.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Номаи падари камбағал

Авг 25, 2018
Хонданд: 309

Ҳаёт аҷиб аст. Бисёр маврид моро фиреб медиҳанду дурӯғ мегӯянд. Мо, тоҷикон, гӯё ин ки ягон ҳодисае рӯй надодааст,  ба чунин тақаллубкориҳо оромона  таваққуф кардаву  хоҳони он мешавем, ки ҳамаи ин паси сар мешавад. Мабодо гапе нашавад…

Медонем, ки   моро фиреб медиҳанд, аз мо истифода мебаранд ва худи мо бе  қути лойамут мемонем. Ин ҷо ибораи дӯстдоштаи  қаҳрамони ҳикояи машҳури нависандаи рус А. П. Чехов, Беликов «Одам дар ғилоф», «Мабодо ҳодисае рӯй надиҳад» таъбири тоҷикона мегирад. Мо тангаҳои охирини худро нисор мекунем. Ба он хотир, ки шояд ягон ҳолати нобаҳангоме рӯй надиҳад. Метарсем… ё ин ки ғурури «тоҷикона» дорем. Гӯё ин , ки ҳамин хел буданаш даркор аст. Мабодо, ки…

Дар баъзе маршруткаҳои шаҳрӣ бояд як сомонию 40 дирамӣ роҳкиро диҳем.   Аммо 2 сомонӣ медиҳему бақия намепурсем. Чунин рафторамон маъмул гаштааст. ҳангоме, ки барои се- чор истгоҳ ронанда ду сомоӣ мепурсаду мусофирро дар ҳолати ногувор мемонад, тоҷики «гапдаро» сарпастӣ мекунад. Мабодо, ки…

«Экспресс»- е,  ки бояд мувофиқи қоида аз аввали  хатсайр то ба охираш, бе истгоҳ мусофиронро бурда расонад, сари ҳар 30 - 40 қадам,  барои касе ки даст афшонад, мошинро манъ кардаву боиси ба кору дарс дер мондани донишҷӯён ва дигар мизоҷон мегардад.  Ба ҷои 12 нафар, дар маршутҳои такси  14 – 20 нафарро савор мекунанд. 

Дар троллейбусу автобусҳо  ҳар як дақиқа  дар экран нархи роҳкиро навишта мешавад.  Тоҷики саховатманд 2 сомонӣ  роҳкиро карда, бақия намепурсад. Роҳкиро барои  троллейбус мувофиқи фармони ҳукумати  шаҳр 70 дирамиро ташкил медод. Мувофиrи қарорҳои баъдинаи ҳукумати шаҳри Душанбе нархи билетҳо қимат гаштанд. Ин гуна қиматгузорӣ барои нафаре, ки ҳамагӣ 700 сомон маош мегирад , воқеан вазнин аст.

Дар бисёр оилаҳо  озуқаи ниёзи аввал намерасад, вале тоҷики саховатпеша шиор мепартояд, ки «Бо 40- 50 дирам» бой шудан ғайриимкон асту «парвардигор моро барои чунин садақаву саховатҳо сипосгузорӣ хоҳад кард. Шукри худо, ки фарзандон дар Россия кор карда истодаанду моро фаромӯш нахоҳанд кард». 

Ин як тариқи «худоромкуни»- и тоҷикона аст. 

Барои хонандагони мактабу донишҷӯён, ки дар маршрутка 2 сомонӣ (ба ҷои як сомонӣ) роҳкиро медиҳанд, ин гарон аст. Донишҷӯи бечора аз машғулият қафо монда, мавриди маломати устодон қарор мегирад. Бинобар ҳамин, илоҷе надорад, ки ба троллейбус ё автобусҳои шаҳрии арзонтар ба донишгоҳ ё донишкада расад? Барои   мисол, сайрхати 7, ки мусофиронро ба ду ҷониби шаҳр, «комбинати равғанбарорӣ» ва маҳаллаи «Обшорон», - охири шаҳри Душанбе мерасонад, ғайриқаноатбахш кор мекунад. Тролейбуси рақами 9, ки дар ҳамин хатсайр ҳаракат мекунад, мувофиқи кадом як фармоне бояд, ки дар ҳамроҳӣ бо автобусҳо дар навбати якҷоя бошад, ки ин аз рӯи инсоф нест. Зеро, ки бисёр мусофирон тавассути троллейбус иҷозати бепул рафтанро доранд.  Имтиёздорон маҷбуранд, ки соатҳо чашминтизор монанд. 

Фарзандони мо – мактаббачаҳо аз мо барои «фонди мактаб» аз  20 то 60 сомонӣ, барои таъмир, барои тоза кардани атроф, барои ҳар як ид (ҳатто барои рӯзи ошиқон), барои рӯзи таваллуди  роҳбари синф пул мепурсанд. Мо илоҷе кардаву пул меёбем, ба он хотир, ки мабодо чизе нашавад. Моро ягон қуввае, ҳидоят намекунад, ки ба мактаб рафтаву аз роҳбарон пурсем, ки барои чӣ  ин тавр аст? 

