.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Ришва! Садди чинӣ дар рушди сайёҳӣ

Фев 17, 2018
Диданд: 433

Соли 2018 бо Фармони президенти кишвар дар Тоҷикистон “Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” эълон гардид. Ин далели таваҷҷуҳи хосаи ҳукумат ба ин соҳа аст. Пас масъулин ва сокинони кишвар бояд ба ин соҳа таваҷҷуҳи бештар зоҳир намоянд ва дар рушди туризм дар кишвар саҳми босазо гузоранд.

Тоҷикистон бо табиати зебо ва қуллаҳои осмонбӯсаш таваҷҷуҳи сокинони хориҷиро ҷалб намудааст. Таваҷҷуҳи бештари сайёҳони хориҷиро Бадахшон - бо унвони “Боми Ҷаҳон”, водии Зарафшон, аз ҷумла Искандаркӯл, Ҳафткӯл, Кӯли Аловиддин, шаҳраки Саразм, шаҳри Душанбе, минтақаи Хатлон ва ғайраҳо, ки дар гузашта аз ин мавзеъҳо хатсайрҳои шоҳроҳи бузурги Абрешим мегузашт, ҷалб менамоянд.
Мувофиқи маълумоти пешниҳодкардаи Кумитаи рушди сайёҳӣ, давоми соли 2017 ба Тоҷикистон 490 888 нафар шаҳрвандони хориҷӣ ворид гардидаанд, ки аз ин нишондод 430 992 нафарашон ба ҳайси сайёҳ омадаанд. Ин шумора нисбат ба соли 2016-ум 86019 нафар ё ба андозаи 24,9% зиёд мебошад. Соли 2015 ба кишвар 414 ҳазор сайёҳони хориҷӣ ворид шуда буданд, ки нисбат ба соли 2014 ду баробар зиёд буд.
Аммо на ҳамаи сайёҳони хориҷӣ аз сафари худ ба Тоҷикистон ризо ҳастанд. Қисме аз сайёҳон дар блогу видеоблогҳо ва ё саҳифаи иҷтимоияшон дар ин бора навишта, аз кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва гумрук шикоят мекунанд. Тамаъҷӯии кормандони милиса аз сайёҳони хориҷӣ дар расонаҳои хабарии ватанию хориҷӣ низ борҳо ба нашр расида буд. Ҳатто Вазорати корҳои дохилӣ 25 нафар аз кормандонашро дар пайи шикояти як сайёҳи турк ҷазо дода буд. Ин сайёҳи турк дар саҳифаи фейсбукияш навишта буд: “Агар дар Тоҷикистон ҳама ҳуҷҷатҳо дуруст ҳам бошад, маҷбуред ба милисаҳо 1-2 доллар бидиҳед... Дар роҳ ба сӯи Бадахшон, қариб ҳар соат нақлиётро кормандони БДА манъ мекарданд ва ронанда ба онҳо ришва медод”.
Навори ришва гирифтани милисаҳои тоҷик дар сомонаҳои интернетӣ, махсусан портали видеои «Ютуб» рӯз ба рӯз меафзояд.

“Норизогии сайёҳонро медонем”
Рамазон Раҳимзода, вазири корҳои дохилии Тоҷикистон дар нишасти матбуотиаш чунин гуфт: “Мо норизогии сайёҳонро аз кормандони мақомоти қудратӣ медонем, барои ин чораҳои зарурӣ андешида истодаем”. Раҳимзода боз қайд намуд, ки «имсол ҳама кӯшишамонро барои беҳтар намудани муносибати коркунони милиса бо меҳмонон ва сайёҳони хориҷӣ равона хоҳем намуд».

“Меҳмондорӣ”
Як сайёҳи хориҷии дигар дар интернет натиҷаи сафари худро ба Тоҷикистон дар шакли видеоӣ пахш намудааст. Дар навор сайёҳ мегӯяд, ки ӯро корти муҳоҷиратии Тоҷикистон хеле ҳам ба завқ овардааст, дар паси корт рекламаи кушод (аз «Мегафон») ҷойгир кардаанд. Дар давоми сабт сайёҳ ба шикоят аз кормандони милиса оғоз менамояд, ки ӯро дар роҳ дошта, бесабаб мавриди пурсиш қарор додаанд: «Маро ба милисахона бурданд, ҳама кормандон ба гирди ман ҷамъ шуданд. Ман ҳуҷҷатамро ба онҳо нишон дода гуфтам, яке аз сайёҳони машҳур ҳастам. Баъд яке аз онҳо ба ин ду милисае, ки маро оварда буданд, хитоб карда гуфт, барои чӣ ту ӯро инҷо овардӣ? Вай меҳмони кишварамон аст. Рав бародар, рав, гуфта маро ҷавоб дод. Он нафаре, ки мегуфт, ба мисли Украина ҳал намоем, гуфт: Ман дар Украина будам, милисаҳои онҷо маро дошта аз ман пул гирифта буданд...”.
Монанди ин видеоҳо дар интернет хеле зиёд ҳастанд, ки онҳоро зиёда аз садҳо, миллионҳо нафар тамошо мекунанд. Ин ба имиҷи кишвари мо таъсири манфӣ мерасонад.

