.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Шаҷараи сарватмандӣ

Янв 06, 2018
Диданд: 312

Ногаҳон назарам ба вожаи “шаҷара” бархӯрду фарҳангро ба даст гирифтам, то бо аслу маънову муҳтаво ва баромади забонии он ошно гардам. Аз шаҷараи растаниҳо сар кардаму баъдан ба шаҷараи одамони бузургу олинасаб ошно гаштам. Хулоса, аз шаҷараҳои моддӣ ба маънавӣ гузаштам. Хело мавзуҳои аҷиб дошт. 

Аз ҳама аҷиб мавзуи “Шаҷараи сарватмандӣ” буд. «Оҳо! Ана инро ҳатман хондан даркор»,- гуфтам дастҳоро каф зада. Кайҳост донистан мехостам, ки асрори бенуқсону бардавом парваридани ин дарахти камёбу серталаб дар чист? Ва чаро он дар боғи ҳама самар намедиҳад?
Хондан даркор, ҳатман хондан даркор! Шояд баъди хондан майнаам хубтар ба кор дарояду имкони парвариши ин нахли нодир дар боғи мо ҳам пайдо шавад...
Хулоса, мавзуъ аз бобҳои зиёд иборат буд, ки ҳар яки онро бодиққат аз назар гузаронидам.

БОБИ 1
Шаҷараи сарватмандиҳои авлодӣ
Агар ба решаву патакрешаҳои ин шаҷара нигоҳ кунем, мебинем, ки ҳанӯз дар зинаҳои аввали инкишоф ба оби он чун ғизо витамини “хасисӣ” илова карда шудааст. Баъдан бо таъсири ин витамин ҳосил хубтар гардида, дар зинаи дуюм барои беҳтар инкишоф ёфтани он шохаҳояшро аз шаҷараҳои аллакай қадафрохта пайванд кардан лозим аст, ки иловаи биологӣ ба ин андаке витамини “лутф” ва андаке “тамаллуқ” мебошад. Дар зинаи сеюм омӯзонидани ин навъи парвариш ба ворисони ҳушёру зирактар лозим меояд, ки он аллакай қомат афрохтану реша давондани “шаҷараи сарватмандии авлодӣ”-ро таъмин менамояд.

БОБИ 2
Шаҷараи сарватмандии дербунёду камҳосил
Дар натиҷаи он, ки соҳибони ин шаҷара андаке дар парвариш коҳилӣ менамоянду саривақт моддаҳои ғизоноки лозимаро ба решааш намерезанд, аз ҳамин хотир, он дер инкишоф меёбаду он қадар ҳосили хуб ҳам намедиҳад. Хайр, ба ҳар ҳол, дар қатори дигар шаҷараҳо мақоме дорад...

БОБИ 3
Шаҷараи сарватмандии тезбунёду серҳосил
Айни ҳол ин навъи шаҷара хело паҳн шудаву зиёд ба чашм мерасад. Лекин парвариши ин ҳам осон ба даст намеояд. Балки парваришгарони онро лозим меояд, ки қоидаҳои зеринро хуб аз худ намоянд, то ҳангоми инкишоф ёфтани он ба хатоӣ роҳ надиҳанд ва аз моддаҳои нолозим истифода нанамоянду ба пӯсиши бармаҳали решаҳои ин нахли нодир рӯ ба рӯ нашаванд.
Қоидаҳои лозима дар аввал:
- Андаке сархамиву гапшунавӣ.
- Бештар дилёбиву чаққонӣ.
- Зиёдтар кордониву “қадрдонӣ”.
Баъдан барои хуб нигоҳ доштани он:
- Андаке ғурур. Маводи содагиву ростӣ тамоман ба кор намеояд. Чунки баъдан ҳар “роҳгузар”-е шохчае аз дарахти бо хуни дил парвардаи шумо шикаста, мевае ба даҳон андохтан мехоҳад.
- Қадре салобату виқор. Бе ин моддаи баландтаъсири “кимиёвӣ” ба муҳити атроф шаҷараи шумо тамоман аз равнақ монданаш мумкин аст.
- Қадре сиёсату шуҷоат. Соҳибони ин шаҷараро лозим меояд, ки ақаллан алови чашми ҳамсару коргарони зердасташонро гирифта тавонанд. Зеро бештари сӯхторҳои бузург дар ин гуна “ҷангалзорҳо” аз ҳамин гуна “оташакҳо” сар мезанад.
Ана, донистани ҳамин қоидаҳо ба шумо имкон фароҳам меорад, ки навъи беҳтарину олии “шаҷараи сарватмандӣ”, яъне шаҷараи сарватмандии тезбунёду серҳосилро дар боғи хеш парваред.
Аҷабо! Ҳамаи ин қоидаҳо осону якеаш мушкил. Охир, ҳар парваришгарро лозим меомадааст, ки моддаҳои асосии барои парвариши шаҷара лозимаро худаш тайёр намояд. Афсӯс, ки банда филологам, кош “биолог” мешудам. Хайр, шояд дар рафти ҳаёт ва таҷрибаи рӯзгор имкони дарёфту ҳосил кардани ин моддаҳо пайдо шаваду ин нахли нодир дар боғи мо ҳам “самар” диҳад.
Хело ҳам мавзуи ҷолиб буд. Дар ҳаётам чунин чизи аҷиб нахонда будам. Лекин дар як чиз ҳайрон шудам. Чаро ин шаҷараро чун дарахте, ки вазнинтарин меваҳоро ба бор меорад, ба китоби рекордҳои «Гиннес» шомил накардаанд? Охир, на ҳар шохаи дарахте имкони бардоштани “меваҳо”-е чун «Лексус», «Хамер», «Лимузин», хонаи се - чорҳуҷрагии этажӣ, ҳавлии дуошёнаи заминӣ ё худ дача, мағозаҳои шахсӣ ва ғайраҳоро дорад. Не, не, ин масъаларо ҳатман дидан даркор. Бояд “шаҷараи сарватмандӣ” ба ин китоби ҷаҳонӣ ворид карда шавад…