Нафақахурони оддӣ дар Тоҷикистон 185 сомонӣ мегиранду ба хазиначӣ 5 сомонӣ медиҳанд. Барои чӣ? Дар ҷои фурӯши билетҳо, дар истгоҳи роҳи оҳан, дар мавриди дигар ҳуҷҷатҳои даркориро гирифтан, тоҷики саховатпешаи бечора  аз 5 то 50  сомониро «бахшиш» мекунад. Мабодо, ки ҳодисае рӯй надиҳад… 

Мансабдорон аз чунин имкониятҳо ба хубӣ истифода мебаранд. Яъне, аз ин ҷо бармеояд, ки  мо баъзе мансабдоронро худамон  порахур мекунем, ки оқибати нохуш дорад. Бинед. ки саховатпешагии тоҷикона  ба чӣ мерасонад. Ман, шахсан шоҳиди он будам, ки дар шаҳри Новосибирск, дар  мағозаи калоне, ба як харидор 5 танга,  ки таносуби тақрибан 5 дирами моро дорад, бақия дода натавонистанд. Ошубе бархест, ногуфтанӣ. Занак ба мудирияти мағоза ва ба маъмурияти шаҳрии савдо ариза бурд. Дар ниҳояти кор ба ӯ ҳам тангааш ва ҳам барои зарари маънавиаш маблағ пардохт намуданд.

Дар китоби мубораки «Қуръон» омадааст, ки боигариро эҳтиёт кунеду пулатонро ба ҳар сӯ напартоед, барои оянда ва ояндагонат чизе бимонед. Дурандеш бош. Боигарӣ, ки ёфтӣ, мувофиқи қонуни ислом ба сағираҳои бекас, бехонаҳо, муйсафедон ва ба масҷидҳо закот (хайр) деҳ. Маблағи зиёдатиатро барои сохтани купрукҳо, масҷидҳо, ки солҳо истифода мешаванд, ки садақаи якумра маҳсуб мешаванд, сарф кун  то туро як умр қабилаат ба ёд оварад. Боиси таассуф аст, ки бисёр  бойбобоҳои мо ин гуфтаҳои дини мубини исломро мавриди назар намегиранд. Афсус…

Баъзан аз худ мепурсем, ки: «Чаро дар бахшҳои телевизиони марказӣ ҳамарӯза дар бораи  эҳтиёт кардани қувваи барқ, истифода бурдани лампаҳои каммасраф, доруҳо ва масоили ин эълон пахш мекунанду ягон намоише ё барномае оиди чӣ тавр эҳтиёт кардани пул, дар бораи чӣ тавр истифода бурдани пул, мавриди надодани бақия чизе намоиш дода намешавад?». Барои чӣ чунин барномаҳое монанди «Ҳар як суматро эҳтиёт кун !»,  «Иқтисоди оилавӣ», «Ҳаққатро талаб куну зиёд мадеҳ», «Чӣ тариқ ҳаёти каммасрафро пеш бояд гирифт?» намоиш дода намешавад? Агар оинаи нилгун бештар ҳаёти аслиро нишон медод, хеле хуб мебуд. 

Ман, падарам. 

Сокини шаҳраму дар шаҳр зиндагӣ мекунам ва хизматчиам. Маошам 730 сомонӣ аст. Бояд, ки сарамро ба санг задаву ба ин моҳона зиндагиро пеш барам. Чӣ илоҷ? 

Писари калониам мегӯяд, ки «Падар, барои чӣ ман дар чунин як оилаи камбағал таваллуд шудаам?» .Ман ба ӯ чӣ ҷавоб дода метавонам? 

Дар рӯзи муҳофизатгарони Ватан ҳамон писарам  китоби «Падари бой, падари камбағал»- и Роберти Киосакиро додаву гуфт: «ҳамин китобро хону ба бойшавӣ майл кун!».  Дар ҷавоб ба ӯ гуфтам, ки ман амрикоӣ наяму муъҷизакор низ нестам. Чӣ имконияту тавоноие доштам, дар 59 соли ҳаётам  иҷро кардам. Бойигариро  тариқи ҳиллаву найранг ва фиреб меёбанд. Кам тоҷике ёфт мешавад, ки соҳибкори тоза бошад. Оиди соҳибкории тоза фақат орзу кардан мебояд.

Писарам аз пешам бо табъи нохуш рафт. Шояд ҳанӯз дарк намекунад, ки мо, тоҷикон, чӣ гуна азоби рӯҳонӣ дорем? Яке аз изолатҳои мо—ин худқурбонкунӣ, надонистани ҳараҷу мараҷи хона, беинсофона харҷ кардани  пул, исрофи бемаънӣ  аст.

Бо писарам хайрухӯш карда, худ ба худ гуфтам: «Фарзандам маро бубахш.  Шояд, ки рӯзе расаду ба як маҷрои муайян дохил гардаму яке аз падарҳои бой шавам!»

Убайдулло  РАҲИМОВ, 

рӯзноманигор

Хонданд 309

Иди қурбон иди хурсандии мардуми мусалмон аст. Пас месазад, ки дар ин рӯзи муборак нисбати ҳам меҳрубон бошем ва ҳамчунин аз ободиву оромии кишварамон андеша намоем.

