.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ҷомеъа

Афсонаҳои «Боми ҷаҳон»

Окт 22, 2018
Хонданд: 8
Афсонаҳои  «Боми ҷаҳон»

Мо ба Помир меравем

Соат шаши субҳ аст, аммо гармии фавқуллодаи чанд ҳафтаи нимаи дуюми моҳи июл кори худро кардааст. Пойтахти кишвар аз тафси гармии чандрӯза аллакай дар субҳ гӯё аз танӯре гармии боқимондаро ба машом мерасонад. Тағирёбии иқлимаш ҳамин будагист. Солҳои пеш чунин гармиҳо қариб, ки набуданд. Аммо мо қаноатмандем. Зеро ҷое меравем, ки ҳама куҳ асту об асту насимаки сарди дарёи Омӯ моро навозиш мекунад. Фоли нек буд, ё баракати Соли рушди сайёҳӣ, ки дар гармтарин рӯзҳои тобистони имсола бо як сафари хидматии омӯзишӣ аз ҷониби Вазорати фарҳанги кишвар роҳ сӯи Бадахшони куҳӣ пеш гирифтем. 

Сафар кардан дар диёри худ дар ҳақиқат фараҳзост ва махсусан чун ба ингуна сафари тӯлонитар мебароед, эҳсос мекунед, ки Тоҷикистон ҳеҷ гоҳе кӯчак нест. Шаҳри Душанбе, ноҳияҳои Ваҳдат, Норак, Данғара, Восеъ ҳар кадом ба монанди навори сабтшуда пеши чашм ба ҷилва меоянд. Соати дувоздаҳи рӯз ба ошхонаи «Помир-Кулоб» расидем. Ронандагоне, ки ба сӯи Бадахшон ҳаракат мекунанд, гӯё иттифоқе доранд. Аксаран дар инҷо таваққуф мекунанд. Мусофироне, ки дар пойтахт барои худ нақлиёт меҷустанд, алакай дар инҷо чун шиносҳои дерин ба ҳамдигар салом медиҳанд.  Аз куфти роҳу бардошти сафар аз ҳамдигар пурсон мешаванд. Баъди таваққуфе боз ба роҳ мебароем. Акнун роҳи суӣ Шуробод пеш мегирем. Аз баландиҳои ағбаи Шуробод ҳама деҳоту манзилҳо зебо ба назар мерасанд. Поиндаштро аз баландӣ дидан аҷаб ҳаловате дорад. Ба оғуши куҳҳои давомдору тӯлонии Бадахшон ворид мешавем. Ронандаи «Старекс» Бекмуҳаммад ҷавони андаке шӯх аст. Мошинро босуръаттар меронад. Барои аввалин бор сафаркунандагон чунин суръат дар роҳҳои пурпечутоб андаке ташвишдор бошад ҳам, аммо аксарият он қадар парво надоранд. Аз нақли Бекмуҳаммад бармеояд, ки ӯ таҷрибадор аст. Ҷавон ҳам намояд, аммо ба қавли худаш бисту як сол собиқаи ронандагӣ дорад. Ба ҳар сурат тез мошин ронданаш оромии хотир нест. Зеро болои сар шахҳои пурваҳм ва поин дарёи ҳайбатнок шуморо андешаманд месозанд. 

Қиссаҳои роҳ

Роҳи Бадахшон афсункор будани табиатро ба шумо собит месозад. Теғаҳои куҳҳои баланд ва дарёи бадхашму тезсуръати Омӯ бинандаро мафтун менамоянд. Баъди фосилаҳои гуногуни роҳ ҳам аз чапу ҳам аз рост аз оғуши куҳҳои баланд аз рудҳои шӯхи куҳӣ обҳои ширмонанд ба дарёи Омӯ мерезанд. Чашмаҳои сарду гуворо бошанд дар ин роҳ як неъмати арзону фаровон аст. Дар он тарафи дарё низ зиндагӣ ҷараён дорад. Мардуми Афғонистони ҳамсоя  низ дар паи зиндагии худ овораанд. Маълум, ки дар Бадахшони Афғонистон низ ҳар як ваҷаб замини куҳистони камзамин арзиш ва онҷо ҳатман бӯи зиндагӣ дорад. Дарахтони сабзу қадафрохта, полезҳои кабудранг, гову гусолаву гусфанд, бузу хару асп ва даҳҳо ҷузъиёти деҳоти кӯҳӣ дар онҷо низ чун навори филме ба чашм мерасанд. Сафар дар оғуши куҳистони Бадахшон як асрор дорад, ки онро ҳар нафари дар онҷо буда бояд эҳсос карда бошад. Шумо ҳам аз ин ҷониб ва ҳам аз ҷониби Бадахшон чун ба сафар мебароед, фақат манзараҳои Афғонистонро мебинед. Бадахшон гӯё шуморо ба сайри ҷаҳон мебарад. Ба Чину Қирғизистону Покистон бо ин роҳҳо пайваст шудан мумкин аст. Гӯё табиати афсункор шуморо водор менамояд, ки дуриҳоро бинед. Манзили худамон дар пеши чашми худамон аст ва дар домани диёри худ қарор дорему онро ҳар замон мебинем.   Бинанда намедонад, ки ба кадоме аз ин ҷилваҳои ин гӯшаи табиати диёр нигарад. Бадахшон мулкест, ки онро гӯё дар соҳилҳои дарёи Омӯ меҷуед. Дар ҳақиқат қудрату ҳашамати Омӯ низ ба куҳҳои сарбафалаки Бадахшон бастагӣ дорад. Он обҳои шаффову ширине ки аз дилу синаи куҳҳо метаровад, гӯё иродаи аз макони худ рафтанро надоранд. Ҳамин аст, ки чун ба Омӯ мерезанд, гилолуду тираранг мешаванд. Бегоҳирӯзӣ муқобили ин дарё ба сӯи Хоруғ ҳаракат кардан даҳшату ваҳшати ин дарёро нишон медиҳад. Акси офтоб дар мавҷҳои хурушону босуръати ин дарё ба чашм зада, ба дил ваҳмеро ҷо мекунанд. Махсусан дар ҷойҳое, ки харсангҳои бузург қарор доранд, бархурдани мавҷҳои саркаш ҳашамати онро нишон медиҳанд. Аммо Бекмуҳаммад бепарво мошин меронад. Барои ӯ ин ҳама шояд як чизи муқарарӣ бошад. Охир дар як ҳафта 2-3 маротиба бо ин роҳ меояду меравад.  