ШАҲДНӮШ

Хонданд 312

Орзуи як хонаводаи тоҷик

Янв 06, 2018
Диданд: 322

Охири соли гузашта вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳимзода Рамазон Ҳамро як кӯдаки 7-соларо барои истеъдодаш қадрдонӣ кард.

Эмомҳусейн фақат 7 сол дорад, аммо бисёр намуди варзишҳоро иҷро карда метавонад. Ӯ истеъдоди ба як бор иҷро кардани 11 ҳазор болофишорӣ (отжимание)-ро дорад ва ин амалро дар 6 соату 20 дақиқа бидуни ягон танаффус иҷро мекунад. Хонаводаи Эмомҳусейн талош бар он дорад, ки номи фарзандашон дар китоби рекордҳои «Гиннес» сабт шавад. Аммо намедонанд, ки тариқи кадом роҳ ба писарашон кӯмак расонанд.
Охирон нафаре, ки тариқи болофишорӣ ба китоби рекордҳои «Гиннес» ворид шуд, Минор Йошед аз Ҷопон буд, ки бо 10 507 «отжимание» сазовори ин ҷой гардид. Ин ҳолат соли 1980 буд. Аз он вақт то ба имрӯз зиёда аз 37 сол гузашт, аммо ягон нафар пайдо нашуда буд, ки болотар аз ӯ болофишорӣ кунад. Акнун Эмомҳусейн аз ӯ гузашта ва бо 11 ҳазор «отжимание» мехоҳад нафари баъдӣ дар китоби рекордҳои «Гиннес» бошад.
Раҷаб Умаров - падари Эмомҳусейн мегӯяд: «Писарам аз сесолагӣ ба машқ шуруъ карда буд. Вақте худам ҳар пагоҳирӯзӣ ба машқи бадан машғул мешудам, Эмомҳусейн ҳам бо ман машқ мекард. Чун дидам, ки фарзандам ба варзиш бисёр шавқ дорад, худам аз машқ кардан даст кашидам ва талошам он буд, ки ба писарам ҳамаи шароитҳоро муҳайё созам. Дар ҳавлиамон барои ӯ як майдончаи варзишӣ сохтам. Назди худ мақсад гузоштам, ки ҳар коре аз дастам бармеояд, барои Эмомҳусейн анҷом медиҳам, то ӯ тамрин намояд ва дар оянда ба қуллаи баланд расад. Чанд сол пеш дар муҳоҷират қарор доштам. Зиндагии оилаам аз ҳисоби маблоғе, ки аз Русия мефиристодам, пеш мерафт. Вақте ки аз муҳоҷират омадам, Эмомҳусейн се сол дошт. Чун дидам, ки писарам истеъдод дорад, дигар ба муҳоҷират нарафтам».
- Ман тавони онро надорам, ки писарамро ба варзишгоҳ барам, барои ӯ мураббии хуб интихоб намоям. Зеро, ман як ронанда ҳастам ва имконияти онро надорам, ки ҳар субҳ ва шом ӯро ба варзишгоҳ барам. Гарчанде пешниҳодҳо зиёданд. Аз бисёр варзишгоҳҳо занг заданд, ки барои Эмомҳусейнро бея гон маблағ ба тарбияти худ гирифтан розӣ ҳастанд. Вале ман, ки шароит надорам, худам ҳар саҳар ва шом бо ӯ тамрин мекунам. Ҳоло ҳамаи мо орзу дорем, ки номи Эмомҳусейн дар китоби рекордҳои «Гиннес» сабт гардад. Мо намедонем ба кӣ муроҷиат кунем, то кӯмак расонанд. Ҳоло ба Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳӣ ариза додаем. Инчунин, ба раиси шаҳр ҳам муроҷиат кардаем. Вақте 4-сола буд, ҳамон вақт ҳам муроҷиат кардем, лекин ҳеҷ ҷавобе наомад. Мо ҳам дигар аз пайаш нашудем. Ҳозир дидам, ки сазовори китоби рекордҳои «Гиннес» аст, дубора ариза додему ҷавобашро интизорем,- афзуд Р. Умаров.
Аз гуфтаи модари Эмомҳусейн огоҳ шудем, ки вақте ӯ 9-моҳа будааст, дасташ мешиканад ва чун дигар бачаҳо бо даст ҳаракат карда натавониста, бо пой бештар ҳаракат мекардааст.
Шахсоне, ки Эмомҳусейнро мешиносанд, мегӯянд, ин кӯдак истеъдоди худододӣ дорад ва ҳеҷ кас қобилияти онро надорад, ки мисли ӯ дар ҳамаи намуди варзиш моҳир бошад.
Вазири корҳои дохилии Ҷуҳурии Тоҷикистон Раҳимзода Рамазон Ҳамро вақте аз истеъдоди ин варзишгари хурдсол огоҳ шуд, барои дастгирӣ ва руҳбаланд кардан ӯро бо ифтихорнома, медали тилло ва соати дастӣ сарафроз намуд.
Бояд гуфт, ки Эмомҳусейн дар хонаводааш фарзанди нуҳум ва аз ҳама хурд мебошад ва боз бародари дугоник бо номи Эмомҳасан дорад. Ба гуфти падару модараш, Эмомҳасан аз аз Эмомҳусейн фарқ дорад. Ва он гуна шавқе, ки Эмомҳусейн ба варзиш дорад, ӯ надорад.
Ҳамсояҳо мегӯянд, ки Эмомҳусейн як бачаи фавқулодда аст, ҳар пагоҳӣ барвақт ба давидан машғул мешавад ва тақрибан 5-6 км медавад.
Табиби варзишӣ Амирбек Абдулло Чиллаевич ба саволи мо ки «оё ин қадар болофишорӣ метавонад зараре ба саломатии кӯдак расонад?», чунин посух дод: «Мо наметавонем гӯем, ки ин қадар болофишорӣ зарар дорад. Вақте варзишгаронро месанҷем, аввал кори дилашонро мебинем, ки дар ҳолати пеш чи хел кор мекунад ва баъди ягон намуд машқ дар кадом ҳолат қарор мегирад. Аввалан, ин кӯдак бояд ҳатман аз ҷониби табибони варзишӣ муоина карда шавад. Танҳо баъди ин гуфта метавонем, ки зарар мерасонад ё не. Аммо, то ҷое ман огоҳам, ин кӯдак аз сесолагӣ тамрин мекунад, бинобар ин, организмаш мутобиқ шудааст».
Падари Эмомҳусейн мегӯяд, ки «ду сол пеш вақте писарамро аз муоинаи табибони варзишӣ гузарондам, баъди чанде болофишорӣ кори дилашро санҷиданд, бетғйир мондааст».
Худи Эмомҳусейн ба саволи «дар оянда кӣ шудан мехоҳӣ?» посух дод, ки «ман парчамбардори Тоҷикистон мешавам».

