 2017
Диданд: 741

Бисту шаш сол муқаддам муҳимтарин воқеаи таърихии сарнавишти миллати тоҷик ба вуҷуд омад: Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардид. Ин ҳодисаи фараҳбахш аввали моҳи сентябри соли 1991 ба вуқуъ пайваст ва 9-уми сентябр расман Рӯзи Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон гардид. Дар харитаи дунё давлати мустақилу соҳибихтиёри Тоҷикистон арзи ҳастӣ кард ва аз оғози марҳилаи наву тозае дар таърихи халқи тоҷик башорат дод. Аз ҳамон вақт то имрӯз ин санаи муборак барои миллати тоҷик рӯзи муқаддас ба шумор меравад.

Истиқлолият барои мо рамзи олии Ватану ватандорӣ, бузургтарин неъмати давлатсозию давлатдории мустақил, кору пайкорҳои пайгиронаи созандагӣ, азму талошҳои фидокоронаи расидан ба истиқлолияти сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангиро омӯзонда, меъёрҳои ҷомеаи шаҳрвандиро таҳким бахшид ва дар як вақт ҳаёти озодонаи ҳар фард ва олитарин дараҷаи бахту саодати воқеии миллатро таъмин намуд. Истиқлолият барои мо нишони барҷастаи пойдории давлат, бақои симои миллат, рамзи асолату ҳувият, мазҳари идеалу ормонҳои таърихӣ, шиносномаи байналмилалӣ ва шарафу эътибори ба ҷаҳони мутамаддин пайвастани кишвари азизи Тоҷикистон мебошад.
Ибтидои ваҳдати мо рӯзи истиқлоли мост. Ҳарчанд тоҷикон аз қадимтарин халқҳои дунё маҳсуб мешаванд, аз ҷумлаи бунёдгузорони таърихи тамаддуни башарият буданду ҳастанд, фарзандони бодонишу бофарҳанги халқи тоҷик мисли нигини тобноке тоҷи давлату давлатдориҳои аҷнабиро шукуҳ мебахшиданд, вале ин миллат баъд аз фурӯпошии сулолаи бузурги Сомониён дар тӯли ҳазор соли охир аз давлату давлатдорӣ маҳрум буд. Аз ин рӯ, рӯзи 9-уми сентябри соли 1991 барои мо на танҳо рӯзи истиқлолияти Тоҷикистон, балки ҳамчун санаи барқароршавии адолати таърихӣ азизу арҷманд аст.
Мафҳуми «истиқлолият» дар фарҳангҳо мустақил, мухтор, соҳибихтиёр ва бе дахолат анҷом додани нақшаҳо ва ё корҳои бузург аст. Тамоми сокинони кишвари озоду ободи мо имрӯз ифтихор доранд, ки бисту шаш сол қабл аз ин нахустин хиштҳои пойдевори истиқлолияти воқеӣ ва давлатдории миллии худро ниҳода, аз шарофати мустақилият соҳиби рамзҳои давлатӣ - парчам, нишон ва суруди нави миллӣ гардидем. Ба ҳамин хотир, калимаи «истиқлолият» имрӯз барои мо Тоҷикистониён бештар аз ҳарвақта муқаддас ва азиз гардидааст.
Тоҷикон аз қадимулайём миллати озодипарасту озодихоҳ буданд. Солҳои сол дар дил орзуи озодиро мепарвариданд. Бо амри тақдир ва бар асари таҳаввулоти фарогирии сиёсиву иҷтимоии ибтидои солҳои 90-уми асри гузашта халқи тоҷик баъди ҳазор сол аз нав ба эҳё ва эъмори давлати миллии худ ноил гардид. Истиқлолият дар таърихи ҳазорсолаи халқи тоҷик воқеаи хеле бузург буд. Вале Тоҷикистон аз нахустин рӯзҳои истиқлолияти худ дар раванди барқарорсозӣ ва таъмини амнияту оромии ҷомеа, суботи сиёсиву иҷтимоии кишвар бо мушкилоту монеаҳои сангин рӯ ба рӯ гардид. Халқи тоҷик аз ҷумлаи он миллатҳоест, ки марзу буми худро хеле дӯст медорад ва барои ҳастии он ҷоннисорӣ мекунад.
Яке аз мардони ватандӯсту миллатпарвар ва обрӯманд Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аст, ки ободии ватан ва оромии халқи тоҷикро аз Худованд талаб мекард ва мехост миллатро якҷо карда, дар байни онҳо сулҳу оштиро барқарор намояд. Чунонки Худованди мутаъол мефармояд: «Ва агар ду гуруҳе аз муъминон бо якдигар ҷанг кунанд, пас миёни онҳо сулҳ кунед». Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти роҳбарии Сарвари давлат роҳҳои расидан ба истиқрори сулҳ ва ваҳдати миллиро ҷустуҷӯ мекард ва пайваста талош меварзид, то осудагию оромӣ дар саросари мамлакат ҳукмфармо гардад. Ниҳоят бо ташаббус ва ҷонфидоиҳои ин родмарду қаҳрамони миллат миёни мардуми тоҷик сулҳ барқарор гардид ва барои бунёди давлати соҳибистиқлол заминаи устувор фароҳам овард. Чунонки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид кардаанд: «Яке аз муҳимтарин дастовардҳои мо дар даврони истиқлолият давлатсозӣ ва давлатдории муосири миллӣ мебошад, ки моҳиятан шакли ҳуқуқбунёд, иҷтимоӣ ва дунявиро дорад».
Шукронаи неъмати истиқлол, ки имрӯзҳо халқи ободкору созанда ва меҳанпарвару меҳнатдӯсти мо дар рушди давлатдории миллӣ қадамҳои устувори худро гузошта истодаанд. Аз ин рӯ, комилан табиист, ки вазъи имрӯзаи кишварамон дарку эҳсоси нави арзишҳои фарҳангию миллиро тақозо намудааст, зеро дар баробари ба даст овардани истиқлолият, заминаи мусоиди ташаккулёбии худшиносии миллӣ, таваҷҷуҳ ба мероси таърихии халқи худ, эҳёи арзишҳои миллӣ, забони миллӣ, анъанаҳои фарҳангию маърифатӣ ва ғайраро тақозо дорад. Таърих гувоҳ аст, ки ташаккули ҳар як давлати соҳибистиқлол пеш аз ҳама ба анъанаҳои миллӣ, фарҳангӣ, динӣ, ба дарки мансубияти миллӣ, сарватҳои бемислу монанду нотакрори фарҳангӣ, ки таърихи ҳар як халқро ташаккул медиҳад, ба муҳити табиӣ ва дастовардҳои гуногуни ҳаёти маънавӣ такя мекунад. Имрӯз беш аз 97% мардуми сарзамини мо дини Исломро пайравӣ менамоянд ва аҷдодони баору номуси мо тибқи тавону истеъдоди фитрии хеш саҳми худро дар рушду пешрафти дини мубини Ислом бо ҳарфҳои заррин навиштаанд. Бале, шукру сипос ба Худои мутаол, ки имрӯз мо ҳама мусулмонему аз сарчашмаи ноби таълимоти Ислом ва Паёмбари акрам, саллаллоҳу алайҳи ва саллам баҳра мебарем. Шукри истиқлоли кишвар, ки ба мусулмонони Тоҷикистон ҳуқуқи озодии виҷдон - озодии пайравӣ ба динро ато намуд.
Дини мубини Ислом хизмат намудан ба мардум ва кӯшиш дар роҳи ислоҳи ҷомеаро яке аз беҳтарин корҳои нек меҳисобад. Барқарор кардани оштӣ ва сулҳу сафоро дар байни мардум яке аз ҳадафҳои асосии худ мешуморад, зеро душманиву адоват монанди бемории сирояткунандае мебошад, ки дар байни дӯстону наздикони тарафайн зиддиятро ба вуҷуд оварда, боиси нофаҳмиҳои омма ва баҳсу мунозира мегардад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ бисёр дуруст қайд намуданд: «Террорист ватан, дин ва мазҳаб надорад». Бинобар ин, шариати исломӣ ҷилавгирӣ аз адовату душманӣ ва эҷод кардани сулҳу сафоро дар байни мардум яке аз сифоти хуби мусулмонон меҳисобад.
Агар мо ба ҳаёту зиндагии Паёмбари Худо (с) назар андозем, эҳсос мекунем, ки ҳаёти Расули акрам (с) пур аз панду ҳикмат мебошад ва мо метавонем аз ин зиндагиномаи Расули Худо (с) манофеи зиёде гирифта, онро ҳамчун намунаи зиндагии худ қарор диҳему ба он амал намоем.
Вазифаи ҷонии ҳар фарди соҳибхирад аст, ки неъмати бебаҳои истиқлолиятро чун гавҳараки чашм ҳифз намуда, барои пешрафт ва шукуфоии кишвари соҳибистиқлоламон саъйу талош ба харҷ диҳад. Дар амалишавии ин ва дигар нақшаву ниятҳои нек ба ҳамагон комёбиҳои бемисл орзумандем.

