.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Иқтисод

JIKA дар Тоҷикистон

Окт 22, 2018
Хонданд: 173
JIKA дар Тоҷикистон

Саҳми ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва созмони JIKA дар рушди деҳот торафт бештар мегардад

Аз моҳи январи соли равон бо дастгирии Вазорати рушди иқтисод ва савдои Тоҷикистон, мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар вилояти Хатлон ва ташкилотҳои маҳалии ҷамъиятӣ марҳалаи дуюми лоиҳаи БР СММ таҳти унвони «Баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии минтақаҳои ҳамсарҳади Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Афғонистон» - LITAKA дар ҳудуди ноҳияҳои Шаҳритуз, Қубодиён, Ҷайҳун, Дӯстӣ, Панҷ, Шамсиддин Шоҳин, Ҳамадонӣ ва Фархори вилояти Хатлон амалӣ шуда истодааст. Лоиҳаи мазкур то моҳи декабри соли 2020 идома ёфта, дар ин давра маблағи умумии 3,8 миллион доллари ИМА барои беҳтар намудани сатҳи некуаҳволии сокинони минтақаҳои наздисарҳадӣ ҷалб карда мешавад. Тавре зимни шиносоии намояндагони ВАО бо рафти иҷрои лоиҳаи мазкур маълум гардид, маблағҳои пешбинишуда аз тарафи Ҳукумати Ҷопон тавассути Агентии Ҷопон оид ба ҳамкории байналмилалӣ – JIKA ҷудо гардида, барои барқарор намудан ва бунёди 86 иншооти иҷтимоӣ-иқтисодии деҳот вобаста ба соҳаи кишоварзӣ, об ва беҳдоштӣ, обёрии заминҳои кишоварзӣ, тандурустӣ, маориф, нақлиёт, энергетика, кам кардани хатари офатҳои табиӣ, коркарди маҳсулоти кишоварзӣ, равона карда мешаванд.

Чунончӣ, дар ҷамоати Доғистони ноҳияи Шамсиддин Шоҳин барои ҷалб намудан ба шуғли фоиданок ба 10 нафар занон аз оилаҳои эҳтиёҷманд 30 қуттии занбури асал ба таври ройгон дода шуда, ҳамчунин ба онҳо тарзи парвариши занбури асал омӯзонида шудааст. Дар баробари ҳамин, ҷиҳати гирифтани асали табиии табобатӣ дар майдони 2 га заминҳои бекорхобидаи ҷамоати мазкур алафи навъи эспарсет ва дар канори роҳҳои байни деҳаҳо 600 ниҳоли ақоқиё шинонида шудаанд.  Раиси Ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонии ба номи Н.Маҳмудов, ноҳияи Шамсиддин Шоҳин Абдуғаффор Наҷмиддинов оид ба дастгирии молиявии лоиҳаи «Баланд бардоштани сатҳи некуаҳволии минтақаҳои ҳамсарҳади Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Афғонистон» - LITAKA изҳор кард, ки вақте соли 2008 дар деҳаи Кишт Ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқониро таъсис додем, ҳамагӣ 9 хоҷагии деҳқонӣ ҳамчун узви Ассотсиатсия фаъолият доштанд. Баъд аз дастгирии лоиҳаи мазкур (марҳалаи аввали лоиҳаи LITAKA соли 2014 оғоз шудааст) имкониятҳои молиявӣ ва истеҳсолии Ассотсиатсия бештар гардиданд.  Ҳоло дар АХД 80 хоҷагӣ муттаҳид гардида, дар 100 га заминҳои кишоварзӣ гандум, ҷав, нахуд, наск, полезӣ ва помидору бодиринг кишт карда, ҳосили баланд мегиранд, инчунин АХД дорои 46 га анорзор мебошад. Тамоми корҳои агротехникӣ ба воситаи техника ва таҷҳизоти муосири кишоварзӣ, ки аз ҷониби лоиҳаи LITAKA дастрас шудааст, анҷом дода мешаванд.

Муҳимтарин дастоварди Ассотсиатсияи хоҷагиҳои деҳқонии ба номи Н.Маҳмудов бо дастгирии молиявии лоиҳаи LITAKA бунёд намудани сехи коркарди маҳсулоти кишоварзӣ мебошад. Дар сехи коркарди маҳсулоти кишоварзӣ солона то 25 ҳазор қуттии шартӣ консерваҳо аз пиёзи анзур, бодиринг, помидор, инчунин, мураббои анҷир, мураббои дулона, мураббои себи биҳӣ, ширинии тут, шарбати олучаи кӯҳӣ тайёр карда шуда, барои фурӯш ба шаҳрҳои Душанбе, Бохтар ва Хуҷанд фиристода мешаванд. Дар мавсими ҷамъоварии ҳосил сокинони деҳаҳои Даштиҷум ва баъзе деҳоти ноҳияи Дарвоз ба сехи мазкур маҳсулоти кишоварзии худро месупоранд. Бо ин роҳ аз як тараф, ҳосили деҳқонони деҳаҳои дурдасти кӯҳистон талаф намешавад, аз тарафи дигар онҳо соҳиби даромади хуб шудаанд. Бояд гуфт, ки маҳсулоти сехи коркарди АХД ба номи Н.Маҳмудов дорои сертификати байналмилалии сифат буда, бо бренди «Водии Дашти Ҷум, лаззати табиатро эҳсос намо» ба фурӯш бароварда мешаванд. Бори аввал дар ноҳияи дурдасти Шамсиддин Шоҳин дар назди АХД ба номи Н.Маҳмудов дар шароити гармхона ба парвариши бодиринг иқдом гирифта шудааст. Ҳоло дар гармхона тамоми корҳои агротехникӣ иҷро шуда истодаанд, ки соли нав дар дастархони сокинони ноҳия бодиринги тару тозаи истеҳсоли худӣ пешниҳод карда шавад.

