.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Сиёсат

ВОҚЕЪИЯТИ РУСИИ ПИРӮЗӢ ДАР СУРИЯ

Фев 03, 2018
Диданд: 631

Ин ҳамагӣ як намоиши зебои телевизионист: дар биёбон тонкҳо равонанд ва бо онҳо мошинҳои ҷангии пиёданизом дар ҳаракатанд, болои сарашон чархболҳо дар парвозанд. Аммо дар асл техника хеле кам буд. “Армадаи” мо бисёр вақт пиёда ҳаракат мекард, қисме аз онҳо савори мошинҳои “КамАЗ” ва “УРал” буданд. Ва агар ПТУР ба мошини боркаш расад, албатта талафот меафзояд. Ва ҳамин сарфаҷӯии фармонҳеҳони мо муҷиби талафоти гарони ҷонӣ мешавад. Шояд кадоме аз афроде, ки ба таъминоти ҳарбӣ ҷавобгар буд, ба боло дар бораи сарфаи чӣ миқдор техникаву аслиҳа гузориш ҳам дод”,- мегӯяд Сергей.

Дар ноҳияи Молкинои кишвари Краснодар бригадаи 10-уми таъиноти махсуси Сарраёсати ҷосусӣ (ГРУ) (қ/ҳ 51532) вуҷуд дорад. Пойгоҳи Ширкати ҳарбии хусусӣ (истилоҳи русиаш ЧВК) “Вагнер” низ дар наздикии он ҷой гирифтааст. Ҷанговарон ба ин ҷо аз ҳама гӯшаву канори кишвар сарозер шуда буданд. Дар оғоз мебоист аз комиссияи тиббӣ ва ҳар гуна санҷишҳои дигар мегузаштанд.
- Комиссияи тиббӣ буд, вале интихоб на ҷиддӣ, балки чашм ба чашм сурат гирифт: дасту пой дар ҷояш? Пас ба пеш!- мегӯяд Сергей. - Ҳамаро қабул карданд, зеро ЧВК дар Сурия талафоти гарон дода буд. Боз талаб мешуд, ки 3 км даванд, 40-50 маротиба нишаста хезанд (ин чун “хуб” ва “аъло” арзёбӣ мешуд). Бисёриҳо натавониста буданд ин меъёрро супоранд, вале қабул карда шуданд.
Санҷиши ҷиддитар гузаштан аз ошкорсози дурӯғ ё дурӯғсанҷ буд. Масалан, аз 8 нафаре, ки Генадий ба гуруҳи худ интихоб намуд, танҳо ду нафарашон аз ин ошкорсоз гузаштанд, ки яке аз онҳо худи Генадий буд. Чаро дигарон нагузаштанд ва равоншиносони ЧВК чӣ дурӯғеро ҷустанд, барои Геннадий то ба ҳол маълум ҳам нест. Вале вай комилан бовар доранд, ки ин интихоб аслан ба гузаштаи ҷиноии номзадҳо дахл ҳам надошт.
Ҳайати шахсие, ки бо шартнома қабул шуд, ба “бригадаҳо” тақсим карда шуданд. Инҳо бригадаҳои маъмулии ҳарбӣ набуданд, ба ҳайати он аз 300 то 400 нафар шомил мешуданд, ки вобаста буд ба вазифае, ки дар пеш доштанд.

ПАРВОЗ АЗ РОСТОВИ ЛАБИ ДОН БА ДИМИШҚ

Аз фурудгоҳи байналмилалии Ростови лаби Дон 25-уми апрели соли 2017 бо парвози маъмулӣ раҳсипори Димишқ шуданд. Шиносномаҳо раводид надоштанд, марзбонон танҳо дар он танҳо қайди парвоз гузоштанд (ва дар бозгашт ишораи дигаре, ки бозгашт). Хадамоти марзбонии Сурия аслан дар ин гузарномаҳо ишорае накард. Дар “Боинг” то 150 нафар ҷанговарони ЧВК парвоз карда будан ва баъди як-ду рӯзи дигар боқимондаҳо низ расиданд. Ба Димишқ бо сарулибоси мулкӣ ҳозир шуданд ва дар пойгоҳи ҳарбии пойтахти Сурия либосҳои ҳарбӣ ба бар карданд, яъне дар биёбон. Либоси ҳарбиро ҳар кас бо худ оварда буд ва ҳар кас тавре дилаш мехост, ҳамон гуна мепӯшид. Мувофиқтарин либос барои биёбон пӯшиши сарбозони қисми таъиноти махсуси артиши Британия SAS ва беҳтарини он дар бадоштиву мустаҳкамӣ либосҳои сарбозони амрикоӣ буд. Яъне, шаклан ҷанговарони Русия аз сарбозони артиши англо-саксониҳо фарқ намекарданд. Ҳамагон ба ин андеша буданд, ки сару либоси ҳарбиёни артиши Сурия бадтарин аст.

ҲАВЗАҲОИ НАФТИИ АШ-ШАИР

Дар фурудгоҳи Димишқ ягон хел тафтишу назорат набуд ва сарбозонро ба автобусҳо тақсим карданд ва ба пеш. Ба куҷо?
- Ба ҳайати қаторӣ ҳеч вақт намегӯянд куҷо мераванд, чанд соат роҳ аст ва онҳо чӣ бояд бикунанд, - мегӯяд Степан. - Моро ба ноҳияи майдони нафтии Аш-Шаир оварданд ва он ҷо мо се моҳ мондем ва танҳо баъди се моҳ фаҳмидем, ки ин минтақа чӣ ном доштааст. 40 км қисмати шимолу-ғарбии Палмира.
Онҳоро дар биёбон фуруд оварданд. Баъзеҳо, аз ҷумла Сергей, хайма ҳам надоштанд ва ӯ моҳи аввал “дар ҳавои кушод” зист, дар ҳоле ки он замон дар ин биёбон ҳаво ҳам сард буду ҳам борон ҳам меборид. Ва баъди як моҳ хаймаҳои давлатӣ тақсим карданд. Дар маҷмуъ дар ин минтақа се бригадаи ЧВК – ро ҷамъ оварда буданд, яъне наздик ба ҳазор нафар. Ба чӣ машғул шуданд?
- Куҳҳоро посбонӣ кардем, – мегӯяд Геннадий. – Дар куҳҳои муқобил доишиён мустақар буданд. Ҳар рӯз аз пеши мо мошинҳои ҳарбии пиёданизом ва тонкҳо мегузаштанд. Ба назар мерасид ба ҳамла омодагӣ мегиранд.
Охири моҳи август ҳамла оғоз шуд ва ҷанговарон аз куҳҳо ба шаҳри Акекбат фуруд омаданд. Яке паси ҳам шаҳракҳоро тасарруф мекарданд.

«ҲАМЛА”-и ҲАМЛА БА АКЕРБАТ

Неруҳои зарбазани бригадаи ЧВК-ро дар Сурия “ҳамлаҳо” меноманд. Ғайр аз ин боз неруҳои силоҳҳои сақила ҳастанд, ки бо миномётҳо, ПТУР (мушакҳои идорашавандаи зиддитонкӣ), пулемётҳои вазнин, АГС (мушакандозҳои автоматӣ) мусаллаҳ мебошанд. Ғайр аз ин гуруҳе бо мошинҳои зиреҳпӯш, аз як БМП то чанд БТР (ба ҳар гуруҳе чанд адад, ки дода шуд) низ фаъолият мебаранд. Ҳайати ҷангии бригада наздик ба 200 нафарӣ, дар миёни онҳо шояд касе бошад, ки таҷрибаи ҷангӣ дорад, аксаран омӯзишдидаҳо ва донандагони назаримяи ҷанг. Боқӣ 100-150 нафар ба истило бачаҳои ситод, хидматгорону ронандагони фармондеҳон. Ба бригада кормандони мустаъфии воҳиди вокуниши сареъ фармондеҳӣ мекунанд, артишиҳо қариб, ки нестанд.
– Масалан, ба фармондеҳи бригадаи мо, - нақл мекунад Геннадий,-фармондеҳи Сурия муроҷиат кард ва пешниҳод намуд, ки ройгон бароямон чанд тонк медиҳад, чун арабҳо ин гуна экипаж надоштанд.
– Акербатро неруҳои бригадаи ЧВК-и Русия ишғол кардан, - мегӯяд Сергей ва ду нафари дигар ҳамроҳонаш бо ишораи тасдиқ сар меҷунбонанд. – Суриёиҳо дар охир омаданд ва ҳамроҳ бо шабакаҳои телевизион, ки наворбардорӣ мекарданд. Мо худро пинҳон кардем, то ба навор наафтем, суриёиҳо бо ҳисси ифтихор худнамоӣ мекарданд, ки шаҳр аз доишиён озод шуд.