Раҳим КАРИМОВ,
декани факултети филологияи Шарқи ДИТ ба номи Имоми Аъзам - Абуҳанифа

Хонданд 741

ҲАРЧӢ ДОРЕМ, АЗ ФАЙЗИ ИСТИҚЛОЛ АСТ!

Сен 08, 2017
Диданд: 419

Суханронии пурмазмуни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро рӯзи 30 август дар ифтитоҳи бинои нави таълимии Академияи Вазорати корҳои дохила гӯш кардам. Таъкиди хеле огоҳона, падарона ва бамавриди роҳбари муҳтарами давлати Тоҷикистон ба он ки «сулҳу субот ва оромию осудагӣ неъмати бузург аст ва ҳар фарди ватандӯст ва боимон ба ҳифзи соҳибистиқлолии кишвар бояд ҳамеша омода бошад» дар ҷони мо такони тоза бахшид. Воқеъан «Истиқлол» вожаест, ки аз шуниданаш ва ҳатто ба ҳангоми навиштанаш ба дилҳо фараҳ мебахшад. Наслҳои бешуморе аз табори тоҷик дар орзуву ҳасрати чашидани таъми гуворо ва лаззатбахши ин меваи шаҳдбор дунёро падруд гуфтанд. То ҳанӯз садои озодихоҳии Хоҷа Камоли бузург- ин тоҷики озодаи хуҷандӣ аз қаъри қарнҳо ба гӯш мерасад, ки мегӯяд: «Неъмате хуштар зи Истиқлол нест.» Доштани истиқлоли давлатӣ воқеъан як неъмати олӣ аст, аммо ҳифзи он, ҳимоят аз ҳуқуқ ва озодиҳои шаҳрвандон, тамомияти арзии кишвар, таъмини ваҳдату осоиштагии мардум масъулияти хеле сангин аст. Ин масъулият ва вазифаи муҳим дар душвортарин даврони таърихи навини миллат ва давлатдории тоҷикон бар рӯйи шонаҳои сардори ҷавони Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бор шуд. Раҳбари давлати навпо ва тозаистиқлоли Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон бо садоқат ва бо муҳаббати бепоён ба хотири ободиву пешрафти кишвараш даст ба кор шуд ва ҳар соату лаҳзаи он солҳо хастанопазир барои рафъи мушкилоту нуқсонҳо мубориза мекард. Раҳбарияти давлати Точикистон дар замони хеле сахту душвор барои ба низом даровардани фаъолияти системаи идоракунии давлатӣ, барои идораи кишвар Қонуни асосӣ таълиф кард ва ҳамин тариқ, бо роҳи райъпурсии умумихалқӣ Конститутсияи замони соҳибистиқлолӣ дар 6 ноябри соли 1994 қабул шуд. Ҷаноби Олӣ дар рӯйи лахчаву хокистари тафсони ҷанг сари кор омад, аз хиради воло истифода кард ва шаҳру деҳоти сӯхтаро гулистон намуд. Агар Президенти Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон имрӯз Пешвои миллат ва Асосугузори сулҳу ваҳдати миллӣ аст, ин ҳама унвонҳо ҳалолаш бод, зеро сулҳу ваҳдати саросариро пойдор сохт, миллатро аз нобудӣ ва парешонӣ наҷот бахшид. Барои касоне, ки хотироташон заъф дорад ва ё амдан он солҳои наҳсу ноамниро фаромӯш кардаанд бояд хотирасон кард, ки 10 соли аввали роҳбариаш Президенти муҳтарами Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон давлатдорӣ накард, рӯзу рӯзгори ин сиёсатмадори шариф сарфи давлатсозӣ шуд. Давлатдории воқеъии ӯ асосан аз соли 2002 бо торумор намудани охирин лонаҳои терроризм ва одамрабоӣ дар ҷамоати деҳоти Роҳатӣ ва хотима додан ба бедодгариҳои Раҳмон Гитлер, Мансур Муаккалову Сафари подабон оғоз шуд. Насли калонсоли ҷомеъаи мо хуб дар ёд доранд, ки сар аз нимаи дуввуми соли 1992 дар пойтахти кишвар ягон муассисаи давлатӣ ё вазоратхонае намонда буд, ки фаъолияти бонизом дошта бошад, бенизомиву беҳокимиятӣ ҳукм меронд. Дар ҳоле, ки он солҳо мақомоти ҳифзи ҳуқуқ қудрате надоштанд амнияти биноҳо ва кормандони худро таъмин намоянд, дар бораи ҳимояи бехатарии мардум чӣ кор метавонистанд бикунанд? Ба ҳамин хотир имрӯзҳо бояд ҳама шаҳрвандони кишвар шукрона