Айнан чунин иқдом дар ноҳияи Шаҳритуз низ сари кор гирифта шудааст. Розиқов Фарҳод, намояндаи ташкилоти ҷамъиятии «Чашма» зикр кард, ки дар ноҳияи наздисарҳадии Шаҳритуз дар фасли зимистон одатан сабзавоти тару тозаро дастрас кардан ғайриимкон мебошад. Бо дастгирии лоиҳаи LITAKA акнун имконият пайдо шудааст, ки дар заминҳои хоҷагиҳои деҳқонӣ гармхонаҳои намунавӣ бунёд ва дар онҳо сабзавоти тару тоза парвариш карда шаванд. «Ин иқдоми моро мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар ноҳияи Шаҳритуз дастгирӣ намуданд ва барои бунёди гармхонаҳо 20 сотих замин ҷудо карда шуд», - зикр кард Ф.Розиқов. Абумутолиб Раҳимзода раиси хоҷагии деҳқонии «Раҳимбой» дар идома гуфт, ки онҳо дар навбати аввал дар майдони 5 сотих гармхона бунёд кардаанд ва акнун ният доранд, ки дар рӯзҳои ҷашнгирии соли нав бодиринг, помидор, кабудӣ барои сокинони ноҳия пешкаш кунанд. «Дар назар дорем, ки аз 100 то 250 сентнер маҳсулот ба даст оварда, 10 нафарро бо ҷойи кор таъмин намоем», - гуфт сарвари хоҷагии деҳқонӣ А.Раҳимзода.

Яке аз бандҳои дигар лоиҳаи LITAKA «Як деҳа – як маҳсулот» ном дорад, ки ҳадаф аз он самаранок истифода бурдани имкониятҳои табиӣ мебошад.  Чунончӣ 3 ҳазор сокинони деҳаи Қумшоҳи ҷамоати ба номи Худойназар Холматови ноҳияи Шаҳритуз танҳо ба парвариши чормағи заминӣ машғул ҳастанд, зеро шароити табии ин маҳал барои парвариши он хеле созгор мебошад. Тавре Алишер Очилдиев, сокини ин деҳа изҳор намуд, пештар сокинони маҳал барои тоза кардани чормағи заминӣ аз пучок вақти зиёд сарф мекарданд. Ҳоло бо дастгирии лоиҳаи LITAKA сехи хурди коркарди чормағзи заминӣ кушода шуд, ки акнун дар ин сех дар муддати як соат то 1 тонна маҳсулот коркард карда мешавад. Пештар бошад барои тоза кардани ин миқдор маҳсулот қариб 3-4 рӯз сарф мешуд. Чунин тарзи кор ҳам сифати махсулотро хуб кардааст, ҳам боиси сабук шудани кор ва арзон шудани маҳсулот гардидааст.

Санаи 27 сентябри соли равон дар ҷамоати деҳоти «Озодагон»-и ноҳияи Панҷи вилояти Хатлон бо дастгирии лоиҳаи LITAKA сехи қаннодӣ ва сехи коркарди пашм ба кор дароварда шуд. Дар маросими ифтитоҳи сехҳои навбунёд роҳбарияти Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар ноҳияи Панҷ иштирок намуданд. «Бо ба кор даровардани сехи хурди истеҳсолии қаннодӣ ва нонҳои миллӣ дар деҳаи Эмом Машрабов 18 нафар занону духтарони бекор бо ҷойи кори доимӣ таъмин карда мешаванд», - гуфт роҳбари Маркази фарҳангӣ-омӯзишии «Томирис» Раъногул Ҷумъаева. «Дар сехи хурди истеҳсолии коркарди пашм 15 нафар занону духтарон аз маҳсулоти маҳаллии пашм ришта мересанд ва аз риштаи ресидашуда ҷӯробу камзӯлчаҳо ва дигар намуди либос барои кӯдакону наврасон дӯхта мешаванд. Дар баробари муҳайё шудани ҷойҳои нави корӣ барои занону духтарони бекори деҳот, сехи нави коркарди пашм барои эҳёи ҳунарҳои мардумӣ низ мусоидат мекунад», - изҳор кард роҳбари сехи коркарди пашм Ҳавасмо Кишварова.

Тавре зикр карда шуд, сехи қаннодӣ ва нонҳои миллӣ ва корхонаи хурди коркарди пашм бо ташаббусу пешниҳоди Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар ноҳияи Панҷ ва дастгирии молиявии Агентии Ҷопон оид ба ҳамкории байналмилали (JICA) дар доираи барномаи баланд бардоштани сатҳи некуаҳволӣ дар минтақаҳои сарҳадии Тоҷикистону Афғонистон сохта ба истифода дода шуданд. Бунёди чунин иншооти маишӣ ва иқтисодӣ дар доираи лоиҳаи LITAKA идома дорад ва бешак амалӣ шудани лоиҳаи мазкур ҷиҳати боло бурдани сатҳи некуаҳволии сокинони ноҳияҳои дурдасти мамлакат мусоидат мекунад.

