.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Гузориш…

Дек 02, 2017
Диданд: 429

Тибқи қоидаи нав, ҳар нафаре, ки ба рухсатии меҳнатӣ мерафт, бояд гузорише менавишт, ки дар муддати истироҳат чӣ кор карду дар куҷо буд. Ман низ гузорише навиштам… ва онро пешниҳоди ҳамагон намудам. Қазоват аз Шумост…

Ба Самъи Шумо бо эҳтироми каппа-калон мерасонам, ки ман ба муддати як моҳ, оғоз аз 16-уми октябри соли 2017-уми мелодӣ то 16-уми ноябри соли 2017-уми мелодӣ, мутобиқ ба моҳҳои сафари соли 1439-уми ҳиҷрӣ-қамарӣ ва меҳргон-обонмоҳи соли 1396-уми ҳиҷрӣ, яъне як моҳи пурра дар истироҳат будам...
ИСТИРОҲАТ... Аҷабо! Аҷаб кайфияту аҷоибот хушнудие дорад! Истироҳат дар истироҳатгоҳҳои гармчашмаю канори... Оҳҳо, истироҳат дар лабею бо лабе... Оре, истироҳат дар курраи Замин, дар ҳамаи материк-қитъаҳои он аҷаб қудрату нерӯ мебахшад. Аниқтараш ба кас хеле хуб, хушу хушнудона мефорад!
Масалан дар қитъаи Амрико!
Аз сардиҳои шимолии Канадаю наздик ба он аз хунукиҳои Гренландия, истеъмоли яхмоси табиӣ ва нӯшидан аз обҳои тозатарини ҷаҳон аз пиряху ҷавоняхҳои Уқёнуси шимолии ҷаҳон, даме дар ҳаводиси бузург қарор доштан ва хӯрдани қурутоб бо хешу ақрабои Муродулло, яъне Доналд Трамп, нимнигоҳе накардан ба экс-президенти ИМА Барак Обама, аҷаб кайфияте дорад! Даме дами беғам задан дар Кубаю Аргентина, Бразилияю стадионҳои бузурги он ва нӯшидани қаҳваи «Пеле» бо Пеле худ истироҳати воқеист!
Африқо! Оҳҳо! Истироҳат дар ин вақтҳои сармо дар қитъаи дӯстдоштаамон - Африқо ҳам хеле хотирмон мегузарад! Пойи луч роҳ гаштан дар қумзорҳои Сахара фоидабахш ҳам ҳаст! Ҳамчунин дар биёбонҳои Саҳрои Кабиру канори дарёи Нил, андаруни аҳромҳои Миср ва баҳравар шудан аз симои нуронию қирагун ва сиёҳмушки бонувони танзаниягию тунисӣ, мароккоию зимбабвиягӣ, яъне санамҳои африқоӣ худ истироҳати воқеист!
Аврупо! Истироҳат дар Аврупо! Ин қитъаи паҳновар касро болидарӯҳу хушнуд мекунад! Оғоз аз Исландияю Англия, Испанияю Италия ва то ба дашту домонҳои паҳновари сарзамини Рус ҳама ҷо истироҳатгоҳ мебошад! Бо мавҷ-мавҷи муҳоҷирону сайёҳон рафтан ба ин қораи васеъ ва дар зиёд кардани аҳолии он худ фоидаи дигаре дорад!
Австралия! Бале, инҷоро беҳуда замини ҷанубӣ нагуфтаанд! Савори кенгуру ва будан байни аҳолии таҳҷоӣ, дидани пешрафту комёбиҳои ин манотиқ ба истироҳат истироҳати дигар зам мекунад! Ва сари қадам қадам мондан ба Антарктида ҳам касро хунсарду боҳуш менамояду вақти истироҳатро зоеъ кардан нашояд!
Осиё! Оғоз аз Япония, Корея, Хитой ва то ба кишварҳои ҳамсоя худ як ҷаҳони дигар ҳаст! Расму ойин, забону дин, чеҳраю нажодҳои мухталиф, ин ҳама дар гаҳвораи Шарқ ба ҷунбиш омадааст!
Филу уштур, тимсоҳу каркадан, говмешу гӯсфандҳои шашликбоб ва олами парандагони гуногунрангу гуногунбол, гуногуновозу гуногунсурат - ин ҳама дар ин минтақа хеле зиёд аст!
Диёрам! Оре, истироҳат дар ҳама манотиқи кишвар худ ҳаловати дигар, рангу бӯи дигар дорад!
Баъзан кас ҳайрон мемонад, ки дар куҷо, кай, чӣ хел истироҳат намояд... Истироҳат... Худ ҳамин мафҳум ба шахс истироҳат мебахшад ва... Чӣ? Чиро диҳам? Китоб? Кадом китоб? Китоби «Географияи ҷаҳон»? Дар дасти ман? Мактаб меравӣ?
Эъъъ паате... ана тамоман кайфа парондӣ!
Оббо! Даме китоби «Георафияи ҷаҳон»-и писарчаамро дар бағал гирифта, аҷаб фикрроние кардаам!
Эъъъ пааате, аниқ кайфа паронд! Акнун гузориш аз истироҳату худи истироҳат чӣ мешавад? Аллакай вақти истироҳат гузашт?
Истироҳат... акнун чӣ нависам? Ба кор омадам. Ба кор тайёрам... Қазоват аз Шумо...

