.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Муассисаи давлатии Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ яке аз муассисаҳои калонтарини илмию табобатӣ ва тадқиқотӣ буда, дар шаҳраки Шифокорон (Қарияи боло) дар қисмати 10 воқеъ мебошад. Ин муассисаи давлатӣ чи аз лиҳози потенсиали илмию тадқиқотӣ ва чи аз нигоҳи табобатӣ дар миқёси минтақа ва берун аз он яке аз муассисаҳои тандурустии беҳтарин шинохта шудааст.

Дар ин марказ 11 нафар докторон ва 17 нафар номзадҳои илмҳои тиб фаъолияти корӣ доранд. Дар асоси базаҳои муҷаҳҳази ин маркази табобатӣ ду кафедраи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Муассисаи давлатии баъдидипломии Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият доранд, ки дар як вақт ба беморону ниёзмандон мададу маслиҳатҳои худро арзонӣ медоранд. Ин муассисаи давлатӣ дорои 235 кати табобатӣ буда, аз ҳашт шуъба, аз қабили шуъбаи бемориҳои репродуктивӣ (30 кат), шуъбаи онкопроктоурологӣ (25 кат), шуъбаи кӯдакона (30 кат), шуъбаи кимиёдармонӣ ва ёрии полиативӣ (30 кат), шуъбаи нурдармонӣ (40 кат), шуъбаи тороко-абдоминалӣ (30 кат), шуъбаи умумӣ (30 кат) ва шуъбаи маммалогӣ ва ҷарроҳии реконструктивию барқарорсозӣ (20 кат) иборат мебошад. Қисми ташхисӣ аз шуъбаи ташхис ва табобати амбулаторӣ (дармонгоҳӣ), шуъбаи ташхиси рентгенологӣ, эндоскопӣ ва ултрасадо, озмоишгоҳи клиникию биохимиявӣ, озмоишгоҳи иммунологӣ, озмоишгоҳи бактереологӣ, шуъбаи ташхиси морфологӣ бо иммунногистохимия ва қисми ёрирасон, ки аз шуъбаи ташкилию методӣ, лобараторияи истеҳсоли маҳлулҳои тамизшуда, шуъбаи хунгузаронӣ, шуъбаи хӯрока ва шуъбаи хоҷагидорӣ иборат мебошад. Ин муассисаи давлатӣ дорои дармонгоҳи машваратӣ мебошад, ки дар як рӯз қобилияти қабул намудани зиёда аз 300 беморро дорад. Инчунин, дар дармонгоҳи машваратӣ беморон метавонанд ба табибони гӯш, гулӯ ва бинӣ, табиби бемориҳои занона, ҷарроҳони кӯдакон ва калонсолон муроҷиат намоянд. Дар марказ лабараторияи морфологӣ фаъолият менамояд, ки ин боиси осон шудани ташхисгузаронии морфологӣ гардидааст. 

Давоми нимсолаи авали соли 2017 дар дармонгоҳи марказ 6307 нафар беморонро қабул намудаанд, ки аз онҳо 3518 нафарашон бистарӣ карда шудаанд. Аз ҷамъи умумии муроҷиаткунандагон 5496 нафар муроҷиаткунанда калонсолон буда, 811 нафари боқӣ беморони хурдсол мебошанд, ки ин рақам нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 963 бемор зиёд аст. Нисбат ба нимсолаи аввали соли 2016-ум 175 бемор зиёд ба қайд гирифта шудааст. Дар муоина ва муайян намудани ташхиси беморони Маркази ҷумҳуриявии илмии саратоншиносӣ ҳиссаи шуъбаи рентгенология ва ултрасадо мавқеи муҳим дорад. Дар ин шуъба мутахассисони баланддараҷа кор мекунанд. Шуъба бо дастгоҳи рентгенӣ ва дигар лавозимоти лозимӣ барои кори пурраи он таҷҳизонида шудааст. Дар шуъба аз моҳи сентябри соли 2010 дастгоҳи маммограф фаъолият дорад, ки дар шаш моҳи соли 2017-ум 329 ташхиси маммография гузаронида шудааст. Дар шуъбаи ташхиси дарунӣ муоинаи ултрасадои узвҳо ва ташхиси эндоскопӣ гузаронида мешавад. Шуъба бо чор адад таҷҳизоти ултрасадо, гастроскоп, клоноскоп, брохоскоп таҷҳизонида шудааст.

Аз ҷумлаи беморони гирифтори бемории бадсифат, ки 1395 нафарро ташкил медиҳанд, ҷойҳои аввалро бемориҳои зерин ишғол мекунанд:

1) Саратони ғадуди ширӣ.

2) Саратони пӯст.

3) Саратони гарданаки бачадон.

4) Саратони меъда.

5) Лимфомаҳо.

6) Саратони шуш.