А.Ҳаитов

Хонданд 173
Тоҷикистон - кишвари осебпазир

Тағирёбии иқлим  на танҳо ба муҳити зист таъсир мерасонад , балки боиси сар задани ҳама гуна офатҳои табиӣ  мегардад.  Бахусус, гарм гаштани ҳаво метавонад боиси тез об шудани пиряхҳо ва сероб гаштани дарёҳо гардад, ки ин ба омадани сел мусоидат мекунад ва сабаби обхезии дарёҳо мегардад. Инчунин тағирёбии иқлим боиси фаромадани ярч, боридани боронҳои сел, жола   мегардад.

Ҳар сол танҳо жола ба иқтисоди олам ба андозаи 5,2 миллиард доллари ИМА зарар мерасонад. Аммо дар Тоҷикистон чӣ? Кишвари мо аз нигоҳи ҷуғрофӣ ва иқлим ба жола ва борону сел ҳам осебпазир аст ва ҳар сол дар манотиқи гуногун садҳо гектар заминҳои кишт ва боғу токзор ҳадафи жолаю сел  қарор мегиранд ва ҳисороти зиёде ба кишоварзон мерасонад. Жолаю борон  бештар замоне мезанад, ки дар киштзорон сабзаҳо нав медаманд, зироат акнун неш мезанад. Аслан дар Тоҷикистон, аҳолӣ аз сел зарар мебинанд. Тибқи иттилои  Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода, дар нӯҳ моҳи соли ҷорӣ дар ҷумҳурӣ 21 ҳолати фавқулоддаи дорои хусусияти табиӣ ба қайд гирифта шудааст, ки маблағи зарари он  34 млн. 218 ҳазор  сомониро ташкил медиҳад. Фаромадани сел 52.3 % ташкил медиҳад.

Чораандешии Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда дар паст кардани хатари офатҳои табиӣ

Яке аз вазифаҳои асосии Тоҷикистон ин тақвият додани устувории иқтисодиву иҷтимоии аҳолӣ тавассути паст кардан, идора ва  мубориза ба хатарҳои зиёди табиӣ мебошад. Ҳамасола  дар моҳи октябр ба ифтихори Рӯзи байналмилалии кам кардани хатари офатҳо, дар ҷумҳурӣ аз ҷониби Барномаи Рушди СММ ва Кумитаи ҳолатҳои фавқуллода ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати ҶТ  ва шарикон як қатор чорабиниҳои огоҳсозӣ  гузаронида мешавад. 

Раиси Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда генерал-лейтенант Рустам Назарзода ҳангоми сӯҳбат бо хабарнигорон изҳор дошт, ки тӯли шаш моҳи соли 2018 дар кишвар аз ҳолати фавқулодда ба хоҷагии халқ 28 миллиону 988 ҳазору 400сомонӣ зарар расидааст. Дар натиҷа ба 1485 хона (1437 адад зарари сабук, 28 адад пурра ва 20 адад қисман), 78 мактаб ва муассисаҳои томактабӣ, 21 дармонгоҳ, 5 иншооти маданиву маишӣ, 11.346 км роҳи нақлиёт, 47.151 км хати интиқоли барқ, 1.588 км иншооти соҳилбандӣ, 69.75 км хати обёрӣ ва каналҳо, 74.5 км заҳбуру заҳкаш, 15.5 км селпартовҳо, 10 пойгоҳи обкашӣ ва иншооти гидротехникӣ, 26 иншооти гуногуни хоҷагии халқ, 1063 адад иншооти ёрирасон,  3836.99 гектар кишти зироатҳои хоҷагии қишлоқ зарар расидааст.

Идоракунии хатари офатҳои табиӣ яке аз самтҳои фаъолияти асосии Барномаи рушди СММ дар Тоҷикистон мебошад. Аз соли 2003 инҷониб БР СММ дар Тоҷикистон якчанд лоиҳаҳоро ба коҳиш додани хатари офатҳои табиӣ, таҳкими потенсиали ҷустуҷӯ ва наҷотдиҳӣ дар Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда дастгирӣ намудааст. Дар амалисозии ду Стратегияи миллии идоракунии хавфи офатҳои табиӣ, баланд бардоштани сатҳи огоҳӣ аз офатҳои табиӣ дар байни аҳолии осебпазир, такмили идоракунии хавф дар сатҳҳои сиёсат, ҷорӣ намудани ҷузъҳои  хавфи офатҳои табиӣ дар Нақшаи рушди ноҳияҳо, коркарди санадҳои ҳуқуқӣ ва дигар ҳуҷҷатҳои стратегӣ дар самти хавфи офатҳои табиӣ лоиҳаҳое мебошанд, ки барои пешгирӣ ва  бартараф намудани ҳолатҳои фавқулодда равона гардидаанд. Лоиҳаҳои мазкур аз тарафи донорҳо, аз ҷумла Иттиҳоди Аврупо, Идораи Швейтсария оид ба рушд ва ҳамкорӣ, Ҳукумати Ҷопон, Ҳукумати Федератсияи Русия, Агентии Швейтсария оид ба ҳамкорӣ оид ба рушд, Агентии рушди Канада, Департаменти Британияи Кабир оид ба рушд, Идораи ҳамоҳангсозии корҳои башардӯстонаи СММ ва захираҳои молиявии БР СММ маблағгузорӣ мешаванд.