аз фазои сулҳу оромӣ ва ваҳдати ҷомеъа дошта бошанд. Намозгузорон дар панҷ вақт намози хеш дар ҳаққи Пешвои муҳтарами миллатамон, дар ҳаққи хонаводаи ӯ бояд дуъои хайр намоянд. Он чӣ имрӯз мебинем як Артиши муназзаму мусаллаҳи ҳамеша дар ҳифзи марзу буми диёр бедору устувор, биноҳои муҷаллову хуштарҳи сар ба боло, кӯдакону модарони ханда бар лаб, мулки ободу ором, созандагиву бунёдкориҳои ҳамарӯза он замон ин ҳама як орзуи ширин буд. Кӯчаҳои шаҳру растаҳои бозор пур аз силоҳдорон буд. Ҷанги бемаънӣ зӯргӯёнеро зода буд, ки худ арзише надоштанд, аммо то 10 посбони саропо мусаллаҳ хизмати онҳоро ба ҷо меовард. Ин овардаҳои сели наҳси ҷангро боди қудрати давлат барои ҳамеша рӯфта бурд ва насими форами сулҳ бар тану ҷони мардуми азияткашида чун кимиёи саодат расид. Имрӯз симои кишвари азизи биҳиштосои мо ба таври шинохтанашаванда дигар шудааст. Агар оид ба тағйироту таҳаввулот, дигаргуниву пешрафтҳои дар кишвар тайи 26 соли соҳибистиқлолӣ ба амал омада ҳарф занем, сад ҷилд китоб бояд навишт, то он ҳама инъикос шавад. Дар ҳар кӯчаву гузар, дар ҳар шаҳру ноҳия, дар ҳар хонаводаву коргоҳ имрӯз мо осори пешрафту дигаргуниро бармало мебинем. Агар дар кадом хонаводае наворҳои видеоӣ аз солҳои 1990- 1997 маҳфуз монда бошад, як бор бигираду ба шаклу намуди хонаву кӯчаҳо, ба симои одамон, либоспӯшии онҳо, ороиши дастархон, нақлиёту ҷодаҳои он замон назар афканад, агар фарқ аз самак то саморо надид, пас ман аз зумраи хатокорон будаам. Ман чунин навореро, ки туйи хонадоршавии як шиносам дар соли 1996 дар як рустои канори пойтахт акс ёфтааст, дидаам. Ранги рӯйи одамон кандаву коҳида, осори ҳузну яъсу навмедӣ ҳувайдо, баданҳо лоғару камгӯшт, чашмҳо гуруснаву маҳзун аст. Рӯйи дастархон ҳар ҷо- ҳар ҷо нонпораву қанди парварда рехтаанд ва одамон ҳаросону ҳарисона ғизо мехӯранд, ҳатто хандаҳо сохтаву ғамолуда аст. Ба аҳли туйхона менигариву гумон мекунӣ, як тӯдаи аз «конслагер» (маъзарат мехоҳам) гурехта омада аст. Чанд тан аз он аз «конслагергурехтаҳо»-ро, ки дар он навор акс ёфтаанд, як моҳе пеш дида будам, рухсораҳо арғавонӣ, чеҳраҳо бардаму нуронӣ, аз 20 сол пеш ҷавонтар, хандаҳо баланду беғаш, ба акнун ба қанди парварда нигоҳ намекунанд, москвичу запорожетсу жигулиҳоро кайҳо ба мерседесу опелу лексус иваз карда, хонаҳо замонавӣ, дуошёна, қолинпеч шудаанд. Ҳамон палосеро, ки он замон меҳмони азизашон рӯяш менишаст, имрӯз дар даромадгоҳи оғили гов партофтаанд. Оё ин ҳама аз файзи Истиқлол нест?! Оё ин ҳама ҷойи сад ҳазорон бор шукрона кардан надорад?! Барои ҳар инсони бохирад ва соҳибандеша ҳамин як ишора, ки кардам- он як мисоли оддӣ, ки намуна овардам, кифоят аст, то бифаҳмад, ки Истиқлол чӣ неъматест ва он ба миллату давлати Тоҷикистон чӣ дода. Ҳарчанд дар ибтидо Истиқлоли Тоҷик намедонам чашми бади кӣ расид, ки бо ҷангу хусумату ноамнӣ печид, аммо ин ки имрӯз дари ҷаҳон ба рӯйи Тоҷикистон боз ва чор дарвозаи сарзамини нозанинамон ба аҳли дунё кушода аст, ин ҳама аз баракати Истиқлол аст. Имрӯз чуноне дар боло таъкид шуд, вазифаи асосии ҳар шаҳрванди ватандӯст ва махсусан кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ҳимояти комил аз сулҳу оромии кишвар ва пуштибонӣ аз сиёсатҳои созанда ва бунёдкоронаи Пешвои муҳтарами миллат, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Ҷаноби Олӣ Эмомалӣ Раҳмон аст. 

