.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Бежан Файзуллоев - Ораши тоҷик

Бежан Файзуллоев, тирвари ҷавони тоҷик дар Бозиҳои III тобистонаи олимпии наврасон, ки  дар шаҳри Буэнос-Айреси Аргентина баргузор гардид, соҳиби медали нуқра шуд. Бежан Файзуллоев медали мазкурро 12 октябр дар тирандозӣ аз таппонча ба масофаи 10 метр, дар ҳайати дастаи омехта, ҳамроҳ бо варзишгардухтари ҳиндӣ Ману Бҳакер ба даст овард. 

Ду рӯз пеш аз ин, яъне 10 октябр медали нахустинро бо ишғоли ҷойи сеюм Сулаймони Ҷамшед дар мусобиқаи ҷудо дар рақобатҳои дастаӣ дар ҳайати тими омехта бо номи «Рио-де-Жанейро» ҳамроҳ бо якнафарӣ варзишгарон аз Косово, Туркманистон, Алҷазоир, Словения, Қирғизистон, Русия ва Бурунди ба даст оварда буд. 

Бояд гуфт, ки дар мусобиқоти мазкур аз рӯи барномаи Бозиҳои III тобистонаи олимпии наврасон ҳудуди 4000 варзишгари синашон аз 15 то 18-сола аз 206 кишвари ҷаҳон оид ба 32 намуди варзиш барои 241 маҷмӯи медалҳо то рӯзи 18-уми октябр мубориза мебаранд.

Ин комёбии тирвари беҳамтои тоҷик Бежан Файзуллоевро метавон таърихӣ унвон кард, зеро дар ин намуди варзиш дастоварди назаррасро намояндагони кишвари мо то ҳанӯз моли худ накарда буданд. Дар чунин як мусобиқоти бузург, ки миёни 206 давлати ҷаҳон баргузор гашта, дар он наздик ба 4000 варзишгарон ширкат варзиданд, ба даст овардани медали нуқра боиси ифтихори Тоҷикистон ва кулли Тоҷикистониён аст. Зеро новобаста ба он, ки чунин медалро варзишгарон дар ҳайати дастаи омехта ба даст меоранд, дар он ҳангоми супоридани медал номи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон карда шуд ва медали нуқра низ ба номи шаҳрванди Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт гардид. Чунин дастовард боиси таҳсин аст ва бояд Бежан Файзуллоев ва Сулаймони Ҷамшед аз тарафи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қадрдонӣ гарданд. Зеро чунин муваффақият воқеан сазовори қадрдонӣ аст ва умедворем ин дуқаҳрамон  аз тарафи Кумитаи мазкур ба таври густурда истиқбол гирифта мешаванд.

ТВ «Варзиш» ин дастоварди Бежан Файзуллоевро ба қаҳрамони асотирии «Шоҳнома» и безаволи Абулқосим Фирдавсӣ Ораш монанд карда, ӯро «Ораши навхестаи тоҷик» номид, ки ин беҳуда нест. Чунки ин дастоварди Бежан  иштиёқу муҳаббатро ба ин риштаи варзиш на танҳо дар миёни ҳамсолонаш, балки дар байни намояндагони қишрҳои гуногуни ҷомеа бармеангезад. Умедворем Бежан дар оилипиадаҳои оянда аз Ораши афсонавӣ ба Ораши воқеӣ табдил ёфта, парчами Тоҷикистонро  дар минбарҳои олимпӣ баланд мебардорад ва обрӯву нуфузи Тоҷикистонро дар риштаи тирандозӣ боз ҳам баланд мебардорад. 

Медали олимпиро ба Бежан Файзуллоев табрик мегӯем!

Фарзона Камолова, «Фараж»

Хонданд 28
Душанбе: РОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ БОЯД СОХТ

Чанд рӯз пеш кандани асфалту бетони роҳи мошингард дар маҳаллаи 102-юми шаҳри Душанбе оғоз шуд. Роҳи мазкур аз пули маҳаллаи 82-юм то дарвозаи ғарбии пойтахт азнавсозӣ мешавад. Дар ҳамин қитъаи роҳ  - серодамтарин масир назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва бинои нави сенздаҳошёна дар назди кӯчаи Нусратулло Махсум, бинои №103 мебошад. 