Дарвозу Ванҷ паси сар гардид. Собиқ Девдараю имрӯз Гулдара акнун тобеи инсон гаштааст. Бо тасмиму талошҳои бевоситаи Пешвои миллат ин роҳ имрӯз ба роҳи ҳаёт табдил ёфтааст. Ба истилоҳ «Дулан»-ҳои дарози боркаш дар синаи куҳҳо хазида-хазида ба ин тарафу он тараф ҳаракат менамоянд. Чанд ҷо таваққуфи кутоҳ доштем. Зардолуву гелос себу нок ва дигар анвои меваҳоро алакай дар сари роҳҳо чашидан мумкин аст. Ҳатто аҷиб буд, ки дар ҳудуди ноҳияи Дарвоз анҷири маҳаллиро медидем. Обҳои зулоли чашмаҳои Бадахшонро нӯшидан ҳузури ҷон аст. Аз ҳавои сарду салқини кӯҳистон бо фараҳ нафас мекашеду шукронаи неъматҳо менамоед. 

Аҷобати сафари роҳи кӯҳӣ хеле зиёд буд. Муҳимтарину ҷолибтарин мушоҳида ин ба чашм расидани сайёҳони хориҷие буд, ки дучархасавор пеш мераванд. Назар ба қавли Бекмуҳаммад онҳо имсол хеле зиёд шудаанд. Онҳо бештар ҷуфт-ҷуфт ба назар мерасиданд. Дар баъзе мавридҳо панҷ-шаш нафарӣ равон будани онҳоро низ медидем. Аз мушоҳидаи онҳо нахустин хулоса он аст, ки кишвари мо тинҷу осуда аст ва онро ҷаҳониён чун як минтақаи амну сайёҳӣ пазируфтаанд. Гоҳе аз тирезаи мошин ба онҳо менигарем, ки хандону хушҳол дастафшонӣ мекунанд. Дар мавзеъҳои тамошобоби ҷаззоб онҳо таваққуф намуда, табиати моро наззора мекунанд. Дар баъзе ошхонаҳои куҳии камодам бо онҳо якҷоя хурок тановул менамоем. Касоне, ки каму беш забони англисиро медонанд, бо онҳо ҳамсӯҳбат мешаванд. Онҳо бештар аз Аврупову Амрико мебошанд. Тавре аз баъзе сӯҳбатҳо фаҳмидем, онҳо аз Италияву Белгия, Украинаву Литва, Фаронсаву Олмон, Испанияву Юнон будаанд, ки бо мақсади сайру сайёҳӣ ба кишвари мо омадаанд. 

Инҷо Бадахшон аст

Сафари мо дар тамоми навоҳии ВМКБ ҷараён дошт. Мақсади мо тавре дар оғоз ишора гардид, шиносии кутоҳ бо вазъи матуботи маҳаллии ин навоҳӣ ба ҳисоб мерафт. Аммо бо истифода аз фурсатҳо мо аз лаззати тамошоҳо бенасиб набудем. Баъди як рӯзи дар ноҳияи Рушон будан, ба шаҳри Хоруғ омадем. Сафари тақрибан яксоатаи мо то Хоруғ дар субҳи босафои кӯҳистон роҳатафзо буд. Ҳамаҷое, ки деҳаву манзили зисти одамон аст, сабзу хуррам мебошанд. Инро мо дар қиёс бо навоҳии қисмати ҷануби кишвар мегӯем, ки аксаран аз тафси гармои тобистон ҳама зарду хазоннамо мебошанд. Аммо инҷо олами дигари диёри мост. Сари роҳҳо бештар дарахтони ар-ар ба назар мерасанд. Гирди заминҳои ҷо-ҷо корам аз санг ҳандақпечанд. Касе юнучқа медаравад, касе ба хишоваи замин машғул аст ва сеюмӣ ба обмониву дигар корҳои кишоварзӣ банд мебошад. 