Оид ба паст кардани хатарҳои офати табиӣ сардори Маркази идоракунии ҳолатҳои бӯҳронии Раёсати Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи гражданӣ дар вилояти Хатлон Ҷамшед  Холиқов чунин маълумотро пешниҳод намуд: «Тибқи маълумотҳои пешниҳоднамудаи ноҳияҳо дар  вилоят  461  мавзеи хатарнок мавҷуд аст, ки аз он  356  хатарнок ва 45 тояш хело хатарнок мебошад.  Дар ин ҷойҳои хатарнок 331 ҳазору 530 нафар зиндагӣ мекунанд. Аслан ин ҷойҳоро хатари омадани сел, ярч, обхезӣ ва эрозияи замин  таҳдид мекунад.  Дар 9 моҳи соли ҷорӣ дар вилояти Хатлон 9 ҳолати фавқулоддаи дорои хусусияти табиӣ ба қайд гирифта шудааст, ки зарари ин офатҳо 19 миллиону 544 ҳазору 242 сомониро ташкил медиҳад. Ба минтақаҳои осебпазир дар вилоят ноҳияҳои Абдураҳмони Ҷомӣ, Балҷувон, Шамсиддини Шоҳин, Ҳамадонӣ, Хуросон ва Кӯлоб дохил мешаванд. Мо дар баробари корҳои наҷотдиҳӣ ва бартарафсозии ҳолатҳои фавқулодда, инчунин бо мардум, бахусус бо мактабу муассисаҳои тиббӣ корҳои фаҳмонидадиҳии зиёд мебарем. Тавассути Маркази таълимие, ки дорем, ки сари ҳар чанд вақт намояндагони идораю мақомотҳои гуногуни вилоятро барои иштирок дар семинарҳои омӯзишӣ даъват мекунем. Ба онҳо дар бораи ҳолатҳои фавқулодда, расонидани кӯмак ба дигарон, инчунин бехатарии худу наздиконашон  ва рафъи хатарҳои офатҳои табиӣ омӯзиш мегузаронем».

Маърифати экологии шаҳрвандон дар кадом сатҳ қарор дорад?

Тибқи иттилои мутахассисон ва коршиносон, маърифати экологии шаҳрвандон  то ҳол паст аст.  Аз ин рӯ, баъзан онҳо  бо рафторҳои худ гирифториашонро бо офатҳои табиӣ бештар мекунанд. Онҳо дар ҷойҳои номувофиқ хона месозанд, ё бо партофтани партовҳо роҳҳои селгузарро маҳкам менамоянд. Онҳо ҳатто дар ҳоли сар задани офатҳои табиӣ чӣ гуна рафтор карданро низ намедонанд. Ноҳияи Хуросон ба гурӯҳи ноҳияҳои хатарзо ҳангоми офатҳои табиӣ дохил мешавад. Ба ақидаи роҳбари Маркази захиравии занон аз ноҳияи Хуросон Маърифат Хидирова, “Мардум бахусус занон, ба бурдани корҳои тарғиботӣ  дар самти паст кардани хатари офатҳои табиӣ ниёз доранд. Имрӯз аллакай мо ба тағйирёбии иқлим рӯ ба рӯ шудем.  Аз ин рӯ, мардум низ бояд муносибаташонро ба табиат дигар кунанд, аз захираҳои табиӣ дуруст истифода баранд. Ҳама дар хотир доранд, ки соли 2009  дар ҷамоати ба номи Садриддин Айнии ноҳияи Хуросон омадани селу ярч боиси вайрон шудани садҳо хонаҳои истиқоматӣ ва бекор  гаштани заминҳои кишт ва роҳҳо гашта  буд. Ба ақидаи мутахассисон, худи мардум низ то андозае дар сар задани ин хатар гунаҳкор буданд. Онҳо на селпарто ва на тарзи дурусти истифодаи оби полезиро доштанд. Бо супориши Президенти кишвар мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вазорату идораҳо ва соҳибкорон ба онҳо хонаҳо сохтанд. Вале то дергоҳ  сокинони деҳаи вайроншуда, бахусус занону кӯдакон дар ҳолати тарс қарор доштанд. Ташкилоти мо бо аҳолӣ, оид ба пешгирии ҳолатҳои фавқуллода корҳои фаҳмонидадиҳии зиёде мебарад. Дар деҳаи навбунёде, ки ҳоло мардуми аз офати табиӣ зарардида зиндагӣ мекунанд, назар ва муносибаташон ба табиат тамоман дигар ва эҳтиёткорона шудааст. Чунин минтақаҳо дар ноҳияи Хуросон зиёданд, ки мо бо онҳо кор мебарем.“