Ҳамарӯза ин роҳи мошингардро даҳҳо ҳазор нафар убур мекунанд. Қаблан то кандани  роҳи мазкур, ки аз 4 масир, аз ҷумла, ду роҳи нақлиёти ҷамъиятӣ иборат буд, роҳгузарон бо азобе байни ин роҳҳо истода, кӯчаро мегузаштанд. Акнун, ки бо кандани 2 роҳ ҳаракати нақлиёт дутарафа шудааст, убури кӯча хеле хатарнок мебошад: На ҳамеша ронандаҳо ба пиёдагардон роҳ медиҳанд. 

Бояд гуфт, ки аз ин роҳ ҳамарӯза ҳудуди 4 ҳазор нафар донишҷӯёну омӯзгорони Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода, беш аз 2 ҳазор нафар шогирдону муаллимони мактаби таҳсилоти умумии № 89 ва беш аз ҳазор нафар волидону тарбиягирандагони 3 боғчаи кӯдакони маҳалла ҷонашонро ба хатар гузошта, мегузаранд. Боз қариб ҳамин қадар аҳолии маҳалла ҳар рӯз ин роҳро убур мекунанд. Бо кушода шудани роҳ дар маҳаллаи 82-юм ва азнавсозии масир шумораи нақлиёти автомобилӣ дар ин кӯча ба маротиб меафзояд ва убур кардани он аз ҷониби пиёдагардон хеле мушкил ва хатарнок хоҳад буд.  Дар ҳамин росто барои минбаъд осон шудани ҳаракати нақлиёт ва бехатарии шаҳрвандон пешниҳоде дорам: 

Дар ҳамин қитъаи роҳ, яъне дар шимол – назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва дар ҷануб - бинои нави 13-ошёна гузаргоҳи зеризаминӣ сохта шавад.  Албатта, Ҳукумати шаҳри Душанбе барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ маблағ надорад ва шояд дар лоиҳаи таҷдиди роҳи мошингард аз назди ҶСК «Барқи тоҷик» то дарвозаи ғарбӣ низ чунин маблағ пешниҳод нашудааст. Вале роҳи дигари ҳалли ин масъала ҳаст. Ҳукумати пойтахт барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ метавонад соҳибкоронро ҷалб бикунад. 

Масалан, соҳибкоре (ё чанд нафар), ки масъули сохтани гузаргоҳи зеризамиӣ мешавад, дар дохили он барои худ якчанд мағоза, ошхона ё коргоҳи дигари хизматрасонӣ низ месозад ва аз ин даромад гирифта, маблағи масрафкардаашро мебарорад. 

Албатта, пешакӣ бо соҳибкор дар бораи озод кардан аз андози ҷорӣ дар сохтмони роҳи зеризаминӣ ва минбаъд ба муҳлати муайян озод кардани мағозаву коргоҳҳои хизматрасонии зери роҳ аз андоз ба мувофиқа расидан лозим аст. 

Дар ин ҳол, боварӣ ҳаст, ки соҳибкорон ба ин амали нек ва хайр даст мезананд ва дар ободии пойтахт саҳм мегиранд.  Бояд гуфт, ки ҳоло дар пойтахт, махсусан, дар ҷойҳои серодам барои сохтани мағоза ва коргоҳҳои хизмати маишӣ замини холӣ нест. Бинобар ин, ғолибан соҳибкорон бо шарти зикршуда ба сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ розӣ хоҳанд буд. 

Қобили зикр аст, ки пешниҳод оид ба сохтани роҳи зеризаминӣ барои пиёдагардон ҳатмӣ ва саривақтӣ аст. Зеро дар ояндаи наздик бо афзоиши нақлиёти автомобилӣ ва пиёдагардон хоҳ - нохоҳ ин масъала ба миён меояд. Он вақт роҳи мошингардро аз нав кандан лозим мешавад. Ҳоло ки роҳи мошингард қисман баставу азнавсозӣ шуда истодааст, сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ нисбатан камхарҷ хоҳад буд.  

Тӯли ду сол аст, ки мо - сокинони пойтахт  ободкориву созандагии раиси шаҳри Душанбе, муҳтарам Рустами Эмомалиро  бо чашми сар мебинем ва ифтихор мекунем, ки Душанбеи мо ободу зебо шуда истодааст. Бовар дорам, ки пешниҳоди банда оид ба сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ дар маҳаллаи 102-юм шаҳрамонро боз ҳам зебо ва сокинонашро бехатар аз нақлиёти автомобилӣ мегардонад.