Гузоришдиҳандаи истироҳатнокарда,
Сабзаалӣ АСОЗОДА

Хонданд 429

Мо чаро камбизоатем?

Дек 02, 2017
Диданд: 555

Андешаҳо дар бораи расму оин ва тафаккури миллӣ

Муаррих, этнограф ва забоншиноси даврони шӯравӣ М. С. Андреев дар асари пурарзишаш «Тоҷикони водии Хуф», ки фарогири таърих ва маданияти қадимии мардуми тоҷик аст, дар саҳифае аз расму одати мардуми кӯҳистон чунин нақле меоварад: Агар ду нафар савораи кӯҳистонӣ дар пайроҳаи танги кӯҳӣ рӯ ба рӯ оянду он ҷо дигар имконияти пас гаштан ва ба касе роҳ додан набошад, пас ҳар ду ба чунин қарор меомадаанд: агар бори кадоме камарзиш бошад, аз ҷар поён меафкандаанд ва бори нафареро, ки арзишаш боло будааст, байни худ қисмат мекардаанд. Чунин муносибат аз як ҷиҳат аз ғурур, мардӣ, ҳимматбаландӣ, чашмсерӣ ва муросокории мардуми тоҷик дарак медиҳад, аз ҷиҳати дигар, агар назари дақиқ афканем, нишоне аз фоҷеаи ин миллати сарсахт аст. Зеро ба ҳама чиз муносибати хунукназарона доштану сарфакору сариштакор набудан касро ба қашшоқию нодорӣ бурда мерасонад. Миллате, ки қашшоқу камбағал аст, фардо аз ӯ наметавон рӯйидани фарзанди солим ва ё ягон нобиғаро интизор шуд.
Аз ҷорӣ гаштани Қонун «Дар бораи танзими анъана ва ҷашну маросимҳои миллӣ» даҳ сол пур шуд. Ба қарибӣ бо хоҳиши тамоми мардум дар қонун тағйиру иловаҳо ворид гардид. Бо вуҷуди ин, баъзе мардуми тоҷик ба қонуншиканиҳо роҳ медиҳанд. Яъне, тӯйҳои пурдабдаба мегузаронанд.
Хуб, чаро мардуми мо сарфакору сариштакор нестанд? Ин сабабҳои гуногун додад. Аммо сабаби асосиаш тӯли солҳои сол дар хурофот печидани тафаккури ин миллат аст.
Аслан тарғибгарони хурофот ҳадафи хоси худро доштаанд. Яъне, мардумро ба кӯчаи сарбаста афканда, аз ҳисоби онҳо хазинаи пури худро боз лабрезтар мегардонидаанд. Ин идеология то имрӯз мардуми моро тарк накардааст. Мисоли барҷастаи ин дар тӯю маросимҳои дафнӣ харҷи аз ҳад зиёд ва беҳуда аст.
Дар деҳае, ки ман ба воя расидаам, як давра чунин расму оин ҷорӣ буд. Агар нафаре тарки дунё кунад, наздиконаш дар маросими дафн ба андозаи як рӯмолча газворро пора намуда, ба ҳозирин сафедӣ медоданд. Рафта-рафта ҷои матоъро пули яксӯма иваз кард, дертар як сӯм ба се сӯм табдил ёфт. Худ тасаввур кунед, агар дар маросими дафн ҳазор кас ширкат варзад, се ҳазор сӯм пул бар иловаи харҷи хӯрок сарф мешавад.
Имрӯз зиндагӣ тамоман тағйир хӯрдааст. Мӯйсафедон ва раисони маҳаллаи зодгоҳам вазнинии зиндагиро зуд пай бурда, дар ибтидо дар маросими дафн ба ҳозирин додани сафедиро аз байн бардоштанд. Дертар ин мӯйсафедон ва раисони маҳалла дар маросимҳои майите, ки то шаст сол умр дошт, ҳама гуна пухтупаз ва дастурхонороиро манъ намуданд. Чунин муносибат тайи чанд сол аст, ки миёни мардуми деҳа ҷорист. Аллакай ин ба шакли анъана даромадааст ва мардум ҳам одат кардаанд.
Лозим ба ёдоварист, ки дар пайдоиши ин ё он анъана ғарази иқтисодӣ, сиёсӣ, иҷтимоии ин ё он шахс ё гурӯҳ пинҳон аст. Барои тақвияти фикри хеш як мисол меоварам.