Дар Хоруғ дар меҳмонхонаи «Дое Назарбайр» ҷойгир шудем. Амаки Алиназар соҳиби ин меҳмонхона аст ва марди хандону кушодачеҳра аст. Ӯ мегӯяд, ки тақлидкорӣ карда номи ғарбиёна наҷустааст ва меҳмонхонаро ба номи падараш гузоштааст. Дое Назарбайр маънии амаки Назарбойро доштааст. Дар корвонсарои ӯ ба ғайр аз меҳмонони дохилӣ чанд нафар меҳмонони хориҷӣ низ буданд. Махсусан марду зани тақрибан 50-60 сола бо мо зуд унс гирифтанд. Дар субҳонаву хуроки шом бо ҳамдигар салом дода, дар ошхона менишастем. Хоруғро шаҳри тангу хурд номидан чандон дуруст нест. Дар домани соҳили дарёҳо шаҳри зебову диққатрабоест. Агар он шабу рӯз дар Душанбе гармии ҳаво то 40-43 дараҷа расад, инҷо дар бораи гармӣ қариб, ки фикр намекунед. Чунин ба назар мерасад, ки Хоруғ шаҳри сайёҳист. Меҳмонон бештар ин шаҳҳро пур сохтаанд. Зуд-зуд ба чашм меҳмонхонаҳои замонавии хурде ба назар мерасанд, ки барои қабули меҳмонон омода шудаанд. Аз рӯи гуфти амаки Алиназар шумораи меҳмонони хориҷӣ имсол ба маротиб афзудааст.

Шуғнон ва Чашмаи Носир

Ноҳияи Шуғнон аз маркази вилояи чандон дур нест. Ним соат кифоя аст, ки ба онҷо расида равед. Биноҳои маъмурии ҳукумати ноҳия дар ҷои баландӣ воқеъ гардидааст. Ҷолибтарин хусусияти ин ноҳия он аст, ки аз баландӣ озодонаву бидуни монеа манзараҳои куҳистони Афғонистонро  мебинед. Он тарафи Омӯ низ сабзу муаттар ба назар мерасад. Аз маркази ноҳия пиёда то Чашмаи Носири Хусрав омадем. Дар бораи ин чашма хеле зиёд шунидаву хондаем. Шеъри маълуми М.Миршакар васфи ин чашмаи афсонавиро дар пояи баланд қарор додааст. Бисмилои кор гуфта нахуст аз оби чашмаи овозадор нӯшидем. Болотар низ аз ин чашма об нушидан мумкин будааст. Чашма дар пояи куҳ қарор дорад. Зери сояи дарахт дар чанд санг бо ҳуруфи арабӣ чизе навишта шудааст ва онро ҳар як зиёратчӣ тавоф карда баъдан об менӯшад. Дар муддати ним соате ки онҷо қарор доштем, даҳҳо нафар об менушиданду он сангҳоро тавоф менамуданд. Ба осорхонаи хурде, ки дар инҷо амал мекунад, даро баро зиёд буд. Тақрибан 20-30 нафар кудакони аз чор то шашсола дар дохили осорхона бо мураббиҳояшон кадом як саҳначааи худро омода мекарданд. Намоишномаеро низ тамошо карданду баъд ба гирди чашмаи муқаддас омаданд. Мо низ осорхонаро дидем ва саҳначаеро, ки аз рӯи ривоятҳо сохта шудааст, тариқи монитор тамошо кардем. Харитаи сафарҳои шайх Носири Хусрав, китобҳои ин адибу мутафаккири шинохта ва чанд экспонати дигар ба ҳар як бинанда тааассуроти хосро бахшида метавонанд. Дар Шуғнон дар хонаи яке аз шогирдон меҳмон шудем ва аз наздик ба расму таомули мардум, хӯрокҳои миллии онҳо ва фарҳангу санъати хонасозиву ороишот шинос гардидем. Соҳиби хона, ки Ширин ном дошт, моро ба як нуқтае бурд, ки гӯё замоне аз онҷо Мир Саид Алли Ҳамадонӣ гузар карда бошад. 

Роштқалъа низ зебост!

Ноҳияи Роштқалъа аз маркази Хоруғ дар масофаи 40-50 километр ҷойгир аст. Рӯзи дигар субҳҳангом ба ҷониби Роштқалъа роҳ пеш гирифтем. Ба назари мо чунин намуд, ки ин ноҳия заминҳои бештар дорад. Зеро қад-қади роҳ деҳаҳои зиёде ба назар мерасанд. Ба ҷамоати ба номи Мирсаид Миршакар расида, ба бинои он сар халондем. Ҳавои бино салқину сарду форам аст ва аз оғуши кӯҳҳо насими фораме бо бӯи гиёҳҳову алафҳои сабзи табиӣ ба машом мерасад. Табиат худ гӯё кондитсионер аст. Ҷурғоти Роштқалъа ба қаймокҳои Душанбе монанд аст. Зардолуву гелосҳои тутҳои бомазаи Роштқалъа тамъи ширине доранд.  Ватану диёри ин шоири маҳбуби кудакон хеле зебову диданӣ буд. Боз ҳам ҳамон гапи кӯҳна, ки дар чунин табиат шоир нашудан аз рӯи инсоф нест.  

