.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Рӯзи ҷумъаи 12-уми январ аз ҷониби Лоиҳаи ҲОУП (Project HOPE) дар Тоҷикистон дар якҷоягӣ бо Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои кӯдакони гирифтори бемории сил дар беморхонаи ҷумҳуриявии «Мачитон» дар шаҳри Ваҳдат ҳуҷраи бозӣ кушода шуд. Чунин ҳуҷраи муҷаҳҳаз бо бозичаҳои ҳархела ва мизу курсиҳои зебои кӯдакона барои кӯдакони синну соли гуногун туҳфаи хубе гардид. Ин кӯмаки хайрия тавассути Лоиҳаи ҲОУП аз ҷониби мардуми Амрико ба хотири дастгирии кӯдакони гирифтори сил расонида шуд.
Дар маросими ифтитоҳи чорабинӣ директори беморхонаи «Мачитон» Фирӯз Шарипов барои чунин туҳфаи хайрхоҳона ва кӯмакҳои доимӣ ба дастандаркорони Лоиҳаи ҲОУП дар кишвар арзи сипос намуда, миннатдории самимии тамоми аҳолии Тоҷикистон, бахусус гирифторони бемориҳои силро ба мардуми Амрико барои кӯмаку дастгириҳои ҳамешагӣ ба беморон ва дар самти пурра решакан кардани сарчашмаҳои пайдоиши беморӣ дар ҷумҳурӣ иброз дошт.
- Мо барои чунин туҳфаи хайрхохона ва кӯмакҳои доимии Лоиҳаи ҲОУП миннатдории самимӣ баён менамоем. Кӯдакони бемор акнун аз бозичаҳои зебо ва ин фазои гарм бо ризоият ва самимияти тамом истифода хоҳанд бурд. Ифтитоҳи гӯшаи кӯдакон дар бемористони ҷумҳуриявии бемории сил - «Мачитон» нишондиҳандаи талошҳои қобили таваҷҷуҳест, ки Лоиҳаи ҲОУП ба хотири дастгирии кӯдакони бемори сил анҷом медиҳад, то онҳо зудтар шифо ёбанд,- гуфт Ф. Шарипов.
Ҳамчунин, директори Лоиҳаи ҲОУП дар Тоҷикистон Ҷамила Исмоилова зимни супоридани бозичаҳо ва ҷиҳози кӯдакона ба ин дармонгоҳ дар баробари дигар кӯдакони солими кишвар аз ҳаққи зиндагии хушбахтона доштани гирифторони бемории сил, бахусус кӯдакони бемори сили беморхонаи «Мачитон» бо қатъият ёдовар гардид.
- Ҳамаи кӯдакон, чи бемору чи солим, ҳаққи зиндагии хушбахтонаро доранд. Маҳз ба ин хотир мо барои кӯмак ба кӯдакони гирифтори бемории сил ин гӯшаи кӯдаконаро боз намудем. Ин бозичаҳо ва ҷиҳози кӯдакона, ки дар ин гӯша фароҳам оварда шудаанд, бо шарофати кӯмакҳои саховатмандона ва хайрхоҳонаи мардуми Иёлоти Муттаҳидаи Амрико расонида шудаанд. Ифтитоҳи ин гӯша кӯдакони беморро хушҳолу машғул нигоҳ медорад. Онҳо метавонанд бо якдигар бозиҳои гуногун дошта бошанд ва бо кӯдакони дигар ҳамсуҳбат шаванд, ки ин ҳатман боиси шифоёбиашон мегардад. Мо ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои дастгирӣ ва ҳамкориҳои дуҷонибаи судманд оид ба амалӣ гардонидани чорабиниҳо дар мубориза бар зидди бемории сил ва беҳбуд бахшидан ба саломатии аҳолии Тоҷикистон миннатдории худро баён менамоем,- қайд кард Ҷ. Исмоилова. Номбурда ҳамзамон гуфт, ки ин лоиҳа аз оғози фаъолияташ дар Тоҷикистон бо беморхонаи «Мачитон» ва дигар беморхонаҳои минтақаҳои кишвар ҳамкории зич дорад ва мекӯшад, то дар самти солимгардонии аҳолӣ, махсусан вобаста ба бемории сил саҳми беғаразона гузорад.