Чанде пеш барномаи «Зан чӣ мехоҳад?»-и телевизиони Русия як нафар арзи модарро намоиш дод, ки духтари қадрасаш тарки хонадон намудааст. Аз рӯи гуфти модар, духтараш ба гурӯҳе пайвастааст, ки онҳо шабу рӯз дар тоату ибодат менишастаанд. Гурӯҳ қавоид ва расму одати хоси хешро доштааст. Агар ду нафар аъзои гурӯҳ бо ҳам издивоҷ намоянд, расми никоҳи онҳо чунин сурат мегирифтааст: каллаи духтарро дар рӯи кунда гузошта, пас нӯги мӯи ӯро бо табар мебуридаанд. Чунин муносибат гӯё муҳаббати ин ду дилдодаро ба якдигар то охири умр нигоҳ медоштааст.
Баранда чанд нафар аъзои ин гурӯҳ, аз ҷумла духтар ва домоди он занро низ ба барнома даъват намуда буд. Онҳо русуми ақди никоҳро дар саҳна нишон дода, гуфтанд, ки чунин зиндагӣ барояшон хуш аст. Пас барандаи барномаи мазкур сабабҳои пайдоиши чунин ақидаро аз аъзои гурӯҳ пурсон шуд. Дар рафти сӯҳбат маълум гашт, ки муаллифи ин идея ва сарвари гурӯҳ марде будааст, ки як давра аз дасти занаш заҳри хиёнатро чашида, рӯ ба парҳезу парҳезкорӣ ниҳодааст.
Дар созмон додан ва роҳбарӣ намудани ин гурӯҳ ҳолати ботинии бунёдгузорашро пай бурдан душвор нест. Хиёнати зани аввал ӯро андӯҳгин сохта, ба ҷинси латиф чандон эътиқодманд нест. Бо вуҷуди ин, мехоҳад дар зиндагӣ ҳамсафари худашро дошта бошад. Барои ӯро тарк накардани ҳамсари дуюмаш ин «дин»-ро «эҷод» намудааст. Ба ақидаи ӯ, дар рӯи кунда бо табар буридани мӯй муҳаббати ҳамсарро қавӣ нигоҳ медорад. «Дин»-и офаридааш аллакай дар миёни ҷавонон пайравони худро пайдо намудааст.
Чуноне, ки дар боло зикраш рафт, сабаби асосии камбағалӣ ба пул ва ашё муносибати сарфакорона надоштани миллати мост. Баръакси ин, аврупоӣ ва амрикоиҳо арзиши пул ва ашёро хуб медонанд. Онҳоро наметавон хасис, мумсик, чашмгурусна, ҳарис номид. Дар ҳақиқат, ин хислатҳо барояшон хос нест. Онҳо аслан мардуми меҳнатӣ, сарфакор, эҳтиёткор, покизаву пухтакор ҳастанд.
Ба қавли Макс Зюган ном як нафар сарватманди амрикоӣ, як давра қашшоқтарини мардуми Амрико ӯ будааст. Дар нуқтаи бензинфурӯшии як нафар аҳли сарват адои хизмат намуда, моҳе 200 доллар маош мегирифтааст. 200 доллар дар зиндагии амрикоиҳо ҳеҷ арзише надорад. Бо вуҷуди ин, ӯ кӯшиш менамудааст, ки сарватманд гардад. Ӯ аз ҳамин маоши ночиз андак-андак захира намуда, дар охир маҷаллаҳо оид ба техника ва касби ронандагиро харида, дар дӯкони бензинфурӯшӣ ба савдо мегузорад. Макс Зюган дар як вақт ҳам бензин мефурӯшаду ҳам маҷаллаҳоро. Аз ҳисоби фурӯши маҷалла имрӯз ӯ яке аз сарватмандони Амрико маҳсуб мешавад. Соҳиби чанд корхонаи саноатӣ, чандин нуқтаи бензинфурӯшист. Дар баробари ин, 26 номгӯй маҷаллаҳоро оид ба соҳаи техника интишор мекардааст.
Сабаби соҳиби сарват гаштани Макс Зюган дар чист? Сабаби асосии он ба мавод муносибати сарфакорона доштан ва пулро дар ҷои даркорӣ харҷ намудан аст.
Пӯшида нест, ки имрӯз аксари ҷавонони тоҷик дар Русия заҳмати сангин кашида, маблағ ба даст меоранд. Ҳамин ки ба зодгоҳашон расиданд, ҳама он азобу шиканҷаашон дар кишвари ғайр фаромӯш мегардад. Агар як нафар гузаштагонашонро бармаҳал дар хоб дида бошанд, зуд дар пайи дастурхон кушодану даъват намудани меҳмон мешаванд. Ва монанди ин чандин баҳонаҳои дигари зиёфат оростан…