Мунира АМИРХОНОВА,
Мактаби рӯзноманигории назди МТЖТ

Хонданд 322

Чанде қабл дар шаҳри Остонаи Ҷумҳурии Қазоқистон сеюмин вохӯрии минтақавии сатҳи баланд «Муҳоҷират ва сил» баргузор гардид. Дар чорабинӣ масоили ҳалталаби назорати байнимарзии сил дар кишварҳои Осиёи Марказӣ, беҳтар намудани дастрасии муҳоҷирон ба ташхис дар муддати кӯтоҳ ва муолиҷаи босифат баррасӣ шуд.

Барои иштирок дар вохӯрии сатҳи баланд аз кишварҳои гуногун коршиносони Ташкилоти умумиҷаҳонии тандурустӣ, Созмони ҷаҳонии муҳоҷират, Эътилофи «Stop TB Partnership», Федератсияи байналхалқии Салиби сурх ва Ҳилоли аҳмар, намояндагони мақомоти тандурустӣ, хадамоти муҳоҷират, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва ВАО ҷамъ омаданд.

Мақсади баргузории Вохӯрии сеюми сатҳи баланд муҳокимаи роҳандозии Накшаи амалиёт, муайян намудани накшаи минбаъда оид ба ворид намудани стратегияи Ташкилоти умумиҷаҳонии тандурустӣ «Аз байн бурдани сил» мебошад.

Вохурӣ аз ҷониби Вазорати тандурустии Қазоқистон, Лоиҳаи HOPE, Фонди глобалӣ оид ба мубориза бо СПИД, сил ва малярия, USAID дар доираи амалигардонии маҷмӯи нақшаҳо оид ба мубориза бо сил дар ҶҚ дар солҳои 2014-2020 ва барномаи «Чорабиниҳо оид ба назорати байнимарзии сил, шакли мутобиқгаштаи сил ва сил/ВИЧ байни муҳоҷирони меҳнатӣ дар ҶҚ» гузаронида шуд.

Директори шуъбаи ташкили ёрии тиббии Вазорати тандурустии Қазоқистон Лаура Ахметниязова дар нутқи ифтитоҳии худ дар чорабинӣ иброз дошт, ки маҷмуи нақшаҳо оид ба мубориза бо сил ин ташкили чорабиниҳо оид ба беҳтар кардани хизматрасонии зиддисилӣ ба муҳоҷирон мебошад. «Ба роҳ мондани ҳамкорӣ бо кишварҳои ҳамсояи Осиёи Марказӣ дар ин  масъала яке аз рукнҳои муҳими маҷмӯи нақшаҳо аст ва ҳамкорӣ дар асоси манфиатҳо ва ҳавасмандии тарафайн ба роҳ монда мешавад. Ба имзо расонидани созишномаҳои дуҷониба барои ҳадафрас будани ҳамкориҳои минтақавӣ оид ба назорати байнисарҳадӣ, ташхис ва муолиҷаи сил аҳамияти муҳим дорад».

«Сил сарҳад надорад, Муҳоҷирон гурӯҳи осебпазири аҳолӣ мебошанд. Барои ҳалли масъала ҳамкории байни кишварҳо ногузир аст» -  иброз дошт Сафири ИМА дар Қазоқистон Ҷорҷ Крол.