Тибқи маълумоти Ташкилоти умумиҷаҳонии тандурустӣ (ТУТ), дар соли 2016 тақрибан як миллион кӯдак дар тамоми ҷаҳон гирифтори бемории сил гардидаанд, ки 250 000 аз ин беморӣ фавтидаанд. Ҳадафи асосии Лоиҳаи ҲОУП низ беҳтар намудани саломатӣ ва беҳбудии ҷомеа, аз ҷумла гуруҳҳои осебпазири аҳолӣ - занон, кӯдакон, муҳоҷирони меҳнатӣ ва дигарон тариқи фаъолиятҳои мақсаднок дар мубориза бар зидди бемории сил мебошад.
Мутахассисон мегӯянд, дуруст аст, ки ин беморӣ сироятёбанда аст, аммо табобатшаванда аст. Фақат табобати пурраву ҳаматарафаи он дар асоси таҳлилу ташхисҳои дурусту саривақтӣ метавонад то ду солро дар бар гирад. Бемории сил бемории иҷтимоӣ аст. Қисми зиёди кӯдакони бемор аз ноҳияҳои дурдасти ҷумҳурӣ мебошанд, ки дар натиҷаи шароити пасти зиндагӣ, нарасидани витаминҳо дар ғизои истеъмолкардаи онҳо ва нӯшидани обҳои ифлоси ҷӯю каналҳо гирифтор гардидаанд. Илова ба ин, волидони онҳо сари вақт ба табибон муроҷиат намекунанд ва ба худтабобаткунӣ машғул мешавад. Ба андешаи коршиносони соҳа, яке аз омилҳои дигари ба мутахассисони соҳа муроҷиат накардани волидон аз беморшавии фарзадонашон, махсусан духтарбачаҳо - ин аз рӯи шарм ва таъсири манфӣ ба ҳаёти шахсии минбаъдаи онҳо мебошад. Волидони зиёд ҳам дар суҳбатҳо бо мутахассисон сабаби муроҷиат накарданашонро дар он гуфтаанд, ки пас аз ошкор гардидани беморӣ дар бадани духтарбачаҳо дари бахти онҳо комилан баста мешавад ва умеди бунёди оилаи солими духтарҳояшонро аз даст медиҳанд, зеро пас аз ин духтарҳо «бадном» мешаванд ва касе барои хостгорияшон нахоҳад омад. Аз ин рӯ, дар деҳот новобаста аз шакли гирифторӣ ва ҳатто баъди табобат низ одамон аз гирифторшудагон ҳазар мекунанд ва ҳатто наздиконашон низ аз онҳо ҷудо зиндагӣ мекунанд.
Лоиҳаи ҲОУП - «Хазинаи нигаҳдории тандурустии Инсон - ба - Инсон» соли 1958 таъсис ёфтааст. Ин Лоиҳа дар Тоҷикистон барои ҳалли дарозмудати масоили бемории сил равона шудааст. Бори аввал ташкилоти мазкур бо номи «SS HOPE» - киштӣ барои беморон фаъолият кард.
Лоиҳаи ҲОУП аз соли 1996, дар замоне, ки Тоҷикистон давраҳои мушкилро аз сар мегузаронд, фаъолияти худро оғоз кард. Он дар давоми 15 сол кӯмакҳои башардӯстонаи моддию техникиро ба Тоҷикистон тавассути тақдим намудани дорувориҳои зарурӣ ва таҷҳизоти тиббӣ бо арзиши бештар аз 300 миллион доллари ИМА расонидааст. Аз соли 2001 Лоиҳаи ҲОУП яке аз аввалин шарикони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар татбиқи Барномаи миллии ҳимояи аҳолӣ аз бемории сили Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати пешгирӣ аз паҳншавии бемории сил равона шудаааст. Дар муддати тақрибан ду даҳсола Лоиҳаи ҲОУП дар шарикӣ бо Маркази ҷумҳуриявии ҳимояи аҳолӣ аз бемории сили Ҷумҳурии Тоҷикистон, USAID, Хазинаи глобалӣ оид ба мубориза бар зидди ВНМО, сил ва табларза, ташкилотҳои ҷамъиятӣ, мақомоти маҳаллӣ ва ҷамоатҳо назорати ҳадафмандона ва ташхиси босифати бемории сил, муолиҷа ва дармони онро барои ҳамагон амалӣ намудааст. Ин талошҳо дар давоми фаъолият дармон ва кӯмак барои 17 000 бемор мебошад, ки зиёда аз 80 фоизи гирифторони сил дар Тоҷикистонро ташкил медиҳанд.
Мутахассисон мегӯянд, Тоҷикистон кишвари дорои сатҳи баланди шакли мутобикгаштаи бемории сил мебошад ва кӯдакон метавонанд аз ин беморӣ бештар зарар бинанд.