Ман ҳеҷ гоҳ садди чунин муносибат намешавам. Аммо инсон бояд бо андешаи фардо зиндагӣ кунад. Агар фардо ё фардои дигар меваи ширин хӯрдан хоҳед, бояд имрӯз ниҳол шинонед.
Сарзамини Тоҷикистон пур аз талу теппаҳост. Аз паҳлуи як тал агар дарё гузарад, дар замини қафои он об намерасад. Агар як нафар фарзанди тоҷик аз нӯги маблағи аз Русия ба даст овардааш якто дастгоҳи обкашӣ харида, ба замини лабташнаи паси тал об гузаронад, метавонад аз он дар як сол се бор ҳосил рӯёнад. Дар ин ҳолат чандин аҳли хонадонаш бо кор таъмин мегарданд ва сатҳи зиндагиашон ҳам хеле боло меравад.
Ман инро ҳамту ба тариқи мисол мегӯям. Мақсади камина аз ин оварда яктост. Бо пул муносибати сарфакорона намуда, ба ҷои зарурӣ ва фоидаовар харҷ кардан лозим аст.
Имрӯз кишварҳои пешрафта мамолики қашшоқро ҳамчун ғулом ва қувваи кори арзон истифода мебаранд. Барои он, ки миллати мо ҳам дар қатори ғуломон набошад, бояд тафаккурамонро тағйир диҳем. Хурофотро, ки сабаби асосии ҳама гуна пешравист, аз мағз-мағзи ҷонамон ба дур афканем. Бо пул ва маводи зарурӣ муносибати сарфакорона намуданро ёд бигирем. Ҳукумат ҳеҷ гоҳ ҳамаи моро якбора аз гирдоби камбағалию нодорӣ раҳо сохта наметавонад. Ҳукумат фақат қонунҳои заруриро пешкаши мо мекунад, ки бояд аз рӯи он амал намоем. Боқимонда кори мову шумост.
Хушбахтона, ҳар қитъаи замини Тоҷикистон пур аз канданиҳои фоиданок аст. Барои дарёфт ва коркарди он мутахассис ва дастгоҳ намерасад. Бояд мо кӯшиш кунем, ки фарзандонамон бештар илми дақиқ ва компютериро омӯзанд, соҳиби ихтисоси зарурӣ гарданд.
Собиқ вазири нақлиёти Ҷопон Синтаро Исихара дар «Японияе, ки метавонад «не» бигӯяд» ном асараш ифтихор аз он дорад, ки миллати ӯ эҷодкор асту имрӯз аз таҳдиди Амрико ва кишварҳои дигари абарқудрат заррае ҳарос надорад. Аз рӯи гуфтаи собиқ вазир, ракетаҳои миёназани баъзе кишварҳои абарқудрат дар ҳудуди 15-20 метр меафтидааст. Яъне имкони аниқ ба нишон расиданро надоштаанд. Кишварҳои абарқудрат то имрӯз кӯшиш ба харҷ медиҳанд, ки нишонрасии ракетаҳои ҷангиашонро афзалият бахшанд.
Синтаро Исихара ифтихор аз он дорад, ки мутахассисони Ҷопон дар компютер барномае офаридаанд, ки ракетаҳои миёназанро аниқ ба нишон мерасонад. Чунин эҷоди мардуми ин кишвар ба қавле дасту пойи мамолики соҳиби аслиҳаи атомиро бе ресмон бастааст. Имрӯз ин кишварҳо аз Ҷопон илтиҷо доранд, ки дар истеҳсоли чунин барномаи компютерӣ ҳамкорӣ намоянд.
Барои ба чунин пояи баланди эҷод расидани мардуми тоҷик заминаи ирсӣ фароҳам аст. Дар ҳақиқат, хоки ин сарзамин бузургтарин нобиғаҳоеро, ки ҷаҳон то имрӯз аз офаридаҳои онҳо истифода менамояд, дар оғӯшаш парвариш намудааст. Имрӯз ҳам, бешубҳа, мардуми тоҷик дорои чунин нерӯи офариниш аст. Он нерӯ худ аз худ даст намедиҳад. Бояд дар пайи он кӯшиш намуд.
Нахуст бояд хурофотро аз мағз-мағзи ҷонамон дур созем. Ба маводу пул муносибати сарфакорона дошта бошем. Ба ҷои маросимҳои пуршукӯҳ кӯшиш кунем, ки фарзандонамон солим ба воя расанд ва илми замонро хубтар омӯзанд, дар пайи эҷоду бунёдкорӣ бошанд. Агар чунин корҳоро анҷом надиҳем, ҳамеша дастнигари кишварҳои дигар хоҳем буд.