Вазъи шахсони имконияташон маҳдуд дар ҳодисаҳои фавқулода

Осебпазирӣ ба тағйирёбии иқлим ва ҳодисаҳои фавқулоддаи обу ҳаво, аз ҷиҳати иҷтимоӣ фарқ мекунад. Масалан, одамони камбизоат ва пиронсолон, мардуми таҳҷоӣ, бахусус маъюбон ва кӯдакон аз тағйирёбии иқлим ва ҳодисаҳои фавқулоддаи обу ҳаво таъсири номутаносиб мегиранд. Зарурати паст кардани осебпазирӣ инчунин дар он аст, ки ҳолати ҳозираи осебпазирии ин гурӯҳҳо ба қобилияти онҳо баҳри самаранок муқовимат кардан бо оқибатҳои тағйирёбии иқлим таъсири мутаносиб дорад. Агар солҳои пеш ба онҳо ҳамчун маъюб аҳли ҷомеа танҳо нигоҳи хайрхоҳона дошт, вале пас аз қабули Конвенсияи СММ  “Оид ба ҳуқуқи маъюбон“ вазъи онҳо аз ҷиҳати ҳуқуқӣ беҳтар гардид.  Вазъро дар Тоҷикистон роҳбари ҷамъияти маъюбон Фирӯз Ҳамроев чунин баҳогузорӣ намуд: “Дар ҳақиқат маъюбон ба гурӯҳҳои осебпазир дар ҳолатҳои фавқуллода дохил мешаванд. Аз ин рӯ, Кумитаи ҳолатҳои фавқулоддаи кишвар  ба мо семинарҳои омӯзишӣ доир ба вазъиятҳои фавқулодда мегузаронад, ки мо дар навбати худ, дарсҳои омӯхтаи хешро ба дигар шахсони имконияташон маҳдуд дар минтақаҳо меомӯзонем. Инчунин мо ҳама талаботу пешниҳодҳои хешро ба онҳо ирсол медорем, ки дар ҳоли сар задани вазъияти фавқуллода онҳо ба мо кӯмаки беҳтар ва саривақтӣ расонанд. Албатта, нисбати солҳои пешин ҳоло ба биноҳои навсохт  роҳ барои аробачаҳои маъюбӣ  месозанд, вале дар ҳолатҳои фавқулодда мо мушкилиҳои зиёде дорем. Агар маъюб ношунаво бошад, бояд роҳи баромад ё хатар бо рангҳои махсус нишон дода шавад. Барои нобиноён, ки онҳо расму лавҳаҳоро намебинанд, бояд ресмонҳои махсус кашида шаванд, то онҳо онро дошта, аз ҷои ҳодиса берун раванд. Барои маъюбоне, ки ҳаракат карда наметавонанд, ба онҳо аробача ва ё зинаҳои махсуси иловагӣ барои ҳаракат лозим аст. Аммо айни ҳол чунин шароит барои маъюбон мавҷуд нест. Мо дар чунин ҳолатҳо танҳо ба  наздикони худ барои наҷот ёфтан такя мекунем”.

Садамаҳои равониро баъд аз офати табиӣ чӣ гуна бартараф мекунанд?

Мушкилоти  дигаре, ки аҳолӣ аз офатҳои табиӣ зарар мебинанд, ин ба садамаҳои рӯҳӣ гирифтор шудани онҳо мебошад. Ин пеш аз ҳама аз даст додани наздикони худ, молу ашё, хона ва тарсу ҳарос барои зинда мондан мебошад. Махсусан кӯдакон, занони ҳомиладор ё шахси дорои маълулияти маҳдуд, одамони солхӯрда, беморон аз офатҳои табиӣ бештар зарар мебинанд. Ғамхорӣ барои кӯдакон ҳамеша бояд зери диққати калонсолон бошад. Набояд фаромӯш кард, ки танҳо дар 20 соли охир дар натиҷаи офатҳои табиӣ тақрибан 3 млн. нафар ҳалок шудаанд, ки ҳар сеяки онҳо кӯдакон мебошанд. 

Устоди ДМТ, равоншинос Алиаҳмад Ёрмаҳмадов аз он изҳори нигаронӣ мекунад, ки дар Тоҷикистон шумораи равоншиносон басанда нест, то дар ҳолатҳои зарурӣ ба мардум кӯмаки равонӣ расонанд: “Дар щар минтацаи Тоҷикистон низ бояд марказҳое бошанд, ки онҷо ҳамеша равоншиносон ва кормандони иҷтимоӣ фаъолият намоянд. Мардум бахусус кӯдакон ва занон баъд аз ҳодисаҳои фавқуллода то чанд муддат дар ҳолати шок қарор мегиранд, ба кӯча  намебароянд. Аммо  зарардидаҳои офатҳои табиӣ бояд дар танҳоӣ набошанд, онҳо бояд бо ҳам ҷамъ оянд. Бо кӯдакон ва калонсолон дар алоҳидагӣ бояд кор кард. Кӯдакон бо кашидани расм метавонанд ҳодисаҳои аз сар гузаронидаи худро тасвир кунанд, ки ин то чӣ андоза таъсири равонӣ гирифтани кӯдакро муайян  месозад. Бо калонсолон бояд имкон диҳем, ки ҳодисаҳоро нақл кунанд ва ҳатто гиря кунанд. Ин воситаест, ки онҳо тарсу мушкилоти равонии худро берун мекунанд.” 

Бо дарназардошти тамоми комплекси наҷотдиҳӣ, тадбирҳои иҷтимоӣ ва тиббӣ имкон медиҳад, ки се марҳилаи инкишофи ҳолатҳое, ки боиси ихтилоли гуногуни психологӣ мешаванд, муайян карда шаванд. Давраи аввал давраи шадид аст, ки бо таҳдиди ногаҳонии ҳаёти худ ва марги наздикон тасвир шудааст. Ин аз ибтидои хатар то анҷоми  кори наҷотдиҳӣ идома меёбад. Дақиқаю соатҳо барои онҳо хело тӯлонӣ менамояд, ки ҳамаи ин ба ҳолати равониашон таъсири манфӣ мерасонад.                                                                                                      Дар давраи дуюм зиндагӣ дар ҷои аз хатар дур оғоз мегардад. Вале  аз даст додани наздикон, молу хона  ва инчунин дубора такрор шудани офати табиӣ  ҳолати равонии зарардидаро вазнинтар мегардонад.