Ҷовид Муқим, 

журналист

Хонданд 77

САРГУЗАШТИ ЗОҒ ВА УҚОБ

Окт 06, 2018
Хонданд: 220
САРГУЗАШТИ ЗОҒ ВА УҚОБ

Уқобе  бо зоғе хонадор шуд. Ҳарчанд ки хонадоршавиашон тасодуфӣ буд ба ҳар ҳол бо ҳам зиндагии навро оғоз намуданд. Модазоғ, ки бо зиндагии зоғона одат карда буду баланд парвоз кардан наметавонист кӯшиш мекард ҳамболи уқоб бошаду худро аз дигар зоғон баланд гирад. 

Аз як сӯ нафасаш тангӣ мекард ва аз дигар сӯ фикри кабӯтаре, ки то ин дам бо ӯ ишқу муҳаббат дошт азияташ медод.  Ӯ ошиқи деринаи кабӯтар шуда буд. Кабӯтар, ки дар тӯли каме вақт бо ӯ  изҳори муҳаббат мекард боре бо раҳнамоии модазоғ, ки  хост ба боғи васл расад дар роҳ  ҳадафи тири душманон гардидаву шаҳид шуда буд. Зоғ аз ин воқеа муддате худро нороҳат ҳис мекарду шабу рӯз сурати зебои кабӯтарро дар бағал гирифтаву оби дида мерехт. Дар чунин лаҳзаҳои мушкили зоғ  боре гузори уқоб аз назди ҳавлии зоғ афтиду аз дидани  зоғе, ки дар даст сурати зебои кабӯтар гиря мекард, дар тааҷҷуб афтод. Дилаш ба ҳоли зоғ сӯхт ва аз наздикони зоғ сабаби гиряи ӯро пурсон шуд. Чун аз наздикони зоғ қиссаи ошиқии зоғу кабӯтар, таърифи ақли расо ва зебопарастии зоғро шунид  ба ӯ мафтун шуд. Уқоби муҷаррад ва бехабар аз ишқу муҳаббат ба зоғ дил бохт ва ба ӯ изҳори муҳаббат намуд. Муддате зоғ аз таклифи уқоб худдорӣ кард ва худро вафодори ҳамон кабӯтар нишон медоду гӯё то дами марг ба ёди ӯ зистанро пешаи худ мегуфт. Уқоб бошад аз қавли худ барнамегашт, зеро ба устуворӣ ва далериву шуҷоатмандӣ одат карда буд. Ӯ оҳиста- оҳиста дили зоғро ба худ нарм намуд ва ҳарду хонадор шуданд.   Ҳамин тавр зоғ ба хонаи уқоб кӯчида омаду зиндагии якҷояи онҳо шурӯъ шуд. 