Шамсулло ФОЗИЛОВ, «ФАРАЖ»

Хонданд 334

Хушунат ва оилавайронӣ

Янв 20, 2018
Диданд: 367

Саодати 28-сола (номи мустаор) яке аз он бонувоне мебошад, ки баъди ҷудошавӣ аз шавҳар бо ду фарзанди хурдсолаш ба хонаи волидон баргашт. Зеро, маҳз зӯроварӣ дар оила боис гардид, ки ӯ баъди чанд вақт ба сарнавишт тан доду оқибат хонавайрон шуд.

Акнун бори гарони зиндагӣ бар дӯши Саодат аст. Дар хонаи падариаш боз ду бародари зандору соҳиби фарзандон зиндагӣ доранд. Воқеан, ин сарнавишти талхи як зане аз байни ҳазорон модари ҷавони тоҷик аст, ки дучори хушунат гардидаанд.
Хушунати хонаводагӣ сол аз сол зиёд шудааст ва коршиносону мутахассисони бахшҳои ҷомеашиносӣ, равоншиносон кӯшиш менамоянд, ки сабабҳои афзоиш ёфтан ва усулҳои пешгирӣ кардани ин падидаро ошкор сохта, баҳри пешгирии он тадбирҳои заруриро ба кор баранд. Аммо то ҷойе сабабҳои аслии сар задани зӯровариро коршиносон дақиқ намудаанд ва онро қабл аз ҳама ба ваҷҳҳои иқтисодию моддӣ ва руҳиву равонӣ рабт медиҳанд. Яъне, новобаста аз он, ки зан зери хушунат қарор гирифта бошад ё мард, ба аҳли оила ва алалхусус кӯдакон зарари руҳии он ногузир мебошад. Зеро вуҷуди ӯро ба ҷойи муҳаббату самимият тарсу ваҳм фаро мегирад.