Ҷашни Истиқлоли Тоҷикистон барои ҳамагон муборак бошад!

Сафарали ҚУРБОНИЁН, судяи Суди вилояти Суғд

Хонданд 419

Муассисаи давлатии Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ яке аз муассисаҳои калонтарини илмию табобатӣ ва тадқиқотӣ буда, дар шаҳраки Шифокорон (Қарияи боло) дар қисмати 10 воқеъ мебошад. Ин муассисаи давлатӣ чи аз лиҳози потенсиали илмию тадқиқотӣ ва чи аз нигоҳи табобатӣ дар миқёси минтақа ва берун аз он яке аз муассисаҳои тандурустии беҳтарин шинохта шудааст. 

Дар ин марказ 11 нафар докторон ва 17 нафар номзадҳои илмҳои тиб фаъолияти корӣ доранд. Дар асоси базаҳои муҷаҳҳази ин маркази табобатӣ ду кафедраи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Муассисаи давлатии баъдидипломии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият доранд, ки дар як вақт ба беморону ниёзмандон кӯмаку маслиҳатҳои худро арзонӣ медоранд. Ин муассисаи давлатӣ дорои 235 кати табобатӣ буда, аз ҳашт шуъба, аз қабили шуъбаи бемориҳои репродуктивӣ (30 кат), шуъбаи онкопроктоурологӣ (25 кат), шуъбаи кӯдакона (30 кат), шуъбаи кимиёдармонӣ ва ёрии полиативӣ (30 кат), шуъбаи нурдармонӣ (40 кат), шуъбаи тороко-абдоминалӣ (30 кат), шуъбаи умумӣ (30 кат) ва шуъбаи маммалогӣ ва ҷарроҳии реконструктивию барқарорсозӣ (20 кат) иборат мебошад. Қисми ташхисӣ аз шуъбаи ташхис ва табобати амбулаторӣ (дармонгоҳӣ), шуъбаи ташхиси рентгенологӣ, эндоскопӣ ва ултрасадо, озмоишгоҳи клиникию биохимиявӣ, озмоишгоҳи иммунологӣ, озмоишгоҳи бактереологӣ, шуъбаи ташхиси морфологӣ бо имунногистохимия ва қисми ёрирасон, ки аз шуъбаи ташкилию методӣ, лобараторияи истеҳсоли маҳлулҳои тамизшуда, шуъбаи хунгузаронӣ, шуъбаи хӯрока ва шуъбаи хоҷагидорӣ иборат мебошад. Ин муассисаи давлатӣ дорои дармонгоҳи машваратӣ мебошад, ки дар як рӯз қобилияти қабул намудани зиёда аз 300 беморро дорад. Инчунин, дар дармонгоҳи машваратӣ беморон метавонанд ба табибони гӯш, гулӯ ва бинӣ, табиби бемориҳои занона, ҷарроҳони кӯдакон ва калонсолон муроҷиат намоянд. Дар марказ лобараторияи морфологӣ фаъолият менамояд, ки ин боиси осон шудани ташхисгузаронии морфологӣ гардидааст.
Давоми нимсолаи авали соли 2017 дар дармонгоҳи марказ 6307 нафар беморонро қабул намудаанд, ки аз онҳо 3518 нафарашон бистарӣ карда шудаанд. Аз ҷамъи умумии муроҷиаткунандагон 5496 нафар муроҷиаткунанда калонсолон буда, 811 нафари боқӣ беморони хурдсол мебошанд, ки ин рақам нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 963 бемор зиёд аст. Нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 175 бемор зиёд ба қайд гирифта шудааст. Дар муоина ва муайян намудани ташхиси беморони Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ ҳиссаи шуъбаи рентгенология ва ултрасадо мавқеи муҳим дорад. Дар ин шуъба мутахассисони баланддараҷа кор мекунанд. Шуъба бо дастгоҳи рентгенӣ ва дигар лавозимоти лозимӣ барои кори пурраи он таҷҳизонида шудааст. Дар шуъба аз моҳи сентябри соли 2010 дастгоҳи маммограф фаъолият дорад, ки дар шаш моҳи соли 2017-ум 329 ташхиси маммография гузаронида шудааст. Дар шуъбаи ташхиси дарунӣ муоинаи ултрасадои узвҳо ва ташхиси эндоскопӣ гузаронида мешавад. Шуъба бо чор адад таҷҳизоти ултрасадо, гастроскоп, клоноскоп, брохоскоп таҷҳизонида шудааст.
Аз ҷумлаи беморони гирифтори бемории бадсифат, ки 1395 нафарро ташкил медиҳанд, ҷойҳои аввалро бемориҳои зерин ишғол мекунанд:
1) Саратони ғадуди ширӣ.
2) Саратони пӯст.
3) Саратони гарданаки бачадон.
4) Саратони меъда.
5) Лимфомаҳо.
6) Саратони шуш.