Ишкошим дуртар ва ҳам пурафсун аст

Сафар ба ноҳияи Ишкошим андаке душворӣ доштааст. Ин ноҳия аз маркази вилоят дар масофаи 110 киломиетр воқеъ гардидаст ва нақлиёт ба онҷо камтар меравад. Баъди соати интизориҳо савори мошини сабукрави ҷопонӣ ба ноҳияи Ишкошим раҳсипор гардидем. Мошинҳои ҷопонӣ гӯё дар ин роҳҳо қулай ва муносиб будаанд. Ронанда Ҷамшед ном дошта, тақрибан марди 50-55 солае буд, ки соҳиби ҷаҳонбинии васеъ аст. Ӯ дар кадом ташкилоти байналхалқӣ замоне панҷ сол ба сифати ронанда кор карда будааст. Дар онҷо забони англисиро омӯхтааст. Ин забондонии Ҷамшед ба мо кор дод. Зеро ҳамсафари мо дар мошини он кас марду зани италиявие буданд, ки чун сайёҳ ба ноҳияи Ишкошиму Мурғоб қасди сафар доштаанд. Ҷамшед бо онҳо аз ҳар хусус саволҳо медод. Аз касбу кори онҳо ва таассуроти сафар пурсон мегардид. Онҳо низ аз мо баъзе чизҳоро мепурсиданд. Масалан дар бораи забон ва баъзе анъанаҳои мардуми кӯҳистон донистан мехостанд. Баъди Гармчашма ба чашмаи Нарзан расидем. Ду қадам онтарафтар дарёи шитобон қарор дорад. Ана обу мана об. Оби газноки қиматеро ки табобатӣ гуфта дар пойтахт ба шумо мефурушанд, дар назди ин об ҳеҷ арзише надорад. Сард, хуштамъ ва  хеле гуворо аст. Ҳар як мошини дар роҳи Ишкошим ҳаракаткунанда ҳатман дар назди он таваққуф менамояд. Мусофирон аз чашмаи Нарзан об менушанд ва бо худ дар зарфҳо об мегиранд. Дар ин роҳ аз ҳама бештар сайёҳони хориҷиро дидан мумкин аст, ки велосипедсавор ба боло ҳаракат кардан мехоҳанд. Назар ба қавли Ҷамшеди ронанда бештари онҳо ба чашмаи Бибифотимаи Заҳро рафтан мехоҳанд. Ишкошим ноҳияи баландкӯҳ мебошад. Ин ноҳия низ дар рӯ ба рӯи Афғонистон қарор дорад. Баъди нисфирӯзӣ шамоли аҷибе дар ин ноҳия ба вазидан медарояд. Касе асрори ин шамоли ногаҳониро гуфта наметавонад ва онро низ чун як неъмати табиат медонанд. Шаб тиреза кушода буд. Ҳис мекунед, ки ҳаво сард аст ва маҷбур мешавед, ки кӯрпаро ба рӯи худ гиред. Охири моҳи июл аст, аммо зардолӯ дар шохаи ниҳолҳо ҳанӯз сабз аст. Ҷо-ҷо заминҳои ғалла ба назар мерасанд, ки ғаллазорони моҳи апрели вилояти Хатлонро мемонад. Кучаҳои маркази ноҳия пур аз оби чашмаҳои кӯҳӣ аст. 

Дил мехоҳад…

Дил мехоҳад, ки дар Бадахшон таваққуфи тӯлонӣ дошта бошед. Аммо зиндагист, ки боз ба сӯи хонаҳои худ роҳ пеш мегиред. Таассуроти мо аз ин сафар зиёд аст ва наметавон он ҳамаро дар чанд саҳифа баён кард. Бадахшиҳо мардумони пурмуҳаббату бомаданият ба назар мерасанд. Кучаву роҳҳову биноҳои худро дар ҳолати тоза нигоҳ медоранд. Меҳмондӯстанд ва дили танг надоранд.  Як мушоҳида он буд, ки хурду бузург дар ин гушаи кӯҳсор забони англисиро меомӯзанд. Охир ин бесабаб нест. Шумораи сайёҳони хориҷӣ ба ин минтақа торафт меафзояд ва наметавон, ки бо имову ишора ҳама матлабро фаҳмида гирифт. Аз мушоҳидаҳои чандрӯза аз Бадахшони кӯҳсор танҳо як хулоса аст: Ин гӯшаи зебои Тоҷикистон алакай чун як минтақаи сайёҳӣ нуфуз пайдо кардааст ва барои ҳар як меҳмони дохиливу хориҷӣ ин мавзеъ барои сайру сайёҳат меарзад. Зеро Бадахшон бо осмонбӯс будани қуллаҳои худ ин сайри ҷаҳон аст.

Мурод Муродӣ,

Бахтиёри Қутбиддин

Хонданд 8
Бежан Файзуллоев - Ораши тоҷик

Бежан Файзуллоев, тирвари ҷавони тоҷик дар Бозиҳои III тобистонаи олимпии наврасон, ки  дар шаҳри Буэнос-Айреси Аргентина баргузор гардид, соҳиби медали нуқра шуд. Бежан Файзуллоев медали мазкурро 12 октябр дар тирандозӣ аз таппонча ба масофаи 10 метр, дар ҳайати дастаи омехта, ҳамроҳ бо варзишгардухтари ҳиндӣ Ману Бҳакер ба даст овард. 

Ду рӯз пеш аз ин, яъне 10 октябр медали нахустинро бо ишғоли ҷойи сеюм Сулаймони Ҷамшед дар мусобиқаи ҷудо дар рақобатҳои дастаӣ дар ҳайати тими омехта бо номи «Рио-де-Жанейро» ҳамроҳ бо якнафарӣ варзишгарон аз Косово, Туркманистон, Алҷазоир, Словения, Қирғизистон, Русия ва Бурунди ба даст оварда буд. 

Бояд гуфт, ки дар мусобиқоти мазкур аз рӯи барномаи Бозиҳои III тобистонаи олимпии наврасон ҳудуди 4000 варзишгари синашон аз 15 то 18-сола аз 206 кишвари ҷаҳон оид ба 32 намуди варзиш барои 241 маҷмӯи медалҳо то рӯзи 18-уми октябр мубориза мебаранд.