Ҳамроҳи АВЛИЁПУР

Хонданд 555

Шаҳри дилороямонро ғализ накунед!

Нояб 25, 2017
Диданд: 329

Дуди сиёҳи корхонаи асфалтбарорӣ ба ҳавои софи шаҳри зебои мо сиёҳӣ меорад.
Тақрибан як моҳ пеш дар деҳаи Гулободи ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе корхонаеро бунёд карданд, ки воқеан мисли фасли хазонрез метавонад ба ҷисму ҷони одамон хатар оварад. Ҳар боре субҳгоҳон ба донишгоҳ равона мешавам, дидани як сиёҳие дар ҳавои софу беғубори шаҳрам маро ғамгин месозад. Ҳар боре ба он сиёҳӣ назар мекунам, ташвише қалбамро фарогир мегардад. Магар ниҳодҳои экологӣ танҳо ба дуди кӯчаки автомобилҳо назар мекунанду чашмашон ба ин сиёҳии абрмонанд намерасад? Агар чунин заводҳои экологияро вайронкунанда ва дуди ғализ доштаро (ин гунаҳо кам нестанд) аз Душанбешаҳр дуртар месохтанд, ҳавои Душанбе софу беғубор мебуд ва боз ҳам як зебоие ба ҳусну ҷамоли пойтахт зам мешуд.
Сорбон МУҲИДДИНОВ,
донишҷӯйи ДМТ

Хонданд 329

Оё хабаркаш ҳаромзода аст?