«Аз ман ришва талаб намуданд»
Ҷаҳонгарди тоҷик Саид-Аҳмад Давлаҳмадов, ки зиёда аз 100 кишвари дунёро гаштааст, мегӯяд, дар давлатҳои Аврупо ӯ ба ин ҳодиса дучор наомадааст: “То имрӯз ягон корманди ҳифзи ҳуқуқи давлатҳои хориҷӣ аз ман ришва талаб накардааст. Дар Аврупо тамоман ин гап нест. Баръакс, кӯмак мерасонанд. Ин гуна зуҳурот танҳо дар давлатҳои Осиёи Миёна ва Африқо ба чашм мерасад”.
Ин ҷаҳонгард ба он назар аст, ки сабаб шароити иқтисодии паст, маоши ночизи кормандони ҳифзи ҳуқуқ аст.

Ришваситонӣ ба фарҳанги миллӣ табдил ёфтааст?
Коршинос Шокирҷон Ҳакимов оид ба масъалаи мазкур чунин нуқтаи назар дорад: “Ришваситонӣ тамоми соҳаҳои муносибатҳои ҷамъиятиро фаро гирифта, ба воқеияти фарҳанги миллии мо табдил ёфтааст. Бинобар ин, новобаста аз паёмадҳои манфии чунин падидаи номатлуб ба иқтисодиёти миллӣ ва эътибори байналмилалии Тоҷикистон баъзе кормандони ваколатдори давлатӣ бидуни водору моил намудани сайёҳони хориҷӣ ҷиҳати додани пора кори онҳоро ба анҷом намерасонанд. Вақтҳои охир содир шудани ин гуна амалу кирдорҳои ношоиста бештар дастраси воситаҳои ахбори омма мегардад”.

Аробакаш аз сайёҳ пул талаб мекунад
Ҳуқуқшинос Файзинисо Воҳидова мегӯяд, ки бархӯрди масъулин бо сайёҳони хориҷӣ дар сатҳи пасттарин қарор дорад: “Кам набуданд сайёҳони хориҷӣ, ки аз муносибати кормандони қудратӣ ва ниҳодҳои интизомӣ шикоят намудаанд ва ҳатто дар шабакаҳои интернетӣ сабти навори бархӯрд бо сайёҳон дар Тоҷикистон ба чашм мерасад. Бубинед, аз фурудгоҳ тамаъҷӯӣ оғоз мешавад, то кормандони гумрук, сарҳадбонон, милиса ва ҳатто аробакашаш аз сайёҳ пул талаб мекунанд. Борҳо бо чашми худ дидаам, ки сифати хизматрасонӣ ва бефарҳангии миллати моро дар фурудгоҳ дида, хориҷиён дар ҳайрат мемонданд. Ин ҳама дар маҷмуъ ба имиҷи давлат ва худи ниҳодҳои қудратӣ таъсири манфӣ мерасонад”.