Ин комёбии тирвари беҳамтои тоҷик Бежан Файзуллоевро метавон таърихӣ унвон кард, зеро дар ин намуди варзиш дастоварди назаррасро намояндагони кишвари мо то ҳанӯз моли худ накарда буданд. Дар чунин як мусобиқоти бузург, ки миёни 206 давлати ҷаҳон баргузор гашта, дар он наздик ба 4000 варзишгарон ширкат варзиданд, ба даст овардани медали нуқра боиси ифтихори Тоҷикистон ва кулли Тоҷикистониён аст. Зеро новобаста ба он, ки чунин медалро варзишгарон дар ҳайати дастаи омехта ба даст меоранд, дар он ҳангоми супоридани медал номи Ҷумҳурии Тоҷикистон эълон карда шуд ва медали нуқра низ ба номи шаҳрванди Тоҷикистон ва Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт гардид. Чунин дастовард боиси таҳсин аст ва бояд Бежан Файзуллоев ва Сулаймони Ҷамшед аз тарафи Кумитаи кор бо ҷавонон ва варзиши назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон қадрдонӣ гарданд. Зеро чунин муваффақият воқеан сазовори қадрдонӣ аст ва умедворем ин дуқаҳрамон  аз тарафи Кумитаи мазкур ба таври густурда истиқбол гирифта мешаванд.

ТВ «Варзиш» ин дастоварди Бежан Файзуллоевро ба қаҳрамони асотирии «Шоҳнома» и безаволи Абулқосим Фирдавсӣ Ораш монанд карда, ӯро «Ораши навхестаи тоҷик» номид, ки ин беҳуда нест. Чунки ин дастоварди Бежан  иштиёқу муҳаббатро ба ин риштаи варзиш на танҳо дар миёни ҳамсолонаш, балки дар байни намояндагони қишрҳои гуногуни ҷомеа бармеангезад. Умедворем Бежан дар оилипиадаҳои оянда аз Ораши афсонавӣ ба Ораши воқеӣ табдил ёфта, парчами Тоҷикистонро  дар минбарҳои олимпӣ баланд мебардорад ва обрӯву нуфузи Тоҷикистонро дар риштаи тирандозӣ боз ҳам баланд мебардорад. 

Медали олимпиро ба Бежан Файзуллоев табрик мегӯем!

Фарзона Камолова, «Фараж»

Хонданд 4
Душанбе: РОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ БОЯД СОХТ

Чанд рӯз пеш кандани асфалту бетони роҳи мошингард дар маҳаллаи 102-юми шаҳри Душанбе оғоз шуд. Роҳи мазкур аз пули маҳаллаи 82-юм то дарвозаи ғарбии пойтахт азнавсозӣ мешавад. Дар ҳамин қитъаи роҳ  - серодамтарин масир назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва бинои нави сенздаҳошёна дар назди кӯчаи Нусратулло Махсум, бинои №103 мебошад. 

Ҳамарӯза ин роҳи мошингардро даҳҳо ҳазор нафар убур мекунанд. Қаблан то кандани  роҳи мазкур, ки аз 4 масир, аз ҷумла, ду роҳи нақлиёти ҷамъиятӣ иборат буд, роҳгузарон бо азобе байни ин роҳҳо истода, кӯчаро мегузаштанд. Акнун, ки бо кандани 2 роҳ ҳаракати нақлиёт дутарафа шудааст, убури кӯча хеле хатарнок мебошад: На ҳамеша ронандаҳо ба пиёдагардон роҳ медиҳанд. 

Бояд гуфт, ки аз ин роҳ ҳамарӯза ҳудуди 4 ҳазор нафар донишҷӯёну омӯзгорони Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода, беш аз 2 ҳазор нафар шогирдону муаллимони мактаби таҳсилоти умумии № 89 ва беш аз ҳазор нафар волидону тарбиягирандагони 3 боғчаи кӯдакони маҳалла ҷонашонро ба хатар гузошта, мегузаранд. Боз қариб ҳамин қадар аҳолии маҳалла ҳар рӯз ин роҳро убур мекунанд. Бо кушода шудани роҳ дар маҳаллаи 82-юм ва азнавсозии масир шумораи нақлиёти автомобилӣ дар ин кӯча ба маротиб меафзояд ва убур кардани он аз ҷониби пиёдагардон хеле мушкил ва хатарнок хоҳад буд.  Дар ҳамин росто барои минбаъд осон шудани ҳаракати нақлиёт ва бехатарии шаҳрвандон пешниҳоде дорам: 

Дар ҳамин қитъаи роҳ, яъне дар шимол – назди тарабхонаи «Шаҳриёр» ва дар ҷануб - бинои нави 13-ошёна гузаргоҳи зеризаминӣ сохта шавад.  Албатта, Ҳукумати шаҳри Душанбе барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ маблағ надорад ва шояд дар лоиҳаи таҷдиди роҳи мошингард аз назди ҶСК «Барқи тоҷик» то дарвозаи ғарбӣ низ чунин маблағ пешниҳод нашудааст. Вале роҳи дигари ҳалли ин масъала ҳаст. Ҳукумати пойтахт барои сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ метавонад соҳибкоронро ҷалб бикунад. 

Масалан, соҳибкоре (ё чанд нафар), ки масъули сохтани гузаргоҳи зеризамиӣ мешавад, дар дохили он барои худ якчанд мағоза, ошхона ё коргоҳи дигари хизматрасонӣ низ месозад ва аз ин даромад гирифта, маблағи масрафкардаашро мебарорад. 

Албатта, пешакӣ бо соҳибкор дар бораи озод кардан аз андози ҷорӣ дар сохтмони роҳи зеризаминӣ ва минбаъд ба муҳлати муайян озод кардани мағозаву коргоҳҳои хизматрасонии зери роҳ аз андоз ба мувофиқа расидан лозим аст. 