Нояб 25, 2017
Диданд: 694

Наммомӣ амали мунофиқон аст

Сифати наммомӣ ва ё ин ки хабаркашӣ аз тулӯи фаҷри ҳаёти башарӣ то ин дам, ҳамоно сифати номатлуб ва мазмум боқӣ мемонад, ки соҳиби он ҳамеша мавриди мазаммату нафрини ҳамагон қарор гирифтааст. Соҳибназарони дин бо такя ба манобеи муътамади илм, аз ҷумла каломи муқаддаси Қуръон шахси хабаркашро дар раддаи афроди “валадуззино”, ё “ҳаромзода” қарор додаанд...
Дар таърихи даъвати Паёмбар (с) шахси тоғие бо номи Валид ибни Муғира ба сар мебурд ва он аз ҷумлаи мунофиқон ва мушрикони Макка маҳсуб мегашт, ки то ҷон дар рамақ дошт, ба расули Худо (с) душманӣ варзид. Худованд ояҳои аввали сураи қаламро дар ҳаққи ӯ нозил намуд ва тавассути ин оёт даҳ сифати мазмуми ӯро ба оламиён ошкоро эълом дошт. Дурӯғгӯӣ, қасамхӯрӣ, хору залил, масхарагар, хабаркаш, бахил, таҷовузкор, гунаҳкор, дуруштхӯ ва ҳаромзода тавассути Қуръон фуруд омаданд. Ба ҷуз сифати охир дигарашро ҳама аҳли Макка дар ҳаққи ӯ қоил буд ва ҳатто худи Валид ибни Муғира онҳоро эътироф мекард. Ҳангоме Валид лафзи “ҳаромзода”-ро шунид, аз ин хабари мудҳиш рангаш гулгун гашту шиддати ғазаб ақлашро пардапӯш намуд. Шамшерашро аз наём кашиду ба назди модараш омад ва гуфт, Муҳаммад маро бо даҳ сифат васф кардааст, ки нуҳтои онро дар худ пайдо кардам, аммо дар бораи ҳаромзода гуфтанаш ҳеҷ маълумоте надорам. Агар росташро нагӯӣ, саратро аз тан ҷудо мекунам. Модараш дар ҷавоб гуфт, агар ту ҳақиқатро мехоҳӣ, пас бидон, ки ту ҳаромзодаӣ! Падарат шахси сарватманд буд, аммо бе зурриёт, ман тарсидам, ки ҳама молу мулк ва дороияш мероси дигарон мешавад, аз ин хотир бо як чӯпоне ҳамхоба шудаму ту аз ӯ ба дунё омадӣ...!
Донишмандон аз ин оятҳо истинбот намудаанд, ки ҳар касе хабаркаш аст, бидонад, ки дар ҷодаи ҳаромзодаҳо қадам мезанад, чунки хабаркашӣ сифати яке аз ҳаромзодаҳои маъруфу маълуми аҳли башар Валид ибни Муғира дониста мешавад. Хабаркашӣ амали зишт ва аз ахлоқи ҳамидаи инсонӣ фарсахҳо дур аст, чунки Худо хабаркашро дӯст намедорад, ин буд, ки зиштии онро тавассути Қуръон ба ҳамагон эълом кард ва ин як дарси ибрат барои дигарон аст. Худое, ки сифати хабаркашӣ ва ҳаромзодагии Валидро ба оламиён эълом кард, қодир аст, то дилхоҳ шахси хабаркашу вайронкорро бо роҳу усули дигар расво ва хору залил гардонад.

Наммомӣ қаҳтсолӣ меорад
Дар ривоёт омадааст, ки як муддате бани исроилро қаҳтӣ ва хушксолӣ фаро гирифт. Ҳазрати Мусо (а) ҳамроҳи қавмаш чандин маротиба аз Худованд талаби борон намуданд, аммо мутаассифона Худо ба сарзамини онҳо борон нозил накард. Рӯзе Худованд ба Мусо ваҳй нозил карду гуфт, эй Мусо, дуоятро иҷобат намекунам, чунки дар миёни шумо хабаркаше ҳаст. Баъд аз ин сухани Худо чанд рӯз сипарӣ гашт ва борон нозил шуд. Мусо аз ин ҳодиса дар тааҷҷуб монд. Худованд боз ваҳй карду гуфт, эй Мусо, бешубҳа, ки шахси наммом тавба кард. Мусо гуфт парвардигори ман, кист ӯ? Худо гуфт, ӯ дар ҳоле, ки осиву гунаҳкор буд, ӯро сатр кардам, гуноҳашро пӯшонидам, акнун, ки тавба кардааст, оё ман ӯро расвову шармсор мекунам?
Хонандаи азиз, бубин, ки як наммом ба танҳоӣ дар сарзамини яке аз анбиёи Худо ва қавми мусалмонаш сабаби қаҳтӣ ва хушксолӣ гашт. Акнун суоле матраҳ мешавад, ки имрӯз дар ҷомеаи мо адади наммомонро шумор карда метавонем?
Аз ривояти мазкур фоидаи дигаре метавонем бардорем. Яъне дари тавба ҳамеша боз аст, кадом шахсе имрӯзҳо наммомӣ мекунад, метавонад қабл аз он ки ӯро Худо фошу расво накардааст ва ба пешгоҳи ӯ нарафтааст, ба даргоҳи ӯ тавба кунад.