Уқоб дар фарози кӯҳҳои сарбаланду  паҳнои даштҳои васеъ парвоз мекард ва сайдҳои гуногунро, ки ба чанголаш меафтиданд, ба хона меовард. Зоғи хонашин ба зиндагии уқоб одат карда наметавонист, вале маҷбур мешуд тоқат кунад. Дар набудани уқоб зоғ ба маҳаллаи зоғон бармегашт ва гоҳе худро малика ва гоҳе шаҳбонуи давр ҳисобида бо ҳамҷинсони худ ғуруромез муносибат мекард. Ӯ рӯзи дароз бо  зоғон рафтуо менамуду бегоҳ ҳангоми баргаштани уқоб аз шикор дар остона нишаста, омадани уқобро мунтазир мешуд.  Чашмони аз оби лой ва поруолудаи зоғ дар назари уқоб  чунон менамуд, ки гӯё зоғ аз гиря варам карда бошад. Ӯ зоғро ба канор мегирифт ва дили ӯро тасаллӣ медод то бори дигар дар раҳи ӯ  ин қадар интизорӣ накашад ва ба  назди хешу ақрабои худ рафтаву каме хушҳол бошад. Зоғ аз нармдилӣ ва ишқи беандозаи уқоб истифода мекард. Дар набудани уқоб  рафтуои модазоғ ба маҳаллаи зоғон зиёд шудан гирифт ва қар-қари ҳамҷинсону ғайбату дилсиёҳӣ ба омӯзиши дарси рафтору кирдори уқобонаи  ӯ халал мерасонд. Кор ба ҷое расид, ки зоғ бо забони худ ба уқоб ҳарф мезад, уқобро баланд парвоз кардан намегузошт, чунки аз парвози шавҳараш бо уқобони дигар рашку ҳасад мебурд. Дар мурури замон уқоб аз насиҳатҳои пайвастаи занаш дилгир шуда ба хона дер-дер меомадагӣ шуд. Илоҷи аз дастони занаш раҳо шудан барояш мушкил буд, зеро аллакай дар ин асно онҳо соҳиби як фарзанд шуда буданд. Фарзанди онҳо ба уқоб хело монандӣ дошт. Пару бол ва чеҳраи уқобонаи он бо як дидан аз фарзанди уқоб буданаш дарак медод. Аммо падараш, ки ҳамеша дар шикору таъмини хӯроки онҳо саргардон буд, он бо тарбияи модараш ба воя мерасид ва хислати зоғона дар дили уқоббача ҷой гирифта буд.  Зоғ уқобро дар чашми фарзанд хело бад нишон медод. Ва боре баҳонаи ба дигар уқоб ишқварзии ӯро пеш оварду  қаҳр карда  ба маҳаллаи зоғон  рафт. Ӯ фикр мекард уқобро бо ин восита ба фармони худ медарорад. Уқоб низ аз вайроншавии оилааш метарсиду ба назди зоғ рафта ӯро ба баргаштан даъват кард. Ҳарчанд модазоғ дар дил мехост баргардад, аммо аз рӯи одат нозу нуз кардаву барнамегашт. Дар ниҳоят зоғ ва уқоб забон як карда натавонистанд ва ишқу муҳаббаташон ба поён расид. Рӯзе уқоб ба ҷойи дур сафар кард ва ба хона дигар барнагашт. 

Модазоғ сурати кабӯтарро, ки бо худ нигоҳ медошту борҳо дар назди уқоб аз садоқату вафодории ӯ ёдовар мешуд, дубора ба оғӯш гирифту намедонист ба ёди кабӯтар ё уқоб гиря кунад ба хаёл мерафт. Рӯзҳои гузашта ва дунёи бо кабӯтару уқоб буданаш дар сараш чарх мезаданд. Ӯ  аз рафтори зоғона низ каме дур шуда буд ва акнун дар тӯдаи зоғон низ зиндагиаш мушкил шуд. Аз ноилоҷи ба худ коре пайдо намуд ва дар тарбияи фарзанди хурдакаки худ машғул шуд. 

Дар макони зоғон қаҳтӣ омад. Барои таъмини кӯдак модарзоғ акнун азият мекашид ва сер кардани шиками  фарзанде, ки бо хӯроки уқобона одат карда буд, барояш мушкил шудан гирифт. Дар маҳалла қиссаи зиндагии ӯ паҳн гашта буд ва ҳамаро зоғ боварӣ кунонида буд, ки ӯ бо сабаби бадрафтории уқоб ва хиёнаташ аз ӯ ҷудо шуда аст. Достони ишқи зоғ ва уқоб вирди забонҳо шуд ва ҳамаи паррандагони гирду атроф мехостанд бо ин маликазоғ шинос шаванд. 

Начандон дур аз макони зоғон кабки дарие умр ба сар мебурд. Ин бечора кабк чаҳор чӯҷаи хурдакаке дошт ва онҳоро бе модар ба воя мерасонд. Модари чуҷаякони кабк дар доми кадом сайёде афтида буду ӯро бурдаанд ва аз ӯ дараке набуд.  Ҳамин тавр пас аз шунидани қисаи зоғ  кабк  ӯро хостгорӣ кард то барои чӯҷаяконаш модаре ғамхоре шавад. Зоғ ин дафъа ҳам каме ноз карду баъд розӣ шуд. Кабки дарӣ ҳам фарзандони худ ва ҳам фарзанди зоғро  нигоҳубин мекард. Онҳо як чӯҷаяке ба дунё оварданд. Ин дафъа ҳам чӯҷадухтари нозанини онҳо ба падараш яъне ба кабки дарӣ монанд буд. Муносибати зоғ бо кабки дарӣ чун ҳарвақта зуд тағйир ёфт. Не зоғ бо забони кабк ва не кабк бо забони зоғ ҳарф мезад. Овози зоғи сиёҳ ба гӯши кабк хело бад мерасид ва ин то ба беморӣ афтидани кабк оварда расонд.   Дере нагузашта кабки дарӣ аз бемории шадид вафот кард. Зоғ чанд муддат бо чӯҷаҳои кабк монд ва дар охир он чӯҷаҳоро, ки ҳанӯз  боли паридан надоштанд раҳо карду худ бо як уқоббача ва як кабкдухтар  ба маҳалла баргашт. 