Дар марказ барои табобат ва ҷарроҳии дилхоҳ омос ва дигар варамҳо, ки ба категорияи бемории саратон дохил мегарданд, тамоми шароит муҳайё карда шудааст. 98,6%-и умумии табибон ва 78,2%-и кормандони миёнаи тиб дорои дараҷаҳои корманди тиб мебошанд, ки ин рақам беҳтарин дар мамлакат ба ҳисоб меравад. Аз лиҳози дараҷанокии илмии кормандон бошад, 49,4%-и табибон дараҷанокии илмиро соҳиб мебошанд, ки ин гувоҳи масъулияти баланд доштани мутахассисони ин муассисаи давлатӣ мебошад, ки аз ду нафар корманд як нафараш дараҷанокии илмиро соҳиб мебошад ва баҳри пешбурди корҳои илмию тадқиқотӣ дар ин муассисаи бонуфузи тандурустии кишвар барои бурдани корҳои илмию тадқиқотӣ ва пешгирӣ намудани бемориҳои саратонӣ дар давраҳои аввал тамоми шароитҳо муҳайё карда шудааст. Саҳми кормандони илмии ин муассиса миёни дигар чунин муассисаҳои минтақа бағоят калон буда, танҳо давоми шаш моҳи аввали соли ҷорӣ кормандони ин муассиса дар даҳҳо конфронсу семинарҳои дохилию байналмилалӣ иштирок намуда, маърӯзаҳо кардаанд.

Танҳо давоми шаш моҳи аввали соли 2017 дар марказ 2840 нафар бемор табобат ёфтааст, ки ин 74,6% иҷроиши кат-рӯзро ташкил медиҳад. Дар асоси дастовардҳои илмӣ соҳаи саратоншиносии ҷумҳурӣ ба натиҷаҳои хуби корӣ ноил гардидааст. 

Дарёфти бемории саратон дар марҳилаи аввали табобат аз 50,5 % то 71,1% афзоиш ёфта, марҳилаи чоруми табобатӣ бошад, аз 18,3% то 17,2% паст карда шудааст.

Дар натиҷаи ҳамкориҳо бо МАГАТЕ шуъбаи нурии Муассисаи давлатии илмию саратоншиносӣ пурра бо таҷҳизоти ҳозиразамон ҷиҳозонида шуда, мутахассисон барои кор кардан бо чунин таҷҳизот дар хориҷи кишвар омӯзонида шудаанд, ки дар асоси ин дастовард лоиҳаи ташкили шуъбаи табобати нурӣ дар вилояти Суғд аз тарафи МАГАТЕ ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирӣ ёфта, сохтмони он оғоз ёфт. Бо дасгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар шуъбаи кӯдакона таъмири пурраи капиталӣ гузаронида шуда, он бо таҷҳизоти нави муосир таъмин карда шуд.

Дар ҳамаи марказҳои саратоншиносӣ, ки дар ҷумҳурӣ чортоянд, дорухонаҳои махсус барои фурӯши дорувории кимиёдармонӣ ба роҳ монда шудааст. Лабараторияҳои иммунноферментӣ барои муайян кардани онкомаркерҳои бемории саратон дар ҷумҳурӣ ба роҳ монда шудааст. Базаҳои моддию техникии муассисаҳо аз ҳисоби дастрасии таҷҳизоти муосири эндоскопӣ, рентгени рақамӣ, ултрасадо барои бахши эҳё ва наҷот беҳтар кунонида шудааст. Дар амалия ҷарроҳиҳои басо мураккаб дар муассисаҳои махсусгардонидашудаи табобатӣ ворид карда шудаанд.

Сафи кормандони илмӣ дар соҳа аз ҳисоби ҳимояи рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ афзуд. Кадрҳои саратоншинос ба воситаи интернатура ва ординатураи клиникӣ дар ДДТТ ва ДТИ бо БКТТ тайёр карда мешаванд.

Дар Маркази илмии саратоншиносӣ дар натиҷаи таъмири капиталӣ ва дастрасии лавозимоти тиббӣ барои гузаронидани табобати паллиативӣ шароити хуб ташкил карда шудааст. Дар ҳамкорӣ бо ташкилоти умумиҷаҳонии тиб реестри ягонаи беморони саратон ташкил карда шудааст.

Гуфтан ба маврид аст, ки дар таърихи саратоншиносии кишвар бори аввал таҳлилҳои иммуногистохимиявӣ ба роҳ монда шуд, ки мушкили беморонро осон ва барои табобати бармаҳали бемории саратон мусоидат мекунад. Пештар аз ин беморон барои маълум намудани таҳлили иммуногистохимиявӣ ба марказҳои саратоншиносии берун аз кишвар муроҷит мекарданд, ки арзиши хидмадрасонии он дандоншикан буд. Алҳол бошад шаҳрвандон метавонанд дар Маркази саратоншиносии Ҷумҳурии Тоҷикистон бо нархи арзону дастрас таҳлили иммуногистохимиявиро гузаронанд.  