Маълумот бояд маҳрамона бошад...
Салима Исмоилова, равоншиноси “Маркази дасгирии занон ва духтарон” дар назди ТҶ “Мадина” мегӯяд, ки имрӯз мушкилии асосӣ - ин набудани паноҳгоҳҳои муваққатӣ дар ҳудуди ВМКБ барои занони хушунатдида мебошад: “Ҷиҳати пешгирӣ ва аз байн бурдани хушунати хонаводагӣ мо аз усулҳои гуногуни тадқиқотиву равонӣ истифода намуда, бо оилаҳо кор мебарем. Муроҷиату суҳбатҳои онҳо ҳамчун сирри шахсию оилавӣ ниҳон дошта мешаванд ва аз касе маълумоти фардӣ талаб намекунем. Баъзан дар лаҳзаҳои ҳассос барои фароҳам овардани шароиту имконот занони ҷабрдидаро ҳатто дар хонаҳои худ ҷой мекунем. Чандин маротиба бо ин масъала ба шахсони мутасаддӣ муроҷиат намудем, ки барои сохтани паноҳгоҳҳои муваққатӣ барои занҳои дучори хушунат шуда мусоидат намоянд, вале мутаассифона, масъала ҳанӯз ҳам ҳалношуда боқӣ мондааст”.

Ҳадаф - ҳамоҳангӣ миёни ҷонибҳо
Ба гуфтаи Любов Шукрикова, узви “Ассотсиатсияи ҳуқуқшиносони Помир”, мушкилии асосие, ки имрӯз дар оилаҳои нав мушоҳида мешавад, ин надоштани ҳуҷҷати қонунии никоҳи тарафайн аст.
- Зану шавҳар солҳои зиёд бо ҳам зиндагӣ мекунанд, фарзандҳояшон ба камол мерасанд, вале ҳуҷҷати қонунии никоҳ надоранд. Бештари муроҷиаткунандагон барои бекор намудани ақди никоҳ, ҳалли мушкилоти хонаводагӣ, рӯёнидани алименту манзил ва дигар амволи хонаводагӣ ба мо муроҷиат мекунанд. Мо ҳаматарафа кӯшиш мекунем, то тарафҳоро оштӣ диҳем. Агар вазъ ислоҳ нашавад ва ҳодиса такрор ёбад, ба ҷабрдидагон барои омода намудани ариза ба суд ёрӣ мерасонем.
Вале масъала чунин аст, ки аксарияти занон ҳуқуқи худро намедонанд ва барои ин дучори хушунат мегарданд. Баланд бардоштани савияи фаҳмиши ҷомеа, тарғиби риояи қонунҳои роҷеъ ба пешгирии зӯроварӣ дар оила хеле муҳим аст. Баъзан номустаҳкамии руҳию равонӣ дар хонаводаҳо аз муҳити хонаводагӣ вобаста аст ва агар дар хонавода якдигарфаҳмиву эҳтироми ҳамдигар пойдор бошад, хушунат ҳеҷ гоҳ фарогири ин гунна оилаҳо намегардад,- афзуд Л. Шукрикова.
Дар ҳақиқат, ҳар як ҳодисае, ки ба вуқуъ меояд, паҳлуҳои гуногун дорад. Имрӯз баробари бонувон мардҳои зиёде ҳастанд, ки ба хушунат дучор гардидаанд. Онҳо ҳамчун сарпарасти асосии оила мавқеи иҷтимоии худро аз даст додаанд. Бинобар ин, шумораи мардҳои хушунатдида ҳам рӯз аз рӯз зиёд мешавад.
Надим Маҳбатшоеви 47-сола, бошандаи ноҳияи Шуғнони ВМКБ муддати чанд вақт аст, ки хонавайрон шудааст. Маҳз шароити пасти моддӣ боис гардид, ки мавсуф зери фишори равонӣ аз тарафи ҳамсараш қарор гирифта, иҷборан тарки хона намуд.
- Бо иллати набудани ҷойи кор давоми шаш моҳ бекор мондам. Дар ин муддат албатта ҳамсарам низ дигар тоқати бекории маро накард ва ҳамарӯза бар ман фишор овард. Ман дигар ба рафтору кирдори нописандидаи завҷаам тоб наоварда, аз хонаам рафтам,- мегӯяд Н. Маҳбатшоев.
Тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи пешгирии зӯроварӣ дар оила” аз 10-уми октябри соли 2012, «Зӯроварӣ дар оила - кирдори зиддиҳуқуқии қасдонаи дорои хусусияти ҷисмонӣ, руҳӣ, шаҳвонӣ ё иқтисодӣ, ки дар доираи муносибатҳои оилавӣ аз ҷониби як узви оила нисбат ба дигар узви оила содир шуда, боиси поймол шудани ҳуқуқ ва озодиҳои ӯ, расонидани дарди ҷисмонӣ ё зарар ба саломатии ӯ мегардад, ё таҳдиди расонидани чунин зарарро ба вуҷуд меорад».