Зоғ хело парешонхотиру рӯҳафтода зиндагӣ мекард.  Ӯ аз дасти мушкилӣ тасмим гирифт акнун ба макони дигаре кӯч бандад. Ва аз маҳаллаи зоғон фирор намуд. Аз як макон ба макони дигаре мерафт. Дар ҳама ҷо бо касе дӯстӣ мекарду дӯстиаш зуд қатъ мегардид. Билохира пас аз тай кардани роҳи тӯлонӣ ба ҷое расид, ки саросар харобазор буд аммо  парандагони гуногун дар он ҷо иқомат ихтиёр карда буданд. Зоғ  ба худ ва фарзандон ҷойи зист пайдо карду  зиндагии навро оғоз намуд. 

Солҳои зиёде сипарӣ шуданд. Фарзандони зоғ ба воя мерасиданду зоғ бошад дар  макони нав хомӯш мегашт ва аз саргузашти  худ ба касе сухан намекард. Гоҳ бо ин ё он паранда нишасту хез дошт, гаштугузор мекард, аммо ба касе дил намебохт. Ӯ дӯстиро танҳо ба хотири буд шудани кораш медонист ва дӯстонашро ҳамеша хиёнат мекард. Рӯзе ҳангоми сафараш ба ҷангал  бо гунҷишки паршикастае вохӯрд.  Гунҷишк аз сардии ҳавои тирамоҳӣ меларзид ва ҷуръати парвоз карданро надошт. Гарчанде зоғ сири дилашро аз гунҷишк пинҳон медошт, аммо  гунҷишкро  «гуфтори кабӯтарона», «рафтори уқобона» ва «хиромидани кабкона»-и зоғ хело писанд омад ва ҳамаи сири дилашро ба ӯ нақл кард. Барои зоғ маълум гардид, ки гунҷишкаки бечора борҳо ошиқ шудаву ноком монда аст. Ҳарчанд ки шоҳине то ин дам бо ӯ рафиқу ҳам бародар буду пайваста кӯмакаш мекард, вале  гунҷишк наметавонист ҳар лаҳза шоҳинро ноором созад. Аммо шоҳин пайваста аз дур гунҷишкро назора мекарду гоҳ-гоҳ аёдат мекард. Он замоне, ки гунҷишк бо зоғ ошноӣ пайдо кард аз набудани шоҳин хело вақти зиёд сипарӣ гардида буд. Зеро шоҳин боре аз хона баромадаву бедарак шуда буд. Аз ин лиҳоз   ва аз меҳнати зиёду ташвиши рӯзгор пару боли гунҷишк шикаставу нигоҳаш маҳзун буд. Ва аз дидори дубораи бародари вафодораш шоҳин ноумед шуда буд. Гунҷишк ба зоғ писанд набуд, лекин зоғ мехост, ки  гунҷишк  ӯро дӯст дорад ва доим ӯро ситоиш намояд.  Ҳамин тавр  дили гунҷишкро ба худ моил ва мафтун намуд.  Гунҷишк ба зоғ ошиқ шуд. Шабҳои дароз ёд мекарду хобаш намебурд ва  бесаброна дидори ӯро мунтазир мешуд. Ба назараш дӯстдоштааш мисоли парие менамуд, ҳатто  ранги болу пари зоғ ба назараш  чун сафедии барф метофт.           

Уқоббачаи зоғ ба воя расиду рӯзе расид, ки ба селаҳои уқобони доманаи кӯҳ пайваст ва парвоз кардаву аз назди зоғ рафт. Чӯҷадухтари кабкмонандашро рӯзе шикорчие  чашм ало карду бо худ бурд. Сину соли зоғ ҳам ба ҷое расида буд. Акнун вай на он зоғе, ки ҳаваси гуфтори кабӯтарона , рафтори уқобона ва хиромидани кабкона дошт. Балки зоғи пире буд. 

Тақдири гунҷишкак низ бо фоҷиа хотима ёфт. Дили нозуки гунҷишк ба нозу нузи беандоза ва қар-қари зоғ тоб наовардаву аз кор бозмонд. Мазори гунҷишкро зоғ дар  хокистартӯдаи сари роҳ қабул дониставу гӯраш кард. 