Дар асоси дастгири бевоситаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии кишвар ва махсусан бо дастгирии бевосита ва ҳаматарафаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имрӯз дар ин муассиса барои пешгирӣ, ташхис, табобат ва гузаронидани корҳои илмию тадқиқотӣ тамоми шароит муҳайё буда, дилхоҳ беморони саратон дар давраи аввали беморӣ дар ин муассиса пурра табобат карда мешаванд. Аз натиҷаи таҳлилҳо муайян карда шуд, ки дар асоси дар вақташ муроҷиат намудан ба табибон аз категорияи якуми беморӣ 99,9% ва аз категорияи дуюми беморӣ 95,7%-и беморон пурра табобат карда мешаванд. 

Дар суҳбат бо мо директори ин муассиса, доктори илми тиб Ҳусейнов Зафар Ҳабибуллоевич иброз намуд, ки «дар он комёбиҳои беназире, ки мо ноил гардидему соҳаи тандурустии кишвар басо рушду нумуъ намуд, хизмати фарзонафарзанди миллат, президенти ҷумҳурӣ муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зиёд аст. Имрӯз мо ба он дастовардҳое ноил гардидем, ки давоми 70 соли гузаштаи замони шӯравӣ онро орзу мекардем. Мо табибон бояд ҳамеша аз сарвари хирадманд ва Пешвои муаззами худ ифтихор дошта бошем».

 

Саиди ҲАЙДАР, МТЖТ,

Холмаҳмади ВАРОРУДӢ, узви ИЖТ

Хонданд 220

Номаи падари камбағал

Авг 25, 2018
Хонданд: 228

Ҳаёт аҷиб аст. Бисёр маврид моро фиреб медиҳанду дурӯғ мегӯянд. Мо, тоҷикон, гӯё ин ки ягон ҳодисае рӯй надодааст,  ба чунин тақаллубкориҳо оромона  таваққуф кардаву  хоҳони он мешавем, ки ҳамаи ин паси сар мешавад. Мабодо гапе нашавад…

Медонем, ки   моро фиреб медиҳанд, аз мо истифода мебаранд ва худи мо бе  қути лойамут мемонем. Ин ҷо ибораи дӯстдоштаи  қаҳрамони ҳикояи машҳури нависандаи рус А. П. Чехов, Беликов «Одам дар ғилоф», «Мабодо ҳодисае рӯй надиҳад» таъбири тоҷикона мегирад. Мо тангаҳои охирини худро нисор мекунем. Ба он хотир, ки шояд ягон ҳолати нобаҳангоме рӯй надиҳад. Метарсем… ё ин ки ғурури «тоҷикона» дорем. Гӯё ин , ки ҳамин хел буданаш даркор аст. Мабодо, ки…

Дар баъзе маршруткаҳои шаҳрӣ бояд як сомонию 40 дирамӣ роҳкиро диҳем.   Аммо 2 сомонӣ медиҳему бақия намепурсем. Чунин рафторамон маъмул гаштааст. ҳангоме, ки барои се- чор истгоҳ ронанда ду сомоӣ мепурсаду мусофирро дар ҳолати ногувор мемонад, тоҷики «гапдаро» сарпастӣ мекунад. Мабодо, ки…

«Экспресс»- е,  ки бояд мувофиқи қоида аз аввали  хатсайр то ба охираш, бе истгоҳ мусофиронро бурда расонад, сари ҳар 30 - 40 қадам,  барои касе ки даст афшонад, мошинро манъ кардаву боиси ба кору дарс дер мондани донишҷӯён ва дигар мизоҷон мегардад.  Ба ҷои 12 нафар, дар маршутҳои такси  14 – 20 нафарро савор мекунанд. 

Дар троллейбусу автобусҳо  ҳар як дақиқа  дар экран нархи роҳкиро навишта мешавад.  Тоҷики саховатманд 2 сомонӣ  роҳкиро карда, бақия намепурсад. Роҳкиро барои  троллейбус мувофиқи фармони ҳукумати  шаҳр 70 дирамиро ташкил медод. Мувофиrи қарорҳои баъдинаи ҳукумати шаҳри Душанбе нархи билетҳо қимат гаштанд. Ин гуна қиматгузорӣ барои нафаре, ки ҳамагӣ 700 сомон маош мегирад , воқеан вазнин аст.

Дар бисёр оилаҳо  озуқаи ниёзи аввал намерасад, вале тоҷики саховатпеша шиор мепартояд, ки «Бо 40- 50 дирам» бой шудан ғайриимкон асту «парвардигор моро барои чунин садақаву саховатҳо сипосгузорӣ хоҳад кард. Шукри худо, ки фарзандон дар Россия кор карда истодаанду моро фаромӯш нахоҳанд кард». 

Ин як тариқи «худоромкуни»- и тоҷикона аст. 

Барои хонандагони мактабу донишҷӯён, ки дар маршрутка 2 сомонӣ (ба ҷои як сомонӣ) роҳкиро медиҳанд, ин гарон аст. Донишҷӯи бечора аз машғулият қафо монда, мавриди маломати устодон қарор мегирад. Бинобар ҳамин, илоҷе надорад, ки ба троллейбус ё автобусҳои шаҳрии арзонтар ба донишгоҳ ё донишкада расад? Барои   мисол, сайрхати 7, ки мусофиронро ба ду ҷониби шаҳр, «комбинати равғанбарорӣ» ва маҳаллаи «Обшорон», - охири шаҳри Душанбе мерасонад, ғайриқаноатбахш кор мекунад. Тролейбуси рақами 9, ки дар ҳамин хатсайр ҳаракат мекунад, мувофиқи кадом як фармоне бояд, ки дар ҳамроҳӣ бо автобусҳо дар навбати якҷоя бошад, ки ин аз рӯи инсоф нест. Зеро, ки бисёр мусофирон тавассути троллейбус иҷозати бепул рафтанро доранд.  Имтиёздорон маҷбуранд, ки соатҳо чашминтизор монанд. 