ГУЗОРИШИ РАСМИИ ИШҒОЛИ АКЕРБАТ

Инак, ҷанговарони ЧВК “Вагнер” иддио мекунанд, ки Акербатро онҳо озод карданд. Ва неруҳои давлатӣ дар ин ҳамла ширкат надоштанд ва саҳм низ. Аммо дар хабари расмӣ баръакс, дар бораи нақши ЧВК ҳарфе ҳам гуфта намешавд. Тибқи иттилои Вазорати мудофиаи Русия “2-юми сентябри соли 2017 воҳидҳои двизияи чоруми неруҳои давлатии Сурия дар ҳамкорӣ бо қисми 5-уми корпуси ҳамлакунандаи ихтиёрӣ ва воҳидҳои ҳарбии Мухобирот бо дастгирии фаъолонаи ВКС Русия шаҳри стратегӣ ва муҳим, охирин пойгоҳи муқовимати террористон ҳаракати дар Русия мамнуъи ДОИШ (Давлати исломӣ” - созмони ҷаҳонии террористие, ки фаъолияти он дар Русия мамнуъ аст) озод намуданд”.
Он рӯзҳо рӯзномаи давлатии «Российская газета» хабари фармондеҳи гуруҳи ҳарбиёни Русия дар Сурия, генерал-полковник Сергей Суровикинро интишор дод, ки дар он аз ҷумла гуфта мешуд: Барои дастгирии ҳамлаи артиши Сурия ба Акербат ҳавопаймоҳои Русия 329 зарбаи бомбу мушакӣ заданд, ки дар натиҷаи он 27 адад техникаи ҳарбии ҷангиён ва беш 1000 ҷангӣ нобуд карда шуд”. Генерал ҳамчунин хабар медод, ки доишиён дар ин рӯзҳо аз маргталабон хеле фаровон истифода мебурданд ва ҳамарӯза аз 15 то 15 афроде, ки камарбанди “шаҳидӣ” доштанд, кушта мешуданд. Аммо дар бораи он ки ин корҳоро гуруҳи ЧВК “Вагнер” анҷом медод, генерал хомӯшӣ ихтиёр кард.

АРВОҲҲО

– Амалан ҳамаи доишиён камарбанди шаҳодат доранд,- нақл мекунад Степан.- Ин як чизи хеле хурдакаки басо моҳирона печондашуда аст ва вазнин ҳам нест. Бастаи пластикӣ, ки андарунаш гели шаффов рехта шудаву лундачаҳои зиёди металӣ часпонида шудаанд. Аз ин рӯ мо ягон нафар ин арвоҳҳоро ба асорат нагирифтем. Боре шабона доишиён ба рустои мо ворид шуданд. Аксари онҳоро мо сари вақт маҳв кардем, вале се-чор нафарашон даруни деҳа давутоз ва пинҳон шуданд. Яке аз онҳо, ки ба назар мерасид сахт маҷруҳ шуда буд, ба ёрӣ даъват мекард. Ва баъдан садои баланди таркиш шунида шуд. Ба ҳадде шиддати он сахт буд, ки девори ҳамсоя фурӯ рафт. Субҳ деҳаро тоза кардем ва ба ҳар чуқурӣ ва таҳхона норинҷак партов мекардем.
– Тактикаи арвоҳҳо басо айёрона аст: вақте шабона тирандозӣ шуруъ мешавад, ду-се маргталаб худро инфиҷор медиҳанд. Чанд маротиба дар як ҳафта ин ҳодиса рух дод. Ба девори пинҳонгоҳи мо доишӣ омад ва худро инфиҷор дод. Дар ин гуна шабехунҳои шабона одамони зиёд талаф мешуданд,- мегӯяд Геннадий.
– Он вақт ҳамаи сокинон русторо тарк карданд ва мо аслан бо аҳолии ғайриҳарбӣ рӯ ба рӯ ҳам нашудем,- илова кард Сергей.

ДАЙР-АЛ-ЗУР: СТАЛИНГРАДИ СУРИЯ

Баъди ишғоли Акербат ба ҷанговарони ЧВК гуфтанд: акнун вақти рафтан ба хона расид. Либоси мулкӣ ба бар кардем ва ҳамон замон фармони дигар расид: бо ҳама абзори ҳарбӣ ба мошинҳо нишинед. Муддати ҳафт соат дар биёбон раҳ паймудем, сесад километр ба самти шарқ ва ба наздикии шаҳри Дайр-ал-зур расидем. Ин ҷо ду бригадаи ЧВК-и Русия қарор доштанд, ки дарёи Евфратро бо понтонҳо (завраҳои ҳамвортаг) убур карда буданд. Ин замоне буд, ки амалиёти муҳосираи Дайр-ал-зур мерафт. Дар назди мо вазифа гузоштанд, ки аз доишиён наздиктарин ҷазираро озод кунем. Муддати ду моҳ машғули ҳамин амалиёт будем ва талафоти гаронро ҳам мутаҳаммил шудем. Бештар дар минаҳо бархӯрдаву ба ҳалокат мерасиданд.
Дар ҳисоботи «РИА Новости» он замон гуфта мешуд: “Неруҳои пешгарди артиши Сурия 5-уми сентябр муҳосираи сесолаи Дайр-ал-зурро шикастанд ва ба канораҳои шарқии шаҳр даст ба ҳамла заданд. Баъди рондани террористон аз баландиҳои стратегӣ дар қисмати ҷанубу ғарбӣ неруҳои ҳукуматӣ ба соҳили ғарбии дарёи Евфрат расиданд, онро убур карданд ва ҳамзамон қувваҳои террористонро ба самти марзи Ироқ танг карда, дар атрофи минтақаҳои дар маҳаллоти шаҳри Дайр-ал-зур ҳалқа сохтанд”.
Таҳлилгари ҳарбӣ Виктор Баранетс шикасти муҳосираи Дайр-ал-зурро ин гуна тасвир карда буд: «Шаҳри Дайр-ал-зур барои амалҳои минбаъдаи террористон дар Сурия ҳоизи аҳамияти стратегӣ мебошад. Агар он ишғол карда шавад, ин шикасти стратегии ҷангиён хоҳад буд ва ин шабеҳи ҳоли сарбозони Ҳитлер дар соли 1945 хоҳад буд. Дайр-ал-зур барои ДОИШ аз ҳамин гуна аҳамияти муҳим бархӯрдор аст. Ишғоли Дайр-ал-зур ба он маъност, ки террористон дигар муқовимати фаъол нахоҳанд дошт. Ва ин барои онҳо на танҳо шикасти ҳарбӣ, балки маънавӣ низ ҳаст”.
– Муҳосираи Дайр-ал-зур чӣ маъно дорад, инро шарқиёна бояд тафсир кард,- гуфт Сергей. – Муддати ин се соле, ки муҳосира идома дошт, мошинҳо бо маводи ғизоӣ, молҳои талаботи ҳаррӯза ва тиббӣ бе мамониат ворид мешуданд. Касе аз гуруснагӣ ранҷ намекашид. Суриёиҳо ҳатто шӯхиомез мегуфтанд: мо ин ҷо се соли дароз ҷангидему мубориза бурдем ва чун русҳо омаданд, ҷанг сар шуд.
– Ва беназмӣ ҳам шуруъ гардид,- хандид Геннадий.
Бино ба гуфтаи Сергей замоне, ки арвоҳҳо Аш-Шаирро муҳофизат мекарданд, курдҳое, ки амрикоиҳо фиристода буданд, ҳавзаҳои нафтиро ишғол намуданд. Охири моҳи сентябр доишиён дуртар шуданд, бори дигар ба бригадаҳоим ЧВК-и Русия лозим омад ақиб раванд ва ҳавзаҳои нафтиро ба даст оранд.
– Ба назар мерасад дар сатҳи боло дар ин бора гуфтугӯ шуда буд, курдҳо каме аз ҷояшон ҷунбиданд. Тибқи навиштаҷот дар бурҷҳои нафтӣ қисме аз ин ҳавзаҳо мутааллиқ ба аврупоиён буд, қисме моли канадиёиҳо. Аммо ин ҷо канадиёиҳо бештар мавзеъи худро аз даст доданд.
Охири моҳи октябр муҳлати сафари ҷанговарони ЧВК “Вагнер” ба охир расид. Он рӯзҳо доишиён яке аз ду роҳи асосиро, ки шарқу ғарби Сурияро ба ҳам мепайваст, аз ҳам ҷудо карданд.