Аз издивоҷи саҳлангорона то афзоиши талоқ
Мувофиқи маълумоти мақомоти САҲШ-и ВМКБ, давоми нуҳ моҳи соли гузашта 147 аризаи шаҳрвандон оид ба талоқи зану шавҳар ба қайд гирифта шудааст, ки ин нисбати соли 2016 (106 ҳолат) 41 ҳолат зиёдтар аст.
Кишвар Амиршоев, муовини директори Муассисаи давлатии маркази ҷавонони ВМКБ бо ишора ба афзоиши хушунати оилавӣ дар байни ҷавонону наврасон ва равандҳои дигари номатлуб чунин ибрози ақида намуд: “Бо дарназардошти шароити камбуди шадиди равоншиносон, аксари сокинони Бадахшон барои дарёфти оромиши равонӣ ё рафъи тарсу ваҳм ба муллоҳо муроҷиат мекунанд. Маслиҳатҳои фаҳмондадиҳии равоншиносон набояд фақат миёни сокинони маркази вилоят, балки дар навоҳии вилоят ҳам бояд ба манфиати мардум бошад. Набояд як гуруҳи одамон фарогири ин тадбирҳо шуда, аксарият дар канор монанд. Зеро дар ҷомеаи феълӣ ин аллакай ба мӯд табдил ёфтааст. Яъне пеш аз ҳама барои коҳиш додани ин падида муайян намудани сабаб ва шароитҳои ба он мусоидаткунанда зарур аст. Дар ҳолате, ки ин сабабҳо муайян мегарданд, ҷомеа бояд дар самти пешгирии он огоҳ, саҳмгузор ва фаъол бошад”.
Дар ҳамин маврид Комёр Мирзоев, сокини шаҳри Хоруғ мегӯяд, ки баҳри муваффақ гардидан ба ҳамзистии мусолиматомез, ҳар нафар бояд қабл аз издивоҷ оид ба паҳлуҳои мухталифи ҳаёти оилавӣ фикру мулоҳизаҳои дуруст дошта бошад. Зеро нахуст эҳтироми ҳамдигарӣ қувваи бузурге аст ва он то ҷойе маҳвкунандаи хушунати хонаводагӣ маҳсуб меёбад: “Воқеан мо ҷавонон имрӯз ба зиндагӣ нигоҳи дигар дорем. Хостаҳо ва бовариҳои волидонамонро аксари вақт ба назар намегирем. Ин аз як ҷиҳат хуб аст, ки бо хости дили худ оиларо бунёд намоем, лекин чун зиндагӣ носозгортар гардад, бепушту паноҳ мемонем. Яъне бо сабаби ба зиндагӣ тайёр набудани тарафайн талоқ дар ҷомеа афзоиш меёбад ва дар натиҷа ба ҳолатҳои шадиди равонӣ дучор гаштан мумкин аст.

Оила муҳаббат ва низому ҷиддият мехоҳад
- Хушунат аз бемеҳрӣ, бенизомӣ ва бемасъулиятӣ маншаъ мегирад,- таъкид мекунад омӯзгори МТМУ №7-и шаҳри Хоруғ Ҷумла Девлохова.
- Дар ҷомеаи имрӯза волидайн вазифаи асосии худро танҳо дар таъмини моддии фарзанд мебинанд, ё худ кӯшиш менамоянд, ки фарзандонашон ин ё он муассисаи олиро хатм намоянд, лекин ин хатои маҳз аст. Оила бояд пеш аз ҳама ба тарбияи маънавии кӯдак диққат диҳад, хислатҳои мусбати инсонӣ ва ахлоқи ҳамидаро дар ниҳоди вай ҷо намояд ва худ низ дар ин ҷода масъулияти бузургеро ҳис карда тавонад,- илова намуд ӯ.
- Ҳар як рафтори хуби волидон намунаест барои ояндаи неки фарзандон ва як масъулияти аҷдодие, ки имрӯзҳо қариб риоя намешавад, ин эҳтиром накардани сарвари хонавода аз ҷониби аъзои оила мебошад. Яъне ҳар кас ба сари худаш роҳбар. Шояд ба як маъно хуб бошад, вале ҳамон чизе, ки хусусияти мусбати гузаштагон аст, набояд ба гӯшаи фаромӯшӣ равад. Зеро мафҳуми итоат бояд дар хонадон ҳукмрон бошад, то сардори оила худро шахси масъулиятшинос эҳсос намояд,- мегӯяд Ҷ. Девлохова.
Зӯроварӣ дар оила мушкилии оддӣ набуда, дар ҷомеаи мо зиёд ба назар мерасад. Аз ҳамин хотир, мубориза бо чунин падидаи манфӣ бояд тариқи дастаҷамъона сурат гирад. Ҳар нафар бояд бо истифода аз мавқеи худ дар ин самт саҳмгузор бошад.
Пас, чун решаҳои аслии хушунатро то ҷойе дарёфтем, аммо моҳияти аслии раҳоӣ аз ин падидаро аз куҷо бояд ҷуст? Решаи аслии умедро аз сабурӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва муфидтарин афкоре, ки дар рафти суҳбат аз гуфтаҳои ин шахсиятҳо хулоса намудам, ин муҳаббат, низом ва ҷиддият мебошад. Лозим аст, ки барои ояндаи неки фарзандон роҳҳои дурустро муайян созем. Танҳо ва танҳо бояд ҷасорату мардонагӣ, сабру муҳаббат ва эҳтироми якдигарро марому мақсади худ қарор бидиҳем. Зеро ҳамаи мушкилот ҳалшавандаанд ва фақат дар ҳама кор бояд таҳаммулро пеша намуд, зеро бузургон гуфтаанд, ки «сабр калиди ҳамаи хушбахтиҳост».

