.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Нигоҳи хос

БДА

Сен 02, 2017
Хонданд: 660

Яке аз самтҳои афзалиятноки фаъолияти Вазорати корҳои дохилӣ таҳкими қонуният ва интизом дар байни ҳайати шахсии мақомоти корҳои дохилӣ ва хизматчиёни ҳарбии қӯшунҳои дохилӣ, хушмуомилагӣ ва муносибати бодиққати онҳо дар муомила бо шаҳрвандон ба шумор меравад.

Дар фармони №1-и Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 1-уми январи соли 2006 «Дар бораи хушмуомилагӣ ва муносибати бодиққати кормандони мақомоти корҳои дохилӣ ва хизматчиёни ҳарбии қӯшунҳои дохилӣ бо шаҳрвандон» омадааст, ки «талаботи қонунгузориеро, ки баҳри ҳимояи ҳуқуқу озодиҳои шаҳрвандон, ҳамчун шарти муҳимтарини баланд бардоштани обрӯю нуфузи мақомоти корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон равона гардидааст, бечунучаро иҷро намоянд».
Фаъолияти кормандони БДА-и шаҳри Панҷакент ба меъёрҳои дар боло зикргардида куллан ҷавобгар мебошад. Назоратчиёни роҳи шаҳру ноҳияи Панҷакент аз рӯи қонунҳои ҷорӣ амал намуда, пайваста барои баланд бардоштани савияи дониш ва собиқаи кории худ кӯшиш менамоянд. Кормандони БДА кӯшиш ба харҷ медиҳанд, ки муҷримонро барои вайрон кардани қонун ва қоидаҳо ҷарима карда, бо ин роҳ ҳам буҷаи давлатро ғанӣ гардонанду ҳам барои ислоҳ шудан ва такрор накардани қонуншиканӣ бо ронандагон корҳои фаҳмондадиҳӣ гузаронанд.
Шахсан борҳо шоҳиди гуфтаҳои боло гаштаем. Аммо аз тарафи шаҳрвандон ва ронандагони нақлиёти мусофиркаш ва махсусан нақлиёти шахсӣ вайрон намудани қоидаҳои ҳаракат дар роҳ ва бадмуомилагӣ зиёд ба назар мерасад, ки ҳама кӯшишу ғайрати кормандонро барбод медиҳад. Масалан, агар нозири роҳ дар вақти иҷрои вазифаи хизматӣ қонунвайронкуниро мушоҳида намояду нақлиётро нигоҳ дорад ва барои ҷазо протоколи ҷаримавӣ омода кардан хоҳад, бисёре аз ронандагон ба мақомоти болотар занг зада, маҷбур менамоянд, ки корманди БДА аз ин кор даст кашад. Дар ин ҳолат корманди бечораи БДА барои аз вазифа сабукдӯш нашудан маҷбур аст ҳуҷҷатҳои ронандаро баргардонида, ба болои ин, аз ӯ узр пурсад, ки албатта обрӯю мақоми худро бо ин роҳ дар назди мардум хостаю нохоста паст месозад. Масалан, фарзанди яке аз вазифадорони давлатӣ дар шаҳри Панҷакент ба болои он, ки худ ҳамеша бе ҳуҷҷати ронандагӣ бо савлату шукуҳ дар кӯчаҳои шаҳр қонуншиканӣ мекунад, боз агар кормандони БДА дӯстони қонуншиканашро ҳам дастгир намоянд, ҳамоно ҳозир шуда, бо дӯғу пӯписа дӯстонашро «халос» менамояд. Саволе ба миён меояд, ки пас будани ниҳоде бо номи БДА дар шаҳри Панҷакент зарур аст?
Аз рӯи фармони дар боло овардашуда кормандони БДА наметавонанд аз рӯи хушмуомилагӣ ба шахсони қонуншикан, ки аз сабаби надоштани ҳуҷҷат ё гузаштани муҳлати ҳуҷҷати ронандагӣ дар вақти нигоҳ доштани нозири роҳ итоат накарда роҳи гурезро пеш мегиранд, думболагирӣ намоянд. Инчунин, ҳар як кормандчаи ҳукуматӣ ва кормандони хурди мақомоти давлатӣ низ ба кормандони БДА итоат намекунанд. Шояд яке аз сабабҳои пур нашудани буҷаи давлат дар ҳамин бошад?
Имрӯз сарусадоҳо дар бораи фармони нав, ки ронанда ҳангоми дар ҳолати истеъмоли нӯшокиҳои спиртӣ нишастан сари чанбараки мошин ҷаримабандӣ мешавад, хеле зиёд ба гӯш мерасад. Ҷарима ба маблағи калон ва сабукдӯш шудан аз вазифа пешбинӣ карда шудааст, ки шояд саривақтӣ бошад. Барои пурзӯр намудани иҷроиши фармони мазкур кормандони БДА-и шаҳри Панҷакентро мебояд бо воситаҳои ахбори омма, хусусан кормандони телевизион ҳамкорӣ намуда, қонуншиканҳоро ба сатҳу вазифааш нигоҳ накарда, сабт намудаю пешкаши мардум созанд ва ҷаримабандӣ намоянд.
Аммо агар фармони мазкур низ нодида гирифта шавад, чӣ мешуда бошад?