Ҳар чашмгурусна соҳиби вазифа нагардад
Ин масъала бори аввал нест, ки матраҳ мешавад ва аз коршиносон то ҳукуматдорон тарафдори рушди сайёҳӣ ҳастанду дар ин роҳ назару пешниҳодҳои худро пешниҳод мекунанд. Соли 2018-ро «Соли рушди майёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ” эълон кардан низ ба ин мақсад аст. Аммо ба гуфтаи коршиносон, фақат эълон кардани соли сайёҳӣ ва шиорпартоӣ кам аст. Азизи Нақибзод заминаи асосии ислоҳи камбудиро дар интихоби кадрҳо медонад: “Барои пеши роҳи ин амали нанговарро гирифтан ба интихоби кадр бояд аҳамияти ҷиддӣ дод, то ҳар чашмгурусна соҳиби вазифа нагардад. Як нафар масъуле, ки андаке виҷдон дораду каме ғуруру нанги миллӣ, аз мусофиру меҳмон талабу тамаъ намекунад”.
Файзинисо Воҳидова, ҳуқуқшиноси тоҷик бар он назар аст, ки баробари интихоби кадрҳо маоши онҳоро низ бояд ба назар гирифт, то онҳо аз ҳама ҷиҳат таъмин бошанд: “Агар ба фаъолияти кормандони ниҳодҳои низомӣ дар замони шӯравӣ аҳамият диҳед, онҳо аз як қатор имтиёз бархӯрдор буданд. Барои хизматрасонии коммуналӣ, аз қабили об, барқ, андоз 50 фисад озод буданд. Маоши хуб доштанд. Дар як сол як маротиба роҳхат ба фароғатхонаҳо ройгон дода мешуданд. Нақлиёти ҷамъиятӣ барояшон ройгон буд. Имрӯз онҳо аз ҳамаи ин имтиёзҳо маҳруманд ва маоши ночиз мегиранд”.
Шокирҷон Ҳакимов бошад, пешниҳод дорад, ки барои кормандони ҳифзи ҳуқуқ курсҳо ва корҳои фаҳмондадиҳӣ ташкил карда шавад: “Барои пешгирии ришваситонӣ аз сайёҳони хориҷӣ иродаи сиёсӣ, мавриди амал қарор додани меъёрҳои марбутаи Кодекси ҷиноятӣ ва анҷоми корҳои фаҳмондадиҳӣ миёни кормандони мақомати ваколатдори давлатӣ хеле муҳиму зарур аст».

Мӯсои БОБОҲОҶӢ

Хонданд 433

УБОЛАК

Фев 10, 2018
Диданд: 367

Мо дар шаҳр зиндагӣ мекунем. Аз шаҳрӣ шуданамон ҳафт сол мешавад. Пеш дар қишлоқ иқомат доштем. Ҳамсояҳо, ки ҳаваси шаҳр карданд, мо ҳам по ба пои онҳо мондем. 