Наммомӣ ҷомеаро вайрон мекунад
Агар ба хабаркашҳо унвони “вайронкорони ҷомеа”-ро бидиҳем, хато намешавад. Таърихи башарӣ исбот намудааст, ки дар ҳар қишри ҷомеа аз оила сар карда то сатҳи як давлати бузург, агар наммому хабаркаш вуҷуд дошта бошад, бешак онҷо харобиву парокандагӣ ҳукмрон мегардад ва чунин ҷомеа ҳамеша рӯ ба таназзул меорад. Вайронкориҳои хабаркашон дар таърихи ҳаёти инсоният ҳазорҳо намуна дорад ва то имрӯз идома дорад, ки ҷомеа дарди онро таҳаммул мекунад. Мутафаккирони исломӣ атрофи ҳамин мавзуъ бештар таваҷҷуҳ зоҳир мекунанд, чунки эшон бар он ақидаанд, ки “Муолиҷаи бемории мазкур аз ҷумлаи хатарноктарин бемориҳои ҳаёти ҷамъият, махсусан миёни мусалмонон буда метавонад”. Қиссаи маъруфу нодире мавҷуд аст, ки аксари уламо онро дар мавзуи хабаркашӣ ҳамчун намуна зикр мекунанд. Нафаре аз бозор як ғуломи ҷавону боқувват ва нерӯмандро харидорӣ мекунад, аммо бо нархи хеле арзону ночиз. Аз соҳибаш мепурсад, ки ин ғулом чӣ айбҳо дорад, ки чунин камарзиш аст? Ӯ дар ҷавоб мегӯяд, наммом (хабаркаш) аст. Он қадар айби ҷиддӣ надоштааст гуфта, мард ӯро мехараду ба хонааш мебарад. Ғулом дар хонаи сайидаш чанд рӯзе ғуломӣ мекунаду ба зани хона мегӯяд, шавҳарат туро дӯст намедорад ва мехоҳад аз ту ҷудо шавад. Агар маслиҳати маро гӯш кунӣ, шаб ҳангоми хобаш кордро бигиру аз паси сараш як миқдор мӯяшро биёр, ман ӯро сеҳр мекунам, то дилаш ба ту гарм шавад. Зан ба гуфтаи ӯ розӣ мешавад, аммо ғулом ба назди сайидаш рафта мегӯяд, ман фаҳмидам, ки ҳамсарат туро бо дигаре иваз намудааст ва мехоҳад имшаб туро ба қатл расонад. Хоби ҳақиқӣ нарав, то аз чанги ӯ раҳоӣ ёбӣ. Ҳамин тариқ шаб зан кордро гирифта, мехоҳад аз мӯйи сари шавҳараш миқдоре бигирад, аммо шавҳар ӯро дошта ба қатл мерасонад ва ақрабои зан бошанд, омада мардро ба қатл мерасонанд. Бо ҳамин миёни ду қабилаи бузурге набард ба миён меояду душмании абадӣ. Ин афсона нест, балки қиссаи воқеӣ аст, ҳақиқат дорад ва бештари уламо ба саҳеҳияти он таъкид кардаанд. Биноан, як нафари наммом бо як сухани дурӯғаш метавонад миёни ду давлати бузург хусумату душманиро ба вуҷуд орад.
Дар ҳадисе омадааст, ки расули Худо (с) гуфтаанд, “Оё ман ба шумо хабар надиҳам, ки бадтарини шумо киҳоянд? Бадтарини шумо хабаркашҳо, ҷудоиандозҳо миёни дӯстҳо ва онҳое, ки дар ҳаққи шахсони поку бегуноҳ шарру бадӣ ва ҳалокат мехоҳанд” (Ривояти Имом Аҳмад). Чи хеле, ки дар ҳадис мебинем, хабаркаш ва вайронкор бо ҳам зикр гаштаанд. Паҳлуи ҳам омадани ин ду гуруҳ, хабаркашону вайронкорон, ба мо он маъниро медиҳад, ки яке аз натиҷаҳои бади хабаркашӣ вайрон намудани робитаи дӯстии одамон аст. Дарвоқеъ як сухани ноҳақи суханчин дар як лаҳза маҳфилҳои гарми садҳо дӯстонро метавонад пароканда созад. Яҳёи Ямонӣ, яке аз рӯшанфикрон барҳақ гуфтааст, ки “вайронкорие, ки шахси хабаркаш дар як соат мекунад, соҳиру ҷодугар дар як сол карда наметавонад”.