ТАЛАФОТ

Муддати шаш моҳи сафари хидматӣ танҳо як бригада 40 нафарро аз даст дод, наздик ба 100 нафари дигар ҷароҳат бардоштанд. Бахти бригадаи дуюм омад кард, талафоти ҷонии онҳо наздик ба 40 ва захмиёнаҳон қариб 70 нафар буд. Бригадаи сеюм бошад, дар ду ҳафтаи аввал наздик ба 50 нафарро аз даст дод. Ҳамин тариқ ҳар даҳумин ҳайати шахсӣ кушта шуд ва ҳар панҷумини он захмӣ гашт.

ТАЪМИНОТИ ҲАРБӢ

– Талафот метавонист камтар бошад,- мегӯяд Сергей.- Албатта, агар таъминоти гуруҳи ЧВК чунин бад намебуд. Зарфи се рӯз панҷ мошини боркаш аз байн рафт ва дигар василае набуд, ки ҳайати шахсиро кашем. Ва як сабаби афзудани талафоти ҷонӣ низ ҳамин буд.
– Ин ҳамагӣ як намоиши зебои телевизионист: дар биёбон тонкҳо равонанд ва бо онҳо мошинҳои ҷангии пиёданизом дар ҳаракатанд, болои сарашон чархболҳо дар парвозанд. Аммо дар асл техника хеле кам буд. “Армадаи” мо бисёр вақт пиёда ҳаракат мекард, қисме аз онҳо савори мошинҳои “КамАЗ” ва “УРал” буданд. Ва агар ПТУР ба мошини боркаш расад, албатта талафот меафзояд. Ва ҳамин сарфаҷӯии фармонҳеҳони мо муҷиби талафоти гарони ҷонӣ мешавад. Шояд кадоме аз афроде, ки ба таъминоти ҳарбӣ ҷавобгар буд, ба боло дар бораи сарфаи чӣ миқдор техникаву аслиҳа гузориш ҳам дод”,- мегӯяд Сергей.

ОМОДАГИҲОИ ҲАРБӢ

Ҳамсуҳбатони ман дар бораи неруҳои ҷанганда аз ҷониби Асад изҳори назар карданд ва аз нигоҳи онҳо ин қувваҳо аз нигоҳи сифатҳои ҳарбиву малакаҳои ҷангӣ се дастаанд: бадтарини онҳо, ки дар зинаи поён ҷойгиранд, неруҳои давлатианд, дар мақоми дуюм фотимиҳо (ҷангиён аз Афғонистонро дар ЧВК фотимӣ меномиданд) ва фаластиниён, дар ҷойи аввал русҳо қарор доштанд.
– Боре гуруҳи фотимиҳо мавзеъеро ишғол карданд ва баъдан ҷойи онҳоро неруҳои давлатӣ ишғол намуданд ва парчами худро боло карданд. Ва яке аз ҷанговарони пуртаҷрибаи мо, ки қаблан панҷ маротиба ба Сурия омада ҷангида буд, пешгӯӣ кард: агар шом дар маконе парчами Сурия боло шуд, пас субҳ парчами ДОИШ пайдо мешавад. Мо инро шӯхӣ донистем. Ва субҳ аз шарфаи девонавори пойҳо аз хоб бедор шудем: 300-400 сарбозони суриёӣ бо садоҳои “Тонки доишиён меояд” фирор мекарданд. Ва дар ҳақиқат дар мавқеъи неруҳои давлатӣ парчами ДОИШ боло шуд,- нақл кард Сергей.
– Русҳо ҷанговарони беназиранд,- мегӯяд Степан.- ягон нерӯ ҳамлаҳои моро шикаста натавонист. Зарфи шаш моҳ ягон ҳамлаи мо на дар Акербат ва дар Дайр-ал-зур пас гардонда нашуд. Агар ба мо техника медоданд, мо зарфи ду ҳафта кулли Сурияро озод мекардем. Ҳоло чунин тасаввуре ҳосил шудааст, ки касе намехоҳад дар ҷанг пирӯз бошад, на ДОИШ ва на артиши Сурия.
- Сатҳи омодагии ҳарбии артиши Сурия ба сифр баробар аст. Аз 60 техникаи ҳарбие, ки онҳо дар як муҳориба оварда буданд, дар як муддати кӯтоҳ 20 техникаро ДОИШ аз онҳо гирифт. Умуман тонкҳо дар Сурия ҷоизаи аз даст ба даст гузарандаанд. Ҳатто баъзан ин гуна шӯхӣ ҳам мекунанд: Русия ба суриёиҳо тонк медиҳад, онҳо ба ДОИШ мебахшанд, русҳо меоянд, тонкҳоро аз доишиён бозпас мегиранд ва барои ин соҳиби ҷоиза мешаванд. Боз он тонкҳоро ба суриёиҳо медиҳанд ва боз ҳамон ҳолат такрор мешавад, то замоне, ки он тонк куллан аз кор мебарояд.
– Ҳамаи Сурия тахминан баробари ду вилояти Маскав аст, қисмати бештари он биёбон,- хулоса мекунад Степан. – Кофист, ки шаҳру водиҳоро озод кунанд ва бигзор доишиён мисли харгӯшҳои даштӣ дар биёбон равуо намоянд. Ин кори ҳамагӣ ду моҳ аст, вале касе намехоҳад. Генералҳо пул кор мекунанд, тонкҳоро аз ҳисоб хориҷ мекунанд, ки гӯё нобуд шуданд. ДОИШ бо ҳама неруҳои мавҷуд дар Сурия тиҷорат мекунад ва ҳатто қариб, ки расман тиҷорат мекунад.