 На танҳо рӯзи ид, балки ҳама вақт бояд чашмони худро аз бадиҳо ва забони худро аз қабеҳгуфторӣ нигоҳ дорем. Вақте инсон касби худро, мақсади худро дӯст медорад, ҳаман ба ҳадафи наздаш гузошта шуда мерасад. Вақте, ки инсон нафси худашро дошта метавонад, аз ҳавову ҳаваси нафсонӣ рӯ мегардонад ва муртакаби дигар гуноҳ намегардад, ҳатман назди Худо аз беҳтарин неъматҳои ҷаннат чашонида мешавад.

Паёмбар (с) дар ҳадиси муборак мефармояд, ки шаш амалеро, ки  шуморо ба ҷаннат мерасонад, доим пойдор нигоҳ доред: дуруғ нагӯед, ба ваъдаатон вафо кунед, ба амонат хиёнат накунед, аз зино ва фоҳишагӣ дурӣ  ҷӯед,  чашмонатонро аз номаҳрамон ҳифз кунед, ба нафаре зарар нарасонед.

Имрӯзҳо, бисёре аз ҷавонони мо бо воситаи компютеру телефонҳо ва дигар шабакаҳои интернетӣ бо шахсони тасодуфию фиребгар ошноӣ пайдо мекунад. Ин “ошноёни” интернетӣ гоҳо ҷавононро ё ба содир кардани ҷиноят ва ё ба дуздӣ водор мекунанд. Аксарияти онҳо оқибат душмани ватану маллати худ мегарданд. 

Ба зану духтарони худ пайваста панду насиҳатҳои Худову Расулро (с) расонед. Онҳо бояд пайравӣ аз либоси бегона накарда, либоси тоҷиконаю сатри тоҷикона дар бар дошта бошанд. 

Дар ҷомеаи имрӯзаи мо бузургтарин фоҷеа ин пайравии занон аз фарҳанги Ғарб мебошад. Онҳо либосҳои миллиро фаромӯш карда, нимлучу нимбараҳна дар кӯчаҳои шаҳр дар байни мардум бе ягон шарм гашту гузор мекунанд. Паёмбари Худо (с) мефармояд, ки “аз фитнаи дунё битарсед ва аз фитнаи занон  битарсед, чун аввалин фитнаи бани Исроил аз занҳо буд”.

Зани тоҷик бояд аз ҳар гуна кору одатҳои хато дур бошад, то дар дину имонаш халал ворид нагардад. Пеш аз ҳама бояд аз шабакаҳои интернетӣ дурӣ ҷуст, чун интернет “уқёнус” ва ё “анбӯҳест”, ки дар он “ҷонварони обӣ” ва ё “ҳайвонҳои ваҳшӣ”-и гуногун ба шикор машғуланд. Бояд ҳушёр буд, то тӯъмаи ингуна “ҷонварони обӣ” ва ё “ҳайвонҳои ваҳшӣ”-и нагардем.

Аз тарафи дигар, дар замони муосир истифода шабакаҳои интернетие, ки хусусияти иттилоотӣ доранд, ба муфиди кор аст. Аз сӯи дигар,  дар замони муосир аз интернет истифода набурдан, маънои қафо мондан аз ҷомеъаи ҷаҳонро дорад.

Ҳаминро ба инобат гирифтан даркор аст, ки аз интернет бояд оқилона истифода бурд. Аз ҳар гуна хатарҳо, ки ба ахлоқи шумо таъсири бад мерасонад, худро дур нигоҳ доред. Ба сомонаҳое, ки хусуияти  шаҳвонӣ доранд, ҳеҷ гоҳ дил мабандед, зеро ба саломатӣ ва рӯҳи шумо таъсири манфӣ мерасонад.

Дар охир бо ҳусни хотима ба кулли мардуми тоҷик ва Тоҷикистониён фарорасии Иди қурбонро муборакбод мегӯям. 

Каримов Раҳим, декани факултети филологияи Шарқи ДИТ ба номи Имоми Аъзам - Абӯҳанифа

Хонданд 231

Дар дини мубини Ислом рӯзҳои хурсандиовару мадад ба якдигар ва зиёрати якдигар хеле зиёд аст, аммо рӯзи иди саиди Фитр ва рӯзи иди Қурбон барои мусалмонон хеле машҳуру маъруф аст ва дар ин рӯзи ид чандин корҳое аст, ки ба сабаби анҷом додан дар ин рӯзи муборак, мо метавонем розигии Парвардигору бандагонашро ба даст биёрем. 

Ҳамчуноне, ки Пайғамбари гиромии ислом Муҳаммад (с) фармудаанд: «Парвардигори шумо барои шумо ду рӯзеро ихтиёр кардааст, ки он аз ҳама рӯзҳо беҳтар аст».

Мақсад аз ин ду рӯз иди саиди Фитр ва иди Қурбон, рӯзҳои хурсандӣ ва дӯстиву бародарӣ, шукронаи тинҷиву оромӣ ва амнияту ваҳдат, бахшидан аз якдигару дур кардани кинаву адоват аз дилҳо ва хусусан мадад кардан ба оилаҳои камбизоат ва ятимон аз назари ислом мебошад.  

Ҳамчуноне, ки дар Қуръони карим омадааст: «Агар шумо шукргузор бошед неъматҳоямро меафзоям» (сураи Иброҳим, ояи 7).  