Боиси зикр аст, ки солҳои охир баъди ба вуҷуд омадани мушкилот бо масъалаи буду боши муҳоҷирони тоҷик дар Россия ва зиёд гаштани сафи аз марзи ин кишвар хориҷ (депортатсия) шудагон сафи муҳоҷирони тоҷик дар Ҷумҳурии Қазоқистон, ки аз лиҳози иқтисодиёт яке аз пешрафтатарин кишварҳои минтақа мебошад, меафзояд. Дар якчанд вилоятҳои пилотии Қазоқистон тӯли се соли охир аз ҷониби вазорати тандурустии ин кишвар, лоиҳаи НОРЕ ва Фонди глобалӣ барномаи назорати байнимарзӣ, ташхис ва муолиҷаи муҳоҷирон дар Ҷумҳурии Қазоқистон амалӣ мегардад. Тибқи барномаи мазкур дар Қазоқистон ҳам муҳоҷирони дохилӣ ва ҳам муҳоҷирони хориҷӣ бо ташхису муолиҷаи ройгон фаро гирифта мешаванд.

Роҳбари Маркази миллии илмии фтизиопулмонологии Қазоқистон Малик Аденов иброз дошт, ки Созишномаи дуҷониба байни Тоҷикистон ва Қазоқистон дар сатҳи вазорату мақомоти дахлдори кишвар баррасӣ гардида, тасдиқ ёфтааст ва дар ояндаи наздик бояд ба имзо рассад. Баъди имзои созишномаи мазкур кишвари мизбон дар ҳолати ошкор гардидани бемории сил дар муҳоҷири меҳнатӣ ба ӯ ташхис ва табобати ройгонро таъмин менамояд.

Коршиносони вохӯрӣ оид ба бастани ин гуна созишнома бо кишварҳои дигар, хусусан Россия, ки қисми зиёди муҳоҷирон аз кишварҳои Осиёи Марказӣ ба он ҷо мераванд, гуфтанд, ки масъалаи мазкур дар мадди назар аст. Аммо барои амалигардонии он ҳаматарфа санҷида баромадани паҳлуҳои гуногуни масъала дар сари мизи музокирот зарур аст.

Коршинос аз Намояндагии ТУТ дар Аврупо Андрей Даду натиҷаҳои мубориза бо бемориии силро дар Тоҷикистон мусбат арзёбӣ кард. «Ҳарчанд дар давоми се соли охир дарТоҷикистон шумораи беморони сил ба сари ҳар 100 ҳазор нафар аҳолӣ тағйир наёфтааст, аммо нишондиҳандаҳои 10 соли охир аз пастшавии сатҳи беморӣ дар Тоҷикистон далолат медиҳанд», иброз дошт Андрей Даду. Ба иттилои ӯ, сил дар Тоҷикистон дар шумораи бемориҳое, ки боиси марги аҳолӣ мегардад, дар ҷои шашум меистад.

Муовини сардори Маркази миллии ҳимояи аҳолӣ аз бемори сил дар Ҷумҳурии тоҷикистон Бобоҷон Шарипов, ки иштирокчии чорабинӣ буд, дар мавзӯи таҷрибаи Тоҷикистон дар назорати сил байни муҳоҷирони меҳнатӣ  ҳарф зада, иброз дошт, ки дар соли 2016 нишондони бемории сил ба 100 ҳазор нафар аҳолӣ 60,2 – ро ташкил медиҳад, ки аз он тақрибан 17%-ро муҳоҷирони ба ватанбаргашта ташкил медиҳанд. Номбурда зикр кард, ки дар Тоҷикистон барои ҳимояи аҳолӣ аз бемории сил мақомоти гуногун мисли Кумитаи ҷавонон ва варзиш, Кумитаи кор бо занон ва оила низ ҷалб шудаанд.  Дар шарҳи маърузаи Бобоҷон Шарипов намояндаи Лоиҳаи НОРЕ Александр Трусов иброз дошт, ки Тоҷикистон яке аз аввалин кишварҳо мебошад, ки барои мубориза бо сил усули дастаҷамъонаро истифода бурдааст. Инчунин таҷрибаи Тоҷикистон оид ба ҷалби ҷомеаи шаҳрвандӣ барои мубориза бо бемории сил баҳои мусбатро сазовор гардид.

Дар ҷаласаҳои пленарии вохӯрӣ паҳлуҳои гуногуни мавзӯъ, нақшаи чорабиниҳо барои соли оянда баррасӣ гардиданд.  Котиби иҷроияи «Stop TB Partnership» Лучика Дитиу даъват ба миён овард, ки барои аз байн бурдани бемории сил ҳар нафар бояд аз хатари таҳдиди беморӣ ба пайвандону наздикон ва аъзоёни оилааш фикр кунад. «Мақсади мо то соли 2030 аз байн бурдани сил дар ҷаҳон аст. Яъне агар 90 фисади беморон муолиҷа ёбанд, 90 фисади гурӯҳҳои осебпазир барои пешгирӣ фаро гирифта шаванд ва 90 фоизи муолиҷа самарабахш ва бонатиҷа бошад, он гоҳ ба ҳадафи мазкур расидан имконпазир мегардад», - иброз дошт Лучика Дитиу.

Инчунин қайд гардид, ки натиҷаи дилхоҳ дар мубориза бо бемории мазкурро ба воситаи фаъолияти муташаккилона ва якдилонаи сохторҳои гуногун, мақомотҳои тандурустӣ, ташкилотҳои байналхалқӣ, ҷамъияти шаҳрвандӣ ва васоити ахбори умум ба даст метавон овард.

«Ба хона солим баргардед!»