ҲАЙАТИ ЧВК ДАР ҶАНГИ СУРИЯ

– Ба он нигоҳ накарда, ки бисёре аз ҷанговарони ЧВК хизмати ҳарбӣ кардаанд ва дар қисмҳои вокуниши сареъ низ будаанд, иштибоҳ намекунам агар бигӯям, ки 90 дарсади онҳо намедонанд куҷо мераванд ва чаро,- мегӯяд Сергей. – Хоҳиши пул кор кардан сарҳоро вайрон мекунад. Аз ин рӯ вақте ба мушкил рӯ ба рӯ мешаванд, мегӯянд, ки ин ҷо на мурдан, балки пул кор кардан омадаанд. Инҳоро “панҷсадумиҳо”, яъне фирорӣ меноманд. Онҳоро ба бригадаҳое мефиристанд, ки боркашӣ кунанд, мушакҳоро бардоранд ва ғайра.
- Аксаран дар зиндагӣ бетолеъ шудагон ба ЧВК мепайванданд. Инҳо маъмулан милисаҳои собиқ, маҳбусони озодшуда ва ҳарбиёни саркӯфта. Наздик дар 40% касоне ҳастанд, ки барои содир кардани ҷиноятҳои сангин, аз қабили дуздиву ғорат ва куштор ҳабс шудаанд. Ҷанговарони ЧВК ҳатто ҳамдигарро бо ин нидо садо мекунанд: “Салом бетолеъҳо!”
Бино ба гуфтаи Сергей соле пеш ҷанговарони ЧВК моҳе 310-350 ҳазор рубл (240 ҳазор маош ва илова ҳар рӯз 3 ҳазор рубл хидмат дар ҷанг) дарёфт мекарданд. Баҳори имсол ин маош коҳиш ёфт: 300 ҳазор (220 ҳазори он моҳона), онҳое, ки тирамоҳ омаданд ба ҳисоби миёна 200-210 ҳазор мегирифтанд (моҳона то 150 ҳазор поин рафт).
– Ин аз чӣ вобаста аст?-суол кард Степан ва худ посух дод:- Фикр мекунам ҳама медузданд, ҳама чиро медузданд. Мо гумон мекунем дар боло хуб пардохт мекунанд, аммо поёниҳо онро кам мекунанд. Масалан дар шартнома бахше ҳаст, ки тибқи он аз моҳи чорум сафари хидматӣ сафари дурудароз ҳисобида мешавад ва бояд ба ҳар рӯзи он як ҳазор рубл изофа шавад. Вақте касе аз мо дар ин бора ёдовар шуд, фармондеҳ ба ғазаб омад: “Аз худ рафтед? Шумо бе ин ҳам хеле зиёд пул мегиред!”
– Суғурта чӣ? – мепурсам аз онҳо. – Дар сурати мурдан дар майдони ҷанг чанд сӯм бояд диҳанд?
– Медонӣ,- посух медиҳад Сергей.-Тибқи баъзе овозаҳо севуним миллион, тибқи гуфтаҳои дигар то 5 миллион рубл. Шахсан худам дар муоҳадаам инро нахондаам. Муоҳада саҳифаҳои зиёд дорад. Он ҷо гуфта шудааст, ки ту бояд розӣ бошӣ, ки эҳтимолан аз майдони муҳориба тани беҷонатро мебароранд. Тибқи овозаҳо барои ҷароҳати сабук 50 ҳазор рубл ва барои ҷароҳати вазнин то 300 ҳазор рубл медиҳанд. Ва боз табобати бепул дар беҳтарин бемористонҳои ҳарбии Ростови лаби Дон, Кисловодск, Петербург, Маскав ва ғайра. Вале як шарт дорад: баъди табобат ягон хел маҷруҳи ҷанг нестӣ, яъне нафақаи маҷруҳӣ дода намешавад...

Алексей ЧЕЛНОКОВ

Совершенно секретно", No.12/401, декабри соли 2017

Таҳияи Ф.Муҳаммад

Хонданд 631

Дарё маҷрои нав меҷӯяд

Янв 27, 2018
Диданд: 650

Шунидам, ки съезди навбатии Ҳизби демократии Тоҷикистон доир мегардад. Хоҳиш пайдо шуд, ки дар он иштирок намоям. Имрӯз узви ягон танзиму созмон нестам, ҳаваси маҷлиснишинӣ ҳам надорам. Ин ҳизб ва аъзоёни он барои бедории миллӣ, барои ба сиёсат кашидани мардум баъзе корҳоро ба анҷом расондааст. Бо мақсади рушди демократия ҷадал кардааст, вале зарараш барои он кам нест. Хатову камбудиҳои он солҳои роҳбарияти ин ҳизб раҳгумие андохт, ки то имрӯз барои баъзеҳо баромадан аз он лабиринт душвор аст. Намедонам, кадом «маликаи демократ» омин гуфт, ки ба съезд ҳамчун рӯзноманигор даъват шудам. Фардо меравам. Ҳадафҳои худро дорам. Давоми мақоларо баъд аз съезд менависам.

Анҷумани XVI-ум дар вақти муқарраршуда дар толори меҳмонхонаи «Гранд Ҳотел» оғоз ёфт. Аз рӯи меъёрҳои имрӯза ин ҳолати муқаррарӣ аст. Маҷлис бо шунидани Суруди миллии Тоҷикистон оғоз ёфт. Аз рӯи хотираҳои доштаам съезди аввали ин ҳизб хондани гимни республикаро рад карда, чанд «холи сиёсӣ»-ро касб карда буд. Чизи дигаре, ки ба чашм хӯрд, ин ниҳоят ҷавон будани ҳайати вакилони съезд ва аз панҷ ду ҳиссаи онҳоро занҳо ташкил медоданд.
Сарвари ҳизб дар маърӯзаи ҳисоботиаш, вазъияти сиёсии имрӯзаи ҷаҳон ва кишварро таҳлил кард. Ҳолати имрӯзаи сиёсӣ дар ҷаҳон ва фаъолияти гуруҳи террористии ДИИШ-ро хеле донишмандона таҳлил кард. Умуман, таҳлилҳои хуб дорад ин чеҳраи нави сиёсӣ. Баромадҳояш чун депутат дар парламент барои дарёфти «холҳои сиёсӣ» нестанд. Ӯ иҷрои барномаҳои мавҷударо талаб менамояд.
Ӯ баромадашро ба охир расонд, вале он чи ки ман мехостам бишнавам, садо надод. Вакилони дигар ҳам баромад карданд. Собиқадорони ҳизб, ки солҳои аввал дар фаъолияти ҳизб саҳм доштанд, ёдоварӣ гаштанд. Меҳмонон, намояндагони дигар ҳизбҳои сиёсӣ низ сухан гуфтанд.
Чӣ буд ҳадафи ман, ҳаводори ин партия нестам, асосан, мухолифи мавҷудияти ҳамаи ҳизбҳоям. Дар ин бора борҳо навиштаам ва «нотарафорон»-и зиёде ҳам дорам. Аслан, ҷабри ин ҳизбро ман бештар аз дигарон кашидаам.
Солҳои навадум ба ман қабул ва ташкил кардани ҳизби демократро дар собиқ вилояти Кӯлоб пешниҳод карда буданд. Ҳамчун мансабдори коммунист қатъиян рад кардам. То аз Душанбе ба Кӯлоб расидани ман, аллакай овоза расида буд, ки фалонӣ, демократи рақами як, ҳоло бо мандати раисии ҳизби вилоят ба Кӯлоб омада истодааст. Ғайр аз дӯстони наздикам, ки маро чун партократи ғӯттавар дар ҳавзи сентрализми демократӣ мешинохтанд, аксарият бовар карданд. Дар истгоҳу магазин ҳам баъзеҳо бо хушнудӣ, баъзеҳо бо истеҳзо «табрик» мегуфтандам, аз ҳамсояҳо низ. Аз ҷумла, ҳамсарам ҳам бо қавоқи барфолуд маро пешвоз гирифт: Аз коммунистӣ чӣ зарар дидӣ, ки…
Ин қадар барқосо паҳн шудани як хабаре, ки арзише надорад, тааҷҷубовар менамояд. Суҳбати мо дар ин хусус бо раиси вақти ин ҳизб Шодмон Юсуф дар кабинети ӯ, дар бинои Академияи илмҳои ҷумҳурӣ сурат гирифта буд. Ӯ дар ин бора бо кӣ маслиҳат карда буд, намедонам, вале ҳаминро таъкид карданиам: гапи роҳбари он вақтаи ҳизб ҷон дошт ва қадру қимат. Ақидаҳои ӯ чун сухани нав зуд паҳн мешуданд, ба ҳама ҷо мерасиданд. Ҳамин тариқ, номи мани «демократи қалбакӣ» автоматӣ ба рӯйхати «вовкаҳо» гузашт. Дар ин масир ман танҳо набудам.
Чаро демократҳо қариб ба чеҳраҳои сиёсии «душмани халқ»-и солҳои сиюм табдил ёфтанд? Ҳамин тариқ, ба исботи асли мақсад наздик шуда истодаам, сабаби беобрӯгӣ аз чӣ сар мезад?
Шодмони Юсуф парчамбардори онрӯзаи демократия бешубҳа рейтинги калон касб карда буд, ҳама ӯро мешинохтанд. Вале ба ибораи Ҷонибеки Асрориён одами «андакхонда» чун мӯзадӯзе буд, ки аз соқи мӯза болотар фикр кард. Ё, чи тавре ки дар зодгоҳи худаш дар бораи ӯ шунидам, « ӯ пояшро ба чени кӯрпааш дароз накард». Акнун бе шаф-шаф.
Худро «минбаргузари мутлақ» дида, ба аъзоёни ҳизби коммунист танаффур эълон кард ва хост ҳизби наҳзати исломиро «таги пар» кунад. Ғофил аз он ки худро ба фано мезанад. Дар ин бора байти шоир Бозор Хотири Хатлонӣ ба ёд меояд:

Агар осудагӣ хоҳӣ ту тарки сарфарозӣ кун,
Ки ашки фил зад шӯхеву чун нақши кафи по шуд.