Фарзандони мо – мактаббачаҳо аз мо барои «фонди мактаб» аз  20 то 60 сомонӣ, барои таъмир, барои тоза кардани атроф, барои ҳар як ид (ҳатто барои рӯзи ошиқон), барои рӯзи таваллуди  роҳбари синф пул мепурсанд. Мо илоҷе кардаву пул меёбем, ба он хотир, ки мабодо чизе нашавад. Моро ягон қуввае, ҳидоят намекунад, ки ба мактаб рафтаву аз роҳбарон пурсем, ки барои чӣ  ин тавр аст? 

Нафақахурони оддӣ дар Тоҷикистон 185 сомонӣ мегиранду ба хазиначӣ 5 сомонӣ медиҳанд. Барои чӣ? Дар ҷои фурӯши билетҳо, дар истгоҳи роҳи оҳан, дар мавриди дигар ҳуҷҷатҳои даркориро гирифтан, тоҷики саховатпешаи бечора  аз 5 то 50  сомониро «бахшиш» мекунад. Мабодо, ки ҳодисае рӯй надиҳад… 

Мансабдорон аз чунин имкониятҳо ба хубӣ истифода мебаранд. Яъне, аз ин ҷо бармеояд, ки  мо баъзе мансабдоронро худамон  порахур мекунем, ки оқибати нохуш дорад. Бинед. ки саховатпешагии тоҷикона  ба чӣ мерасонад. Ман, шахсан шоҳиди он будам, ки дар шаҳри Новосибирск, дар  мағозаи калоне, ба як харидор 5 танга,  ки таносуби тақрибан 5 дирами моро дорад, бақия дода натавонистанд. Ошубе бархест, ногуфтанӣ. Занак ба мудирияти мағоза ва ба маъмурияти шаҳрии савдо ариза бурд. Дар ниҳояти кор ба ӯ ҳам тангааш ва ҳам барои зарари маънавиаш маблағ пардохт намуданд.

Дар китоби мубораки «Қуръон» омадааст, ки боигариро эҳтиёт кунеду пулатонро ба ҳар сӯ напартоед, барои оянда ва ояндагонат чизе бимонед. Дурандеш бош. Боигарӣ, ки ёфтӣ, мувофиқи қонуни ислом ба сағираҳои бекас, бехонаҳо, муйсафедон ва ба масҷидҳо закот (хайр) деҳ. Маблағи зиёдатиатро барои сохтани купрукҳо, масҷидҳо, ки солҳо истифода мешаванд, ки садақаи якумра маҳсуб мешаванд, сарф кун  то туро як умр қабилаат ба ёд оварад. Боиси таассуф аст, ки бисёр  бойбобоҳои мо ин гуфтаҳои дини мубини исломро мавриди назар намегиранд. Афсус…

Баъзан аз худ мепурсем, ки: «Чаро дар бахшҳои телевизиони марказӣ ҳамарӯза дар бораи  эҳтиёт кардани қувваи барқ, истифода бурдани лампаҳои каммасраф, доруҳо ва масоили ин эълон пахш мекунанду ягон намоише ё барномае оиди чӣ тавр эҳтиёт кардани пул, дар бораи чӣ тавр истифода бурдани пул, мавриди надодани бақия чизе намоиш дода намешавад?». Барои чӣ чунин барномаҳое монанди «Ҳар як суматро эҳтиёт кун !»,  «Иқтисоди оилавӣ», «Ҳаққатро талаб куну зиёд мадеҳ», «Чӣ тариқ ҳаёти каммасрафро пеш бояд гирифт?» намоиш дода намешавад? Агар оинаи нилгун бештар ҳаёти аслиро нишон медод, хеле хуб мебуд. 

Ман, падарам. 

Сокини шаҳраму дар шаҳр зиндагӣ мекунам ва хизматчиам. Маошам 730 сомонӣ аст. Бояд, ки сарамро ба санг задаву ба ин моҳона зиндагиро пеш барам. Чӣ илоҷ? 

Писари калониам мегӯяд, ки «Падар, барои чӣ ман дар чунин як оилаи камбағал таваллуд шудаам?» .Ман ба ӯ чӣ ҷавоб дода метавонам? 