Чунин ном дошт намоишгоҳи аккосие, ки дар доираи Сеюмин вохӯрии минтақавии сатҳи баланд «Муҳоҷират ва сил: назорати байнисарҳадии сил ва ёрии зиддисилӣ дар Осиёи Марказӣ» дар шаҳри Остонаи Ҷумҳурии Қазоқистон баргузор гардид.

Аккос Динара Ибраимова қатъи назар аз ҷавонии худ маҳорати баланди касбӣ нишон додаст. Аксҳои ӯ тамошобинро водор мекунад, ки дар бораи солимии муҳоҷирони меҳнатӣ фикр кунад ва муҳим будани масъаларо дарк намояд. 17 аксе, ки дар намоишгоҳ ба маъраз гузошта шудааст, бо забони ҳол аз рӯзгори муҳоҷирон, шароити кор дар сотхмон, тарзи зист ва шароити зиндагии онҳо қисса мекунад. Дар аксҳои ӯ инчунин кормандони соҳаи тандурустӣ ва намояндагони ташкилотҳои ҷамъиятиро, ки барои фаро гирифтани муҳоҷирон бо пешгирӣ, ташхис ва муолиҷаи бемории сил, инчунин баланд бардоштани сатҳи маърифатнокии онҳо дар бораи ин беморӣ кумак мекунанд, дидан мумкин аст.

«Аксҳо дар минтақаҳои гуногуни Қазоқистон гирифта шудаанд», - гуфт Динара Ибраимова. «Мо бо муҳоҷироне, ки аз дигар кишварҳо омадаанд, вохӯрдем. Онҳо қиссаи худро дар бораи гирифтор шудан ба беморӣ, мушкилиҳои пешомада ва муолиҷаи худ нақл карданд. Ин хеле муассир буд. Ғайр аз ин мавзӯи мазкур махсусиятҳои худро дорад. Муҳоҷирон на ҳама вақт бо одамони ношинос суҳбат мекунанд, фикр мекунанд, ки мо аз мақомоти тафтишотӣ ҳастем. Ҳатто баъди он, ки худро шинос мекунем, хоҳиш мекунанд, ки рӯяшонро дар акс нишон надиҳем ва бо ниқом пӯшонем».

Боиси зикр аст, ки баргузории намоишгоҳи мазкур бори аввал нест. Мақсади асосии баргузории он ҷалби эътибори ҷомеа ба гурӯҳҳои осебпазири бемории сил ва саломатии онҳо мебошад. Нигористон аз ҷониби лоиҳаи «Чорабиниҳо баҳри назорат ва муолиҷаи байнимарзии сил, шакли мутобиқгаштаи сил ва сил ВИЧ байни муҳоҷирони меҳнатӣ», ки аз тарафи Лоиҳаи ҲОУП ва Фонди Глобалӣ амалӣ мегардад, ташкил шудааст.

«Мақсади барномаи мо бартараф намудани монеаҳое ҳастанд, ки дастрасии муҳоҷиронро ба ташхису муолиҷаи бемории сил маҳдуд мегардонанд. Инчунин ҳадафи мо муҳайё намудани имкониятҳо ба муҳоҷирон дар ин ҷода, бунёди механизмҳои самараноки назорат ва муолиҷаи байнисарҳадии сил мебошад», - қайд намуд намояндаи лоиҳаи ХОУП дар Қазоқистон Бахтиёр Бобомуродов.

Таҳмина Убайдуллоева,

рӯзноманигор

Хонданд 301

Қурутоб + заҳр = қассос?

Дек 16, 2017
Диданд: 586

 

Суди вилояти Хатлон пас аз чор мурофиаи судӣ ҳукми зани 37-солаи ноҳияи Панҷ Ҳимматова Моҳпора Сайвалишоевнаро содир кард, ки дар марги ду нафар аз наздикони шавҳар ва заҳролудсозии беш аз 30 каси дигар айбдор дониста шудааст.

Адвокати маҳкумшуда Шералӣ Қарахонов дар сӯҳбат бо «Фараж» гуфт, ки ҳукм рӯзи 9-уми ноябр содир гардидааст ва аз болои ҳукм ба Суди Олии Тоҷикистон шикоят бурдаанд.
- Прокурор барои зерҳимояи ман 28 соли маҳбас талаб кард. Судяи парванда Маҳмудзода Зубайдулло ҳукмро 25 сол эълон кард, вале бо дастрасии Қонун «Дар бораи авф»-и соли 2016-ум аз чор як ҳиссаи ҷазо кам карда шуда, дар умум иҷрои ҳукм ба 18 сол расонида шуд,- гуфт адвокат Ш. Қарахонов.
Муфаттиши Прокуратураи вилояти Хатлон Салимзода Восеъ Саид, ки тафтиши ин парвандаро анҷом додааст, дар сӯҳбат бо мо гуфт, ҷинояти куштори ду нафар аъзои оилаи Насриддиновҳо аз деҳаи Пахтакори ҷамоати деҳоти ба номи Кабут Сайфиддини ноҳияи Панҷро бо роҳи заҳролудсозӣ келини хонавода Ҳимматова Моҳпора соли 2014-ум бо мақсади аз худ кардани манзили истиқоматӣ анҷом додааст. Салимзода инчунин гуфт, тафтишот муайян кард, ки Ҳимматова Моҳпора Сайвалишоевна, сокини деҳаи Турдишайхи ҷамоати деҳоти “Озодагон”-и ноҳияи Панҷ аз рӯзҳои аввали оиладоршавӣ бо Насриддинов Мирзошои 38-солаи сокини деҳаи Пахтакори ҳамин ноҳия ва наздикони ӯ хусумат пайдо кардааст. Ба гуфтаи муфаттиш, заҳролудсозиро маҳкумшуда пай дар пай, чанд маротиба анҷом додааст.