Дар марказ барои табобат ва ҷарроҳии дилхоҳ омос ва дигар варамҳо, ки ба категорияи бемории саратон дохил мегарданд, тамоми шароит муҳайё карда шудааст. 98,6%-и умумии табибон ва 78,2%-и кормандони миёнаи тиб дорои дараҷаҳои корманди тиб мебошанд, ки ин рақам беҳтарин дар мамлакат ба ҳисоб меравад. Аз лиҳози дараҷанокии илмии кормандон бошад, 49,4%-и табибон дараҷанокии илмиро соҳиб мебошанд, ки ин гувоҳи масъулияти баланд доштани мутахассисони ин муассисаи давлатӣ мебошад, ки аз ду нафар корманд як нафараш дараҷанокии илмиро соҳиб мебошад ва баҳри пешбурди корҳои илмию тадқиқотӣ дар ин муассисаи бонуфузи тандурустии кишвар барои бурдани корҳои илмию тадқиқотӣ ва пешгирӣ намудани бемориҳои саратонӣ дар давраҳои аввал тамоми шароитҳо муҳайё карда шудааст. Саҳми кормандони илмии ин муассиса миёни дигар чунин муассисаҳои минтақа бағоят калон буда, танҳо давоми шаш моҳи аввали соли ҷорӣ кормандони ин муассиса дар даҳҳо конфронсу семинарҳои дохилию байналмилалӣ иштирок намуда, маърӯзаҳо кардаанд.
Танҳо давоми шаш моҳи аввали соли 2017 дар марказ 2840 нафар бемор табобат ёфтааст, ки ин 74,6% иҷроиши кат-рӯзро ташкил медиҳад. Дар асоси дастовардҳои илмӣ соҳаи саратоншиносии ҷумҳурӣ ба натиҷаҳои хуби корӣ ноил гардидааст.
Дарёфти бемории саратон дар марҳилаи аввали табобат аз 50,5 % то 71,1% афзоиш ёфта, марҳилаи чоруми табобатӣ бошад, аз 18,3% то 17,2% паст карда шудааст.
Дар натиҷаи ҳамкориҳо бо МАГАТЕ шуъбаи нурии Муассисаи давлатии илмию саратоншиносӣ пурра бо таҷҳизоти ҳозиразамон ҷиҳозонида шуда, мутахассисон барои кор кардан бо чунин таҷҳизот дар хориҷи кишвар омӯзонида шудаанд, ки дар асоси ин дастовард лоиҳаи ташкили шуъбаи табобати нурӣ дар вилояти Суғд аз тарафи МАГАТЕ ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирӣ ёфта, сохтмони он оғоз ёфт. Бо дасгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шуъбаи кӯдакона таъмири пурраи капиталӣ гузаронида шуда, он бо таҷҳизоти нави муосир таъмин карда шуд.
Дар ҳамаи марказҳои саратоншиносӣ, ки дар ҷумҳурӣ чортоянд, дорухонаҳои махсус барои фурӯши дорувории кимиёдармонӣ ба роҳ монда шудааст. Лабараторияҳои имунноферментӣ барои муайян кардани онкомаркерҳои бемории саратон дар ҷумҳурӣ ба роҳ монда шудааст. Базаҳои моддию техникии муассисаҳо аз ҳисоби дастрасии таҷҳизоти муосири эндоскопӣ, рентгени рақамӣ, ултрасадо барои бахши эҳё ва наҷот беҳтар кунонида шудааст. Дар амалия ҷарроҳиҳои басо мураккаб дар муассисаҳои махсусгардонидашудаи табобатӣ ворид карда шудаанд.
Сафи кормандони илмӣ дар соҳа аз ҳисоби ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ афзуд. Кадрҳои саратоншинос ба воситаи интернатура ва ординатураи клиникӣ дар ДДТТ ва ДТИ бо БКТТ тайёр карда мешаванд.
Дар Маркази илмии саратоншиносӣ дар натиҷаи таъмири капиталӣ ва дастрасии лавозимоти тиббӣ барои гузаронидани табобати паллиативӣ шароити хуб ташкил карда шудааст. Дар ҳамкорӣ бо ташкилоти умумиҷаҳонии тиб реестри ягонаи беморони саратон ташкил карда шудааст.
Дар асоси дастгири бевоситаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии кишвар ва махсусан бо дастгирии бевосита ва ҳаматарафаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имрӯз дар ин муассиса барои пешгирӣ, ташхис, табобат ва гузаронидани корҳои илмию тадқиқотӣ тамоми шароит муҳайё буда, дилхоҳ беморони саратон дар давраи аввали беморӣ дар ин муассиса пурра табобат карда мешаванд. Аз натиҷаи таҳлилҳо муайян карда шуд, ки дар асоси дар вақташ муроҷиат намудан ба табибон аз категорияи якуми беморӣ 99,9% ва аз категорияи дуюми беморӣ 95,7%-и беморон пурра табобат карда мешаванд.
Дар суҳбат бо мо директори ин муассиса, доктори илми тиб Ҳусейнов Зафар Ҳабибуллоевич иброз намуд, ки «дар он комёбиҳои беназире, ки мо ноил гардидему соҳаи тандурустии кишвар басо рушду нумуъ намуд, хизмати фарзонафарзанди миллат, президенти ҷумҳурӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зиёд аст. Имрӯз мо ба он дастовардҳое ноил гардидем, ки давоми 70 соли гузаштаи замони шӯравӣ онро орзу мекардем. Мо табибон бояд ҳамеша аз сарвари хирадманд ва Пешвои муаззами худ ифтихор дошта бошем».