Дар рӯзи муҳофизатгарони Ватан ҳамон писарам  китоби «Падари бой, падари камбағал»- и Роберти Киосакиро додаву гуфт: «ҳамин китобро хону ба бойшавӣ майл кун!».  Дар ҷавоб ба ӯ гуфтам, ки ман амрикоӣ наяму муъҷизакор низ нестам. Чӣ имконияту тавоноие доштам, дар 59 соли ҳаётам  иҷро кардам. Бойигариро  тариқи ҳиллаву найранг ва фиреб меёбанд. Кам тоҷике ёфт мешавад, ки соҳибкори тоза бошад. Оиди соҳибкории тоза фақат орзу кардан мебояд.

Писарам аз пешам бо табъи нохуш рафт. Шояд ҳанӯз дарк намекунад, ки мо, тоҷикон, чӣ гуна азоби рӯҳонӣ дорем? Яке аз изолатҳои мо—ин худқурбонкунӣ, надонистани ҳараҷу мараҷи хона, беинсофона харҷ кардани  пул, исрофи бемаънӣ  аст.

Бо писарам хайрухӯш карда, худ ба худ гуфтам: «Фарзандам маро бубахш.  Шояд, ки рӯзе расаду ба як маҷрои муайян дохил гардаму яке аз падарҳои бой шавам!»

Убайдулло  РАҲИМОВ, 

рӯзноманигор

Хонданд 228

Иди қурбон иди хурсандии мардуми мусалмон аст. Пас месазад, ки дар ин рӯзи муборак нисбати ҳам меҳрубон бошем ва ҳамчунин аз ободиву оромии кишварамон андеша намоем.

 На танҳо рӯзи ид, балки ҳама вақт бояд чашмони худро аз бадиҳо ва забони худро аз қабеҳгуфторӣ нигоҳ дорем. Вақте инсон касби худро, мақсади худро дӯст медорад, ҳаман ба ҳадафи наздаш гузошта шуда мерасад. Вақте, ки инсон нафси худашро дошта метавонад, аз ҳавову ҳаваси нафсонӣ рӯ мегардонад ва муртакаби дигар гуноҳ намегардад, ҳатман назди Худо аз беҳтарин неъматҳои ҷаннат чашонида мешавад.

Паёмбар (с) дар ҳадиси муборак мефармояд, ки шаш амалеро, ки  шуморо ба ҷаннат мерасонад, доим пойдор нигоҳ доред: дуруғ нагӯед, ба ваъдаатон вафо кунед, ба амонат хиёнат накунед, аз зино ва фоҳишагӣ дурӣ  ҷӯед,  чашмонатонро аз номаҳрамон ҳифз кунед, ба нафаре зарар нарасонед.

Имрӯзҳо, бисёре аз ҷавонони мо бо воситаи компютеру телефонҳо ва дигар шабакаҳои интернетӣ бо шахсони тасодуфию фиребгар ошноӣ пайдо мекунад. Ин “ошноёни” интернетӣ гоҳо ҷавононро ё ба содир кардани ҷиноят ва ё ба дуздӣ водор мекунанд. Аксарияти онҳо оқибат душмани ватану маллати худ мегарданд. 

Ба зану духтарони худ пайваста панду насиҳатҳои Худову Расулро (с) расонед. Онҳо бояд пайравӣ аз либоси бегона накарда, либоси тоҷиконаю сатри тоҷикона дар бар дошта бошанд. 

Дар ҷомеаи имрӯзаи мо бузургтарин фоҷеа ин пайравии занон аз фарҳанги Ғарб мебошад. Онҳо либосҳои миллиро фаромӯш карда, нимлучу нимбараҳна дар кӯчаҳои шаҳр дар байни мардум бе ягон шарм гашту гузор мекунанд. Паёмбари Худо (с) мефармояд, ки “аз фитнаи дунё битарсед ва аз фитнаи занон  битарсед, чун аввалин фитнаи бани Исроил аз занҳо буд”.

Зани тоҷик бояд аз ҳар гуна кору одатҳои хато дур бошад, то дар дину имонаш халал ворид нагардад. Пеш аз ҳама бояд аз шабакаҳои интернетӣ дурӣ ҷуст, чун интернет “уқёнус” ва ё “анбӯҳест”, ки дар он “ҷонварони обӣ” ва ё “ҳайвонҳои ваҳшӣ”-и гуногун ба шикор машғуланд. Бояд ҳушёр буд, то тӯъмаи ингуна “ҷонварони обӣ” ва ё “ҳайвонҳои ваҳшӣ”-и нагардем.

Аз тарафи дигар, дар замони муосир истифода шабакаҳои интернетие, ки хусусияти иттилоотӣ доранд, ба муфиди кор аст. Аз сӯи дигар,  дар замони муосир аз интернет истифода набурдан, маънои қафо мондан аз ҷомеъаи ҷаҳонро дорад.

Ҳаминро ба инобат гирифтан даркор аст, ки аз интернет бояд оқилона истифода бурд. Аз ҳар гуна хатарҳо, ки ба ахлоқи шумо таъсири бад мерасонад, худро дур нигоҳ доред. Ба сомонаҳое, ки хусуияти  шаҳвонӣ доранд, ҳеҷ гоҳ дил мабандед, зеро ба саломатӣ ва рӯҳи шумо таъсири манфӣ мерасонад.