Сайлонбӣ: Келинашон рашку ҳасад ва хусумат дошт

Сайлонбӣ Хабирова, холаи ҷавонмаргҳо - Мирзохӯҷа ва Мирзошо, ки дар ноҳияи Вахш зиндагӣ мекунад, дар сӯҳбат бо мо келинашон Моҳпораро дар марги шавҳараш Мирзошо низ гунаҳгор медонад.
Ӯ Моҳпора Ҳимматоваро ба сабукпоӣ муттаҳам карда, мегӯяд, ки то рӯзи келин шуда омаданаш ӯ боз се шавҳари дигар карда будааст ва чанд фарзанд низ доштааст.
- То ба хонаи апаам келин шуда омадани Моҳпора оилаашон тинҷу осуда зиндагӣ доштанд ва ягон хел ҷангу ҷанҷолу нофаҳмиҳо миёни бародарон ва хоҳарон вуҷуд надошт. Як оилаи маъмулӣ буд. Сабаби ба ин кор даст задани Моҳпора рашку ҳасад ва хусумати ӯ нисбат ба Мирхӯҷа ва зану фарзандони ӯ буд. Гап сари он аст, ки моҳи феврали соли 2014-ум худораҳматии Мирхӯҷа «дизентерия» шуда, дар беморхонаи инфексионии ноҳия бистарӣ мегардад. Ҳимматова Моҳпора, ки он вақт ба ҳайси фаррош дар беморхона кор мекард, бо ҳар роҳ мехост бо Мирхӯҷа муносибати маҳрамона дуруст кунад, вале Мирхӯҷа рад мекунад. Ӯ мегӯяд, ки оиладор асту се духтарчаи дӯстрӯяк дорад ва як тори мӯйи духтараконашро ба сад Моҳпора баринҳо намедиҳад. Ҳамин тавр, вақте Моҳпора мебинад, ки бо Мирхӯҷа наметавонад муносибат дуруст кунад, ба бародари Мирхӯҷа - Мирзошо, ки бемордорӣ мекард, «мечаспад». Бо Мирзошо, ки аз Русия омада буду он замон зан надошт, бо ҳар роҳ алоқа пайдо мекунаду ду моҳ пас, моҳи апрел ба хонаашон келин шуда меравад. Келини нав дар дил рашку ҳасаду хусумат ба зану кӯдакони Мирхӯҷа ҳисси бадбинӣ зоҳир мекунад,- гуфт оҳ кашида Сайлонбӣ.

Хонаводаи Насриддиновҳо чор маротиба заҳролуд шудаанд

Номбурда ҳамчунин нақл кард, ки то дар қурутоб заҳри ҳашарот илова кардану куштани Мирхӯҷа, келинашон Моҳпора ду маротибаи дигар онро дар шир илова карда, ба кӯдакон ҳам хӯронида будааст, вале хушбахтона, кӯдаконро сари вақт ба беморхона расониданду аз марг пешгирӣ шудааст.
- Маротибаи сеюм 29-уми июни соли 2014, рӯзи дуюми моҳи Рамазон буд, ки заҳрро дар қурутоб илова кард ва он замон чанд нафар заҳролуд гаштанд, вале танҳо Мирхӯҷа фавтид. Маротибаи чорум 7-уми сентябр ба хамири кулча заҳрро илова кард, ки дар ноҳияи Панҷ духтарчаи 2-солаи раҳматии Мирхӯҷа вафот кард ва аз кулчаҳо, ки Мирзошо ба хонаи мо - ноҳияи Вахш овард, бегоҳи 7-уми сентябр 9 нафар дар оилаи мо заҳролуд гашт ва сари вақт ба бемористони шаҳри Қӯрғонтеппа бистарӣ карда шуданду хушбахтона табобат ёфтанд,- мегӯяд Сайлонбӣ Хабирова.