Мо бояд шукронаи тамоми неъматҳоро ба ҷой биёрем то ин, ки баракати он неъматҳо зиёд шавад. Таълимоти ислом моро пайваста ба он даъват мекунад, ки дар ин рӯз кинаву кудурату душманиро аз дил дур сохта, бародаронамонро дар оғӯш гирем. Имрӯз метавонад ҳамчун рӯзи садоқат ва ваҳдату якпорчагии мо, - мусулмонон ҷашн гирифта шавад.

Шариат зидди истифода аз неъматҳо нест, вале исрофро манъ мекунад. Агар бихоҳем бифаҳмем истифодаи дуруст бо исроф чӣ фарқ дорад, кори осон аст. Масалан, дар барпо кардани маъракаҳо, оростани дастурхони идона ва ҳатто либоспӯшӣ низ баъзе одамон ба исрофкорӣ роҳ медиҳанд. 

Паёмбар (с) фармуданд: «Ин ки ҳар чи дилат бихоҳад бихӯрӣ, исроф аст». 

Ин ҳадис бар он далолат мекунад, ки вақти оростани дастурхони идона, маъракаҳои хурсандиву азодорӣ, ба меҳмонӣ рафтан, ки ҳамаи онҳо ба тановули хӯрок иртибот доранд, исроф намудан манъ мебошад. 

Нисбати истифодаи обу таом, дарахтону меваҳо ва дигар неъматҳое, ки Худованд дар ихтиёри мо гузоштааст, бо эҳтиёт бошем ва аз андозаи лозим бештар сарф накунем, зеро шояд ҳаққи дигаронро талаф намоем.

Соҳибсухане мефармояд:

Сад масҷиду сад работ обод кунӣ,

Сад бандӣ ба зар харида озод кунӣ.

Сад сол ба рӯза бошиву шаб ба намоз,

Беҳ з-он набувад як диле шод кунӣ.

Паёмбар (с) фармуданд: «Исрофкор чор нишона дорад: 1- ба корҳои ботил фахр мекунад, 2 - он чиро ки бо ҳоли ӯ муносиб нест мехӯрад, 3 - дар корҳои хайр рағбат надорад, 4 - ҳар касеро, ки ба ӯ фоида нарасонад, инкор мекунад».

Агар ҳар касе ба хотири ризоияти Худованд ҳар амалеро анҷом диҳад, Худованд аз он кирдори банда розӣ ва хушнуд мегардад. Бояд тазаккур дод, ки яке аз нишонаҳои мусалмони асил он аст, ки дар ин рӯзҳо ба дари хонаи ятимону камбизоатон рафта, қалби эшонро ба даст оварад. Зеро дар розигии ятимон раҳмати Худованд аст.

Шайх Саъди мефармоянд:

Падармурдаро соя бар сар фикан,

Ғубораш биафшону хораш бикан.

Чу бинӣ ятиме саравканда пеш,

Мадеҳ бӯса бар рӯи фарзанди хеш.

Дигар масоили воҷиботи иди саиди Қурбон қурбонӣ намудан мебошад. Пас бояд ҳар як фарди мусалмон, ки ба души ӯ анҷом додани қурбонӣ воҷиб гардидааст, шартҳои онро донад.

Ҳукми қурбонӣ

Ҳазрати Абдуллоҳ ибни Умар (р) мегӯяд: «Пайғамбар (с) баъд аз ҳиҷрати худ аз Маккаи Мукаррама то муддати даҳ сол дар Мадинаи Мунаввара зиндагӣ ба сар бурданд ва дар ин муддат ҳар сол қурбонӣ мекарданд. Донишмандони ислом мегӯянд, ки ин мудовамати Паёмбар (с) далели равшани воҷиб будани қурбонӣ ба ҳар соҳибқудрат дар кадом шаҳре, ки бошад мебошад.

Қурбонӣ ба кӣ воҷиб мешавад?

Қурбонӣ ба ҳар шахси мусулмони оқил, болиғ, муқим воҷиб мешавад. Ҳар вақт он қадар сарват дошта бошад, ки закот бар ӯ воҷиб мешавад, фарқе надорад, ки он сарват пули нақд бошад, ё зару зевар, ки дар он зиндагӣ намекунад. Он моле, ки қурбонӣ бар он воҷиб мешавад, шарт нест, ки дар он мол сол гузарад, ҳамчуноне, ки дар моли закот шарт аст.

Рӯзҳои қурбонӣ

Қурбонӣ аз ҷумлаи он ибодатҳоест, ки дар рӯзҳои муайян адо карда мешавад. Яъне 10,11,12-уми моҳи Зулҳиҷҷа, ба ғайр аз ин рӯзҳо ин ибодати бузург адо намешавад.

Албатта, дар рӯзҳои муайяншуда дар кадом рӯзе, ки қурбонӣ кард, адо меёбад, дар рӯзҳои 10,11-уми рӯзҳо бо сабабе ҷонварро рӯзона забҳ карда натавонист, онро шабона забҳ кардан ҷоиз аст. Агар чӣ беҳтар аст забҳи мол рӯзона дар забҳгоҳҳо адо карда шавад.