Шаҳр омада, дидем, ки касе ба касе кор надорад, ҳатто ҳамсояҳо якдигарро намешиносанд. Қишлоқ дигар аст: ҳар саҳар «қурутобгаштак» меравӣ, гову молата, ки ҳай кардӣ, дар сари пода яку дуро мебинӣ. Мардуми қишлоқ дарду ғами бисёр доранд: аз нарасидани ҳезуму кумур гап мезананд, аз қиматии барқ шиква мекунанд, онҳое, ки хӯроки чорпоёнашон тамом шудааст, аз тӯл кашидани зимистон гила пеш меоранд, аз гаронии нарху навои мағозаҳо алам мекафонанд. (Воқеан, мағоза чунон бисёр шудааст-ки... Дорою нодор ба «бизнес» машғул. Ё тавба! Хаёл мекунӣ, соҳиб сагашро намеёбад).
Хуб аст, ки дар шаҳр гоҳо ягон маърака меороянду чанд касро калла ба калла мекунанд. Гапзанию чақ-чақи бефоидаро хуш надоранд шаҳриҳо, чунки ҳама аз паси кору рӯзгор, ғами шикам дар мадди аввал меистад. Коргараш саҳар паи кор рафта, намози шом бармегардад, бекораш дар канори роҳ ё кунҷи як бино шишта, ба қавле «майда-чӯйда» мефурӯшаду рӯз мегузаронад.
Чаро шукрона накунем, ки ширинӣ ҳам дорад шаҳршинӣ! Ба умеди ҳамин шириниҳо гапи ҳамсари нозанинамро (нозанини солҳои аввали хонадоршавӣ дар назар аст) дар замин намонда, ба шаҳр кӯчидам. «Ҳеҷ чиз, ки наёфтем,- насиҳат кард ӯ,- пуфак харида дам мекунему фурӯхта рӯзамонро бе ғаму дард, бе чангу хок, бе бӯйи гову моли қишлоқ ба роҳат мегузаронем».
Дар маъракаҳои «чортан»-и шаҳр ҳамнишини марде шудем, ки қариб аз даҳанаш гап намебарояд, ба ҳадде одию хоксор, ки гӯё аз ин дунё набошад. Ҳамсояи рӯ ба рӯи мо ӯро «Бечора» ном гузошт. Ман «Мӯсичаи бегуноҳ» лақабаш мондам. Шахси чоруми маърака «Маланг» унвонаш зад. Марди олуфтаи ошёнаи дуюм, ки дар кадом идораи фарҳанги шаҳр кор мекардаасту табиати шӯх дорад, «Уболак»-аш гуфт. Хонаи Уболак дар ошёнаи нуҳуми бинои мо воқеъ будааст.
То ҳамин хабаре, ки аз шуниданаш ҳайрони зор мондем, дар бораи Уболак чизе намедонистем. Фаҳмиданиед, ки ин чӣ хабаре будааст, ки мо шунидем?
Ин хабар ба шаҳр, ба бошандагони даромадгоҳи №1-и бинои нуҳошёнаи паҳлуи тарабхона аз қишлоқ расид. Аслан хабарҳои хушу нохуш аз музофот паҳн мешаванд. Дар шаҳр, чӣ тавре шумо медонед, «касе ба касе кор надорад», ба қавли ҳамсари соҳибмаълумотам, «ҳар кас медонаду дави аспаш». Маълум шуд, ки Уболак аз ҳамон деҳаест, ки падару модари зани ман дар он ҷо иқомат доранд. Духтари холаи зани мо, ки бо ҳамсари Уболак пайванди хешӣ доштааст, гуфтааст, ки Алии хеши онҳоро, ки дар ошёнаи нуҳуми бинои назди тарабхона зиндагӣ мекард, қапидаанд. (Уболак Алӣ ном доштааст). Зани ман аввал афсӯси бисёр хӯрда, сонӣ бо чӣ гуноҳ «қапидан»-и Уболакро пурсон шудааст.
Хешдухтари зани мо ба воситаи телефони мобилӣ гӯшакӣ карда, «гап байни худамон монад» гӯён, гуфтааст, ки Алии ҳамсояи мо (яъне Уболак) бо 50 кило «доруи сафед» ба даст афтодааст. Э, офарин, қандата зан бо ҳамин дилу гурдаат Уболак! (Не! Астағфурилло. Пули «доруи сафед» дар баданат заҳр шавад Уболак-е, ту худат, як марди худмурдаи «норасид» ба ин корҳо даст мезадаӣ-ҳа??! Э, ҳаром мурӣ-е!).
Хабаррасон зани маро дилбардорӣ кардааст, ки аз ин гап «қади гарди орд» зиқ нашавад. «Дар пойи Алии хешамон хор намехалад. Мебинӣ, як ҳафта пас ҷавобаш медиҳанд. Охир бори якум нест-ку».