Дар ҷои дигар ӯ аз худ рафтанро ин тавр баён кардааст:

Ба тарзи беди маҷнун, гар тавонӣ майли пастӣ кун,
Ки най аз саркашӣ кам-кам ба таҳти по фитод охир.

Дар митингҳои назди КМ партияи комунистӣ қудратеро, ки бо заҳмат - гуруснанишинӣ ба даст оварда буд, аз даст дод. Байрақчаи Ҳизби наҳзати исломӣ, ки аз дастмоли Махдуми Қиёмиддин ба даст омада буд аз даст дод. Акнун дар фазои ҳизби демократ дастурамали махдум парафшонӣ мекард. Бештари ҷавонони пайрави ҳизби демократ ба итоати байрақи муваққатӣ рафтанд, то вақте ки…
Хонандаи гиромӣ, маломатам накунад ба асли мақсад наздик шудаам. Баромади ҳамаи вакилонро гӯш кардам, ҳамчунин намояндагони дигар ҳизбҳои сиёсиро. Он чизе, ки мехостам бишнавам, садо надод. Ҳадс мезадам, ки шояд намояндагони ҳизбҳои дигар он таърихчаро ба ёд биёранду таваҷҷуҳи раёсати нави ҳизби маҷлисдорро ба он ҷалб кунанд.
Раиси Ҳизб Саидҷаъфар Усмонзода баромадҳоро ҷамъбаст кард, лоиҳаи қарори анҷуман хонда шуд, вале он чизе, ки мехостам бишнавам, садо надод.
Росташро гуям, он чизе, ки шунидан мехохаму дар борааш навиштан, вазифаи ман нест. Онро бояд ягон собиқадори худи ин ҳизб бигӯяд. Дар толор онҳо кам набуданд, ба шумули Аҳмадшоҳи Комил, ки дилсӯзона дар хидмати вакилон буд.
Як гапи оддиро шунидан мехоҳам. Чи тавре ки дар боло гуфтам, Шодмон Юсуф ҳизби наҳзати исломиро таги пар карданӣ шуда, ба «чапҳалуки» нимчамуллоҳои вақт афтода, ҳизбро аз даст дод. Ғарамбоз як рӯз не як рӯз ба даст меафтад. Имрӯз он роҳбарони ҳизб нестанд, яъне аъзоёни ҳизб ҳастанд. Аз рӯи ҳисобҳо шумораи онҳоро то 140 ҳазор нафар хонданд. Бигузор нисфи рақамҳо дурӯғ бошанд, вале аъзоҳо ҳастанд, аз ҷумла бисёр ҷавонҳои фирефта, ки майл ба сиёсат ва беҳбудии ҳаёти иҷтимоӣ доранд. Онҳо имрӯз чӣ кор кунанд?
Ана, дар ҳамин бора шунидан мехостам. Роҳбарияти ҳизби собиқи наҳзати исломӣ пеш аз ҳама ба аъзоёни созмони худ хиёнат кардаанд. Дар ин миён аксари аъзоёни ҳизб гуноҳе надоранд, онҳо ба сарварони ғиромбози худ бовар карданд.
Чанд бор аз истифодаи калимаи «ғиромбоз» худдорӣ кардам, зеро дӯсти ҷавонам, муҳаққиқи илми этикаи журнализм Хушдили Раҳимҷон барои ҳар калимаи «носуфтаам» эрод мегирад.
- Устоди ман дар публиситика шахси мулоимсухан Владимир Ленин аст, вале дар ҳолати зарурӣ истилоҳи «Муртад Каутский»-ро истифода бурда буд…
Ӯ ба хулосаи ман розӣ намешавад.
- Агар Ленин зинда мебуд, бояд мулоимсуханиро аз шумо меомӯхт, шухӣ мекунад ӯ. Маҷбурам дар Соли ҷавонон гапи ӯро бигирам.
Охирин ғиромбозии раиси Ҳизби наҳзати исломӣ Муҳиддин Кабириро дар назар дорам. Мутаассифона, дар вақташ ин бозиро касе ошкор накард, ман интихоботи президентии солди 2013-ро дар назар дорам.
Бо пешниҳоди раиси ҳизб яке аз чеҳраҳои сиёсии Тоҷикистон Ойниҳол Бобоназарова, ки ба «сиёсатбозиҳои исломфурӯшон» робитае надошт, номзад пешбарӣ карда шуд. Имзо ҷамъ овардан лозим меомад, ҳамагӣ сад ҳазор. Вале ҳамин қадар имзо ҷамъ нашуд. Кабирӣ бо шогирдонаш аз ҳамин муҳлат шикоят бурда, расонаҳои дунёро пур карданд.
Ман ба ҷуръати раиси ҳамонвақтаи Комиссияи интихобот Шермуҳаммади Шоҳиён қоилам, ки хилофи муқарароти воқеӣ муҳлати ҷамъ кардани имзоҳоро дароз кард. Вале чун роҳбарияти ҳизб намехост, боз ҳам миқдори зарурӣ ҷамъ нагардид. Магар ҳизб сад ҳазор узв надошт? Шояд дошт. Вале агар ҳизб мехост, ҷамъ кардан ин қадар мушкил набуд. Ғайриҳизбиёни фаъол ҳам барои дастгирии ӯ имзо меғундоштанд. Ин пешниҳод муғризона ва амали ғиромбозӣ дошт. Ҳадаф-бозибадар кардани Ойниҳол Бобоназарова аз саҳнаи сиёсӣ буд. Ба фикрам ҳамин хел шуд, Ойниҳоле, ки мушкилии дигаронро ҳал мекард, худаш дар банди макру ҳиял афтод.
Бояд аъзоёни фаъолу ватандӯст, иҷтимоиназару босавод аз рӯи ақида наздик ба дигар ҳизбҳо ҷалб карда шаванд.
Ба ҳар ҳол бо он мақсади пажуҳише, ки рафта будам муяссар нагашт, вале чизи дигаре бароям рӯшан гашт. Ҳизби дамократии Тоҷикистон монанди дарёчаи шӯхи куҳӣ пайдо гашта, дар ҷустуҷӯи маҷро буд. Ба дарёчаи шуши дигар рӯ ба рӯ гашта, онро камоб пиндошта ба маҷрои худ кашиданӣ шуд, бехабар аз он, ки он аз чанд талу теппа об мехӯрад. Дар талотум маҷрояшро гум карда, дар вайрон гаштани чандин дараи хушманзараву боғу чаманзор шарик гашт. Солҳо барои маҷрои доштааш талош мекард, бехабар аз он, ки як маҷро ду бор насиб намегардад. Ҳоло инро, ки дарк кардаааст, думболи маҷрои муносиб аст. Дар дараву тангноҳои селобзада онро меҷӯяд.
Ҳизби демократи Тоҷикистон дар тактикаи худ аз фаъолияти оппозитсияи фаъол даст кашида, дар паи иҷрои барномаи президенти кишвар саҳм мегирад. Ин аст воқеияти рӯз. Ин нуктаҳоро дар барномаву оинномаи ҳизб, маърӯза, баромади вакилон ва ниҳоят дар қарори қабулкардаи съезд дарёфтан мумкиин буд.
Ба фаъолони ҳизб дар ин ҷода тавфиқ мехоҳем.