Зоғи пир дигар натавонист ба ҷуз аз ҳамҷинсонаш бо касе дӯстӣ кунад ва  худро  ба  селаи зоғон заду зоғона мегашт. Доғҳо ва аламҳои орзуи зиндагиашро дар дили худ пинҳон медошт, гоҳе худро ба тӯдаи партов мезад, гоҳе аз  як дарахте ба дигар дарахт аз пайи ёфтани ризқу рӯзӣ саргардон буд. То он даме, ки  шоҳини бадхашм пайдо гардид ва дарак ёфт, ки  зоғ сабабгори мурдани рафиқи азизаш гунҷишк шудааст. Шоҳин чанд рӯз барои гирифтани қассос аз зоғ дар камин нишаст. Як рӯз ҳангоми парвози зоғ шоҳин аз баландии осмонбӯс бо як шасти ғайриоддӣ ба сӯйи зоғ фуруд омад ва ӯро бо панҷаҳои  фӯлодии худ дубора бо осмон баровардаву гардани зоғро шикаст. Сипас ҷасади зоғро шоҳин ба доманаи кӯҳи баланде партофт то хӯроки мору мӯрон  гардад. Аз интиқоми худ дили шоҳин таскин ёфт, баландтару - баландтар парвозкунон ғайб зад ….. 

ФИРӮЗИ НИЗОМИДДИН

Хонданд 220
Чу бо одамӣ ҷуфт гардад парӣ…

Забони тоҷикӣ дар тӯли қуруни зиёд шоҳиди беадад дарду ҳасрат, ҳомили пирӯзиву саодат, муршиди инсофу адолат ва қотили душманони миллат, носозгоре ба ғадру ҷаҳолат… будаву ҳаст!

Забони мо дар ҳама лаҳзаҳои гирудор, шебу фароз, баду неки рӯзгорон ҳамтақдиру ҳампойи миллат буд. Он ойинаи босафову нурполоест, ки дар вуҷуду замираш рӯҳу шукӯҳи миллат ҳувайдост, зеро нури хуршед дар ҷаҳон фош аст… ва дар арсаи ҷаҳон маҳз бо шарофату шафоъати ҳамин забон шаъну шарафи миллати тоҷикон пайдову побарҷост! Нур кай з- офтоб дур бувад…

Дар паҳнои замину замон душманони ҳасуду тангназар борҳо бо қасди зеру забар ва маҳву бенишон гардондани забони тоҷикӣ ва соҳибони он – тоҷикон кӯшидаанд. Ҳадафи аввалину барои эшон заруртарин  рабудану поймол сохтани забони ин халқ буд. Бо ин нияти нопок онҳо хазоини беназири ҷавҳари ҷони забони тоҷикӣ – китобҳои муқаддасу гаронбаҳоро ба коми оташу анҳор фиканданд ва бо ин кирдори ғосибонаи хеш, хостанд «фурӯғи субҳи донои»-ро дар пешорӯйи ин мардуми маорифпарвар тираву тор созанд. Вале, ҷигарбандону дӯстдорони забони тоҷикӣ ҷони азиз ба гарав монда, дар ҳар кӯю диёр, дар ҳар дилу манзил ин сарвати азимнафъро ба дасти эминӣ супурданд ва ба ояндагон китоби Авастову дигар осори бузургони олами маърифат ва сафаҳоти гаронмояи рангину сангини таърихи хешро ба мерос гузоштанд.

Забону хирад килки наққош дод…

Бад-ин минвол забони тоҷикиро аз марг раҳо доданд, ки бузургон дар ин маврид бисёр нуктаҳои арзишманд нигоштаанд.

Ҳар фарди мутакаллим бо ин забон ва худогоҳи тоҷикипараст онро пайваста гиромӣ дошт ва мисоли гавҳараки чашм эҳтиёташ намуд.