Саиди ҲАЙДАР, МТЖТ

Хонданд 889

Номи нав, вале номуносиби як деҳа

Сен 02, 2017
Диданд: 693

Масъалаи фарогири аксар маҳалҳои ҷумҳурӣ

Пешвои миллат, асосгузори сулҳу ваҳдат, сарвари кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид кардаанд, ки дар масъалаи номгузории маҳалҳо ба саҳлангорию саросемагӣ роҳ дода нашавад. Ман худ шоҳиди бевоситаам, ки бо ибтикори Президенти мамлакат пеш аз он ки ба ноҳияи Ҳисор мақоми шаҳр дода шавад, барои ба он пайдо кардани номи мувофиқу муносиб чӣ хел омӯзишҳо гузарониданд ва бо чӣ гуна масъулиятшиносӣ фикри олимону донишмандон ва аҳолиро пурсиданд. Ҳамин гуна амалро пеш аз ивазкунии номи чанде аз шаҳру ноҳияҳои дигар низ раво донистанд. Чизи муҳими дигар: Дар конфронси ҷумҳуриявии илмию амалие, ки 29-уми сентябри соли 2015 дар шаҳри Душанбе таҳти унвони «Номҳои ҷуғрофӣ ва суннати номгузорӣ» барпо шуда буд, ҳам масъулини соҳа, ҳам олимони варзида ва ҳамонҳое, ки нисбати камбудиҳои дар ин самт ҷойдошта бетараф набуданд, хеле дилсӯзона ҳарф зада, таъкид карданд, ки дар номгузорӣ ва номивазкунии мавзеъҳои ҷуғрофӣ, алалхусус деҳаҳо ба саҳлангорию бемасъулиятӣ роҳ дода нашавад. Мутаасифона, дар номивазкунии як деҳаи бароям бисёр азиз - Қаҳрамон, ки шомили ҷамоати деҳоти собиқ Қарамқул, ҳоло ба номиМирзо Турсунзодаи шаҳри Ҳисор аст, нисбати ин таъкиду талаботу амалҳо беэътиноию беэҳтиромӣ зоҳир кардаанд.