Сайлонбӣ Хабирова: Моҳпора ба Мирзошо занг зада гуфтааст, ки кулчаҳоро партояд
Сайлонбӣ Хабирова, мегӯяд, яке аз заҳролудшудшудагон худи ӯст, ки ду рӯз дар бемористони Қӯрғонтеппа табобат гирифтааст.
- Пас аз ҳодисаи заҳролудшавӣ муфаттиши Прокуратураи ноҳияи Вахш Мирзошоро даъват карда, дар ҳозирии ман мавриди пурсиш қарор дод. Мирзошо ҳамон ҷо гуфта буд, ки барои чӣ дар роҳ ба ноҳия Вахш ду маротиба занаш ба ӯ занг зада, хоҳиш кардааст, ки кулчаҳоро партояд ва аз бозор нон харида барад. Лекин бо вуҷуди ин ҳама айбҳо муфаттиш Нуриддин Қурбонов, ки он замон дар Прокуратураи ноҳияи Панҷ фаъолият дошту феълан ба Прокуратураи вилояти Хатлон гузаштааст, гуфт, шумо ягон шоҳид барои исботи гуноҳи Ҳимматова Моҳпора надоред ва онҳо низ ягон асос барои эълон кардани айб надоранд,- гуфт Хабирова.
Нуриддин Қурбонов, ки соли 2014-ум дар Прокуратураи ноҳия Панҷ тафтишоти ҳолати заҳролудшавии оилаи Насриддиновҳоро аз қурутоб ба зимма дошт, суханҳои Сайлонбӣ Хабироваро рад карда, гуфт, парванда он замон дар Прокуратураи ноҳия оғоз гардида, мавриди баррасӣ қарор дошт: «Баръакс, ҳукме, ки Суди вилояти Хатлон нисбати маҳкумшуда Моҳпора Ҳимматова эълон кард, дар асоси маводҳои ҷамъовардаи муфаттиши парванда дар ноҳияи Панҷ содир карда шудааст». Нуриддин Қурбонов тариқи телефон нахост дар ин маврид сӯҳбати бештар дошта бошад ва гуфт, ки танҳо пас аз дархости расмӣ метавонад сӯҳбат кунад.
Аз рӯи маълумотҳои расида, соли 2014-ум бо моддаи 207-и Кодекси ҷиноятӣ вобаста ба заҳролудшавии оилаи Насриддиновҳо парванда оғоз гардида буд, ки ин модда «Вайрон намудани қоидаҳои санитарию эпидемиологӣ» ном дошта, дар қисми 1-и он барои вайрон кардани қоидаҳои санитарию эпидемиологӣ, ки аз беэҳтиётӣ боиси бемории оммавӣ ё заҳролудшавии одамон гардидааст, ҷарима ба андозаи аз панҷсад то як ҳазор нишондиҳанда барои ҳисобҳо ё бо корҳои ислоҳӣ ба мӯҳлати то ду сол ё маҳрум сохтан аз озодӣ ба ҳамин мӯҳлат ҷазо таъйин шудааст. Дар қисми 2-и ин модда бошад, агар ҳамин кирдор аз беэҳтиётӣ боиси марги инсон шудааст, бо маҳрум сохтан аз озодӣ ба мӯҳлати аз ду то панҷ сол ҷазо дода мешавад. Номаълум боқӣ мемонад, ки агар ҳукми Суди вилояти Хатлон аз рӯи маводҳои ҷамъовардаи муфаттиши Прокуратураи ноҳияи Панҷ асоснок шуда, содир шуда бошад, чаро ин ҷиноят танҳо пас аз се сол бо дахолати Прокуратураи вилояти Хатлон рӯи об бароварда шуд? Ин суолест, ки аз роҳбарияти вақти Прокуратураи ноҳияи Панҷ ҷавоб тақозо мекунад.

Мирзошои ҷавонмарг зери фишори равонӣ қарор дошт

Ба гуфтаи Сайлонбӣ, пас аз ин муносибати ёру рафиқони Мирзошо бо ӯ дигар мешавад: «Дар ҳар куҷо, ки ӯро бинанд, фишор меоранд, гапҳои ҳархела, ба монанди «занатро саришта карда натавонистӣ, додарат ва духтарчаи бечораашро кушт!», «ҷавоби марги онҳоро дар қиёмат ту медиҳӣ!» мегӯянд. Ҳатто дар ҷамъомаде, ки ӯ пайдо мешуд, ҷӯраҳояш он ҷоро тарк мекарданд, бо ӯ салом намекарданд, хулоса, зери фишори равонӣ қарор дошт».
- Ҷияни бечораам Мирзошо ба ин азобҳои равонӣ тоқат накарда, як бегоҳ дар сари дастурхон дар пеши чашми худам аз ғояти хашму ғазаб бо корди ошхона ба шикамаш зад. Ӯро ба духтур бурдем, духтурон гуфтанд, ки захм чуқур нест, ӯро ҷарроҳӣ карданд, вале субҳи барвақт хабари маргашро оварданд,- холаи Сайлонбӣ бо сӯзу оҳ ва ашки чашмон лаҳзаҳои марги ду ҷигаргӯшаи ҷавонмаргашро ба ёд меорад.
Ҳамчунин, Сайлонбӣ Хидирова гуфт, ки Моҳпора Ҳимматова аз моҳи июни соли 2014, пас аз он, ки ҷиянаш Мирхӯҷа Насриддинов аз қурутоб заҳролуд шуда фавтид, дигар бо шавҳараш набудааст ва дар хонаи падар зиндагӣ мекардааст: «Шаби 23 ба 24-уми сентябр ба шавҳараш Мирзошо паёмак равон мекунад, ки агар ӯро дар қазия гунаҳгор ва зиндонӣ кунанд, ҳатман Мирзошоро низ дар ҳамдастӣ тӯҳмат карда, аз қафояш мебарад».
- Маҳз ҳамин паёмаки Занаш сабаб шуд, ки ӯ дигар тоқат накард ва дар пеши чашми худам корди ошхонагиро гирифта ба шикамаш халонд,-гуфт Хабирова.