Шахсе, ки ба ӯ қурбонӣ воҷиб буд ва ба сабаби ғафлат дар ин рӯзҳо қурбонӣ накард, ба ӯ лозим аст, ки қимати моли қурбониро ба муҳтоҷону тангдастон садақа диҳад. Бояд донист, ки агар шахсе дар рӯзҳои қурбонӣ ба ҷойи куштани ҷонвар қимати онро садақа кунад, қурбонӣаш адо намешавад. Ҳамчуноне, ки ба рӯза гирифтан намоз адо намеёбад ва ба ҳаҷ кардан закот сокит намешавад.

Агар ба зиммаи шахсе аз соли гузашта қурбонӣ мондааст ва ҳоло мехоҳад онро адо кунад, ӯро мебояд ивази ҳар ҷонвар қимати онро ба ятимону дармондагон садақа кунад.

Шахсе, ки бо нияти қурбонӣ ҷонварро харид, вале ба тақдири илоҳӣ дар айёми қурбонӣ аз олам даргузашт. Дар ин сурат ба назар гирифта мешавад, ки шахси фавтида нодор аст ва ё молдор. Агар шахси фавтида нодор бошад, пас ба гардани ворисонаш лозим (воҷиб) аст, ки молро аз номи ӯ забҳ кунад. Ва агар молдор бошад, беҳтар аст, ки ворисонаш аз номи ӯ молро забҳ кунанд, вале воҷиб нест.

Агар бо сабабе рӯзи якуми ид, намози идро барпо накарданд дар ин сурат қурбониро бояд баъд аз заволи офтоб ба ҷо биёранд, аммо рӯзи дуввум ва сеюм пеш аз завол низ дуруст аст. 

Вақти қурбонӣ

Дар он шаҳр ва деҳаҳое, ки намози ҷумъа ва намози ид мехонанд, пеш аз намози ид қурбонӣ дуруст нест. Агар шахсе пеш аз намоз молро забҳ кард, дубора қурбонӣ кардан бар ӯ лозим аст. Албатта, дар деҳаҳои хурд, ки намози ҷумъа ва ид барпо намешавад, баъди субҳи содиқ қурбонӣ кардан дуруст аст, яъне пеш аз намози ид.

Агар шахсе дар шаҳр зиндагӣ карда, молро ба нияти қурбонӣ харида, аз барои қурбонӣ ба деҳае, ки дар он ҷо намози ид барпо намешавад, фиристад, дар ин сурат метавонад, ки ҷонварашро пеш аз намоз, баъди субҳи содиқ забҳ кунад. Агар соҳиби мол дар шаҳр монад, метавонад вакилаш пеш аз намози ид забҳи моли қурбонӣро ба ҷо орад.

Агар шахси қурбоникунанда берун аз мулки худ бошад ва хоҳад молро дар мулки аҷдодиаш забҳ кунад, дар ин сурат қурбоникунанда ва ҷонвар ҳар ду ба назар гирифта мешаванд. Яъне мол дар ҳамон рӯзе қурбонӣ карда мешавад, ки ид байини қурбонкунанда ва макони қурбонӣ муштарак бошад. Ба монанди шахсе, ки дар дигар давлат кору фаъолият карда, мехохад, ки қурбониаш дар зодгоҳаш ба ҷо оварда шавад. Дар ин сурат дар зодгоҳаш рӯзи муштарак 1-2 рӯзи ид аст. Бояд дар ин рӯзҳо молро забҳ кунад, вагарна дар рӯзи 3-юм қурбониаш дуруст намешавад, зеро дар давлате, кору фаъолият менамояд ид анҷом ёфтааст.

Моли қурбонӣ

Буз, гӯсфанд аз тарафи як нафар қурбонӣ карда мешавад, гов ва шутур аз тарафи 7-нафар, ба шарте, ки ҳама ба нияти қурбонӣ ва ризои Худо бошанд. Зарур нест, ки дар як моли калон ҳафт нафар шарик шаванд. Бархе аз мардум гумон доранд, ки агар дар як моли калон аз ҳафт нафар кам шарик шаванд, қурбониашон дуруст намешавад, ин фикри хато аст.

Ду ё се нафар якҷо шуда дар як моли калон ҳиссагузорӣ кунанд, дуруст аст. Як нафар низ метавонад аз тарафи худ як моли калонро қурбонӣ кунад. Дар ин сурат, савоби бештар мегирад.

Агар шахси қурбоникунанда дар ҷое истиқомат мекунад, ки дар он ҷо фақирону бенавоён бисёранд, дар ин сурат, метавонад ба қадри тавоноияш моли калонтар ва фарбеҳро қурбонӣ кунад.

Агар чунин набошад, пас беҳтар аст, ки молеро интихоб кунад, ки гӯшти лазиз дошта бошад. Ба ҳар ҳол, моли калон ва фарбеҳро қурбонӣ кардан мустаҳаб аст.

Синну соли моли қурбонӣ

Синну соли моли қурбониро низ дар шариат ба назар гирифтаанд. Масалан, буз, гӯсфанд ҳар навъе, ки бошад, яксола будани он лозим аст ва агар гусфанде, ки аз шашмоҳа боло бошад, валекин аз фарбеҳӣ яксола намояд, қурбонӣ кардани он дуруст аст. Гов бояд дусола ва шутур панҷсола бошад.

Ҳамчуноне, ки аз гуфтаҳои боло маълум шуд, қурбонӣ ибодате аст, ки бояд холисона аз барои ризои Худованд аҷом дода шавад. Аз ҳамин хотир, шариат солим будани молро аз ҳар айб эътибор кардааст.