Одамро ҳиҷ шинохта намешудааст. Авлиётарин кас дар одамшиносӣ хато мекардааст. Алии хеши дури зани мо, ки «Уболак»-аш лақаб мондем, ба ифодаи зани ман «балои рӯйи олам будааст». Ӯ дар ошёнаи нуҳум, ба қавли ҳамсараш «намо-намо» карда мегаштааст. Муқими дигар ҷо будааст. Аслашро гирем, ҷойи зисти муқимӣ надоштааст: дар чор гӯшаи шаҳр хона харида, дар зодгоҳаш бинои сеошёнаи боҳашаммате бунёд карда будааст, ки шароити зисташ ҳазорҳо карат аз хонаҳои шаҳрӣ авлотар. Алӣ ба ғайри ҳамаи ин дову дастгоҳ дар канори дарёи Кофарниҳон дар масоҳати 6 гектар бӯстонсоро дошта, нисфи ҷангали Ромитро барои парвариши бузу гӯсфанд истифода мебурдааст. Чор аспи бузӣ, чор барзагови ҷуфтӣ доштааст. Ба тахмини хешдухтари зани ман, яъне ҳамсари Алӣ, шумораи моли майдааш ба 4 ҳазор мерасидааст. Бояд бе астағфуриллоҳ «қандаша занад» гӯем, чунки арзиш дорад. Хоксориаш як дунёст. Намедонам, гуфтан дуруст аст ё не, як хел одам дар вақташ фиси биниашро пок карда наметавонист, имрӯз фукаш дар деги осмон мерасад. Ҳавобаланд, ман-манӣ, пар-пар карда мегардад. Бо пули муфт ёфтааш даррав мошини хориҷӣ харида, ба рӯйи одамон ҳай мекунад-е. Аз гузаштааш заррае ёд намеорад. Ба милёндораш бошад, кас ҷуръати салом додан надорад. Дар даврони ошкорбаёнӣ пинҳон гӯем ҳам, бӯйи сир мехезад. Ҳамсояи мо (ҳамсояи падарӣ) дар деҳа, ба кори Уболак машғул аст. Инро як мо не, тамоми деҳа медонад. Мардум, ки донист, аз дусар гап ба боло мерасад. Мақомоти танобкаш бохабар мешаванд. Будагӣ гап, ҳақ талаб мекунанд. Албатта ӯ (ҳамсояи мо) ҳамаашро бароварда намедиҳад-ку. Пули бедарди миён, чӣ хосияте дорад, ки кам намешавад. Агар не, ҳамсояи мо ин қадар қасру кушкро бо кадом пул сохт? Ҳавобаландиашро намегӯед. Як рақам либосҳое мепӯшад, ки онҳоро аз ягон мағозаи шаҳр намеёбӣ. Сарулибосашро аз «Супермакет»-ҳои Москва мехаридааст. Рӯзе ба як ҳамсуҳбаташ гуфтааст: «Медонӣ, зеби сари ман (телпакашро дар назар дошта) чанд пул меистад?». Ва худ ҷавоб додааст: «Панҷ ҳазор доллар». Модоме «зеби сараш» чунин нарх дорад, палтои танаш понздаҳ ҳазор доллар будагист. Деҳа мактаби ҳалол надораду ин мардак сад ҳазор доллар сарф карда масҷид созонд. (Дар масҷиди бо пули ҳаром сохташуда намоз гузоштан дуруст бошад?). Масҷиди сохтаи ӯ оби гарму хунук дораду дар шафат ҳаммом. Пул ки дорад, хурду калон аз ӯ маслиҳат мепурсанд, дар маъракаҳо бологузар. Мардум тавалло мекунанд, ки раисии маҳалларо ба гардан гирад, розӣ намешавад. «Корҳои мо, ҳамдеҳаҳои азиз, ба ин саргардониҳо тӯғрӣ намеояд»,- мегӯяд бовиқор.
Дар ҷамъияти мо ин хел ҳавоидаҳанҳо кам набудаанд. Дина дар як газета хондам, ки як коркуни мақомоти абарқудрат (қудрати ин мақомот дар пулдории кормандони ӯст) як миллиону чандсаду чанд ҳазор доллари америкоии доштаашро барои рӯзи мабодо «ё аз бало ҳазар» зери девори бетонӣ пинҳон кардааст. Панҷ мошини садҳазордолларӣ ҳай мекардаасту ҳар рӯз се костуму се попӯшӣ иваз менамудааст. Инаш пӯшидатар, ки дар шаҳри Душанбе, он ҷое, ки ӯ зода шудааст, чил хонаи сеҳуҷрагию чорҳуҷрагӣ доштааст. Ҳамааш «бахайр», ҳамарӯза бо аҳли хонавода дар тарабхонаҳои овозадор ноштою хӯроки шом мехӯрдааст. Ба номи писари гаҳворагиаш дар Австрия бӯстонсаро доштааст. Дари дафтари корашро бо пой тела медодаасту бо зердастонаш урусӣ ҳарф мезадааст. (Инро ҳавобаландӣ не, кару фар мегӯянд).
«Уболак»-и мо чӣ, бечора чанд дафъае, ки бо ҳамсояҳо шиштем, ҷояш погаҳи дар, то гап напурсӣ, лаб во намекунад. Ҳиҷ ба одами «дорумашғул» монанд нест.
Дар маҳкамаҳо ба «уболак»-ҳо хуб сарукор мегирифтаанд. Ҳар миқдор пуле аз даҳонашон барояд, талаб мекардаанд. Охир, панҷ чилики панҷаашон барин медонанд, ки як грам ҳамон «доруи сафед» чанд доллар меистаду як килою даҳ килояш бо кадом нарх ба савдо меравад. Хешдухтари зани ман, ҳамсари Алӣ, зери лаб гуфтааст, ки «ин доруи бачамурда то Америка мерафтааст». Ҳо, ҳо, ҳамин қадар қадри баланд доштааст ин «бачамурда».
Хешдухтари зани ман аз қишлоқ мужда додааст, ки Алӣ, Уболаки ҳамсояи мо, сад ҳазор доллар дода «аз маҳкама ҳот баромадааст».
Акнун Уболак дигар ҳамсояи мо нест. Охир, ӯ як хона надорад-ку.