Рафоат ҚУДРАТБЕКОВА, журналист

Хонданд 367

Роботи орзуҳо

Янв 13, 2018
Диданд: 309

Вақтҳое буд, ки агар одамон нафареро медиданд, ки “қуттича”-и пласмасие дар гӯш ҳарф зада истодааст, аз ақл бегонааш мепиндоштанд, ё бо ҳайрати зиёд ба ӯ менигаристанд. Ҳеҷ кас бовар намекард, ки маҳз бо ҳамин “қуттича” метавон аз ахбору навидҳои тамоми олам иттилоъ гирифт ва он кори даҳҳо коргару роҳнаморо ба сомон хоҳад расонд. Ин танҳо як муъҷиза менамуду халос. Аммо ҳозир ҳар як оила соҳиби қуттичаи шахсии хабаррасони хеш аст, ки онро дар лафзи умум телефони мобилӣ мегӯем. 

Айни замон телефони мобилӣ дастраси ҳамагон асту акнун мардум ва махсусан одамони серташвиш аз аксари масъулиятҳо озоданд. Масалан шумо маъракае карданӣ бошед, дигар бароятон одаме, ки ёру рафиқону хешу ақраборо огоҳ намояд, тамоман лозим нест. Як хизматрасонии телефони дастӣ кифоя аст. Агар донишҷӯй бошеду навиштани реферат ё маърӯзае бароятон мушкилӣ кунад, ё натавонед, бемонеа, ҷои гарматонро хунук накарда, бо телефонатон ба олами интернет ворид шуда, тамоми маълумоти лозимаро ба даст оварда метавонед, ё худ, омитар карда гӯем, луқмаи хоидаро ба даҳон меандозед.
Дар масъалаҳои талоқу никоҳ бошад, айни ҳол телефон вазифаи муфтиву шоҳиду шайхро ҳам иҷро карда истодааст. Эҳ, ин телефон не, “роҳати ҷон”. Аммо аз чӣ бошад, кампири ҳамсоя норозиёна “балои охирзамон” мегӯяд... Хайр, инро баъд мефаҳмему ана ман имрӯз ихтирои ҳамин “қуттичаи пласмасӣ”, “телефон” ё худ “балои охирзамон”-ро ба назар гирифта, ба дастоварди бузурге ноил гаштам, ки ҳоло касе аз он хабар надорад ва шумо аввалин шоҳиди он хоҳед гашт.
Камина дар як соати сари миз нишастан ихтирои техникие намудам, ки дар олам то ҳол назир надорад. Ин “роботи орзуҳо” аст. Шояд барои шумо боварнакарданӣ бошад. Аммо ин воқеият аст ва ман бовар дорам, ки дар замони набераву абераҳоямон чун имрӯза телефон дастраси ҳама хоҳад гашт. Айни ҳол бошад, танҳо як оригиналаш дар дасти ман вуҷуд дораду халос. Роботи орзуҳои ихтироъкардаи ман чунин аст, ки вақте хоҳишу матлабҳоятонро дар хотирааш сабт карда, ба системаи фаъолияташ ворид менамоед, техника дарҳол онро ба сомон мерасонад. Ана имрӯз ман барои санҷиш аз роботи орзуҳоям хоҳиш намудам, ки лаҳзае маро ба курсии вазири маориф нишонад. Ҳанӯз лаҳзае нагузашта худро назди бинои Вазорати маориф ва илми ҶТ ва баъдан дар курсии устод Нуриддини Саид дидам. Нигоҳ кунам, устод аллакай дар утоқ нестанд. Ва ба оина назар андохта дидам, ки банда ба сурати эшон даромадаам. Оҳо, ана ин гапи дигар. Қандата зан, роботҷон! Акнун касе намефаҳмад, ки ман вазири аслӣ нестам. Мӯйсарро ба боло шона задаму бовиқор ба курсии вазир нишастам. Аҷаб ҷои гарму бароҳате... боз дар рӯи миз қаҳваи ҳанӯз гармакаке меистод. Афсӯс, ки устод ҳанӯз фурсати нӯшидан наёфта, роботи орзуҳоям эшонро бардошта рафтааст. «Хайр, ин ризқи ман будааст»,- гуфтаму онро гирифта нӯши ҷон кардан хостам, ки ҳамин дам телефони вазир занг зад. Гӯширо бардоштам:
- Ассалому алейкум шогирд. Хуб ҳастед? Корҳову навигариҳо чӣ тавр? Маро шинохтед? Ман устодатон, Фалончиев Фалончӣ. Шуморо фалон вақт, дар фалон донишгоҳ, аз фалон фан, фалон соат дарс дода будам...
«Маълум аст, ки кадоме аз устодони эшон»,- гуфтам ба худ ва овозамро ғафстар сохта, ҷавоб додам:
- Бале, устод, шинохтам. Аҳволи худатон хуб аст?
- Ҳа, ҳа. Хубам шогирд. Лекин агар як хизмат мекардед, боз хубтар мешуд.
- Хуш, хизмат,- гуфтам ман.
- Як набераам омӯзгор шудаасту камтарак камдонишу камтарак камҳавсала аст ва маошаш ҳам хеле кам аст. Агар як “зангак”-и телефонӣ ин сӯ - он сӯ мекардеду ба ӯ камтарак “стаж” ва камтарак “категория” медоданду маошаш камтарак баланд мешуд, мо хело шод мешудем.
- Майлаш устод, майлаш. Ҳеҷ гап не, ман ин масъаларо мебинам,- гуфтам виқори вазириро аз даст надода ва худоҳофизӣ намуда, гӯширо гузоштам.
«Ана барои чӣ мӯйсари устод Нуриддини Саид баъди вазирӣ ин қадар бармаҳал сафед шуда будааст. Ба устод ҳалол бод, ки бо ин “фалониҳову камтаракхоҳҳо” мадоро мекунанд»,- андешидам ба худ ва дарҳол роботи орзуҳоямро фарёд кардам:
- Ин курсиат нашуд. Агар ду нафари дигар занг зада ҳамин камтарак ному камтарак мақом хоҳанд... Беҳтараш маро ба курсии устод Фарҳод Раҳимӣ бубар. Канӣ бинем, Академияи илмҳо чӣ аҳвол дорад?
Вале шукр, ки аз дари Академия надаромада, аз фикрам баргаштам:
- Охир, устод Раҳимӣ ҳам ёру ошнову устоду муаллим доштагистанд. Агар ягон нафари онҳо занг зада камтар мавзуи илмии тайёру камтар унвон хоҳад-чӣ?? Не, не, намешавад. Аз ҳама хубаш маро ба мақоми ягон сарояндаи ҷавони обрӯманди машҳур гузор. Охир, ин ҳозир беҳтарину сабуктарин навъи бизнесшоу гаштааст. Канӣ як бинем, асрораш дар чӣ бошад?
Хоҳишам дарҳол иҷро шуд. Вале боз аз уҳдаи андаке дар ин мақом истодан ҳам набаромадам. Охир, ин сарояндаҳои навбаромад ҳофиз ҳам худашон будаанду шоиру оҳангсозу танзимгару тарроҳ ҳам худашон. Ман куҷову аз уҳдаи ҳамаи ин “вазифаҳои пурмасъулият” баромадан куҷо?...
- Биё, бас роботҷон! Маро ба ҳамон ҷои оддиву осудаяки худам бубар. Аз вақт пешу аз қисмат беш хостан чӣ лозим? Агар системаатро боқувваттару мураккабтар созаму ба бозори иқтисод бароӣ, бемуҳобо ин курсиҳо худашон ба суроғам хоҳанд омад.
Ба курсии омӯзишиам нишастаму роботи орзуҳоямро ба қисматҳо ҷудо намуда, дар қуттӣ гузоштам. Ҳоло то комил намудани системааш вақти зиёд лозим. Эҳ, афсӯс! Баъди онро пора кардан ба ёдам омад. Кош лаҳзае дар вазифаи шефповари ягон ресторани боҳашаммат мешудаму баъд онро вайрон мекардам. Акнун маҷбурам боз дегчаи шӯрбои бобоиро ба ҷӯшиш орам...