Пас агар моли қурбонӣ якчашма ё тамоман кур бошад, қурбониаш дуруст нест, инчунин қурбонии моли кар, шал ва беморе, ки то ҷои қурбонӣ намерасад, дуруст нест.

Агар шохи моли қурбонӣ аз бехаш шикаста бошад, қурбониаш дуруст нест. Аммо агар аз пайдоиш шох надошта бошад ва ё шохаш на аз бех шикаста бошад, қурбонӣ кардани ин гуна мол дуруст аст.

Агар моли қурбонӣ аз пайдоиш гуш надошта бошад ва ё бештари он бурида бошад, қурбониаш дуруст нест.

Агар моли қурбонӣ касалии хориш дошта бошад, қурбонии ин гуна мол ҷоиз аст, вале агар бо сабаби ин бемориаш беҳад беҳол шуда бошад ва ё ин ки зарари хориш аз пуст ва гӯшт расида бошад, ин гуна молро қурбонӣ кардан дуруст нест.

Агар моли қурбонӣ аз таваллуд дум надошта бошад қурбониаш дуруст нест. Моле, ки дум дорад, аммо аз нисф зиёдаш бурида шудааст, низ чунин ҳукмро дорад. Дар ин масъала гӯсфанд ҳеҷ эътиборе надорад.

Молҳои ахташударо қурбонӣ кардан дуруст аст. Аз Паёмбар (с) собит аст, ки моли ахташударо забҳ кардааст. Аз ин хотир, ба забҳи моли ахташуда айбе нест, ки монеи қурбонӣ шавад.

Агар молеро ба нияти фарбеҳшавӣ ва ё ягон манфиати дигар ахта кунанд, ҷоиз аст, аммо бе ягон мақсад ва манфиат ин корро кардан ҳаром аст.

Агар шахсе аз барои қурбонӣ моле харид ва баъд маълум шуд, ки он мол дуздӣ аст, дар ин сурат қурбонии ин гуна мол дуруст нест. Агар баъд аз забҳ кардан маълум шавад, то вақте, ки соҳибаш иҷозат надод, хӯрданаш дуруст нест.

Моли девонаро қурбонӣ кардан дуруст аст, магар ин ки девонагиаш то ҳадде бошад, ки алаф чарида натавонад, дар ин сурат дуруст нест.

Агар шахсе моли солим ва беайбро ба нияти қурбонӣ харид, вале пеш аз қурбонӣ ё вақти забҳ кардан кӯр ё шал шуд, пас агар қурбоникунанда молдор (сарватманд) бошад, аз сари нав моли солим харида қурбонӣ кунад. Агар фақир бошад, ҳамон молро қурбонӣ мекунад.

Искандаршоҳ Умарзода, устоди ДИТ

Хонданд 309

- Агар мехоҳем зиндагии аврупоӣ дошта бошем, бояд пеш аз ҳама тафаккурамонро аврупоӣ кунем,- ин суханонро чанд сол қабл яке аз сиёсатмадорони кишвар гуфта буд. Шояд барои баъзеҳо, ки бӯе аз ҳикмат, рамз ва мантиқ набурдаанд, ин суханони оддӣ бошад. Вале агар онро ба риштаи таҳлил кашем, маънӣ ва мантиқи ин гуфта амиқ ва фарохтар аз оне мепиндорем, ҳувайдо мегардад. 

Эътироф бояд кард, ки бардошту шинохти мо доир ба Аврупо, мардуми Аврупо ва демократияи аврупоӣ ба таҳлилу хулосаи асоснок камтар рабт дорад. Дар баъзе маврид нодида мегирем, ки “чизе барои мағрибӣ қобили қабул аст, барои машриқӣ ба нобудӣ баробар мебошад”. Матлаби зер кӯшиши банда баҳри бозгӯйӣ намудани одамият ва демократияи аврупоӣ аст...

 

Чаро зиндагии ғарбӣ бо тафаккури шарқӣ “орзӯи мушкил” аст?

Барои мардуми Аврупо лозим нест, ки ҷиҳати танзими ҷашну маросим қонуни алоҳида қабул кунад. “Дар замоне, ки ба моҳ бояд рафт”, ғарбиҳо дар фикри он нестанд, ки андозаи риш бояд чӣ қадар бошаду тобутро бояд аз кадом гӯшааш бардошт?

 Аз андешарониҳои ашхосе, ки зиёд ба Аврупо сафар кардаанд, метавон хулоса кард, ки аврупоиҳо вожаҳои дӯстӣ, самимият, садоқат ва амсоли онҳоро моли таърих ва сюжети филмҳои ҳиндӣ намедонанд.

 Ғарбӣ баробари аз мансаб рафтани соҳибмансаби қаблӣ, бо ӯ аз салом намудан ҳазар намекунад. Мардуми Аврупо замони мақомдор буданаш, ба ҳеҷ ваҷҳ атрофи нафаре парвона намешаванду баробари аз мансаб канор рафтанаш, дурӣ намеҷӯянд. Ангуштшуморанд нафароне, ки бо вуҷуди мувофиқи матлаб набудани ақлу идрокашон, аҳли фазлро эрод гиранд ва аз он ки ҳамкорашон нисбат ба онҳо муваффақтару соҳибмуътабар аст, «хобу хӯр барояшон ҳаром намешавад». 