Саидҷалол Саидзода

Хонданд 650

(Дар ҳошияи мақолаи адиб ва публитсисти рус Александр Проханов - «Бунёди тамаддуни зеризаминӣ дар Тоҷикистон»)

Сабки намуна ва сабки ошно
Чанд сол қабл дар мавриди саҳнасозӣ дар жанри лавҳа, аз китоби «Журналистика»-и В. Ворошолив ба донишҷӯён як ҷузъро аз навиштаи сармуҳаррири нашрияи «Завтра»-и Русия Александр Проханов мисол меовардам, ки чунин буд: «Путин андаке дер кард. Аз ин хиҷолатзада барин менамуд. Аз дер омадани ӯ истифода карда, мо журналистон думаротибагӣ қаҳваи кремлиро нӯшидем. Қариб ҳамаи кулчақандҳои кремлиро тановул кардем. Путин ҳам гурусна мондагӣ барин ба яке аз охирин кулчақандҳои дар табақча боқимонда даст дароз кард. Ман дидам, ки кулчаи ӯ болояш ҳатто қанд надошт. Чун як варзиштар ба фикрам Путин диетаро риоя мекунад…».
Ин қисмати лавҳаи А. Проханов, ки чандин сол қабл нашр шудааст, давомдор аст ва дар он дар бораи сифатҳои инсонии Путин ишора карда мешавад, ки чи гуна ӯ ботавозуъ, дипломат, шӯхтабъ ва донову ҳозирҷавоб аст. Ин саҳнаро ба донишҷӯён мисол меовардаму мегуфтам, ки зиндаву воқеӣ тасвир кардан ҳамин аст. Дар бораи Путин ҳазорҳо китобу асарҳо навишта шудаанд, аммо ин як сарсатр дар баъзе мавридҳо барои хонандаи умум болотар аз онҳост. Талқин медоштам, ки роҳи беҳтарини ба мафкураи хонанда наздик шудан ҳамин гуна услуб мебошад.
Рӯзномаи «Минбари халқ»-ро ба даст гирифтаму чашмам ба сарлавҳаи аҷибе афтод, ки чунин буд: «Бунёди тамаддуни зеризаминӣ дар Тоҷикистон». Дар аввал чандон аҳамият надодам ва саҳифаҳои дигари рӯзномаро аз назар гузаронидам. Тибқи қоидаи «мағозаи универсалӣ» будани рӯзнома боз ба саҳифаи аввал баргаштам. Яъне дар як растае диққати маро чизе ҷалб карда тавониста буд. Мақола ба сармуҳаррири рӯзномаи «Завтра» А. Проханов тааллуқ дошт, ки дар тарҷумаи Азамат Дӯстов таҳия шуда буд. Навиштаро ҳамчун як сабки ошно бозавқ хондам.

Александр Проханов шахсият аст
Мехоҳам чанд маълумотеро дар бораи А. Проханов ишора намоям. А. Проханов соли 1938 дар Гурҷистон таввалуд шудааст. Хатмкардаи Донишкадаи авиатсионӣ мебошад. Баъди хатми донишгоҳ дар оғози солҳои ҳафтодум ҳамчун мухбири рӯзномаи «Литературная газета» дар Никарагуа, Афғонистон, Камбодҷа ва чанде аз кишварҳои дигар фаъолият кардааст. Соли 1972 ба аъзогии Иттифоқи нависандагони ИҶШС пазируфта мешавад. Дар маҷаллаҳои «Наш современник», «Советский воин», «Молодая гвардия» кор кардааст. Соли 1991 сардабири нашрияи «Литературная газета» интихоб мешавад. Яке аз ҷонибдорони ГКЧП буд. Дар интихоботи президентӣ дар соли 1991 шахси бовариноки генерал Алберт Макашов буд. Соли 1991 газетаи «День»-ро таъсис медиҳад ва бинобар мавқеи мухолифатомез он баста мешавад. Соли 1993 аз ҷониби яке аз наздиконаш газетаи «Завтра» таъсис меёбад, ки сармуҳаррири он мешавад. Ҳарчанд мухолифатҳое бо ҳукумати нав дошт, аммо сиёсати Путинро ҷонибдор аст. А. Проханов публитсист, сиёсатмадор, нависанда, журналист ва шахсияти бонуфузи Русия аст. Узви «Шӯрои телевизионҳои ҷамъияти Русия» ва ҷонишини раиси «Шӯрои ҷамъиятии назди Вазорати мудофиаи Русия» мебошад. Муаллифи чандин роману асарҳо («Равиши ғалабаи русӣ», «Ҷаноби Гексоген», «Шаҳри абад», «Ҷои амал», «Дарахт дар маркази Кобул», «Онҷо дар Афғонистон» ва ғ.) ва садҳо очерку мақолаву ҳикояҳои публитсистӣ мебошад. Ӯро бо сабку услуби хос чун адиби маҷозгӯ ва воқеъбини собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ ва Русияи имрӯза мешиносанд.

Баҳои холисона ва бидуни тамаллуқ
Намехоҳам, ки навиштаам тақризмонанд бошад. Ҳарчанд дар навиштаи ӯ беҳтарин ҳунари нигориш, мушоҳида, таҷаммӯи фактҳо, фалсафа, мантиқи фикр, тасвиру ташбеҳ, маҷозу рангорангии фикр, қиёсҳо ва амсоли он ба назар мерасанд. Дар инҷо мақсад шинохти Тоҷикистон аз ҷониби як нафар адиби ба қавле бегона мебошад. Дар сархати фикр мегӯям, ки бояд чун А. Проханов бинем, чун Проханов нависем ва чун Проханов ба заҳматҳои халқамон, ба фидокориҳои роҳбари давлатамон баҳо диҳем. Ба ҳар нафари мункир гуфтанием, ки як бор ин навиштаи адиб, журналист ва публитсисти русро хонад. Дар оғоз таъкид менамоем, ки А. Проханов тамаллуқ намегӯяд ва ниёз ба он ҳам надорад. Дар навиштаи ӯ мадҳ нест. Ӯ аз Тоҷикистону аз Пешвои миллати тоҷик дар фосила қарор дорад. Мавсуф дар назди халқи худ ва Президенти кишвари худ соҳиби нуфузу эътибор мебошад ва ҳамин барояш кифоя аст. Ӯро як чиз мафтун кардааст: сохтмони пурмуъҷизаи НБО-и «Роғун». Вақте ки ӯ бевосита нақбҳои зеризаминии ин неругоҳро мебинад, маълум, ки ба ваҷд меояд. Ба халқи тоҷик, ба сарвари он таҳсин мегӯяд. Нақбҳоро мушоҳида карда, мегӯяд: «… инҷо тамаддуни то ҳол диданашудаи зеризаминӣ бунёд мешавад». Нерӯгоҳро «меваи нияти бузург» меномад. Мегӯяд, ки нерӯгоҳ қувваи бузурги ҳаётбахши сайёравиро дорост. НБО-и «Роғун»-ро «бо зебоӣ ва мураккабияш тасхиркунанда» меномад.
Тавре ишора гашт, А. Проханов чун як адиби соҳибтаҷрибаву соҳибкитоб фалсафаву диди амиқ дорад ва дар такя ба он нисбати тоҷикон чунин оҳанги таҳсинро дареғ намедорад: «Ин нерӯгоҳ рамзи ғалаба ба қувваи харобиовари ҷанг, хусумат, шуури бехирадонаи кӯршуда аст».
Муаллиф аз таърихи сиёсиву иҷтимоии мо воқиф аст ва таъкид мекунад, ки Тоҷикистонро баъди пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ ҷанги шаҳрвандӣ ба коми худ кашид. Аз «ошӯби исломиҳо» ишора менамояд, ки юриши худро аз Душанбе оғоз карда, шаҳрҳову боғотро сӯзонданд, сарбандҳову пулҳоро тарконданд. Аз садои тӯпҳо, ҳаракати танкҳо ва рехтани хунҳо кӯтоҳу пуртаъсир ишора мекунад.
Баҳои баланди А. Проханов нисбати ақлу заковати халқи тоҷик чунин аст: «Ин нерӯгоҳ - рамзи ғалаба, муҷассамаи қаҳрамонони ҳалокшуда, рамзи оштист, ки мардум даҳшати бародаркуширо аз сар гузаронида, ба ҳам омад, ба оғӯши якдигар». Заҳмати халқи тоҷикро дар сохтмон ба назар гирифта, мегӯяд: «Ин нерӯгоҳро тамоми мардуми тоҷик месозад. На сарватмандон, на ширкатҳои шахсӣ. Ин сохтмони умумихалқист».
Шуҳрату нуфузи халқи тоҷик аст, ки бегонаҳо ваҳдату сулҳи ин халқро дар ҳар қадами ин халқ мебинанд. Аз ҷумла, А. Проханов нақши ваҳдатсози нерӯгоҳро чунин баҳо медиҳад: «Ин кори умумии деринтизор аст, ки сарватманду камбизоат, ҷавону пир, эътиқодманду беэътиқодро муттаҳид мекунад». Муаллиф аз монеасозиву рашки кишварҳои бадгумон таъкид карда, чун як тоҷик шукрона аз он дорад, ки акнун ҳама чиз дар гузашта монд. Дар баробари ин дӯстии халқҳои тоҷику ӯзбек аз мадди назари таҳлилгари рус берун намемонад: «Роҳбарияти нави Ӯзбекистон бо далелу бурҳонҳои тоҷикон, ҳисоби гидрологҳо ва муҳандисон розӣ шуд, ки обанбори «Роғун» тамоми обҳои пирях ва боронҳоро ҷамъ мекунад ва дар давраҳои хушксолӣ бошуурона ва тибқи нақша зиёдатии онро ба маҷрои рӯд равон мекунад…».
Муаллиф моҳият ва аҳамияти байналхалқии нерӯгоҳро собит месозад, ки акнун имкони он дар дигарбора сероб кардани баҳри хушкшудаи Арал бештар мешавад. То Қазоқистон рафта расидани ин обҳои ҷамъшударо зикр менамояд.