ШАҲДНӮШ

Хонданд 309

Дасте, ки меофарад…

Янв 13, 2018
Диданд: 292

«Хоки мову меҳнат одамро месабзонад» таъкиди падар аст, ки ҳикматашро аз самари нахлу бори боғи бобоӣ рӯзмарра дидаем. Нахли дасти инсон ҳамеша зинатбахшу самаровар будаву ҳаст, агар реша дар санг бошад ҳам, ҷуръаи об ва боду зарраи хоки меҳан месабзонадаш.

Ҳар гаҳ аз бехи чормағзу сафедори гирду бунаи хона чашмаи тозае рӯ мезанад, падар мегӯяд: «Чашми офтоб баромад». Андешаест, ки моҳу офтоб рухи худро аввалан ба оби пок менамоянд. Аз сӯи дигар, ҳар ҷуръаи об барояшон чун нури офтоб азиз асту роҳу равиши корро дар сари обу чиму чашма аз ҳама хуб мефаҳманд ва вақте пайвандон пайравияшон мекунанд, мешунаванд: «Дасти пир гирифтаед - чӣ?». Нахли чормағз дар дили санги сари обшори хонаи амак, ки маркази Душанбешаҳрро макон аст, боз ҳам дарак медиҳад: ҳар куҷо об ҳаст, ободист.
Чанде қабл дар роҳ аз коргоҳ то макони зист ҳолатеро мушоҳида кардам, ки боиси эҷоди ин матлаб гашт. Аслан, дер боз ба мушоҳида гирифтаам, ки ҷойи сафедхоке, ки баъзан дар гулгаштҳо рехта, меҳнати зиёде сарф карда, сӯзанкаҳак мекоранду ду рӯз баъд аз неш задан зарду хушк шуда меравад, кормандони кордон чими шибарзамин оварда, ҷо ба ҷо карда истодаанд. Намедонам ин чимтолҳо аз дашту дамани Варзоб аст, Ҳисор, Вахш ё Файзобод. Вале, яқин медонам, ки сабзаи шибарӣ беҳ аз сӯзанкаҳаку тухми алафи русист. Оне, ки ин чимтолҳои замини сияҳхок аз обмонии саривақтии ходимони роҳкор набз пайдо кардаву рӯ ба сабзишанд, мардум шоҳид. Аммо, ҳоло он мушоҳидаро, ки барои бисёриҳо аҷибу як кори ғайримуқаррарӣ намудаву барои ман амали хайр, баён карданиам. Боз ҳам ҳамон мушоҳидаи роҳи коргоҳ. Дар бинои шафати роҳи коргоҳамон дар Гулистон ҳамеша айвоне ғарқи гул менамуд. Омадани зимистон ҳам дар диёри ҳамешабаҳори мо чандон асар надорад, ки борону нури офтобро дида, ҳанӯз гулҳои паси шишаҳои мардум гулпӯшанд, аз ҷумла ин айвон. Ростӣ, молики ин гулҳову парваришгар кист, намедонам. Вале ба бонувони обу ғизорасони ин гулу гиёҳҳо назари хушбинона дорам. Он рӯз ба соҳиби ин манзилу макон бархе офарин мехонданду баъзеи дигар ҳайрони ин кори ғайримунтазира, ки «об аз балкон?». Гап сари он, ки касе Худоҷӯ аз айвони хона бо воситаи махсус болои чиму гулу гиёҳҳои лаби роҳро шодоб гардонида буд. Ҳар субҳ ин ҷо кормандони зиёди роҳрӯб тозакориву обёрӣ менамоянд. Оё ба онҳо мусоидат метавонад ҷойи ҳайрониву кори ғайримаъмулӣ намояд?
Дар деҳ одати ҳамешагист, ки ҳар субҳ аҳли ҳар хонадон ба қавле чашми рӯз набаромада дару бари ҳавливу роҳи канори хонаашонро об задаву рӯбучин мекунанд. Барои ин кор касе онҳоро маҷбур намесозад. Чаро ин амал барои мардуми шаҳр одати ҳамешагӣ набошад? Озодагии ҳар як кӯчаву роҳу гузар аз мардуми дар он маҳал иқоматдошта сахт вобастагӣ дорад. Ин кор дар гузару ҳавлиҳои заминӣ як кори маъмулист ва мушоҳида мешавад. Аммо, бархе аз сокинони баландошёнаҳо ҳатто тозагиву озодагии атрофи хонаҳои хешро вазифаи ходимони роҳ медонанд. Ҳол он ки, роҳрӯбон муваззаф нестанд, ки то даромадгоҳи ҳар як хона рӯбучин намоянд. Вазифаи онҳо тозагиву озодагии роҳҳои марказист, ки бо имони комил метавон гуфт, холаҳои тозакор ин амали некро аз сидқ анҷом медиҳанд. Шояд аз ҳамин дидгоҳ, ки ободкории атрофу акнофро комилан ба онҳо вогузор кардаем, ин амали «об аз балкон» ҳатто барои бархе роҳгузарон хандахариш менамуд. Субҳ вақте мегузаштам, холаи бо духтараш гулкору марди миёнсоли обчикор хушҳолӣ доштанд, ки корашонро кадом рамузфаҳме хеле сабук гардонидаасту чимтолҳо сабзу дар замин тахт.
Ҳанӯз аз оғози баҳор хуррамгардонии гулгашту боғоти шаҳр дар авҷ буду кормандони роҳҳои пойтахт, хоса гулкорону роҳрӯбон на соатҳои башумор, аз сари субҳ то шом машғули кор буданд. Гулгаштҳои кӯчаву хиёбонҳои шаҳр гувоҳанду барои ман хосатан дигар гузаштан аз бари боғи сарсабзу зебо рӯ ба рӯи фурӯшгоҳи китоби «Килк» ва Маркази омӯзишии «Саманд», ки ҷойи гашти сокинон, хоса волидону наврасон гаштааст, хеле хушоянд аст. Дар ҳоле, ки аз дидаву шунидаҳо, зиёд кишварҳо ба таври сунъӣ бо обёрӣ ба мавзеъҳои марказии шаҳрашон мехоҳанд варзобҷое бисозанд, воқеан ҳам табиати табиии мо ҳазор бор болотар аз ҳамаи ин аст.