Талаботи қонунро риоя мекунанд ва иддао надоранд, ки кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аз ҳадди ваколатҳои хизматиашон мебароянд. Шояд набошад аврупоие, ки агар нафаре аз пайвандони соҳибмансаби “зарурӣ” фавтад, «хун гиря кунад»-у ба ҷанозаи нодоре рафтанро, бо вуҷуди қаробат доштанаш, чандон зарур надонад.

 

Демократияи аврупоӣ. Чаро оби даҳони баъзеҳо барои он мерезад?

Мушоҳида мекунам, ки зиёданд ашхосе, ки аксар вақт дар қиболи дастоварду пешравиҳои кишвари худ «нобино» мешаванду ба зиндагиву усули давлатдории мамлакатҳои ғайр бо ҳавас менигаранд. 

Манзурам «рехтан»-и «оби даҳон»-и баъзеҳо барои демократияи кишварҳои Аврупо мебошад, ки аксари вақт дар баъзе воситаҳои ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ бозгӯйӣ мегардад. 

Ба ҳеҷ ваҷҳ мавҷудияти демократияро дар мамлакатҳои фавқуззикр инкор намуданӣ нестам. Вале ашхоси аз набзи ҷомеа огоҳ, хуб медонанд, ки на дар ҳама ҳолат демократияи Аврупо он демократияе аст, ки роҳбарияти давлатҳои мавриди назар ва ташкилоту созмонҳои «муваззафгардида» тарғиб, талқин ва таҳмил менамоянд. Ин амри табиӣ аст, зеро сиёсат ва бархӯрди тамаддунҳо инро тақозо дорад. Масъулини кишварҳои фавқуззикр дар ҳоле аз нақзи ҳуқуқи шаҳрвандон дар мамлакатҳои дигар, хоса ҷумҳуриҳои рӯ ба инкишоф изҳори «нигаронӣ» менамоянд, ки дар ин давлатҳо кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ бидуни мавҷудияти ҳолатҳои пешбинишуда, нафарони бегуноҳро қатл мекунанд.

Дар ин росто, кишварҳои Аврупо алайҳи вуруди муҳоҷирон ба мамлакатҳояшон муборизаи «оштинопазир»-ро, ки тибқи он ҳатто бо истифода аз неруҳои низомӣ нобуд намудани киштиҳое, ки дар он муҳоҷирони ғайриқонунӣ қарор доранд, пешбинӣ шудааст, шурӯъ намудаанд. 

Тибқи маълумоти дастрасшуда, дар давоми соли ҷорӣ аз кишварҳои ғайр тариқи роҳи баҳрӣ зиёда аз 100 000 нафар тасмими вуруд ба давлатҳои Аврупоро намудаанд. Нуктаи муҳим ва ҷолиб он аст, ки аз ин миқдор ба шарофати «чораандешӣ» - ҳои сохторҳои марбутаи кишварҳои Аврупо, зиёда аз 2000 нафар зимни убури сарҳад дар баҳр ба ҳалокат расиданд. Онҳоеро, ки бо сад азоб ба кишварҳои Аврупо мерасанд, мисли рамаи гӯсфандон як муҳлати муайян дар боздоштгоҳҳои махсус нигоҳдорӣ намуда, сипас ба макони зисташон «интиқол» медиҳанд. Барои роҳбарияти давлатҳои мавриди назар, ки аз «пиш» гуфтани «пишак»-и баъзеҳо дар мамлакатҳои дигар «нороҳат» гардида, онро нақзи ҳуқуқҳои инсон арзёбӣ менамоянд, ин омил падидаи маъмул буда, касеро ба ташвиш наовардааст. Баръакс, ин давлатҳо дар заминаи баргузории чорабиниҳои гуногун, аз қабили ҳамоиши сохторҳои марбута тадбирандеширо дар ин ҷода вусъат бахшиданианд.

Вақте усули давлатдории кишварҳои абарқудратро, ки аксарашон давлатҳои аврупоӣ маҳсуб меёбанд, амиқтар мавриди пажӯҳиш қарор диҳем, «махсусият»-ҳои зиёд ҳувайдо мегарданд. Ин андешаи инфиродии банда набуда, дар заминаи таҳлилҳои амиқу доманадор аз ҷониби коршиносони сатҳи байналмилалӣ низ ошкор ва бо роҳу василаҳои гуногун ироа гардидаанд. Яке аз «махсусият»-и мавриди назар дар он зоҳир мегардад, ки ҷомеаи Ғарб ҳанӯз сесад сол пеш зарурати бунёди давлати дунявиро таври бояду шояд дарк намудаву то имрӯз ба он устувор аст. Вале дар ҳамин ҳол, давлатҳои Аврупо гӯё ба арзишҳои динии давлатҳои ақибмондае, ки қисми аъзами сокинонашонро мусулмонон ташкил медиҳанд, «арҷгузорӣ» намуда, ба ҳеҷ ваҷҳ «роҳ намедиҳанд», ки онҳо дар ҷодаи эъмори давлати воқеан ҳам дунявӣ собитқадам бошанд, зеро замоне, ки чунин кишварҳо рӯй ба дунявият оварданд, аз муноқишаву низоъҳои динӣ дур мешаванд. Тамоми имконоту захираҳои дар ихтиёрбудаи ин мамлакатҳо, барои амалисозиии ниятҳои нек, ки моҳияти бунёдкориву созандагӣ доранд, равона мегардад. Табиист, чунин ҷараён гирифтани вазъият ба манфиати абарқудратҳо набуду нест. Чунки онҳо мехоҳанд, ки мусалмонон таври ҳамешагӣ машғул ба мушкилоти дохилии хеш, ки он низ ба «шарофат»-и абарқудратҳо рӯи кор омадааст, бошанд. 