Дар давраи сеюм онҳоро ба ҷои бехатар аз манзили худ бояд  кӯчонанд. Онҳо хело дер ба ҷои нав мутобиқ мешаванд. Инчунин ҳамеша дар андешаи хонаю дари вайронгаштаашон мебошанд.

Шаҳрвандони кишвар метавонанд дар ҳолати сар задани ҳолатҳои фавқулодда тариқи телефони 112, инчунин, рақами 221-91-10 ба навбадорони Кумита занг зананд.  

Сурайёи Шуҷоат

Хонданд 133
Моҳи октябр дар Tcell: тарофаи нави   «Даркор» ва тавсеъаи шабакаи 4G!

Ширкати Tcell дар бораи роҳандозии тарофаи нақшавии ҷадиди «Даркор», ки воқеъан ҳам барои муоиширати ҳаррӯза “даркору зарурист”,  хабар медиҳад. Ҳамчунин, навгонии хубе дар ростои рушди техникӣ дар минтақаҳо: Интернети баландсуръати стандарти 4G аз Tcell ба сокинони Данғараву Роғун дастрас шуд!

Ширкати Tcell аз рӯзҳои аввали роҳандозӣ ва пайдоиши алоқаи мобилӣ дар Тоҷикистон, аз пешоҳангони таъмини муштариён бо алоқаи стандарти 2G ва 3G маҳсуб меёфт. Аммо рушди технология дар як ҷо намеистад ва дар ин робита хостаҳои корбарони шабакаҳо низ тағйир меёбад. Агар қаблан барои муштариён дидани лентаи хабарҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва месенҷер-паёмрасонҳо кофӣ буд, ҳоло бештари корбарон ба мӯҳтаво (контент)-и “вазнин” таваҷҷуҳ доранд. Истифодабарандагони шабакаҳо ба боргирии босуръат ва калонҳаҷми наворҳо, гӯш кардани мусиқӣ, тамошои филму телевизион дар шакли мустақим (он-лайн) афзалият медиҳанд.

Барои онҳое, ки ҳисобу китоби трафик ва мегабайтҳои интернетро одат накардаанд ва аз ҳама имкониятҳои шабакаи ҷаҳонии интернет истифода бурданӣ ҳастанд, ширкати Тсеll тарофаи нави нақшавӣ бо номи “Даркор”-ро таҳия ва роҳандозӣ кард. Ба ин ҷадвал, тарофаҳои нақшавии «Даркор 19», «Даркор 35», «Даркор 59», «Даркор 159» ва «Даркор 199» шомил мебошанд. Ададҳо дар тарофаи нав ҳаҷми маблағи моҳонаи муштариро нишон медиҳанд. Бо истифода аз ин тарофа, корбар ҳаҷми бештари интернет ва мегабайтҳоро дарёфт карда, маблағи начандон зиёд сарф мекунад. Ҳамчунин, ҳар як тарофа дақиқаҳо барои занги баромад (ирсол)-ро дар Тоҷикистон, бастаи SMS (паёмакҳо)-ро дошта, зангҳо дар дохили шабакаи Tcell комилан ройгон мебошанд! Ҳамин тавр, «Даркор» - дар ҳақиқат «Зарурӣ ва Даркор» дар тамоми тарофаҳо аст.  

Тафсилоти бештарро дар бораи тарофаи нав аз сомонаи расмии ширкат пайдо карда метавонед.

Ширкати Tcell дар доираи стратегияи рушди техникии манотиқ сокинони Роғун ва Данғараро бо Интернети баландсуръати стандарти 4G таъмин кард! Мутахассисони ширкат дар маркази ин шаҳрҳо пойгоҳи вижаро васл карданд, ки он аҳолиро бо интернети 4G таъмин менамояд.

Ҳоло шаҳрҳои Данғара ва Роғун аз ҷумлаи шаҳрҳои рӯ ба рушд ва тезрушдкунандаи кишвари мо мебошанд.  Дар Данғара Минтақаи озоди иқтисодӣ (МОИ), ки инфрасохтори он дар ҳоли ташаккул ва таҳаввули ҳамарӯза қарор дорад, мавҷуд аст. Зимнан, дар ин ҷо корхонаҳои зиёди саноатӣ, заводу фабрикаҳо, идораҳои мухталиф, 2 донишгоҳ, коллеҷу литсейҳо ва иншооти муҳим қомат афрохта, фаъолият доранд. Дар Роғун бошад, бунёди неругоҳи бузурги тавлиди барқ (НБО-и Роғун) босуръат идома дорад.

«Рушди бонизоми корхонаҳои иқтисодиро имрӯз бе таъмини алоқаи боэътимод, аз ҷумла технологияҳои муосир дар бахши телекомуникатсия тасаввур кардан номумкин, ҳатто ғайриимкон аст. Фанновариҳои ҷадид аз қабили M2M, Internet of things  (манзур- абзорҳои мухталифи Интернет барои иртиботу табодулу ҳамкорӣ) сифати истеҳсолотро боло бурда, дар амри татбиқи ислоҳоту тағйироти иқтисодӣ мавқеъи аввалиндараҷа доранд. Барои ҳамин ҳам, имрӯз дар Роғун ва Данғараи рӯ ба рушд зарурати роҳандозии 4G аз Tcell пеш омадааст», - мегӯяд директори генералии ширкати Tcell Озодхон Давлатшоев.