Ҷӯрабек МУЪМИН

Хонданд 367

Шахсони дорои доғи судӣ аксар вақт бо ҷойи кор таъмин намегарданд. Соҳибназарон ин мушкилро ба се омил рабт медиҳанд: кордиҳандагон ба ислоҳ шудани онҳо бовар надоранд, надоштани маълумоти олию таҷрибаи корӣ ва аз шарм ё тибқи одат ҳазар кардани маҳкумшудагону маҳбусон аз ҷомеаи муқаррарӣ. 

Сокини ноҳияи Бохтар Абдулхалил Назаров чанд сол боз бинобар наёфтани ҷойи кор эҳтиёҷоти аҳли оиларо аз ҳисоби даромади кам ва моҳдармиёни замини наздиҳавлигӣ фароҳам меорад. «Гоҳо Русия ба муҳоҷирати меҳнатӣ мерафтам. Пас аз вафоти падар, душвор шудани корёбӣ дар он кишвар ва сабабҳои дигар аз сафар худдорӣ кардам»,- афзуд вай.
- Барои пайдо кардани кор ба бисёр идораҳо сар халонидам,- мегӯяд истиқоматкунандаи шаҳри Қӯрғонтеппа Ҳайдаралӣ Мирзоев.- Мепурсиданд: "Доғи судӣ дорӣ?". Мегуфтам: "Дорам". Ҷавобам медоданд: "Кор нест!". Баҳонаи бисёр пеш меоварданд. Ноилоҷ ки мондам, ҳамроҳи фарзандонам рӯ ба замин ва пахтакорӣ овардам. Саҳми заминамонро аз хоҷагӣ гирифтем. Аммо ин фаъолияти мавсимист. Ҳозир ҳам ҷойи кори доимӣ ёфтан мехоҳам.
Ин ҳамсуҳбати мо, ки ҳанӯз соли 2013 бо моддаи 247, қисми 2 (қаллобӣ) аз озодӣ маҳрум гардида буд, бо вуҷуди ронанда ва тракторчии хуб будан муддати тӯлонӣ дар ҷустуҷӯйи кор аст.
Бар хилофи вазъи мусоҳиби аввал, Саймуҳаммад Каримов, ки то ҳукми ҳабс дар як мақоми қудратӣ кор мекард, доғи судиашро бардоштааст. Вале бо вуҷуди ин фақат пас аз чандин соли такопӯ тавонист ҷойи коре пайдо кунад, ки эҳтиёҷоти рӯзгорашро андаке қонеъ месозад. «Мехостам дар ҷойи кори қаблиям барқарор шавам, то ин ки аз он ҷо баъди 1-1,5 сол ба нафақа бароям, аммо муваффақ нашудам»,- гуфт Каримов.
Як сокини 50-солаи шаҳри Сарбанд, бо шарти ифшо накардани ному насаб гуфт, ки аз сабаби бе ҷойи кори доимӣ будан ризқу рӯзии аҳли оилаи калонашро бо заҳамоти мардикорӣ пайдо мекунад. “Як рӯз пул меёбам, як рӯз не. Дар рӯзҳои бобарор аз 10 то 50 сомонӣ кор мекунам. Чанд бор чанд ҷой коркобӣ рафтам, гуфтанд, ки кор нест”,- изофа кард ин мард.
Модари марди дигаре зимни як тамоси телефонӣ зикр кард, ки писараш бинобар надоштани шуғл ё кори доимӣ боз бо шахсони бадкирдор ошноӣ карда, оқибат бо ҷурме дубора ҳабс шуд.