Дар ин ҳол, боварӣ ҳаст, ки соҳибкорон ба ин амали нек ва хайр даст мезананд ва дар ободии пойтахт саҳм мегиранд.  Бояд гуфт, ки ҳоло дар пойтахт, махсусан, дар ҷойҳои серодам барои сохтани мағоза ва коргоҳҳои хизмати маишӣ замини холӣ нест. Бинобар ин, ғолибан соҳибкорон бо шарти зикршуда ба сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ розӣ хоҳанд буд. 

Қобили зикр аст, ки пешниҳод оид ба сохтани роҳи зеризаминӣ барои пиёдагардон ҳатмӣ ва саривақтӣ аст. Зеро дар ояндаи наздик бо афзоиши нақлиёти автомобилӣ ва пиёдагардон хоҳ - нохоҳ ин масъала ба миён меояд. Он вақт роҳи мошингардро аз нав кандан лозим мешавад. Ҳоло ки роҳи мошингард қисман баставу азнавсозӣ шуда истодааст, сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ нисбатан камхарҷ хоҳад буд.  

Тӯли ду сол аст, ки мо - сокинони пойтахт  ободкориву созандагии раиси шаҳри Душанбе, муҳтарам Рустами Эмомалиро  бо чашми сар мебинем ва ифтихор мекунем, ки Душанбеи мо ободу зебо шуда истодааст. Бовар дорам, ки пешниҳоди банда оид ба сохтани гузаргоҳи зеризаминӣ дар маҳаллаи 102-юм шаҳрамонро боз ҳам зебо ва сокинонашро бехатар аз нақлиёти автомобилӣ мегардонад.

Ҷовид Муқим, 

журналист

Хонданд 52

САРГУЗАШТИ ЗОҒ ВА УҚОБ

Окт 06, 2018
Хонданд: 174
САРГУЗАШТИ ЗОҒ ВА УҚОБ

Уқобе  бо зоғе хонадор шуд. Ҳарчанд ки хонадоршавиашон тасодуфӣ буд ба ҳар ҳол бо ҳам зиндагии навро оғоз намуданд. Модазоғ, ки бо зиндагии зоғона одат карда буду баланд парвоз кардан наметавонист кӯшиш мекард ҳамболи уқоб бошаду худро аз дигар зоғон баланд гирад. 

Аз як сӯ нафасаш тангӣ мекард ва аз дигар сӯ фикри кабӯтаре, ки то ин дам бо ӯ ишқу муҳаббат дошт азияташ медод.  Ӯ ошиқи деринаи кабӯтар шуда буд. Кабӯтар, ки дар тӯли каме вақт бо ӯ  изҳори муҳаббат мекард боре бо раҳнамоии модазоғ, ки  хост ба боғи васл расад дар роҳ  ҳадафи тири душманон гардидаву шаҳид шуда буд. Зоғ аз ин воқеа муддате худро нороҳат ҳис мекарду шабу рӯз сурати зебои кабӯтарро дар бағал гирифтаву оби дида мерехт. Дар чунин лаҳзаҳои мушкили зоғ  боре гузори уқоб аз назди ҳавлии зоғ афтиду аз дидани  зоғе, ки дар даст сурати зебои кабӯтар гиря мекард, дар тааҷҷуб афтод. Дилаш ба ҳоли зоғ сӯхт ва аз наздикони зоғ сабаби гиряи ӯро пурсон шуд. Чун аз наздикони зоғ қиссаи ошиқии зоғу кабӯтар, таърифи ақли расо ва зебопарастии зоғро шунид  ба ӯ мафтун шуд. Уқоби муҷаррад ва бехабар аз ишқу муҳаббат ба зоғ дил бохт ва ба ӯ изҳори муҳаббат намуд. Муддате зоғ аз таклифи уқоб худдорӣ кард ва худро вафодори ҳамон кабӯтар нишон медоду гӯё то дами марг ба ёди ӯ зистанро пешаи худ мегуфт. Уқоб бошад аз қавли худ барнамегашт, зеро ба устуворӣ ва далериву шуҷоатмандӣ одат карда буд. Ӯ оҳиста- оҳиста дили зоғро ба худ нарм намуд ва ҳарду хонадор шуданд.   Ҳамин тавр зоғ ба хонаи уқоб кӯчида омаду зиндагии якҷояи онҳо шурӯъ шуд. 