 Сафои ҳар чаман аз ишқи боғбон пайдост…

Ана, аз ҳамин ҷост, ки назокату фасоҳат, салосату шаҳомати забони тоҷикӣ муттасил рушд намуду ба улвияти самовӣ расид. Дар олами маърифат чи бузургонеро аз Бухорову Самарқанд то Шероз, аз Марв то Бағдод, аз Хуҷанд то Нишопур, аз Ҳулбук то Балх ва аз сарзаминҳои дигар - Ҳинду Шому Рум то ақсои олам ба воя расонд ва миёни аҳли башар тухми некию накӯкорӣ кошт. Ин забони мубориз худ ба арзи ҳол омад ва парчами таблиғ барафрошта, ҳамагонро ҳушдор дод, ки наҷоти одам танҳо дар андӯхтани маърифат аст. Ба ҳамин маънӣ одамушшуаро Устод Рӯдакӣ зиёда аз ҳазор сол муқаддам дар насиҳатномааш на танҳо ба ояндагони миллати хеш, балки ба ҳама бошандагони курраи арз муроҷиат намуд, ки:

То ҷаҳон буд аз сари одам фароз,

Кас набуд аз роҳи дониш бениёз.

Мардумони бихрад андар ҳар замон,

Роҳи донишро ба ҳар гуна забон

Гирд карданду гиромӣ доштанд,

То ба санг андар ҳаме бингоштанд:

«Дониш андар дил чароғи равшан аст,

В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст!».

Ва ҳамон чароғи равшану ҷавшани ношикастанӣ, ки ба равони инсонҳо нуру сафои маърифат ва суботу матонат мебахшад, маҳз тавассути забон нурполо будааст. Ва агар забон набудиву билфарз, дар кавну макон ва давру замон  дигар будҳо (мавҷудот) будӣ, он будҳо чӣ моҳияте ҳам доштӣ?! Бидуни ҳастии забон ҳама будҳо на созанда, балки куллан харобовару сӯзанда будӣ!..

Пас аз сари Устод Рӯдакӣ абармарди дигаре – Фирдавсии муаззам тӯли сӣ сол заҳмат кашида, симу зар ва гавҳару зеваре, ки дар хазинаи тиллоии забони тоҷикӣ буд, ба тамом ҷамъаш овард ва як рақам шаҳкорие бо номи «Шоҳнома» офарида, ба таъбири худаш - «пай афканд аз назм кохе баланд», ки масили он қасре муҳташам ва маъмур аз сухан дар саросарии эҷодиёти хаттии халқҳои ҷаҳон пайдо нест:

Биноҳои обод гардад хароб,

Зи борону аз тобиши офтоб.

Пай афкандам аз назм кохе баланд,

Ки аз боду борон наёбад газанд.

Намирам аз ин пас, ки ман зиндаам,

Чу тухми суханро парокандаам…

Басе ранҷ бурдам дар ин сол сӣ, 

Аҷам зинда кардам бад-ин порсӣ!..

Баъдан, дар басотини хушманзари ин забон ҳар ҷо-ҳар ҷо гулҳои худрӯе руста, бо нафасу накҳати нотакрорашон тамоми қаламрави мамолики Эрону Тӯрон ва боқӣ сарзаминҳои Аҷамро атрафшон намуданд ва андалебони асилзоде ба арсаи вуҷуд омада, дар фазои он чаманистон боли парвоз кушуданд ва дар шохсорони ашҷори пурсамари хуррамбаҳораш нағмасароиҳо  карданд:

Бӯйи гул худ ба чаман роҳнамо шуд зи нахуст,

В-арна булбул чӣ хабар дошт, ки гулзоре ҳаст...

Хуллас, забони тоҷикӣ чун модари мушфиқ басо сухантирозони беназирро дар гулшанҳои адаби оғӯши биҳиштосояш парварид, ки эшон бо сеҳри сухан дар осори бадеъи рӯҳфизою ҷонпарвари хеш асрори азал суруда, ҳуруфи муаммои вуҷудро кушудаанд. Ҳамин тавоноӣ, саховат ва файзу баракати забони тоҷикӣ буд, ки бархе аз эшон ба дараҷаи алломаи тамоми давру замонҳо ва кулли халқони ҷаҳон расидаанд.

Аммо, дар дарозои таърих, тавре қаблан ёдовар шудам, басо хор ҳам шуд ин забон, ба сараш беадад кулфатҳо омада…

Ҷабри торих ягон қавм надидаст, ки мо,

Заҳри торих нажоде начашидаст, ки мо…

Офарин варо! Ҳалолаш бод ин азамат ба забони тоҷикӣ, ки намурдаву мурда-мурда зист ва тӯли ин ҷонбозиҳо аз бузургию ҷовидонӣ будани хеш ҳазорон бор шаҳодат дод!