Бибиҷон АШӮРОВА 

Хонданд 660

Ҷӯгӣ

Сен 02, 2017
Хонданд: 724

Одатан, дар маҳаллаи мо рӯзҳои истироҳатӣ ҳамсояҳо аснои хӯроки нисфирӯзӣ дарҳояшонро мебанданд. На ба он хотир, ки ҳаво гарм асту мехоҳанд истироҳат кунанд, балки ба он хотир, ки аз талху пичинги ҷӯгиҳои мисли «тарошаи аз бом афтида» ё худ «тангеми яке пайдошуда» раҳо ёбанд.

Бале, бале ҳайрон нашавед, аз таънаю талху пичингҳои ҷӯгиҳо. Мепурсед чӣ тавр? Каме сабр кунед, ҳамаашро мефаҳмед.
Вақте мо хурд будем, дар кӯчаи бибиям як мӯйсафеди ҷӯгӣ зиёд меомад. Ростӣ, аҳли қишлоқ ӯро эҳтиром мекарданд, зеро марди хело дурандешу шикастанафс буд. Ҳатто нақл мекарданд, ки солҳои ҷанги бародаркуш вақте мӯйсафед ба ин деҳа меомад ва медид, ки хонае нон надорад, аз кулвораш агар меёфт, нони сиҳат ва агар намеёфт, пораҳои нисбатан мулоимтарро бароварда ба соҳибони хона медод ва аҷибаш он аст, ки ягон нафар аз аҳли деҳ аз нони додаи мӯйсафед ор намекарду онро мегирифт. Ҳарчанд он замон хурд будам, аммо хуб ёд дорам, ки кӯдакони деҳ омадани ӯро бесаброна интизор мешуданд ва ҳангоми аз дур диданаш «ана, бобои ҷӯгӣ омад» гӯён, ба пешвозаш метохтанд. Ӯ низ бо кӯдакон басо меҳрубон буд, афсона мегуфт ва ҳатто ба хурдтаракон ҳар хел қанду шириниҳо медод.
Имрӯзҳо вақте «ҷӯгиҳои замонавӣ»-ро бо он мӯйсафед қиёс мекунам, сари калобаам гум мешавад, зеро ин ҷӯгиҳо аз «бобои ҷӯгӣ»-и ман мешинохта аз замин то осмон фарқ доранд. Ҷӯгиҳои имрӯза, агар нон диҳӣ, ҷанҷолро мебардоранд ва медонед чӣ мегӯянд: «Ман ба шумо гадо, ки нон медиҳӣ» ё «ман саг не, ки нони қоқ диҳӣ»… Бовар намекунед? Набошад, таваҷҷӯҳ диҳед:
Як рӯзи ҷумъа шоҳиди ҷанги марди ҷӯгие бо ҳамсояамон шудам. Апаи Наргис бо се фарзандаш дар ҳолати на он қадар хуби маишӣ рӯз мебаранд. Аниқтараш, шавҳараш муҳоҷир асту дар чанд моҳ як-ду маротиба пул мефиристад. Бечора зан худ дар заминҳои мардум картошкачинию ҷорӯбдаравӣ карда, нони ҳаррӯзаашро бо азобе меёбад, то кӯдаконаш гурусна намонанд. Аммо новобаста аз шароити танги маишӣ то ин воқеа ягон ҷӯгӣ ё гадоро аз дараш ноумед накардааст. Он рӯз низ ду ҷӯгимарди тақрибан 45-50-сола ба дари ӯ барои гирифтани «ризқ»-ашон омада буданд. Бечора Наргис кисаҳои писари хурдиашро тагурӯ карда, ду сомонӣ дар шакли танга бароварда, бо дасти писараш равон карду дар бало монд.
- Э, чӣ мора масхара мекунӣ?! Мо туба гадо-мӣ?! Танга дода, моя масхара мекунӣ?! Тангаҳота гирифта қати кӯдакот тангабозӣ кун! Ёфтӣ гадота, бефаросати беақл! Ҳамин қадар ки рӯзи муборак аст, набошад як шатта мезадам, ҷо ба ҷо мемурдӣ.