Имконият ва дастоварди ҷадиди технологӣ имрӯз барои 25000 сокини ноҳияи Данғара ва 15000 сокини Роғун дастрас аст: онҳо метавонанд аз интернети баландсуръати 4G, ки суръаташ то 50Mbit/s истифода баранд!

Қаблан, дар моҳи сентябр Tcell шабакаи стандарти 4G-ро дар наздикии Боғи марказии шаҳри Хоруғ фаъол кард. Ин навгонии иноватсионӣ барои сокинони Хоруғ имкон фароҳам овард, ки ба барномаҳои таълимӣ, иттилоотӣ ва тафреҳии шабакаи ҷаҳонии интернет бо суръати 20 Мбит/с дастрасӣ пайдо намоянд! 

Бар пояи рушди техникӣ ва дурнамо, ширкати Tcell тасмим дорад шабакаи 4G-ро дар тамоми қаламрави Тоҷикистон роҳандозӣ намояд.    

___________________

Tcell – бузургтарин ширкати мухобиротӣ дар Тоҷикистон аст, ки саҳмдори ягонаи он Хазинаи Оғохон оид ба рушди иқтисодӣ (AKFED) мебошад. AKFED - Агентии рушди байналмилалии пешбурди соҳибкорӣ ва таъсиси корхонаҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ қобил. AKFED яке аз оҷонсиҳои системаи AKDN аст, ки барои беҳтар намудани имкониятҳо ва шароити зиндагии мардумони кишварҳои рӯ ба рушд тарҳрезӣ шудаааст. Оҷонсии AKDN барои некӯаҳволии ҳамаи шаҳрвандон, сарфи назар аз миллат, ҷинс ва ё дин фаъолият мекунад. Ҳадафи оҷонсии AKDN мусоидат ба рушди иқтисоди фаъол, сиёсӣ устувор, гуногунандешӣ ва фарҳангӣ таҳаммулпазирӣ дар Тоҷикистон аст.

Хонданд 494
Ка-62: чаро навтарин чархболи Русияро наҷотдиҳандагон ҳамроҳӣ карданд?

«Совершенно секретно»: Аввалин намунаи парвозии чархболи нави мулкии бисёрҳадафаи Русия Ка-62 ба меҳмонони Форуми иқтисодии шарқӣ дар шаҳри Владивосток намоиш дода шуда буд. Ин чархбол аввалин парвози дури худро то макони рӯнамоӣ тай кард ва тӯли ин сафар онро чархболи Ми-8 – и ҷустуҷӯ ва наҷот раҳнамоӣ намуд. Шореҳи нашрияи «Совершенно секретно» муайян кард, ки чаро ин чархбол аз аввалин рӯзу соати парвозаш натавонист ба танҳоӣ ба макони таъиншуда расад ва онро чархболи дигаре бо наҷотдиҳандагон ҳамроҳӣ мекард...

Ин чархболи бисёрҳадафаест, ки қарор аст дар солҳои наздик ҷойгоҳи худро дар ҳавонавардии Русия пайдо кунад. Барои мусофиркашонӣ, корҳои офшорӣ, ёриҳои таъҷилии тиббӣ, корҳои ҳавоӣ ва назорату мушоҳида, интиқоли бор, мониторинги экологӣ пешбинӣ шудааст. Бо он ки дар фазо баланд парвоз мекунад ва дорои моторҳои қудратманд аст, Ка-62 қодир аст дар корҳои ҷустуҷӯ ва наҷот, интиқол аз навоҳии баландкуҳ фаъолона ширкат кунанд. Ҳоло дар Русия чархболе назири он ва бо ин суръату баландии парвоз ва ин сифат вуҷуд надорад ва ин кишвар эҳтиёҷи шадиде ба тавлиди ин гуна чархболҳо дорад.  

 

Руҷуъ ба таърих

Директори кулли ҳолдинги “Чархболи Русия” Андрей Богинский ахиран изҳор дошт, ки тарҳи бунёди Ка-62 “сарнавишти ғайриодӣ” дорад. Бюрои тарроҳони ба номи Камов ба сохтани ин чархбол солҳои ҳаштоди асри гузашта оғоз карда буд. Он замон вай номи В-60 дошт ва баъдан номи Ка-60 гирифт. Пешбинӣ мешуд, ки ин чархбол дорои тарҳи печи чархон хоҳад буд ва печи думи он бо пӯшиши вижаи  “фенестрон” пӯшида мешуд.  

Амалан К-60, ки хеле баъдҳо номи “Касатка” гирифт, бояд мошини иктишофие мешуд, ки метавонист идораи чаҳор Ка-50-ро бар дӯш гирад. Барои ин ба Ка-60 мебоист маҷмаъаи иктишофӣ низ васл карда мешуд. Аммо он замон бо ин ҳама нишондод тарҳи Ка-60 иҷро нагардид, бо сабабҳои номаълум он пурра сохта нашуд ва ё сохтанаш ба дарозо кашид ва билохира Сергей Викторович Михеев ба қароре омад, ки ин чархбол оянда дар шакли мошини универсалии нақлиётӣ сохта ба истифода дода шавад.  