Забон дод дастон, ки то растахез,

Набинад наёми маро теғи тез! 

Маҳз ҳамин бузургиаш буд, ки Мавлоно Румӣ бо савти ӯ

Бишнид зи Ҳақ каломи қудсӣ,

Овард ба мо паёми қудсӣ…

ва бо ҷавҳари ҷони забони модарии хеш Қуръони дарӣ – «Маснави»-и машҳурашро офарид:

Маснавии маънавии Мавлавӣ,

Ҳаст Қуръон дар забони паҳлавӣ…

Аз ин рӯ, бояд иқрор шавам: дар тавсифи забони тоҷикӣ оҷизам, то як ҳарфи бикре бигӯям, ки онро пешомадагони ман нагуфта бошанд. Бузургон бо сахову карами Худованди меҳрбон шаҳомати онро ба пояҳое расонидаанд, ки аз он болотар болое набошад дар мартаба:

Чу бо одамӣ ҷуфт гардад парӣ,

Нагӯяд сухан ҷуз ба лафзи дарӣ.

Ва ё худ:

Беҳтарин гавҳари ганҷинаи ҳастӣ сухан аст,

Гар сухан ҷон набувад, мурда чаро хомӯш аст?!

Хушбахтона, забони тоҷикӣ бо шарофати истиқлолиятро касб кардани соҳибонаш, мақоми давлатӣ гирифт ва имрӯз мо ҳамагон муваззафем, ки ҷиҳати рушду нумувви он дасти мадад мадид намоем. Аммо, мутаассифона, дар ҷомеа бисёр афроде ёфт мешаванд, ки аз андарзи зер:

Забон дар даҳон, эй хирадманд, чист?

-Калиди дари ганҷи соҳибҳунар! - огоҳ нестанд. Баъзан дар суҳуфи матбуоти даврӣ, зимни барномаҳои родиёву телевизион, дар саҳнаҳои ҳунарӣ ва ё маҳфилҳои дигар суханпардозоне худнамоӣ мекунанд, ки дониставу надониста ҷо-ҷойи ҷисми мубораки ин забонро бо «санъат»-и хеш абгор месозанд. Аз мушоҳидаи ин аҳвол қалби соҳибзабонони дилсӯз, ки «Лаззати лафзи дарӣ ширинтар аст»-ро ба хубӣ эҳсос менамоянд, реш-реш мегардад, зеро,

Бо ҳамчу ӯ шикастазабоне куҷо расад

Дар маърази санош мақоми суханварӣ?!

Ҳамчунин, бадбахтона, ашхосе худгумкарда дар ину он ҷой во мехӯранд, ки бо лафзи махлуту сохтаи ғайритоҷикӣ ҳарф зада, магасафшон месозанд шаҳди суханро. Ин зайл «ҷанобон» ҳатман бояд ба дарки ин нукта бираванд, ки мо ҳамагон бояд

Забони модариро пос дорем,

Ки аз модар варо мерос дорем!

Аз ин лиҳоз, дар сухангӯӣ ҳамеша бикӯшед, то бо забони буррову фасеҳ ва гуворову дилкаш ҳарф бизанед, зеро,

Забон ширин агар ояд набот аст,

Ҳаловат бахшаду кайфи шунидан…

Танҳо дар ҳамин сурат шахси рағбатдор метавонад ба омӯзишу азбаркунии забонҳои ғайр бипардозад.

Ҳар кас ба забони худ сухандон гардад,

Донистани сад забон осон гардад!

Биноан, дар ҳаққи он тоифа тоҷикони нотоҷик, ки нисбати забони Модару Миллати хеш носипосиҳо мекунанд, на дуои нек, балки дуои бади Устоди зиндаёд Лоиқ Шералиро раво мебинам ва аз Худованд умед дорам, ки ин дуо эшонро бигирад!

…Аз тамоми ину он гумкардагон

Зиштрӯтар нест дар рӯи ҷаҳон,

З-он, ки гум карда забони модарӣ,

Ҳарф гӯяд бо ту бо чандин забон!..

…Заҳр бодо шири модар бар касе,

К-ӯ забони модарӣ гум кардааст!

Ва, инчунин бошад, ки теғи алмосии забон забонашон бибуррад! 

Муфаззали Аҷамрод

Хонданд 143

Хабари-рӯз

Календар

« Ноябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.