Ҳамакнун бо мақсади фароҳам овардани шароити мусоид барои истироҳату фароғати шаҳрвандон, сокинону меҳмонон ва бахусус ҷавонон дар пойтахт, ҳамчунин бахшида ба Соли ҷавонон Муассисаи давлатии «Боғи фарҳангӣ-фароғатии «Ҷавонон» таъсис дода шуд. Дар ин бора қарори раиси шаҳри Душанбе Рустами Эмомалӣ аз 29-уми декабри соли 2017 ба тасвиб расид. Бино ба маълумотҳо аз Раёсати иттилоот ва робитаҳои хориҷии Дастгоҳи раиси шаҳри Душанбе, боғи мазкур дар рӯ ба рӯи шаҳраки донишҷӯёни Донишгоҳи миллии Тоҷикистон, дар масоҳати 13 гектару 74 садяк доман паҳн намуда, дар дохили он 21 суҳбатгоҳ, 2 қаҳвахона, 1 майдони варзишӣ ва 1 картодром бунёд мешавад. Ин тасмим боз ҳам омиле мегардад, то баҳри шукуфоии бештари Душанбешаҳр заминаҳои хубтаре пайдо шавад.
Чун ин боғи фарҳангӣ наздик ба яке аз донишгоҳҳои бонуфузи кишвар - ДМТ аст, барои донишҷӯён метавонад маркази на танҳо истироҳативу фарҳангӣ, балки маънавӣ бошад. Ёдам ҳаст, ки чун давраи имтиҳонот пеш меомад, баробари рӯ овардан ба китобхонаҳо бо ҳамкурсон даври «Кӯли ҷавонон» гашта, бо ҳам мавзуҳои дарсиро суолу ҷавоб менамудем, то дар хотира хубтар нақш бандад. Аз он рӯзҳо на танҳо маълумот дар хотиротамон ёддошт шуд, балки чун бо дӯстони ҳамкурс Наимаву Мавзуна пешорӯ меоям, ба сони наззораи маҷрои об ёдвораи хуш рӯ мезанад. Ҳар замон, ки бо бародарону пайвандон ин ҷо меоем, хотири давр гаштан атрофи обшору сояи чанор аст. Чанд сол қабл хотири наззораи вазъи боғҳои фарҳангии кишвар ба ин маркази фарҳангӣ ворид шудаму суҳбатам худохоста бо муаллимае ҳамоҳ бо фарзандонаш ва духтаракону ҷавонони донишҷӯи бахши тиббиву технологӣ иттифоқ афтод. Ҳамагӣ аз вазъу ҳолати боғ сухан гуфта, таъкидан як чизро зикр мекарданд: тозаву озода нигоҳ доштани боғ, хоса оби кӯли он. Зеро буданд ҳолатҳое, ки атрофи кӯл зарфи холӣ ё халтаву дигар боқимондаҳои ғизо мушоҳида мешуд. Айни замон, ки ба арзиши об ва покизагии он зиёд арҷ гузошта мешавад, яқинан чунин ҳолат ба назар нахоҳад расид. Табиист, ки боғи «Ҷавонон» маркази фарҳангии ҳама донишомӯзон хоҳад буд. Воқеан, ҳанӯз мушаххас нест, ки ин 21 суҳбатгоҳ чӣ гуна имконоту хизматрасонӣ хоҳанд дошт. Вале, бовармандам хости дили зиёд донишомӯзон мебуд, агар дар ин суҳбатгоҳҳо маҳфилҳои саволу ҷавоб, ҳозирҷавобӣ барои такмили дониш аз ҷониби устодону толибилмони тамоми донишгоҳҳои кишвар роҳандозӣ мегашт. Саволу ҷавобе, ки баробари дастрасӣ ба маълумоти зарурӣ тарғибгари таърих, фарҳанг ва тамаддуни мо бошад. Дигар, дар ободиву озодагии ин макон ба холаҳои гулкорамон итминон дорем. Ахиран, дар зиёд боғоти кишвар бо истифода аз фурсати зимистонӣ, гарчи ҳавои кунунӣ баҳорро мемонад, тармиму таҷдид ва навсозӣ ҷараён дорад. Барои ман хосатан таваҷҷуҳбарангез аст, ки боғи кӯдакону наврасон бо чӣ тарҳи наве нумӯ меёбад. Зеро хушҳолии кӯдакон нишоти дунёст. Тибқи эълонномаҳо, мебояд боғи мазкур дар наздиктарин фурсат бо ободкориҳо боз шаваду аминем, Наврӯзу баҳор он макони дилхушии кӯдакон хоҳад буд. Айни замон дар дилхоҳ боғоти кишвар барои кӯдакону наврасон имконоти сайру фароғат дар назар дошта шудааст.
Воқеан, вақте боғи хушманзари пойтахт - «Ирам» ба истифода дода шуд, шоҳид будам, ки аз навоҳӣ ба ин ҷо тамошогарон меомаданд. Вале на ҳамеша барояшон хостаҳо амалӣ мегашт. Зеро, маъмулан шанбеву якшанбе рӯзи истироҳат дар назар дошта меомаданду гоҳе дари боғ баста. Бо хонаводае аз Регар дар дари ин боғ суҳбат низ доштам, ки дар чунин ҳолат афтода буданд ва дархосташон ин буд, то оид ба фаъолияти боғоти фарҳангӣ тариқи расонаҳо иттилоъ пахш шавад. Чун соли равон аз аввали соли ҷорӣ то моҳи ноябр дар тамоми боғҳои кишвар рӯзҳои шанбе ва якшанбе барномаҳои фарҳангӣ ташкил карда шуд, яқинан, хостаҳои дили мардум як андоза амалӣ гашт. Итминон аст, ки соли равон боғҳои фарҳангиву фароғатии кишвар руҳбахши мардум ва болобарандаи фарҳангу маънавиёти насли наврасу маърифатомӯз хоҳанд буд.
Ногуфта намонад, ки дар саҳифаи интернет бахши иттилоотие бо нишонии https://mgis.tj/tj пайдо гашт, ки дар хусуси қароргоҳи марказҳои маъмуриву маданӣ ва фарҳангии кишварамону сохтору соати фаъолияташон бо се забон: тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ маълумот медиҳад. Аминем, ки расонаҳои кишвар ва ин гуна сомонаҳо мусоидатгари дастрасии омма ба марказҳои фарҳангие бо имоконоту шароити хеле хуб хоҳанд буд.

Зулолаи НУР

Хонданд 292

Хабари рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…
  • зодРӮЗ

    Андӯҳи ту, ки хуршедро падруд мегӯяд, ба андозаи ҳасрати як…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.