Дар ҳамин ҳол, Бахтиёр Давлатов, сармутахассиси Раёсати Агентии меҳнат ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Хатлон чунин иддао кард: “Сабаби асосии кам бо ҷойи кор таъмин шудани маҳбусони собиқ дар он аст, ки бисёри онҳо муҳтоҷи ҷойи кор нестанд. Фақат бисёртар ба ҳамон маблағе, ки аз тарафи шуъбаҳои шуғли аҳолӣ пардохт мешаванд, эҳтиёҷ доранд. Масъалаи асосӣ ин аст, ки бисёр ташкилоту корхонаҳо ишғоли вазифаҳои холиро бо тариқи озмун мегузаронанд. Сабаби дигари камтар будани бо ҷойи кор таъминкунӣ мумкин ихтисос надоштани шахсони аз маҳбас озодшуда ё ки маълумоти олӣ надоштани онҳо аст. Пас аз маҳбас озод шудан як муддати муайян даркор аст, то ин ки онҳо дар байни ҷомеа бо ҷойи кор таъмин шаванд”.
Ба иттилои мусоҳиби мо, давоми нуҳ моҳи соли ҷорӣ ҳарчанд 230 шахси аз маҳбас озодшуда ба шуъбаҳои агентӣ муроҷиат кардаанд, аммо аз ин шумора ҳамагӣ нуҳ нафарашон бо ҷойи кори доимӣ таъмин карда шудаанду бас.
Гуфтанист, ки Раёсати Агентии меҳнат ва шуғли аҳолӣ дар вилояти Хатлон ҳамзамон ба маҳкумшудагони собиқ кӯмаки молӣ мерасонад, аммо дар сурате, ки худашон хоҳиш кунанд. Тибқи муқаррарот, кӯмакпулии давраи бекорӣ бояд то се дафъа на кам аз 400 сомонӣ, яъне баробар бо музди маоши ҳадди ақал пардохт гардад. Ба қавли манбаи болозикр, ин маблағҳо имсол ба 216 нафар ироа гардидааст. Аз ин шумора 16 нафарашон зан будаанд, ки ба онҳо дар ҳаҷми 2700 сомонӣ кӯмакпулӣ дода шудааст.
- Бисёр вақт маҳбусони собиқ ба мо - масъулони Шӯрои иттифоқҳои касабаи вилояти Хатлон муроҷиат мекунанд, то барои бо ҷойи кор таъмин кардани онҳо мусоидат намоем,- иброз дошт Раҳмоналӣ Давлатов, мудири бахши ҳуқуқи ин ниҳод.- Инҳо афроде ҳастанд, ки то ба маҳкама кашида шудан аъзои иттифоқҳои касаба буданд ва дар ҳама соҳаҳои тараққиёти ҷумҳурӣ кор мекарданд. Аммо новобаста ба он, ки муроҷиаткунандагон аъзои мо ҳастанд ё не, кӯшиш мекунем, то ба онҳо мадад расонем.
Ҳуқуқшиносон бар ин назаранд, ки тибқи моддаи 35-и Конститутсияи ҶТ, ҳар кас ҳуқуқ ба меҳнат дорад, ҳуқуқ дорад касбу ҳунар интихоб кунад. Дар муносибатҳои меҳнатӣ ҳама гуна маҳдудият манъ шудааст. Яъне дар робита ба кор ва меҳнат шахсро фарқгузорӣ кардан бо миллат, ҷинс, мавқеи сиёсӣ ва маҳалли истиқомат куллан манъ аст. Ин талабот дар моддаи 7-и Кодекси меҳнати ҶТ ҳам таъкид шудааст. Тибқи моддаи 210-и Кодекси иҷрои ҷазои ҷиноятии ҶТ низ маҳбус баъд аз баромадан ба озодӣ ҳуқуқ ба меҳнат дошта, метавонад дар муносибатҳои меҳнатӣ бе ягон маҳдудият иштирок кунад.
Пас, месазад, ки барои инсони ислоҳшуда ва комилҳуқуқи ҷамъият гардидани маҳкумшудагону маҳбусони собиқ муносибати фориғболона бо онҳо таҷидид назар гардад.