Назар ба давлатсозӣ ва бунёдкории Эмомалӣ Раҳмон
Нуқтаи меҳварии нигоштаи А. Прохановро симои Пешвои миллат - Эмомалӣ Раҳмон ташкил медиҳад. Нақши ин фарзанди садоқатманди тоҷикро дар бунёди нерӯгоҳи бузург зикр менамояд ва аз ташбеҳи аҷибу таъсирбахш корбаст менамояд: «НБО-и «Роғун» сохтмони президентист. Ин «фарзанди дӯстдошта»-и Эмомалӣ Раҳмон аст, ӯ онро ҳамчун хотираи роҳбарии худ бунёд мекунад».
Хеле хушоянд аст, ки як сиёсатмадор, публитсист, журналист ва шахсияти бегона заҳмату талошҳои Роҳбари давлати моро беғаразона ба қалам медиҳад. Заковату фаросати баланди Эмомалӣ Раҳмонро ба тамоми ҷаҳон бозгӯ кардан мехоҳад: «Ӯ аз тамоми дунё сохтмончиён ва муҳандисонро ҷамъ меорад, буҷаи кишварро ончунон пешбинӣ намудааст, то ки барои сохтмони «Роғун» ягон доллари қарзӣ сарф нагардад». Нангу номусро омили бунёди нерӯгоҳ ва миллатсозиву миллӣ будани ин сохтмонро ба донишҳои Пешвои миллат марбут медонад: «Ҳама маблағ, ҳама захираҳо тоҷикист».
Халқи тоҷик Эмомалӣ Раҳмонро бесабаб унвони Пешво надодааст. Ҳамчун қаҳрамони миллат ҷангро, ихтилофро, даҳшатҳову хатарҳоро дар роҳи нобудии миллату давлати тоҷик барҳам задааст ва ин нуктаро низ А. Проханов чун як таҳлилгари сиёсати байналхалқӣ эътироф менамояд: «Президент Раҳмон - сарвари маънавӣ ва сиёсӣ, ки миёни сӯхторҳо, ҷанги шаҳрвандии бародаркуш тавлид шуд ва ин ҷангро қатъ карда, кишварро барои пора-пора кардан ба ифротиёни ақлбохта надодааст».
Шарафмандии халқи тоҷик аст, вақте ин қаҳрамонии Пешвои миллатро бегонагон эътироф менамоянд ва устувории ӯро дар муқобили бадхоҳони миллат нишон медиҳанд. Ин худ далели қаҳрамонии Пешвои миллати мост, ки вақте як муаллиф аз минбари баланди васоити ахбори байналхалқӣ мегӯяд: «Дар замони роҳбарии ӯ тирпаррониҳо қатъ шуданд». Хайрхоҳиву гуманизми баланди Пешвои миллат низ аз назари ин таҳлилгар дур намондааст: «Ӯ ғолиби қасдгир нашуд, балки мардумро барои сохтани кишвари нав муттаҳид кард». Эмомалӣ Раҳмон аз диди муаллиф бунёдкори асил аст: «… Душанберо ба шаҳри биноҳои тасхиркунанда, донишгоҳҳо ва осорхонаҳо табдил дод». Дар бораи дастурҳои созандаи Эмомалӣ Раҳмон дар мавриди бунёди роҳҳо, боғҳо, нақбҳо ва даҳҳо иншооти ҳаётан муҳим низ таъкид карда мешавад. Муборизаву талошҳову иқдомҳои Эмомалӣ Раҳмон дар муқобили хатарҳои ҷаҳонӣ низ зикр мегарданд.
Тасвирҳо, таҳлилҳо ва баҳогузориҳои ин адиб нисбати Тоҷикистон зиёданд ва мо ба таври интихобӣ чанде аз онҳоро пеш овардем. Барои мо ифтихор он аст, ки пешрафти Тоҷикистонро беҳтарин ва баландпоятарин шахсиятҳои маънавии хориҷи кишвар қоиланд. Умедворкунанда он аст, ки пешрафти қарибулвуқуи Тоҷикистонро онҳо пешгӯӣ карда истодаанд. Хулосаи навиштаи А. Проханов чунин аст: «Як сол пас сохтмон ба анҷом мерасад, турбинаҳои муқтадир меғурранд ва барқ ҷорӣ хоҳад гашт, ҳамоне ки шоирони бузург ва паямбарон пешгӯӣ мекарданд, рӯшноии эҳтироми инсонҳо ба ин олами тақдимшуда…».

Таҳаввули имрӯзу ояндаро бояд дид
Пеш овардани чанд нуқтаи назар танҳо ба як ваҷҳ аст: Вақте бегонагон пешрафти Тоҷикистон ва қаҳрамониҳои Роҳбари онро эътироф менамоянд, боке аз ақидаи ягон худии ихтилофназаре надорем. НБО-и «Роғун» - ин хушбахтиву комёбии бузурги халқи тоҷик аст. Он боигарии халқи тоҷик хоҳад буд. Заҳмати Пешвои миллат дар бунёди он беназиру беҳудуд аст. Тавре таъкид гашт, соли 2018 халқи тоҷик фатҳи беназир хоҳад дошт. Кореро, ки як давлати абрқудрат анҷом дода натавониста буд, онро оқибат Тоҷикистони мустақил анҷом медиҳад.
Нақбҳои синаи куҳ, ки журналист ва адиби русро тасхир намудааст, имсол аз об пур мешаванд ва нерӯгоҳ барои асрҳо ба халқи тоҷик хидмат хоҳад кард. Аз ин фурсат истифода карда, аз масъулини ИНТ ва ИЖТ хоҳиш доштем, ки чун имсол ин нақбҳо ба истифода дода мешаванду зери об мемонанд, гуруҳҳои махсуси журналистону публитсистону адибони тоҷикро ба ин нерӯгоҳ ба сафари хидматии эҷодӣ равон намоянд. Мусоидати ниҳодҳои масъул низ дар ин роҳ муҳим аст. Зеро вақте адибону журналистони бегона қаҳрамониҳову нотакрории ин сохтмонро мебинанд, чаро эҷодкорони мо ин қаҳрамонии халқи тоҷику Пешвои онро дар саҳифаҳои таърих ҳамсони навиштаи Александр Проханов сабт нанамоянд?
Боре як журналисти шинохтаи кишвар гуфта буд: «… Мо ҳам мегӯем, ки кор мекунему ба давлат хизмат мекунем. Корро рафта дар нерӯгоҳи «Роғун» бинед. Онҷо афсона аст».
Хулоса, гуфтанием, ки васфи ин мавзуъ ягон тамаллуқ нест. Баръакс, баъзе тӯтивор такрор карданҳо нолозиманд. Ҳақиқатро, навро, таҳаввули имрӯзу ояндаро бояд дид. НБО-и «Роғун» қаҳрамонии халқи тоҷик ва Пешвои он аст, ки бояд дар беҳтарин асарҳову эҷодҳо сабти таърихии худро ёбанд.