Дар охир бо ҳусни хотима ба кулли мардуми тоҷик ва Тоҷикистониён фарорасии Иди қурбонро муборакбод мегӯям. 

Каримов Раҳим, декани факултети филологияи Шарқи ДИТ ба номи Имоми Аъзам - Абӯҳанифа

Хонданд 159

Дар дини мубини Ислом рӯзҳои хурсандиовару мадад ба якдигар ва зиёрати якдигар хеле зиёд аст, аммо рӯзи иди саиди Фитр ва рӯзи иди Қурбон барои мусалмонон хеле машҳуру маъруф аст ва дар ин рӯзи ид чандин корҳое аст, ки ба сабаби анҷом додан дар ин рӯзи муборак, мо метавонем розигии Парвардигору бандагонашро ба даст биёрем. 

Ҳамчуноне, ки Пайғамбари гиромии ислом Муҳаммад (с) фармудаанд: «Парвардигори шумо барои шумо ду рӯзеро ихтиёр кардааст, ки он аз ҳама рӯзҳо беҳтар аст».

Мақсад аз ин ду рӯз иди саиди Фитр ва иди Қурбон, рӯзҳои хурсандӣ ва дӯстиву бародарӣ, шукронаи тинҷиву оромӣ ва амнияту ваҳдат, бахшидан аз якдигару дур кардани кинаву адоват аз дилҳо ва хусусан мадад кардан ба оилаҳои камбизоат ва ятимон аз назари ислом мебошад.  

Ҳамчуноне, ки дар Қуръони карим омадааст: «Агар шумо шукргузор бошед неъматҳоямро меафзоям» (сураи Иброҳим, ояи 7).  

Мо бояд шукронаи тамоми неъматҳоро ба ҷой биёрем то ин, ки баракати он неъматҳо зиёд шавад. Таълимоти ислом моро пайваста ба он даъват мекунад, ки дар ин рӯз кинаву кудурату душманиро аз дил дур сохта, бародаронамонро дар оғӯш гирем. Имрӯз метавонад ҳамчун рӯзи садоқат ва ваҳдату якпорчагии мо, - мусулмонон ҷашн гирифта шавад.

Шариат зидди истифода аз неъматҳо нест, вале исрофро манъ мекунад. Агар бихоҳем бифаҳмем истифодаи дуруст бо исроф чӣ фарқ дорад, кори осон аст. Масалан, дар барпо кардани маъракаҳо, оростани дастурхони идона ва ҳатто либоспӯшӣ низ баъзе одамон ба исрофкорӣ роҳ медиҳанд. 

Паёмбар (с) фармуданд: «Ин ки ҳар чи дилат бихоҳад бихӯрӣ, исроф аст». 

Ин ҳадис бар он далолат мекунад, ки вақти оростани дастурхони идона, маъракаҳои хурсандиву азодорӣ, ба меҳмонӣ рафтан, ки ҳамаи онҳо ба тановули хӯрок иртибот доранд, исроф намудан манъ мебошад. 

Нисбати истифодаи обу таом, дарахтону меваҳо ва дигар неъматҳое, ки Худованд дар ихтиёри мо гузоштааст, бо эҳтиёт бошем ва аз андозаи лозим бештар сарф накунем, зеро шояд ҳаққи дигаронро талаф намоем.

Соҳибсухане мефармояд:

Сад масҷиду сад работ обод кунӣ,

Сад бандӣ ба зар харида озод кунӣ.

Сад сол ба рӯза бошиву шаб ба намоз,

Беҳ з-он набувад як диле шод кунӣ.

Паёмбар (с) фармуданд: «Исрофкор чор нишона дорад: 1- ба корҳои ботил фахр мекунад, 2 - он чиро ки бо ҳоли ӯ муносиб нест мехӯрад, 3 - дар корҳои хайр рағбат надорад, 4 - ҳар касеро, ки ба ӯ фоида нарасонад, инкор мекунад».

Агар ҳар касе ба хотири ризоияти Худованд ҳар амалеро анҷом диҳад, Худованд аз он кирдори банда розӣ ва хушнуд мегардад. Бояд тазаккур дод, ки яке аз нишонаҳои мусалмони асил он аст, ки дар ин рӯзҳо ба дари хонаи ятимону камбизоатон рафта, қалби эшонро ба даст оварад. Зеро дар розигии ятимон раҳмати Худованд аст.

Шайх Саъди мефармоянд:

Падармурдаро соя бар сар фикан,

Ғубораш биафшону хораш бикан.

Чу бинӣ ятиме саравканда пеш,

Мадеҳ бӯса бар рӯи фарзанди хеш.

Дигар масоили воҷиботи иди саиди Қурбон қурбонӣ намудан мебошад. Пас бояд ҳар як фарди мусалмон, ки ба души ӯ анҷом додани қурбонӣ воҷиб гардидааст, шартҳои онро донад.