Падари Моҳпора: Духтарамро хонаводаи шавҳараш тӯҳмат карданд

Дар ҳамин ҳол, Ҳимматов Сайвалӣ, сокини ҷамоати «Озодагон»-и ноҳияи Панҷ - падари Моҳпора Ҳимматова ҳама иттиҳомотро нисбати духтараш беасос Хонда, мегӯяд, Моҳпораро хонаводаи шавҳараш тӯҳмат кардаанд.
Номбурда дар сӯҳбат бо мо иброз дошт, ки духтараш Моҳпора Ҳимматова қаблан бо бародари шавҳараш - Мирхӯҷа ягон хел муносибат ва хусумату бадбинӣ нисбат ба зану кӯдакони ӯ надошт.
- Ин гапҳо дар ҳаққи духтари ман ҳамааш тӯҳматанд. Ҳодиса моҳи июни соли 2014-ум, ду моҳ пас аз шавҳар кардани Моҳпора рух дода буд. Он замон аз ҷониби прокуратура ва идораи санитарӣ-эпидемиологии ноҳияи Панҷ парванда боз шуда, тафтиш гузарониданд. Пас аз чанд муддати таҳлилу тафтиш муайян шуд, ки орде, ки ин оила аз он истифода кардаанд, кӯҳна шуда, таркибаш вайрон будааст. Инчунин, дар ганҷуре, ки орд ва дигар анвои хӯрдании хонавода нигоҳдорӣ мешудааст, як таҷҳизоти дорӯпошии олуда бо заҳри ҳашароти зараррасон низ будааст. Умуман, мақомоти тафтишотии прокуратураи ноҳия ва идораи санитарӣ-эпидемиологии ноҳия ҳолати санитарии ганҷурро бад арзёбӣ кардаанд ва бо сабаби наёфтани ягон далел бар зидди духтари ман, парвандаро муваққатан боз доштанд. То ҳол он халтаи орд дар Прокуратураи ноҳияи Панҷ нигоҳдорӣ мешавад. Бояд бигӯям, ки он замон Моҳпора низ ҳамроҳ бо аҳли хонавода заҳролуд шуда, дар беморхонаи марказии ноҳия бистарӣ шуда буд. Ба ин нигоҳ накарда, аҳли оила ҳама айбу гуноҳро ба гардани духтари ман бор карданд,- мегӯяд С. Ҳимматов.
Ёдовар мешавем, ки моҳи июни соли равон Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон аз боздошти шаҳрванд Ҳимматова Моҳпора Сайвалишоевна, сокини ноҳияи Панҷи вилояти Хатлон бо гумони куштори бародари шавҳараш - Насриддинов Мирхӯҷаи 36-сола, духтарчаи 2-солаи ӯ Насриддинова Таҳмина ва заҳролуд сохтани 30 нафар афроди пайванд ба ин оила дар соли 2014 хабар дода буд.
Дар гузориши муфассали ВКД гуфта мешуд, ки як зани 37-солаи зодаи деҳаи Турдишайхи ноҳияи Панҷи вилояти Хатлонро ҳамчун гумонбар дар одамкушӣ дастгир кардаанд. Бино ба ин гузориш, ин зан аз рӯзҳои аввали издивоҷаш бо як сокини 38-солаи деҳаи Пахтакори ноҳияи Панҷ нисбат ба шавҳар ва хешу табори шавҳараш хусумат пайдо карда, дар фикри ҷисман нобуд кардани онҳо шудааст.
Ҳамин тавр, “рӯзи 29-уми июни соли 2014, вақте аҳли ин оила дар саҳро машғули кор буданд, ин зан барои онҳо қурутоб тайёр намуда, ба он доруи ҳашароти зараррасон ҳамроҳ кардааст. Баъди истеъмоли қурутоб бародари шавҳараш марди 36-сола, ҳамсари ӯ зани 34-сола, фарзандонашон духтарчаҳои 9-сола, 6-сола, 2-сола, ҷиянҳояш ҷавони 19-солаи сокини шаҳри Душанбе, марди 38-солаи сокини деҳаи Сафедорон ва марди 36-солаи сокини шаҳраки Панҷ заҳролуд шуда, дар Беморхонаи марказии ноҳияи Панҷ бистарӣ гардидаанд. Дар натиҷа бародари шавҳараш марди 36-сола дар беморхонаи мазкур ба ҳалокат расидааст”.
Вазорати корҳои дохила менависад: «Баъдан, зани гумонбаршуда кирдори ҷинояткоронаи худро давом дода, рӯзи 7-уми сентябри соли 2014 ба хамири нон доруи ҳашароти зараррасонро ҳамроҳ кардааст. Баъди истеъмоли нон ҳамсари бародари шавҳараш зани 34-сола бо фарзандонаш ва хоҳари шавҳараш зани 26-сола заҳролуд шуда, дар Беморхонаи марказии ноҳияи Панҷ бистарӣ гардида, духтарчаи 2-солаи ӯ дар беморхонаи мазкур ба ҳалокат расидааст”.
Худи ҳамон рӯз ин зан барои маъракаи себегоҳаи тағои шавҳараш 20 кулча пухтааст. Албатта, боз ҳам бо ҳамроҳ кардани доруи ҳашарот ба хамири ин кулчаҳо: «Аз истеъмоли кулчаҳо шахсони дар он ҷо ҳузурдошта: зани 38-сола, ҷавондухтари 21-сола, зани 52-сола, ҷавондухтари 23-сола, зани 54-сола, зани 55-сола ва писарбачаи 7-сола заҳролуд шуда, дар Беморхонаи шаҳри Қӯрғонтеппа бистарӣ гардиданд”.
Бино ба гуфтаи адвокати маҳкумшуда, аз болои ҳукми Суди вилояти Хатлон ба Суди Олии Тоҷикистон шикояти кассатсионӣ бурда шудааст, ки рӯзҳои наздик мавриди баррасӣ қарор хоҳад гирифт, аммо маълум нест, ки Суди Олии кишвар ба ҳукми Моҳпора Ҳимматова, ки бо айби куштори 2 нафар аз пайвандони шавҳар ва заҳролудсозии 30 нафар аз наздикони оила ба 18 сол маҳкум гардидааст, чӣ тағйироте ворид хоҳад кард.

Шамсулло ФОЗИЛОВ, “ФАРАЖ”

 

Хонданд 586

Хабари рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…
  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.