Бечора апаи Наргис аз тарс пахта барин сап-сафед шуда, лабҳояш ба пар-пар даромаданд. Аз тарс ҳатто наметавонист гиря кунад. Танҳо як сухан мегуфт:
- Буду шуди пулам ҳамин қадар.
- Дамата гир, шумо пулатон бисёру худатонро ба мурдагӣ меандозед! Пулат сарата хӯрад! Пошёл…
Ман худро дошта натавонистам ва сӯйи он марди ҷӯгӣ дод задам:
- Ҳа, худаш чӣ гап?! Чӣ ин занро дар хонаи худаш таҳдид дорӣ?! Аз худо наметарсӣ, ки ба сӯйи зани танҳо дод мезанӣ? Ӯ пул медошт, медод.
Ҷӯгӣ паст намеомад:
- Рӯша сиёҳ мекунад, пул дораду моро масхара мекунад. Мо барои вая гадои талбанда не!
- Пас шумо кӣ ҳастед? Аз гадо чӣ фарқ доред?
- Гапатро дониста зан! Гадо ба буридаи нон зор аст, авлоди мо бошад, аз қадим омадагӣ.
- Аз қадим шоҳзода будед?!,- гуфтам ман ҳам паст наомада.
Гадои дигар чун дид, ки ман ба қавли худаш «аноӣ» нестам, ҳамроҳашро «бас кун» гӯён, кашола карда бо худ бурд.
Азбаски аз ҷанҷоли мо аллакай ҳамсояҳо огоҳ шудаву аз дарвозаҳояшон берун баромада буданд, шояд он ҷӯгӣ тарсид, ки «лом» нагуфта, тез-тез қадам монда, ба роҳи калон баромаданд. Наргисапа бошад, каме ба худ омада, инони гиряро сар дод:
- Ин бори аввал нест, ки ҷӯгиҳо бо мо ҷанҷол мекунанд, Фарангис. Рӯзи гузашта як занак хонаи очаи Меҳрӣ даромад, вақте ҳамсоя нони нав аз танӯр кандаро бароварда дод, он зан чунон мағал бардошт, ки «мо шумоба гадо-мӣ, саг-мӣ, ки нон метиед. Нонатон саратона хӯрад! Як каф ордба миёни шут мешиканад? Э илоҳим карсонат хамира набинад!». Боз ким-чӣ балои дигар гуфта, дуокунон баромада рафт. О, наход одам аз нон ор кунад!? Мардум баъзеҳояш ҳатто нон намеёбанду инҳо бошанд, дар хонаи худамон омада ба сарамон зӯрӣ мекунанд.
Воқеан, суханони апаи Наргис ҷон доранд. Зеро имрӯзҳо ягон ҷӯгӣ нон намегирад, талаб (!) мекунанд, ки ё пул бароварда деҳ ё орд. Боз ордро ба навъ (!) ҷудо мекунанд. Агар орди гандумӣ диҳӣ, «ду коса деҳ, ин ордат арзон» мегӯянд. Ё талаб мекунанд, ки «як коса орд деҳу як кило картошка». Акнун ёбеду гиред!
Суоле ба миён меояд, ки ин аҳвол то кай давом мекунад? Ин суолест, ки аз ҳамон рӯз ба ин ҷониб ҳамвора маро азоб медиҳад. Шояд ягон кас ҷавоби аниқ ба ин суол дошта бошад?!

Фарангиси ФАРМОН

Хонданд 724

Таҷриба

Авг 17, 2017
Хонданд: 779

Монолог

Бирав зи таҷрибаи рӯзгор баҳра бигир,

Ки баҳри дафъи ҳаводис туро ба кор ояд.

Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ

Бовар мекунӣ ё не, ҷаноби Хоҷаев, ҳамин ду мисраъ шеър аз забони доҳии шоирони тоҷик маро шефта намудаву бори гарони масъулияти фикриро бар дӯшам гузоштааст ва маҷбур месозад, ки аз таҷрибаи дигарон баҳра бардорам. Аммо ин «бори иҷборӣ» барои банда як кайфияти хос дорад, ки шояд натавонам дар шарҳи иқтидораш истодагарӣ кунам. Ба назари ман, таҷриба хурд ё бузург намешавад. Таҷриба таҷриба аст. Метавон аз пири ҳафтодсола таҷриба гирифт, аз кӯдаки панҷсола низ. Ҳар рӯзи оянда «фарзанд»-и рӯзи гузашта ва пандомӯз аст. Дигаргунӣ танҳо дар ин аст, ки таҷрибаҳо аз чанд сӯй, бомаром, баманфиат, ҳатто хонумонсӯз ба миён меоянд. Ва инҷо атрофи байти ҳакими тавоно - Рӯдакии бузургвор тамаркуз мекунам. Ӯ мушаххас нагуфтааст, ки аз таҷрибаи мусбат баҳра бигир! Дар умум гуфтааст. Вале мантиқ ҳамин аст, ки «эй, инсон, ту махлуқи аз ҳама махлуқҳои мавҷуди олам бошуурӣ ва таҷрибаи росту дурусту покниҳодро интихоб намову манфияшро аз худ дур соз!»…

Чанд сония аз андешаҳои хаёлӣ дур меравам, дӯстам Хоҷаев. Ба воқеият менигарам. Донишҷӯёнро пеши назар меорам. Онҳоеро, ки дар оянда бояд мутахассис бошанд ва бояд чанд муддат таҷрибаомӯзӣ гузаранд. Дигар соҳотро аз қайди фикр мебарорам. Танҳо дар мавриди донишҷӯёни журналистшав сӯҳбат мекунам. Онҳое, ки ҳар сари қадам, дар ҳар роҳу роҳрави кӯчак бояд садчанд бор бештар аз дигарон таҷрибаро ба кор баранд. Ман намегӯям, ки ин донишҷӯён таҷриба надоранд. Ҳатто ҳамон дарсҳои назариявӣ, ки дар донишгоҳ аз олимони соҳа, аз устодони мо меомӯзанд, бо хислати худ як навъ таҷриба низ ҳастанд. Аммо амалияро бо таҷриба ҳамроҳ кардану таҷрибаи бештар ҳосил намудан магар бад аст? Албатта, хуб аст. Ва ҳастанд донишҷӯёне, ки ин воқеиятро дарк мекунанд. Вале дигар тоифа низ ҳастанд, ки аз таҷриба гурезонанд. Ё онҳо фикр мекунанд, ки масалан ман, ту, ҷаноби Хоҷаев, барояшон таҷрибаи мегуфтаву меомӯзонидание надорем? Оо, хайр, агар ки мо қудрат надорем, магар дар як корхонаи бузург ёфт намешавад нафаре, ки талаботи онҳоро ба ҳадди кофӣ бароварда созад? Ҳаст, бе гуфтугӯ! Аммо ин ҳама нештарзаниҳо танҳо баҳона ҳастанду бас. Дақиқан, қисми зиёди чунин иддаогарон ҳанӯз ҳам аз гуфтаи соҳибкор ва 108-умин мири шаҳри Ню Йорк Майкл Рубенс Блумберг бехабаранд: «Мутахассисони бетаҷриба бояд дар дилхоҳ ширкате, ки қабулашон мекунад, ба фаъолият пардозанд, ҳарчанд вазифаи онҳо хомӯшона омӯхтани он чизе хоҳад буд, ки наметавонанд». Шояд ҳоло ҳам дарк намекунанд он чиро, ки донишманди тавоно Муҳаммади Ҳиҷозӣ гуфтааст: «Аз дирӯз то акнун ба андозаи як рӯз ба таҷрибаҳои шумо афзуда шудааст». Ё фаромӯш кардаанд ин панди Абӯалӣ ибни Синоро: «Таҷриба болотар аз илм аст»? Ва ё эътироф намекунанд ин сухани пурганҷи Пёри Кабирро: «Ноогоҳ касе аст, ки аз таҷрибаи дигарон суде намебарад»!?

