.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Нигоҳи хос

АСКАРӢ

Нояб 04, 2017
Хонданд: 476

Андеша


Он бояд як сол шавад!

Мавсими аскаргирӣ дар Тоҷикистон идома дорад. Ҳамасола бо кӯшиши зиёди кормандони комиссариатҳои ҳарбӣ нақшаи аскаргирӣ иҷро мешавад. Зеро аксари ҷавонони синни даъватӣ бо хоҳиши худ ба аскарӣ рафтан намехоҳанд ва бо ҳар роҳ аз хизмати ҳарбӣ канораҷӯӣ мекунанд.
Дар кишварҳои ҳамсояи мо - Чин ва Ӯзбекистон ҷавонон барои ба аскарӣ рафтан худ талош мекунанд ва ҳато аз «тағо» истифода мебаранд. Зеро баъди хизмати аскарӣ барои онҳо бисёр дарҳо боз мешаванд ва имтиёзҳои пешбинишуда дар ҳаёти минбаъдаи онҳо нақши муҳим мебозанд.
Ба наздикӣ Маҷлиси намояндагони Тоҷикистон ба Қонун “Дар бораи вазъи ҳуқуқии хизматчиёни ҳарбӣ” тағйирот ворид карда, ба аскарон баъзе имтиёзҳо дод. Аз ҷумла, дар давоми хидмат ба сарбозони қаторӣ дар шаш моҳ як маротиба рухсатии 20-рӯза ва ба сержантҳо рухсатии 30-рӯза дода, маблағи роҳкиро аз ҳисоби қисми ҳарбӣ пардохт мегардад. Тибқи тағйирот ба қонун, ба сарбозе, ки оиладор аст, имконият дода шудааст, ки дар масофаи 100 километр то хонааш хидмат кунад, то хабаргирӣ аз хонаводааш осон бошад. Бояд гуфт, ки ҳоло тибқи низомномаи дохилӣ наздикони аскарони оиладор метавонанд моҳе ду бор ба хабаргирии онҳо биёянд ва як ҳуҷраи оилавӣ дар ихтиёри онҳо гузошта мешавад. Ин пешниҳод хуб аст, вале он метавонад ба издивоҷи бармаҳал низ дар байни ҷавонон мусоидат намояд. Яъне ҷавононе, ки ҳоло ба ҳаёти мустақилона омода нестанд, барои аз чунин имтиёз бархӯрдор шудан, бармаҳал издивоҷ мекунанд.
Аз рӯи тағйирти нав дар қонун агар ҷавонони соҳиби як фарзанд ба хидмат даъват шаванд ва давоми хидмат як фарзанди дигарашон таваллуд шавад, онҳо аз аскарӣ озод мегарданд. Ёд дорам, ки дар даврони Иттиҳоди Шӯравӣ бо мо як нафар ҳофизи 26-сола, ки як кӯдак дошт ва боз завҷааш моҳу рӯз буд, ба аскарӣ даъват шуд. Аз байн як моҳ ҳам нагузашта, ӯро барои ду фарзанд доштанаш аз аскарӣ ҷавоб доданд.
Бояд гуфт, ки ин масъала дар Қонун «Дар бораи уҳдадории ҳарбӣ ва хидмати ҳарбӣ»-и Федератсияи Русия ҳалли худро ёфтааст: нафаре, ки зану кӯдак дорад ва ҳомиладории завҷааш 26 ҳафта аст, аз хидмати аскарӣ озод мебошад. Яъне, онҳое, ки як фарзанд доранду занашон ҳомила аст, ба хидмати ҳарбӣ даъват намешаванд.
Чи хеле ки гуфтем, ҳоло аксари ҷавонон кӯшиш мекунанд ба аскарӣ нараванд. Албатта, ин сабабҳои зиёд дорад, ба мисли шароити нохуби хидмат, муносибати ғайриоинномавии сарбозони куҳансол нисбати наваскарон ва ғайра. Вале ба назари мо, дароз будани муҳлати хидмати ҳарбӣ низ яке аз сабабҳои саркашӣ кардани ҷавонон аз аскарӣ мебошад. Ҳоло муҳлати ҳатмии хидмати ҳарбӣ ду сол аст, ки ба назари мо хеле тӯлонӣ мебошад. Масалан, дар Федератсияи Русия аз соли 2008 ин ҷониб ҳидмати ҳарбӣ барои наваскарон ҳамагӣ як сол аст. Дар Тоҷикистон ҳам метавон ин амалро истифода кард. Яъне, муҳлати хидмати ҳарбӣ барои сарбозони даъватшуда аз ду соли феълӣ то ба як сол кам карда шавад. Дар ин ҳол албатта, теъдоди ҷавонои саркаш аз хидмати ҳарбӣ кам мешавад.
Ҳамчунин, бояд хидмати алтернативӣ ба роҳ монда шавад, то онҳое, ки аз рӯи ақида намехоҳанд ба даст силоҳ гиранд, ба чунин хидмат даъват карда шаванд.
Бояд ҳамчунин ба хидмати давлатӣ онҳое, ки ба аскарӣ нарафтаанд, қабул карда нашаванд.
Дар ҳолати амалӣ гардидани ин пешниҳод, шумораи ҷавононе, ки бо хоҳиши худ ба аскарӣ мераванд, меафзояд.