Чандин солҳо пеш, масъулини вақти ҷамоати номбурда, ҷиҳати бехабарии худ аз маънию мантиқи азалии вожаи «Қаҳрамон" ва таърихи чӣ тавр бо ҳамин вожа ифода шудани номи деҳаро надониста, бе ягон хел омӯзиш онро «ӯзбакӣ» гуфтаанд ва бо сокинонаш маслиҳат накарда ба «Баракат» иваз кардаанд. Чаро маҳз Баракат? Кӯшиш мекунам, атрофи ҳамин матлаб андеша ронда, исбот намоям, ки ин ном ҳамсанги вожаи «Қаҳрамон» нест ва ҳамчун ном ба деҳаи зикршуда мувофиқ намеояд.
Решаи вожаи «баракат» аз калимаи «барака» аст, ки маъниҳоизиёд дорад. Масалан, бино ба нишондоди«Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ» (с.2008), ангушти шашуми шахс ва худи шахсеро, ки дар яке аз дастонаш шаш ангушт дорад ифода мекунад. Ду дона мева ва ё сабзавотеро, ки ба ҳам пайванданд, низ барака (баракат) мегӯянд. Ин вожа боз маъноҳои фоидаю нафъ ба даст овардан ва даромади бештар гирифтанро ҳам мефаҳмонад. Ин мафҳумро бештар ҳангоми дуои нек кардан ва харидуфурӯш намудан истифода мебаранд. Дар номгузории маҳалҳо хеле кам вомехӯрад, ҳамон ҳам дар ҳолати надонистану нафаҳмидани маънии аслиаш. Вожаи «қаҳрамон» бошад, ифодагари маъноҳои диловар, диловарӣ, далер, далерӣ, мардонагӣ, паҳлавонӣ, фидокорӣ ва корнамоӣ кардану шуҷоат нишондодан мебошад.
Чуноне, ки дидед, вожаи барака (баракат) хусусияти даъваткунӣ надорад ва дар ҳама ҳолат гирифтани даромад ва фоидаи зиёдро ифода мекунад. Аммо, фарқ намегузорад, ки ин даромаду фоида бо кадом усул ба даст меояд,– бо меҳнату заҳмат ё роҳи дигар. Лекин, вожаи «қаҳрамон» баръакс, даъват менамояд ва талқин мекунад, ки барои барака (баракат) ёфтан, яъне файзу фаровонӣ дидан ва фоидаю нафъи бисёр гирифтан, аввал меҳнат кардану заҳмат кашидан, корнамоию қаҳрамонӣ нишон додан лозим аст. Ин вожа дар умқи худ ҳушдор медиҳад, ки маҳз нафъи бо меҳнату заҳмат ба даст омада, боиси хушбахтию саодатмандӣ мегардад, на бо роҳу усули дигар.
Деҳаи ман маҳз дар натиҷаи ана ҳамин гуна меҳнату заҳмат ва корнамоию қаҳрамонии сокинонаш номи «Қаҳрамон»-ро гирифта буд. Ба таърих рӯ меорам: То нимаи 2-юми солҳои 30-юми асри гузашта, заминҳое, ки имрӯз аз соҳили рости заҳбури калон ва селдара ҳастанд, умуман обёрӣ намешуданд. Дар ин қисматҳо деҳот ҳам набуд. Дар обёрӣ ва корамкунии ин заминҳо сокинони Авзикентро ҷалб карданд. Мардуми ин деҳаи куҳистон дар сари замин капаю козаю чайлаҳо сохта, шабу рӯз садоқатмандона заҳмат мекашиданд. Ҳар як ваҷаб заминро аз сангҳои хурду калон тоза карда, барои кишти пахта омода менамуданд. Одамони имкониятдошта, ҳам дар замини хоҷагӣ кор мекарданду ҳам мувофиқи иҷозати ҷамоат болотар аз ҷӯйбори кандаашон (ҷӯйбори имрӯзаи миёни деҳа), дар ҷойи лалмӣ хонаҳо бунёд менамуданд. Онҳо мавзеъи бунёдкунии хонаҳои худро «Авзикенти поён» номиданд. Аммо он дар ҷамоат чун «Авзикент» сабт шудааст, ки мантиқан нодуруст аст. Зеро Авзикент дар куҳистон асту «Авзикенти поён» дар ҳамвории 9 км поёнтар.
Хулоса дар натиҷаи меҳнати дилгармона ва садоқатмандонаи мардум хонаҳо пайи ҳам қомат меафрохтанду заминҳо пайи ҳам киштбоб мегаштанд. Заҳмати мардум махсусан баъди ташкилшавии МТС-ҳо (Стансияҳои мошинию тракторӣ) пурсамар гардид. Онҳо ба гуруснагию қашшоқии замон ва бедодгариҳои давраи сталинӣ нигоҳ накарда, дар солҳои 1937-1938 пайи ҳам аз заминҳои навкорам ҳосили баландтарини пахта рӯёниданд, ки дар он замон баробари қаҳрамонии бузург буд. Овозаи ин қаҳрамонии авзикентиҳо дар саросари ноҳияю минтақа паҳн гардид. Вақте, ки соли 1938 ТОЗ-ҳоро (Товарищество по обработке земли) барҳам дода, ба ҷойи онҳо колхозҳо ташкил намуданд, ин қаҳрамонии мардумро ба эътибор гирифта, колхози онҳоро «Қаҳрамон» номиданд. Ана, аз ҳамон замон то ба имрӯз ин мавзею ин деҳа «Авзикент» ё «Авзикенти поён» не, балки «Қаҳрамон» номида мешавад.