Таҷрибаи ҷаҳонӣ далели возеҳи он аст, ки дар сурати зиёд гардидани таъсири созмонҳои динӣ дар дилхоҳ кишвар, рух додани табаддулоти давлатӣ, ба оташи ҷанги шаҳрвандӣ кашида шудани мамлакат, нобасомониҳои сиёсӣ, фалаҷ гардидани рукнҳои давлатдорӣ ва дигар омилҳои номатлуб падидаи маъмул хоҳад буд. Ибрози ин андешаҳо аз ҷониби банда асоси воқеӣ дорад ва ҳақиқати бебаҳс аст, ки онро бояд эътироф намоем. 

«Махсусият»-и дигар он аст, ки ин кишварҳо зери «ниқоб»-и арзишҳои демократӣ ҳамон усулҳоеро коркард, омода ва роҳандозӣ мекунанд, ки ба «ҷомаи амал пӯшидан»-и аҳдофашон мусоидат менамоянд. Дар ин сурат пурра имконпазир аст, ки манфиати давлатҳои мавриди чунин «таҷоҳум» қароргирифта, умуман ба инобат гирифта нашавад. Рӯйдодҳои охири ҷаҳони муосир, ки шиддат гирифтани бархӯрди манфиатҳо, дар шакли нав зуҳур намудани гурӯҳҳои ифротгаро ва падидаҳои дигари номатлуб аз ҷузъҳои он мебошанд, далели возеҳи ин гуфта мебошанд. 

Далелу арқоми зиёди тасдиқкунанда мавҷуданд, ки қисмати аъзами падидаҳои номатлуби ҳаёти сиёсии Шарқи Наздик, Ҷумҳурии Исломии Покистон, Ҷумҳурии Исломии Афғонистон, Яман, Украина ва дигар нуқоти олам аз «тасмимгирӣ»-ҳои кишварҳои Аврупо маншаъ гирифтаанд. 

Боиси таассуф аст, ки аксари ба ном «коршиносони мустақил» ва сиёсатмадорони мо зимни пешниҳоди шарҳу эзоҳи ин масъала ҳақиқати ҳолро доир ба демократияи Аврупо сарфи назар мекунанд. Мушоҳида намудаам, ки зимни шарҳи масъалаҳои барояшон «зарур» ин «бузургон» ҳатто нафарони марҳумро бо вуҷуди ба кишвари мо умуман рабт надоштанашон, таҳқир намуда, Муаммар Қаззовӣ ва Саддом Ҳусейнро диктатор меноманд.

 Вале имрӯз, бо гузашти вақти на он қадар зиёд, собит гашт, ки нафарони фавқуззикр ҳамон гунае, аз ҷониби «баъзе»-ҳо зикр мешавад, набуда, баръакс қурбонии сиёсат ва манфиатҳои абарқудратҳои ҷаҳон шудаанду ин мамлакатҳо (манзурам Ливия, Миср, Ироқ, Украина, Яман ва ғайра мебошанд) на шумори кишварҳои пешрафтаи демократӣ, балки рӯйхати минтақаҳои даргири оламро зиёд намуданд. 

Қисмати дигари ин «бузургон» дар хориҷи кишвар дар қиболи «чашмбандӣ»-и аврупоиҳо «муҳри хомӯшӣ ба лаб задаанд». Ба назар чунин мерасад, ки ин ашхос намедонанд, ки сохторҳои зиддахл ва ташкилоту созмонҳои аз ҷониби кишварҳои мавриди назар маблағгузоримешуда, зимни ин амали худ «як гул бидиҳему сад баҳорро бибарем»-ро шиори фаъолият қарор додаанд.

 Ё ки медонанду вонамуд мекунанд, ки намедонанд.

Дар маҷмӯъ, «махсусият»-ҳои зикршуда «муште аз хирвор» буда, ҳамватанонамонро мебояд, ки дар қиболи онҳо танҳо аз зовияи ақлу хирад хулосабарорӣ ва ё тафаккурашонро аврупоӣ кунанд...

Далер Мерганов,

 журналист

Хонданд 156

Хабари-рӯз

Календар

« Январ 2019 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

Минбари сардабир

  • ДАВоДАВ

    Масофаи роҳ бо машинае, ки 150 ҳазор доллар нарх дорад…

Нигоҳи хос

  • Баҳонаи зистан

    Мақсад доштан маънои баҳонае барои нафас гирифтанро дорад. Соли 2018…
  • МАСЛИҲАТ

    Аз дидаву шунида Салом, хонандагони гиромии ҳафтаномаи «Фараж»! Мо аз…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.