10 декабри соли 1998 намунаи аввалияи парвозии Ка-60 ба ҳаво хест. Ва баъдан зинаҳои дигари санҷишии он шуруъ шуданд ва ин санҷишҳо аз чӣ бошад, ки хеле суст роҳандозӣ мешуданд ва як сабаби аслӣ камбуди сармоягузорӣ ба он буд. Тобистони соли 2010 яке аз ду намунаҳои санҷишӣ дучори садама ва дар ноҳияи Люберетси вилояти Маскав сарнагун шуд. Ду халабони он зинда монданд, вале бо ҷароҳатҳои басо сангин бистарӣ шуданд ва ба хати парвоз танҳо баъди як соли муолиҷа баргаштанд. Амалан ин садамаи нохӯшу ногаҳонӣ ба ояндаи тарҳи Ка-60 хати бутлон кашид. Ва аз он ба баъд бюрои тарроҳон тасмим гирифт чархболи дигаре назири он бо номи Уа-62 созад. 

 

Фарзияи нав

Аз соли 2010 дар корхонаи ҳавопаймосозии ААК «Прогресс» ба номи Н.И.Сазикин, ки ҳолдинги «Вертолёты Россия» низ ба он дохил мешавад, дар кишвари Приморск ба сохтани чархболи Ка-62 оғоз кард. Ду адад аз он мебоист парвозӣ мешуданд, аммо баданаи сеюмро қарор буд ба санҷиши оморӣ биспоранд. Кор сари бунёди он ба мушкил пеш мерафт, коллективи тарроҳон муддати тӯлонӣ натавонистанд оид ба намуди зоҳирии он ба мувофақа расанд ва ба корхонаи бунёдгар пайваста тарҳҳои гуногун бо тағйироту иловаҳо фиристода мешуд. Ва ин ин гуна дарҳамубарҳамиҳо муддате корро кашол дод ва дар натиҷа тарҳи нав дар вақту замони мувофиқашуда сохта нашуд.  

Чархбол тозакориҳову навовариҳои зиёд дошт, танҳо истифода аз маводҳои композитӣ беш аз 60 дарсади ҳамаи бахшҳоро ташкил медод. Печи фармон, ки дар пӯшиши дум ҷойгир шуда буд, низ аз унсурҳое иборат буд, ки қаблан дар чархболҳои ватанӣ дида намешуд. Аммо аз ҳама асосӣ чархболи нав мебоист бо шароитҳои мусоиди ҳамкориҳои байналмилалӣ сохта мешуд. Мотори онро мебоист ширкати фаронсавии «Турбомека» мефиристод, вазифаи интиқолӣ бар дӯши ширкати австрияёии  «Соклер» буд. Аммо баъди эълони таҳримҳо дар соли 2014 ҳамкорӣ бо ширкатҳои хориҷӣ қатъ шуд. Ва муҳлати ба истифода дода шудани ин чархбол боз ба вақти номаълум мавқуф гузошта шуд.  

Аммо ҳанӯз соли 2012 муяссар шуд дар «Прогресс» баданаи аввали чархболро ҷамъугир кунанд. Ва хеле зебову шинам ва назаррабо омад. Онро ба намоишгоҳи саноати чархболсозии «ХелиРаша-2012» равон карданд. Мегӯянд Дмитрий Медведев ба пояи он баромад ва он аз бадана шикаст. Ҳарчанд ин нуқс баъдан пинҳон дошта шуд, вале ба сарнавишти ояндаи он нақши манфӣ бозид. Охири соли 2012 ҳолдинги чархбол бо яке аз ширкатҳои ҳавопаймоии Бразилия барои 7 чархбол то охири соли 2016 муоҳада имзо намуд. Вале ин шартнома то охир иҷро нашуд.  

 

Парвоз

Моҳи апрели соли 2016 дар фурудгоҳи Арсенйев аввалин парвози Ка-62 баргузор шуд. Он ба баландии то 30 метр ба ҳаво хест ва баъди чанд маротиба гардиш кардан, дубора ба замин нишаст. Ин парвози нахустин камбудиҳои зиёдеро дар тарҳи нав ошкор кард ва билохира он барои коркард ва такмил баргардонда шуд.  

Танҳо баъди як сол ба Ка-62 муяссар шуд, ки дубора парвоз кунад ва тӯли ин як сол онро такмил доданд, пурра карданд, камбудиҳои парвози аввалро ислоҳ намуданд. 25 майи соли 2017 Ка-62 бо суръати 110 км дар як соат парвоз кард, вале боз ҳам камбудиҳо ошкор шуданд ва як соли дигар аз ҳақи парвоз маҳрум шуд. Лозим омад дубораву себора онро такмил диҳанд, камбудиҳояшро ислоҳ намоянд.  

Охири моҳи августи соли 2018 Ка-62 бори дигар ба парвоз омад ва ин бор дур рафт, то ба намоишгоҳи Владивосток, ки дар оғоз гуфтем. Бо вуҷуди он ки ин чархбол ҳоло ҳам зинаҳои лозимии санҷиширо нагузашта буд, мутахассисон ва тарроҳони “Прогресс” ба муваффақияти парвози он ба масофаи дур умед надоштанд. Аз ин рӯ, барои эҳтиёт чархболи Ми-8 ҷудо карданд, ки аз пасаш равад. Парвоз ду соат идома дошт ва бо суръати каме бештар аз 100 км дар як соат ҳаракат мекард.  

Интизор меравад истеҳсоли муназзами он дар “Прогресс” сар аз соли 2020 шуруъ гардад... 

 

Алексей СУКОНКИН, “Совершенно секретно»

Таҳияи Ф.Муҳаммад

Хонданд 242
  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  > 
  •  >> 

Хабари-рӯз

Календар

« Ноябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.