Уқоб дар фарози кӯҳҳои сарбаланду  паҳнои даштҳои васеъ парвоз мекард ва сайдҳои гуногунро, ки ба чанголаш меафтиданд, ба хона меовард. Зоғи хонашин ба зиндагии уқоб одат карда наметавонист, вале маҷбур мешуд тоқат кунад. Дар набудани уқоб зоғ ба маҳаллаи зоғон бармегашт ва гоҳе худро малика ва гоҳе шаҳбонуи давр ҳисобида бо ҳамҷинсони худ ғуруромез муносибат мекард. Ӯ рӯзи дароз бо  зоғон рафтуо менамуду бегоҳ ҳангоми баргаштани уқоб аз шикор дар остона нишаста, омадани уқобро мунтазир мешуд.  Чашмони аз оби лой ва поруолудаи зоғ дар назари уқоб  чунон менамуд, ки гӯё зоғ аз гиря варам карда бошад. Ӯ зоғро ба канор мегирифт ва дили ӯро тасаллӣ медод то бори дигар дар раҳи ӯ  ин қадар интизорӣ накашад ва ба  назди хешу ақрабои худ рафтаву каме хушҳол бошад. Зоғ аз нармдилӣ ва ишқи беандозаи уқоб истифода мекард. Дар набудани уқоб  рафтуои модазоғ ба маҳаллаи зоғон зиёд шудан гирифт ва қар-қари ҳамҷинсону ғайбату дилсиёҳӣ ба омӯзиши дарси рафтору кирдори уқобонаи  ӯ халал мерасонд. Кор ба ҷое расид, ки зоғ бо забони худ ба уқоб ҳарф мезад, уқобро баланд парвоз кардан намегузошт, чунки аз парвози шавҳараш бо уқобони дигар рашку ҳасад мебурд. Дар мурури замон уқоб аз насиҳатҳои пайвастаи занаш дилгир шуда ба хона дер-дер меомадагӣ шуд. Илоҷи аз дастони занаш раҳо шудан барояш мушкил буд, зеро аллакай дар ин асно онҳо соҳиби як фарзанд шуда буданд. Фарзанди онҳо ба уқоб хело монандӣ дошт. Пару бол ва чеҳраи уқобонаи он бо як дидан аз фарзанди уқоб буданаш дарак медод. Аммо падараш, ки ҳамеша дар шикору таъмини хӯроки онҳо саргардон буд, он бо тарбияи модараш ба воя мерасид ва хислати зоғона дар дили уқоббача ҷой гирифта буд.  Зоғ уқобро дар чашми фарзанд хело бад нишон медод. Ва боре баҳонаи ба дигар уқоб ишқварзии ӯро пеш оварду  қаҳр карда  ба маҳаллаи зоғон  рафт. Ӯ фикр мекард уқобро бо ин восита ба фармони худ медарорад. Уқоб низ аз вайроншавии оилааш метарсиду ба назди зоғ рафта ӯро ба баргаштан даъват кард. Ҳарчанд модазоғ дар дил мехост баргардад, аммо аз рӯи одат нозу нуз кардаву барнамегашт. Дар ниҳоят зоғ ва уқоб забон як карда натавонистанд ва ишқу муҳаббаташон ба поён расид. Рӯзе уқоб ба ҷойи дур сафар кард ва ба хона дигар барнагашт. 

Модазоғ сурати кабӯтарро, ки бо худ нигоҳ медошту борҳо дар назди уқоб аз садоқату вафодории ӯ ёдовар мешуд, дубора ба оғӯш гирифту намедонист ба ёди кабӯтар ё уқоб гиря кунад ба хаёл мерафт. Рӯзҳои гузашта ва дунёи бо кабӯтару уқоб буданаш дар сараш чарх мезаданд. Ӯ  аз рафтори зоғона низ каме дур шуда буд ва акнун дар тӯдаи зоғон низ зиндагиаш мушкил шуд. Аз ноилоҷи ба худ коре пайдо намуд ва дар тарбияи фарзанди хурдакаки худ машғул шуд. 

Дар макони зоғон қаҳтӣ омад. Барои таъмини кӯдак модарзоғ акнун азият мекашид ва сер кардани шиками  фарзанде, ки бо хӯроки уқобона одат карда буд, барояш мушкил шудан гирифт. Дар маҳалла қиссаи зиндагии ӯ паҳн гашта буд ва ҳамаро зоғ боварӣ кунонида буд, ки ӯ бо сабаби бадрафтории уқоб ва хиёнаташ аз ӯ ҷудо шуда аст. Достони ишқи зоғ ва уқоб вирди забонҳо шуд ва ҳамаи паррандагони гирду атроф мехостанд бо ин маликазоғ шинос шаванд. 

Начандон дур аз макони зоғон кабки дарие умр ба сар мебурд. Ин бечора кабк чаҳор чӯҷаи хурдакаке дошт ва онҳоро бе модар ба воя мерасонд. Модари чуҷаякони кабк дар доми кадом сайёде афтида буду ӯро бурдаанд ва аз ӯ дараке набуд.  Ҳамин тавр пас аз шунидани қисаи зоғ  кабк  ӯро хостгорӣ кард то барои чӯҷаяконаш модаре ғамхоре шавад. Зоғ ин дафъа ҳам каме ноз карду баъд розӣ шуд. Кабки дарӣ ҳам фарзандони худ ва ҳам фарзанди зоғро  нигоҳубин мекард. Онҳо як чӯҷаяке ба дунё оварданд. Ин дафъа ҳам чӯҷадухтари нозанини онҳо ба падараш яъне ба кабки дарӣ монанд буд. Муносибати зоғ бо кабки дарӣ чун ҳарвақта зуд тағйир ёфт. Не зоғ бо забони кабк ва не кабк бо забони зоғ ҳарф мезад. Овози зоғи сиёҳ ба гӯши кабк хело бад мерасид ва ин то ба беморӣ афтидани кабк оварда расонд.   Дере нагузашта кабки дарӣ аз бемории шадид вафот кард. Зоғ чанд муддат бо чӯҷаҳои кабк монд ва дар охир он чӯҷаҳоро, ки ҳанӯз  боли паридан надоштанд раҳо карду худ бо як уқоббача ва як кабкдухтар  ба маҳалла баргашт. 