Ҳукми қурбонӣ

Ҳазрати Абдуллоҳ ибни Умар (р) мегӯяд: «Пайғамбар (с) баъд аз ҳиҷрати худ аз Маккаи Мукаррама то муддати даҳ сол дар Мадинаи Мунаввара зиндагӣ ба сар бурданд ва дар ин муддат ҳар сол қурбонӣ мекарданд. Донишмандони ислом мегӯянд, ки ин мудовамати Паёмбар (с) далели равшани воҷиб будани қурбонӣ ба ҳар соҳибқудрат дар кадом шаҳре, ки бошад мебошад.

Қурбонӣ ба кӣ воҷиб мешавад?

Қурбонӣ ба ҳар шахси мусулмони оқил, болиғ, муқим воҷиб мешавад. Ҳар вақт он қадар сарват дошта бошад, ки закот бар ӯ воҷиб мешавад, фарқе надорад, ки он сарват пули нақд бошад, ё зару зевар, ки дар он зиндагӣ намекунад. Он моле, ки қурбонӣ бар он воҷиб мешавад, шарт нест, ки дар он мол сол гузарад, ҳамчуноне, ки дар моли закот шарт аст.

Рӯзҳои қурбонӣ

Қурбонӣ аз ҷумлаи он ибодатҳоест, ки дар рӯзҳои муайян адо карда мешавад. Яъне 10,11,12-уми моҳи Зулҳиҷҷа, ба ғайр аз ин рӯзҳо ин ибодати бузург адо намешавад.

Албатта, дар рӯзҳои муайяншуда дар кадом рӯзе, ки қурбонӣ кард, адо меёбад, дар рӯзҳои 10,11-уми рӯзҳо бо сабабе ҷонварро рӯзона забҳ карда натавонист, онро шабона забҳ кардан ҷоиз аст. Агар чӣ беҳтар аст забҳи мол рӯзона дар забҳгоҳҳо адо карда шавад.

Шахсе, ки ба ӯ қурбонӣ воҷиб буд ва ба сабаби ғафлат дар ин рӯзҳо қурбонӣ накард, ба ӯ лозим аст, ки қимати моли қурбониро ба муҳтоҷону тангдастон садақа диҳад. Бояд донист, ки агар шахсе дар рӯзҳои қурбонӣ ба ҷойи куштани ҷонвар қимати онро садақа кунад, қурбонӣаш адо намешавад. Ҳамчуноне, ки ба рӯза гирифтан намоз адо намеёбад ва ба ҳаҷ кардан закот сокит намешавад.

Агар ба зиммаи шахсе аз соли гузашта қурбонӣ мондааст ва ҳоло мехоҳад онро адо кунад, ӯро мебояд ивази ҳар ҷонвар қимати онро ба ятимону дармондагон садақа кунад.

Шахсе, ки бо нияти қурбонӣ ҷонварро харид, вале ба тақдири илоҳӣ дар айёми қурбонӣ аз олам даргузашт. Дар ин сурат ба назар гирифта мешавад, ки шахси фавтида нодор аст ва ё молдор. Агар шахси фавтида нодор бошад, пас ба гардани ворисонаш лозим (воҷиб) аст, ки молро аз номи ӯ забҳ кунад. Ва агар молдор бошад, беҳтар аст, ки ворисонаш аз номи ӯ молро забҳ кунанд, вале воҷиб нест.

Агар бо сабабе рӯзи якуми ид, намози идро барпо накарданд дар ин сурат қурбониро бояд баъд аз заволи офтоб ба ҷо биёранд, аммо рӯзи дуввум ва сеюм пеш аз завол низ дуруст аст. 

Вақти қурбонӣ

Дар он шаҳр ва деҳаҳое, ки намози ҷумъа ва намози ид мехонанд, пеш аз намози ид қурбонӣ дуруст нест. Агар шахсе пеш аз намоз молро забҳ кард, дубора қурбонӣ кардан бар ӯ лозим аст. Албатта, дар деҳаҳои хурд, ки намози ҷумъа ва ид барпо намешавад, баъди субҳи содиқ қурбонӣ кардан дуруст аст, яъне пеш аз намози ид.

Агар шахсе дар шаҳр зиндагӣ карда, молро ба нияти қурбонӣ харида, аз барои қурбонӣ ба деҳае, ки дар он ҷо намози ид барпо намешавад, фиристад, дар ин сурат метавонад, ки ҷонварашро пеш аз намоз, баъди субҳи содиқ забҳ кунад. Агар соҳиби мол дар шаҳр монад, метавонад вакилаш пеш аз намози ид забҳи моли қурбонӣро ба ҷо орад.

Агар шахси қурбоникунанда берун аз мулки худ бошад ва хоҳад молро дар мулки аҷдодиаш забҳ кунад, дар ин сурат қурбоникунанда ва ҷонвар ҳар ду ба назар гирифта мешаванд. Яъне мол дар ҳамон рӯзе қурбонӣ карда мешавад, ки ид байини қурбонкунанда ва макони қурбонӣ муштарак бошад. Ба монанди шахсе, ки дар дигар давлат кору фаъолият карда, мехохад, ки қурбониаш дар зодгоҳаш ба ҷо оварда шавад. Дар ин сурат дар зодгоҳаш рӯзи муштарак 1-2 рӯзи ид аст. Бояд дар ин рӯзҳо молро забҳ кунад, вагарна дар рӯзи 3-юм қурбониаш дуруст намешавад, зеро дар давлате, кору фаъолият менамояд ид анҷом ёфтааст.