Бахтиёри ҚУТБИДДИН,
мудири кафедраи журналистикаи байналхалқии ДМТ

Хонданд 677

Ҷанг бисёр касофатиҳо доштааст…

Янв 13, 2018
Диданд: 597

Ҳамду сано Худовандро, ки Паёмбари худро барои ҳидояти мардум мабъус гардонд.

Мувофиқи таълимоти ислом, итоат ба амри султон воҷиб буда, ҳамаи моро зарур аст, ки дастуру ҳидоятҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро сармашқи зиндагии худ қарор диҳем.
Ҳамасола дар Паёми Пешвои миллат масъалаи экстремизм ва терроризм, ки яке аз масоили ташвишовар боқӣ мондааст, мавриди таваҷҷуҳи Сарвари давлат қарор мегирад. Дар ин маврид Сарвари давлат чунин ибрози андеша карда буданд: «… Мо шоҳиди содир шудани амалҳои мудҳиши террористӣ дар Осиёву Африқо ва Аврупову Амрико гардидем ва қариб рӯзе нест, ки сокинони ин ё он гӯшаи ҷаҳон қурбони ҷиноятҳои террористӣ нагарданд… Мо бояд ҳамеша дар назар дошта бошем, ки терроризм ва террористро ба худӣ ва бегона, ашаддӣ ва ислоҳгаро ё хубу бад ҷудо кардан мумкин нест». Баръакс, тавре ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид доштанд, “террорист ватан, дин, мазҳаб ва миллат надорад. Зуҳуроти терроризм ба суботу амнияти кураи замин хавфу хатари бениҳоят зиёд дорад».
Террор худ падидаи номатлуб буда, дар дини ислом гуноҳи кабира маҳсуб мешавад. Аз ҷумла Паёмбари гиромӣ (с) дар ҳадиси Шариф фармудаанд: «Ҳар гоҳ мусулмоне ба муқобили бародараш силоҳ бардорад, фариштаҳои Худованд ӯро лаънат мехонанд».
Бояд гуфт, ки дар арсаи байналмилалӣ то ҳол ислом ба ягон ҳизб, ба ягон ҳаракат муҳтоҷ набуду нест. Аз номи ислом баромад кардани баъзе гуруҳҳо ба ҷомеа зарари калон дорад. Агар шуморо ҳам пурсем, албатта мегӯед, ки “алҳамдулиллоҳ, мусалмон ҳастам”. Раванде, ки ҳизби мамнуи наҳзати исломӣ овард, биёр ноҷоиз буд, ки ба ҷомеа зиён расонд. Пас, барои ҳамин, бигузор ин барои мову шумо як дарс бошад.
Ҳар кӣ н-омӯхт аз гузашти рӯзгор,
Низ н-омӯзад зи ҳеҷ омӯзгор.
Як ба ёд оваред, Тоҷикистон хун мегирист.
Ин замин бисёр вақт майдони ҳарбу зарб буд,
Ин замин сероб аз хуни шаҳидони ман аст.
***
Аз ҷавонон ба ҷаҳон номи накӯ мемонад,
Фасли гул мегузарад, лаззати бӯ мемонад.
Ин ҷаҳон косаи даврест барои ҳама кас,
Ҳама чиз мегузарад, дидаву рӯ мемонад.
Дар куҷое, ки набошем, бояд ватани хеш, урфу одати мардумамонро ба ҳамагон муаррифӣ кунем ва аз ин бояд ифтихор дошта бошем. Мутаассифона, баъзеҳо чун аз ватан берун мешаванд, ин нуктаҳоро фаромӯш месозанд.
Сухан дониста гӯй, то хешро аз худ наранҷонӣ,
Зи ҳарфи бетаамул ошно бегона мегардад.
Мо дар зиндагӣ бояд мунофиқ набошем.
Мунофиқро мунофиқ дон, мунофиқ,
Мунофиқро мадон ёри мувофиқ.
Президенти кишвари мо аслан ба муаррифӣ ниёз надорад. Ӯро ҳама дӯст медоранд. Барои ҳамин, фарзандони азиз, дар куҷое, ки набошем, бояд ифтихор намоем, ки фарзандони тоҷик ҳастем. Бале, муҳоҷират ин амри воқеӣ дар тамоми рӯи ҷаҳон аст, вале ин маънои онро надорад, ки мо ватанро фаромӯш созем.
Беватан нест ғарибе, ки кунад ёди ватан,
Дар ватан будаи бе ёди Ватан беватан аст.
Ба онҳое, ки дур аз ватан ҳастанд, гуфтаниам, ки мо рӯзҳои мудҳишро аз сар гузаронидем. Ҳамаамон бо чашмонамон дида будем ва Худованд ҳеҷ гоҳ он рӯзҳоро ба сари миллат наорад. Ҷангҷӯ набошед, чун ҷанг бисёр касофатиҳо доштааст. Ҳар куҷое, ки набошед, шиори шумо бояд “Ассулҳу хайрун” бошад. Яъне, сулҳ хуб аст, шунидани калимаи сулҳ гуворост. Бояд рӯи диламонро ба сӯи қибла рост кунем.
Мавлоно Абдураҳмони Ҷомӣ бо ин маънӣ мегӯянд, ки:
Биё, эй ҷигаргӯша фарзанди ман,
Бинеҳ гӯш бар гавҳари панди ман.
Садафвор биншин даме лаб хамӯш,
Чу гавҳар фишонам, ба ман дор гӯш.
Шунав панду дониш бад-он ёр кун,
Чу донистӣ, он гаҳ бад-он кор кун.
Зи гӯш ар наяфтад ба дил нури ҳуш,
Чӣ сӯрохи гӯшу, чӣ сӯрохи муш!
Ба тоат чӣ судат, ки пуштат дутост?
Ки рӯи дилат нест бо қибла рост!
Расули акрам (с) мефармоянд, ки Ватан модари дуюм аст. Ҳоло фурсате фаро расидааст, ки мо ватандӯстии худро дар амал собит намоем. Воқеан, дӯст доштан ва ободу шукуфо гардонидани Ватан яке аз фармудаҳои дини мубини ислом мебошад, ки дар ин бобат Расули Худо низ фармудаанд: “Муҳаббат ба Ватан аз имон аст”.
Ватани моро ғайр аз худи мо каси дигар обод намекунад, чунки ин Ватан аз мост ва тақдири имрӯзу фардои он низ дар дасти худи мост. Бинобар ин, мо - соҳибватанон бояд сарҷамъу аҳлона заҳмат кашем, Ватанамонро обод созем ва ба наслҳои оянда як мулки ободу давлати пешрафта ба мерос гузорем. Ин талаби замон, тақозои нангу номус, нишонаи соҳибватанӣ ва шарти ватандорист!

Ҳоҷӣ Исмоил ПИРМУҲАММАДЗОДА,
Аълочии матбуот ва фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон

Хонданд 597

Хабари рӯз

Календар

« Август 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Минбари сардабир

  • занакГАП

    Ҳама аз дард менолад, вале ҳар кас ба таври худ,…

Нигоҳи хос

  • ХОСта

    Ба дилхоҳ савол ҷавоб додан мумкин аст, агар дуруст саволгузорӣ…
  • Хоҳиш ва ҳадаф

    «Агар Шумо хоҳед, ки ҳаёти хушбахтона дошта бошед, бояд алоқаманд…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.