Хайр, тунд гуфтан кифоя! Аслан ин гила нест, зеро ҳар касе, ки таҷриба андӯхт, барои худ меомӯзад. Шахсан, ба ҳар гилаву ҷингилаи рӯзафзун ҳам, ки «фалонӣ гапи чад сол пеш гуфтаи маро гуфт» ё «фалон кас аз таҷрибаи ман истифода бурд» аҳамият намедиҳам. Зеро таҷриба моли ҷомеа аст ва дар инҳисори таърих афтода. Аз таърих наметавон чизеро дуздиду пинҳон кард. Масалан, иқтибоси машҳуре аз физик ва риёзидони англис Исаак Нютон вуҷуд дорад: «Таҷриба чизе нест, ки бо шумо рух медиҳад, балки чизест, ки бо он чӣ гуна бархӯрд мекунед». Боз, иқтибосе аз забони нависанда ва файласуфи англис Олдос Леонард Ҳакслӣ садо додааст: «Таҷриба чизе нест, ки бо одам рух медиҳад, балки чизест, ки одам бо он чӣ гуна бархӯрд мекунад». Дар аввал чунин менамояд, ки аз ин ду донишманд яке аз дигаре «асардуздӣ» кардааст. Агар чунин бошад, пас Ҳакслӣ (1894) аз Нютон (1643), зеро Нютон қабл аз ӯ умр ба сар бурдааст. Аммо, тавре қаблан ишора кардам, ҳама иқтибосҳои таърих моли башарият ҳастанд ва набояд дар ин маврид касеро нобиғаву каси дигарро «дузд» гирифт. Зеро, дақиқ аст, ки хоҳу нохоҳ миёни ҷомеа ҳадди ақал 2 ё 3 нафар фикрҳои якхела доранд ва таҷриба такрор меёбад…

Агар монда шуда бошӣ, узр, рафиқ Хоҷаев! Аммо наметавонам дар мавриди як ҳолати такрори таҷриба, ки худ шоҳидаш будам, нагуфта гузарам. Соле тирамоҳ серрутубат ва сард омад. Ҳанӯз моҳи октябр ба охир нарасида буд, аммо падарам фармон дод, ки зуд себҳоро бичинем ва навдаҳои дарахтони себро аз бори гарон озод кунем. Саркашӣ куну рӯзатро бин! Давоми як рӯз, то бегоҳ ҳама ҳосили себро гирдоварӣ кардаву ба себхона даровардем. Ҳангоми ҷамъоварии себ ҳамсоя ба суроғаи падарам луқмаи танзомез мепартофт, ки «ҳо, ако, тез-тез ҷамъ кунед, себро сармо назанад!». Аммо, чун шаб шуд ва дар пайаш субҳи содиқ дамид, аз хоб хеставу бинем, тақрибан 30 сантиметр барф аст. Ҳама дар тааҷҷуб монданд. Падар табассум кард, аммо чизе нагуфт. Акнун манзараи замини наздиҳавлигии ҳамсоя хеле хандаовару тамошобоб ва дар ин баробар, ҳузнангез менамуд. Ду-се ҷо зери дарахтон баллонҳои мошинро оташ сар додаву хурду калони оилаи ҳамсоя ба даст дастпӯшак кашида, себ мечиданд. Он вақт дили мо ҳам зиёд мехост ба ҳамсоя ягон луқмаи танзомез партоем. Вале падарам монеъ шуд. Шояд ба он хотир, ки аз ин баъд миёни мо ва ҳамсоя зиддият ба вуҷуд наояд. Ӯ танҳо кӯтоҳ, бо як навъ қаноатмандӣ гуфт:

- Ҳамин хел барф ҳафт сол пеш ҳам борида буд.

Фазлиддин АСОЗОДА, «ФАРАЖ»

Хонданд 779

Вақт ва нақша

Июл 29, 2018
Хонданд: 151
Вақт ва нақша

Идора кардани вақт идора кардани ҳаёт аст!Вақт барои инсони фарбеҳу хароб, сиёҳу сафед, дорову нодор, шарқию ғарбӣ, олиму ҷоҳил,

Хонданд 151

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.