Моли қурбонӣ

Буз, гӯсфанд аз тарафи як нафар қурбонӣ карда мешавад, гов ва шутур аз тарафи 7-нафар, ба шарте, ки ҳама ба нияти қурбонӣ ва ризои Худо бошанд. Зарур нест, ки дар як моли калон ҳафт нафар шарик шаванд. Бархе аз мардум гумон доранд, ки агар дар як моли калон аз ҳафт нафар кам шарик шаванд, қурбониашон дуруст намешавад, ин фикри хато аст.

Ду ё се нафар якҷо шуда дар як моли калон ҳиссагузорӣ кунанд, дуруст аст. Як нафар низ метавонад аз тарафи худ як моли калонро қурбонӣ кунад. Дар ин сурат, савоби бештар мегирад.

Агар шахси қурбоникунанда дар ҷое истиқомат мекунад, ки дар он ҷо фақирону бенавоён бисёранд, дар ин сурат, метавонад ба қадри тавоноияш моли калонтар ва фарбеҳро қурбонӣ кунад.

Агар чунин набошад, пас беҳтар аст, ки молеро интихоб кунад, ки гӯшти лазиз дошта бошад. Ба ҳар ҳол, моли калон ва фарбеҳро қурбонӣ кардан мустаҳаб аст.

Синну соли моли қурбонӣ

Синну соли моли қурбониро низ дар шариат ба назар гирифтаанд. Масалан, буз, гӯсфанд ҳар навъе, ки бошад, яксола будани он лозим аст ва агар гусфанде, ки аз шашмоҳа боло бошад, валекин аз фарбеҳӣ яксола намояд, қурбонӣ кардани он дуруст аст. Гов бояд дусола ва шутур панҷсола бошад.

Ҳамчуноне, ки аз гуфтаҳои боло маълум шуд, қурбонӣ ибодате аст, ки бояд холисона аз барои ризои Худованд аҷом дода шавад. Аз ҳамин хотир, шариат солим будани молро аз ҳар айб эътибор кардааст.

Пас агар моли қурбонӣ якчашма ё тамоман кур бошад, қурбониаш дуруст нест, инчунин қурбонии моли кар, шал ва беморе, ки то ҷои қурбонӣ намерасад, дуруст нест.

Агар шохи моли қурбонӣ аз бехаш шикаста бошад, қурбониаш дуруст нест. Аммо агар аз пайдоиш шох надошта бошад ва ё шохаш на аз бех шикаста бошад, қурбонӣ кардани ин гуна мол дуруст аст.

Агар моли қурбонӣ аз пайдоиш гуш надошта бошад ва ё бештари он бурида бошад, қурбониаш дуруст нест.

Агар моли қурбонӣ касалии хориш дошта бошад, қурбонии ин гуна мол ҷоиз аст, вале агар бо сабаби ин бемориаш беҳад беҳол шуда бошад ва ё ин ки зарари хориш аз пуст ва гӯшт расида бошад, ин гуна молро қурбонӣ кардан дуруст нест.

Агар моли қурбонӣ аз таваллуд дум надошта бошад қурбониаш дуруст нест. Моле, ки дум дорад, аммо аз нисф зиёдаш бурида шудааст, низ чунин ҳукмро дорад. Дар ин масъала гӯсфанд ҳеҷ эътиборе надорад.

Молҳои ахташударо қурбонӣ кардан дуруст аст. Аз Паёмбар (с) собит аст, ки моли ахташударо забҳ кардааст. Аз ин хотир, ба забҳи моли ахташуда айбе нест, ки монеи қурбонӣ шавад.

Агар молеро ба нияти фарбеҳшавӣ ва ё ягон манфиати дигар ахта кунанд, ҷоиз аст, аммо бе ягон мақсад ва манфиат ин корро кардан ҳаром аст.

Агар шахсе аз барои қурбонӣ моле харид ва баъд маълум шуд, ки он мол дуздӣ аст, дар ин сурат қурбонии ин гуна мол дуруст нест. Агар баъд аз забҳ кардан маълум шавад, то вақте, ки соҳибаш иҷозат надод, хӯрданаш дуруст нест.

Моли девонаро қурбонӣ кардан дуруст аст, магар ин ки девонагиаш то ҳадде бошад, ки алаф чарида натавонад, дар ин сурат дуруст нест.

Агар шахсе моли солим ва беайбро ба нияти қурбонӣ харид, вале пеш аз қурбонӣ ё вақти забҳ кардан кӯр ё шал шуд, пас агар қурбоникунанда молдор (сарватманд) бошад, аз сари нав моли солим харида қурбонӣ кунад. Агар фақир бошад, ҳамон молро қурбонӣ мекунад.

Искандаршоҳ Умарзода, устоди ДИТ

Хонданд 207

Хабари-рӯз

Календар

« Ноябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.