Зоғ хело парешонхотиру рӯҳафтода зиндагӣ мекард.  Ӯ аз дасти мушкилӣ тасмим гирифт акнун ба макони дигаре кӯч бандад. Ва аз маҳаллаи зоғон фирор намуд. Аз як макон ба макони дигаре мерафт. Дар ҳама ҷо бо касе дӯстӣ мекарду дӯстиаш зуд қатъ мегардид. Билохира пас аз тай кардани роҳи тӯлонӣ ба ҷое расид, ки саросар харобазор буд аммо  парандагони гуногун дар он ҷо иқомат ихтиёр карда буданд. Зоғ  ба худ ва фарзандон ҷойи зист пайдо карду  зиндагии навро оғоз намуд. 

Солҳои зиёде сипарӣ шуданд. Фарзандони зоғ ба воя мерасиданду зоғ бошад дар  макони нав хомӯш мегашт ва аз саргузашти  худ ба касе сухан намекард. Гоҳ бо ин ё он паранда нишасту хез дошт, гаштугузор мекард, аммо ба касе дил намебохт. Ӯ дӯстиро танҳо ба хотири буд шудани кораш медонист ва дӯстонашро ҳамеша хиёнат мекард. Рӯзе ҳангоми сафараш ба ҷангал  бо гунҷишки паршикастае вохӯрд.  Гунҷишк аз сардии ҳавои тирамоҳӣ меларзид ва ҷуръати парвоз карданро надошт. Гарчанде зоғ сири дилашро аз гунҷишк пинҳон медошт, аммо  гунҷишкро  «гуфтори кабӯтарона», «рафтори уқобона» ва «хиромидани кабкона»-и зоғ хело писанд омад ва ҳамаи сири дилашро ба ӯ нақл кард. Барои зоғ маълум гардид, ки гунҷишкаки бечора борҳо ошиқ шудаву ноком монда аст. Ҳарчанд ки шоҳине то ин дам бо ӯ рафиқу ҳам бародар буду пайваста кӯмакаш мекард, вале  гунҷишк наметавонист ҳар лаҳза шоҳинро ноором созад. Аммо шоҳин пайваста аз дур гунҷишкро назора мекарду гоҳ-гоҳ аёдат мекард. Он замоне, ки гунҷишк бо зоғ ошноӣ пайдо кард аз набудани шоҳин хело вақти зиёд сипарӣ гардида буд. Зеро шоҳин боре аз хона баромадаву бедарак шуда буд. Аз ин лиҳоз   ва аз меҳнати зиёду ташвиши рӯзгор пару боли гунҷишк шикаставу нигоҳаш маҳзун буд. Ва аз дидори дубораи бародари вафодораш шоҳин ноумед шуда буд. Гунҷишк ба зоғ писанд набуд, лекин зоғ мехост, ки  гунҷишк  ӯро дӯст дорад ва доим ӯро ситоиш намояд.  Ҳамин тавр  дили гунҷишкро ба худ моил ва мафтун намуд.  Гунҷишк ба зоғ ошиқ шуд. Шабҳои дароз ёд мекарду хобаш намебурд ва  бесаброна дидори ӯро мунтазир мешуд. Ба назараш дӯстдоштааш мисоли парие менамуд, ҳатто  ранги болу пари зоғ ба назараш  чун сафедии барф метофт.           

Уқоббачаи зоғ ба воя расиду рӯзе расид, ки ба селаҳои уқобони доманаи кӯҳ пайваст ва парвоз кардаву аз назди зоғ рафт. Чӯҷадухтари кабкмонандашро рӯзе шикорчие  чашм ало карду бо худ бурд. Сину соли зоғ ҳам ба ҷое расида буд. Акнун вай на он зоғе, ки ҳаваси гуфтори кабӯтарона , рафтори уқобона ва хиромидани кабкона дошт. Балки зоғи пире буд. 

Тақдири гунҷишкак низ бо фоҷиа хотима ёфт. Дили нозуки гунҷишк ба нозу нузи беандоза ва қар-қари зоғ тоб наовардаву аз кор бозмонд. Мазори гунҷишкро зоғ дар  хокистартӯдаи сари роҳ қабул дониставу гӯраш кард. 

Зоғи пир дигар натавонист ба ҷуз аз ҳамҷинсонаш бо касе дӯстӣ кунад ва  худро  ба  селаи зоғон заду зоғона мегашт. Доғҳо ва аламҳои орзуи зиндагиашро дар дили худ пинҳон медошт, гоҳе худро ба тӯдаи партов мезад, гоҳе аз  як дарахте ба дигар дарахт аз пайи ёфтани ризқу рӯзӣ саргардон буд. То он даме, ки  шоҳини бадхашм пайдо гардид ва дарак ёфт, ки  зоғ сабабгори мурдани рафиқи азизаш гунҷишк шудааст. Шоҳин чанд рӯз барои гирифтани қассос аз зоғ дар камин нишаст. Як рӯз ҳангоми парвози зоғ шоҳин аз баландии осмонбӯс бо як шасти ғайриоддӣ ба сӯйи зоғ фуруд омад ва ӯро бо панҷаҳои  фӯлодии худ дубора бо осмон баровардаву гардани зоғро шикаст. Сипас ҷасади зоғро шоҳин ба доманаи кӯҳи баланде партофт то хӯроки мору мӯрон  гардад. Аз интиқоми худ дили шоҳин таскин ёфт, баландтару - баландтар парвозкунон ғайб зад ….. 

ФИРӮЗИ НИЗОМИДДИН

Хонданд 174
  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  > 
  •  >> 

Хабари-рӯз

Календар

« Октябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • МАНСАБ ВА ШАХСИЯТ

    Имрӯз тасодуфан бо мансабдоре вохӯрдам. Дурусттараш, ӯ ба ҳуҷрае, ки…
  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.