Чаро номи онро дар ҳуҷҷатҳои ҷамоат тағйр надодаанд? Сабаб дар он аст, ки дар ҷамоатҳо ҳамчун маҳалли аҳолинишин номи рустоҳоро сабт мекарданд, на колхозҳоро. «Қаҳрамон» ҳам барои ҷамоат деҳа не, колхоз буд ва боз чандин деҳаҳои дигарро муттаҳид менамуд, ки «Авзикент» яке аз онҳост. Бо вуҷуди ин номи «Қаҳрамон» дигар аз даҳони мардум нарафт. Ҳатто ҳоло ҳам, баъди чандин соли «Баракат» номгузорӣ шуданаш онро «Баракат» не, «Қаҳрамон» мегӯянд.
Гилаи мо аз роҳбарияти вақти ҷамоати Қарамқул, ҳоло М.Турсунзода он аст, ки эшон метавонистанд ойконими «Авзикент»-ро «Қаҳрамон» кунанду бо ҳамин номи 80 сол пеш дар натиҷаи меҳнати суботкоронаю содиқонаи мардум ба миёномадаро расмӣ гардонанд. Охир, ин ном бо гузаштагони сокинони имрӯзаи деҳа пайвандии бевосита дорад ва хотираи бузургест аз заҳмат, корнамоию қаҳрамонии бобою бибиҳояшон, аз шодию сурури онҳо ва бедодгариҳои давраи сталинӣ. Маҳз ба ҳамин хотир ин ном барои эшон, аз ҷумла камина ҳам бисёр азиз ва муқаддас аст.
Вақти «Қаҳрамон»-ро ба «Баракат» иваз намудан, ба сари масъулин назадааст, ки баракат бо «баракат» гуфтану «баракат» навиштан пайдо намегардад. Баракат аз меҳнат, аз заҳмат ҳосил мешавад. Аз меҳнату заҳмати сарсарӣ не, аз меҳнату заҳмати далерона, фидокорона, суботкоронаю қаҳрамонона. Афсӯс, ки роҳбарияти вақти ҷамоати номбурда ба ҳамин чизи оддӣ сарфаҳм нарафтаанд. Зиёда аз ин, мувофиқа ба Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ё пажуҳишгоҳҳои забон ва таърих як сӯ, ақаллан лозим надонистаанд, ки бо сокинони ин русто машварате ороста фикри эшонро бипурсанд. Ин тарзи рафтор як навъ беҳурматию нописандиест нисбати таъкидҳои роҳбари кишвар, сокинони ин деҳа, тешазаниест ба решаи таърихи ин деҳа, хизмати хирсонаест барои фарҳанг, таърих ва суннати номгузории ҷуғрофии тоҷик, асоси мустаҳкамест барои нодуруст фаҳмидани таърихи деҳаи номбурда. Зиёда аз ин, агар ба нишондоди «Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ» (с. 2008) такя кунем, ин гуна амал, яъне хати бутлон задану ботил кардани ҳамин хел корнамоию қаҳрамонӣ ҳамрадифи хиёнаткориҳо аст. Охир, ойконими «Қаҳрамон» як навъ муҷассамаи муҳташами таърихӣ аст, - аз корнамоию қаҳрамонии бобою бибиҳои сокинони имрӯзии деҳа.
Имрӯзҳо дар ҷумҳурӣ маъракаи ивазкунии номҳои нозебу носазои маҳалҳо идома дорад. Бо истифода аз ин, сокинони деҳа аз сохторҳои марбута ва ашхоси ба ин масъала сарукор дошта, илтимосу илтиҷо доранд, дар барқарор намудани номи воқеӣ ва таърихии Қаҳрамон мусоидат намуда, бо ҳамин дар барқароршавии ин муҷассама саҳм бигиранд.
Ин кор зарурати воқеӣ, фарҳангӣ, суннатӣ, тарбиявӣ ва таърихӣ дорад. Дар таркиби вожаи «Қаҳрамон» натанҳо симо ва корнамоию қаҳрамонии сокинони баландному шуҳратёри деҳа нуҳуфтааст, балки қимату арзиш, маънию мазмуни он аз «Баракат»-и хаёлию дурӯғин дида чандин борҳо баландтару афзалтар аст. Илова бар ин, вожаи «Қаҳрамон» ҷанбаи тарбиявии жарфтар дорад ва барои болотар шудани ҳиссу ифтихори ватандории сокинонаш мусоидат мекунад.

Ҳасан Юсуфи ФАЙЗБАХШ,
узви Иттифоқи журналистони Тоҷикистон,
Конфедератсияи байналхалқии Иттифоқҳои журналистӣ,
барандаи Ҷоизаи ИЖТ ба номи А.Лоҳутӣ.

Хонданд 693

Хабари рӯз

Календар

« Август 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Минбари сардабир

  • занакГАП

    Ҳама аз дард менолад, вале ҳар кас ба таври худ,…

Нигоҳи хос

  • ХОСта

    Ба дилхоҳ савол ҷавоб додан мумкин аст, агар дуруст саволгузорӣ…
  • Хоҳиш ва ҳадаф

    «Агар Шумо хоҳед, ки ҳаёти хушбахтона дошта бошед, бояд алоқаманд…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.