Зокир ҲАСАН, рӯзноманигор

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 284

Дил маъмулан се раги хунрасон дорад (дуто чап ва яке рост) ва агар ҳар кадом аз ин рагҳо ба таври ногаҳонӣ баста шаванд, инсон гирифтори сакта ё инфаркти миокард мегардад.
Сактаи миокард яке аз бемориҳои паҳнгашта дар ҳамаи кишварҳост ва онро яке аз хатарноктарин бемориҳои дил муаррифӣ мекунанд. Хатари асосии сактаи миокард он аст, ки агар қисмати дучори инфаркт гардидаро мушакаш аз байн биравад, бемор мумкин аст дучори марги ногаҳонӣ, дучори норасоии кори дил ё дучори варами шуш гардида, тангии нафас пайдо кунад. Инчунин, бемори гирифтор ба сакта мумкин дучори номуназзамиҳои гуногуни дил шавад, монанди аритмиҳои мухталифи дил ё мумкин эҳтиёҷ пайдо кунад барояш нумӯя (кардиостимулятор) ё боторӣ гузоранд, то дилаш кор кунад ва ин нумӯя ва боторейҳо харҷи бисёр зиёд доранд.
Аломати асосии сактаи миокард дарди ногаҳонӣ дар ноҳияи қафаси сина ба шумор меравад. Ин дард метавонад шадид бошад ва аз маҳали ноф то пешонӣ, ҳар ҷо ба вуҷуд ояд. Вақте беморро ба иллати дарди сина ЭКГ мекунанд, як алоиме ба нафъи сактаи миокард дар ЭКГ-и он бемор дида мешавад, ки мутахассиси пуртаҷриба метавонад онро муайян кунад.
Ба ин беморӣ бештар мардон гирифтор мегарданд. Ашхоси дорои фишори баланди хун, қанди зиёд, чарбии боло ва масрафкунандагони сигору нос ба гуруҳи хатар шомил мегарданд. Вале дар хонумҳо низ дар синни болотар сактаи миокард бо мардҳо баробар мегардад. Теъдоди гирифторони ин беморӣ, ба ҳисоби мутахассисон, тақрибан аз ҳар 1000 нафар як нафарро дар сол ташкил медиҳад. Яъне агар мо инро дар мисоли Тоҷикистон бигирем ва кулли аҳолии кишварро 8 млн нафар ҳисоб кунем, дар кишвари мо солона 8 000 нафар одам гирифтор ба сакта ё инфаркти миокард мегарданд.
Мутаассифона, тибқи оморҳои расида, ашхоси гирифтор ба сакта ё инфаркти миокард аз ҳар 100 нафарашон дар ҳамон ҳафтаи аввали беморӣ 12 нафарашон мемиранд. Аммо дар сурати табобати саривақтӣ ва дуруст ин маргу мир метавонад коҳиш пайдо кунад ва ба нисфи ин адад бирасад.
Муҳимтарин дармони сактаи миокард боз кардани раги баста ба шумор меравад. Барои боз кардани раг ду равиш вуҷуд дорад: Ё тавассути доруҳои махсус, ки онҳо хуни лахтшударо ҳал мекунанд, ки онҳоро доруҳои тромболитик меноманд ва ё мустақиман як сими бисёр нозук аз дохили лахта гузаронида, онро стентгузорӣ намоянд. Ин равиш аз равиши аввал дида, хело муассиртар қарор мегирад ва дар 95% ҳолатҳо раги басташуда боз мешавад. Дар равиши аввал бошад (бо тромболитҳо) имкони боз шудани раг 60%-ро ташкил медиҳад ва бемор дубора бояд мавриди ангиографӣ қарор дода шуда, рагаш боз карда шавад. Ин, ки чи қадар ё чанд фоизи беморони гирифтор ба сакта ё инфаркти миокард дармони дуруст мешаванд, яке аз меъёрҳои пешрафти хадамоти пизишкӣ дар кишварҳо шинохта шудааст. Ва ҳадафи тиби муосир дар кишварҳои тараққикарда расонидани ин адад ба 90% беморон мебошад.
Мутаассифона, дар пойтахти кишвари мо ҳоло системи шабакавии дармони беморони гирифтор ба сакта ё инфаркти миокард вуҷуд надорад. Дар Бемористони Ибни Сино 6 сол боз ин имкон фароҳам оварда шудааст ва дар тӯли 24 соат ва 7 рӯз дар ҳафта, ин корро барои беморон анҷом медиҳанд. Анҷоми ин кор боиси наҷоти ҷони афроди зиёде мегардад ва онҳо аз аворизи баъдии сактаи дил низ наҷот меёбанд.
Мутахассисони Бемористони Ибни Сино ба иттилои ҳамаи азизон мерасонанд, ки дар сурати дучор гардидан ба дарди сина, дар хона муаттал нашаванд ва сареҳан ба ёрии таъҷилӣ муроҷиат карда, худро ба яке аз бемористонҳо расонанд. Кормандони ёрии таъҷилӣ низ бояд беморонеро, ки дучори дарди шадид дар ноҳияи қафаси сина мегарданд, сареҳан ба бемористоне мунтақил кунанд, ки имкони боз кардани фаврии рагашонро дошта бошад. Бемористони Ибни Сино яке аз чунин муассисаҳои тиббист, ки омодагии ин корро дорад ва дар ҳамкорӣ бо табибони муҳтарами дигар муассисаҳои тиббии пойтахт, метавонанд ҷони афроди зиёдеро наҷот дода, хеле аз хонаводаҳо ва системи беҳдоштиро аз садамоти иқтисодӣ - иҷтимоии сактаи миокард наҷот диҳанд.

Хонданд 648

Хабари рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…
  • зодРӮЗ

    Андӯҳи ту, ки хуршедро падруд мегӯяд, ба андозаи ҳасрати як…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.