Ҷазои наммомӣ
Аслан барои шахси хабаркаш ҳамин ҷазо басанда аст, ки мардум ӯро ҳамчун шахси фурӯмояву пастфитрат меҳисобанд. Наммом ба ҳар ҷое қадам монад, шахсони оқил он маконро тарк ва аз ӯ фирор мекунанд. Дар доираҳои ба қавле мардонагӣ касе ба ӯ қадру қимат ва мардонагиро сазовор намедонад. Ба таъбири дигар, хабаркаш дар ҳаёти муосир ҳамчун як қишри ҷудошаванда ва унсури бегона шинохта мешавад. Ин яке аз ҷазоҳои дунёӣ мебошад ва боз дар дунё ҷазоҳои дигар низ дорад, ки ба ҳамагон маълум аст. Истгоҳи дигари ҷазо барои наммом қабр аст. Дар ҳадиси саҳеҳ омадааст, ки онро Ибни Аббос ривоят мекунад, мегӯяд “Рӯзе расули Худо (с) ба назди ду қабр мегузаштанд ва чанде дар онҷо таваққуф намуда, гуфтанд: “Бешубҳа соҳиби ин ду қабр азоб карда мешаванд, на барои кори бузург (яъне онҳо ин ду корро дар дунё ҳеҷ мешумориданд). Яке аз инҳо худашро аз бавл пок намекард, аммо дигараш бошад, дар миёни мардум хабаркашӣ мекард...” (Сунани Абудовуд). Уламои ҳадис гуфтаанд, дар ҳоле, ки ин ду кор, яъне худро аз бавл (пешоб) пок кардан ва аз хабаркашӣ даст кашидан кори мушкилу вазнин набуд, ҳар касе метавонад ба осонӣ покиро риоя ва наммомиро тарк кунад. Дар ин маврид Ибни Қаййими Ҷавзӣ гуфтааст: “Аввалин коре, ки дар қабр ва қиёмат аз банда пурсида мешавад, намоз ва рехтани хуни ноҳақ аст. Касе покӣ ва назофат аз бавлро тарк мекунад, ки он муқаддимаи намоз аст ва касе хабаркашӣ мекунад, ки он решаи душманӣ ва хунрезӣ аст, бешак азоби шадид ӯро интизор аст” (китоби «Ғизоулалбоб»).
Дуюмин истгоҳи ҷазову азоб барои шахси наммом аз ҷаннат маҳрум мондани ӯ мебошад. Аз Ҳузайфа ривоят аст, ки мегӯяд, ман аз расули Худо (с) шунидам, ки гуфт: “Шахси наммом (суханчин) ҷаннат намедарояд” (Ривояти Имом Муслим). Донишмандон атрофи ин ҳадис бо таъкид андешаронӣ мекунанд, ки агар як фарди мусалмон намоз хонад, рӯза гирад, закоти мол диҳад, ҳаҷ кунад ва ҳатто ҷор бизанад, ки ӯ мусалмон аст, дар ҳоле, ки хабаркашу суханчин аст, ҷаннат намедарояд. Ин сухани Паёмбар (с) аст, ӯ аз осмон ва ё аз андешаи худ сухан намегуфт, балки ҳар он ҳукме, ки содир менамуд тавассути ваҳйи аз ҷониби Аллоҳ сурат мегирифт. Пас ҳар мусалмоне, ки сифати суханчиниро дар худ мепарварад, агар ба ин ҳадис боварӣ дошта бошад, имон дошта бошад, ки ин сухан ҳақиқату рост аст, бидуни иршоду ҳидояти касе қатъан хабаркаширо тарк мекунад.

Абдулваҳҳоби АБДУЛМАННОН

Хонданд 694

Хабари рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…
  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.