Ҷовид МУҚИМ 

Хонданд 476

Онлайн

Нояб 04, 2017
Хонданд: 336

Шикояти аввалини худро тариқи онлайн ман аз занони бемасъулият шуруъ мекунам!

Ҳукумати шаҳри Душанбе аз сокинон хостааст, ки дар сурати мушоҳидаи камбудиву нуқсон дар ҳудуди шаҳр онро аксу навор гирифта, ба суроғаи шаҳрдорӣ фиристанд. Аз нигоҳи аввал, ин як кори маъмулӣ ба назар мерасад, аммо ҷиддитар нигоҳ кунем, аксу навор гирифтан ва миёни ҳам паҳн кардан тариқи Viber ё Whats App ба шуғли аслии ҷавонон табдил ёфтааст. Инро фақат нафаре дарк мекунад, ки ҷавон аст ва ниёзҳои насли худ ва кор бо онҳоро хуб медонад.
Муҳтарам Рустами Эмомалӣ бо ин иқдом қадамҳои аввал ва ҷиддии ҳамкорӣ бо ҳамнаслони худро гузоштанд. Дафтари матбуоти раиси шаҳри Душанбе рӯзи 17-уми октябр хабар дод, ки ҷиҳати саривақт бартараф кардани камбудиҳо сокинон бо аксу видео бояд шаҳрдориро дар ҷараён гузоранд: “Муаллифон метавонанд, ки дар садри мавзуъ маҳалли содиршавиии ҳуқуқвайрокунӣ ё камбудии ҷойдоштаро гузошта, сипас навор ё акси гирифтаашонро тавассути замима ба мавзуъ ба суроғаи мазкур ирсол намоянд. Инчунин онҳо метавонанд тариқи шабакаҳои Viber ё Whats App бо рақами 985 -95-22-22 навор ё акси гирифтаашонро ирсол намоянд”.
Шаҳрдорӣ махфияти муаллифони навор ва аксҳоро, ки дастраси Рустами Эмомалӣ мешаванд, кафолат додааст. Дафтари шаҳрдори Душанбе мегӯяд, «баъди пахши ҳар аксу навори ба бахши мазкур воридгардида, масъулин вокуниш нишон дода, камбудиву нуқсонҳои ҷойдоштаро ислоҳ менамоянд».
Пас аз ин иқдом мантиқи таъин кардани ҷавонон ба вазифаҳои раҳбарикунандаро хубтар фаҳмидам. Дар ҳоле, ки аксари аҳолии кишварро ҷавонон ташкил медиҳанд, таъини ҷавонон ба вазифаҳои раҳбарикунанда метавонад ба вазъ таъсир расонад. Ҳоло зиндагии ҷавонон онлайнӣ шудааст. Харидро тариқи онлайн анҷом медиҳанд, шикояташонро онлайнӣ мекунанд ва умуман дар ҷаҳони онлайнӣ зиндагӣ мекунанд. Ҳоло Ҳукумати шаҳри Душанбе дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин корҳоро анҷом медиҳад. Сомонаи ҳукумати шаҳр низ хеле фаъол аст. Пас, замоне расидааст, ки раҳбарони шаҳру навоҳиро ба мисли Рустами Эмомалӣ ҷавон кунем ё онҳо мағзҳои худро ҷавон кунанд ва бо ҷавонон ҳамкории онлайнӣ намоянд. Коре, ки ҳоло шаҳрдори ҷавони Душанбе оғоз кардааст.
Шикояти аввалини худро тариқи онлайн ба Рустами Эмомалӣ ман аз занони бемасъулият, ки фарзандашонро аз соати 7-и субҳ то соати 10-12-и шаб дар кӯча сар медиҳанд, шуруъ мекунам. Ва бигзор ҳар яки онҳо бо ифтихор ва масъулияти калон фарзандонро ба фарҳанги шаҳрнишинӣ омода кунанд.

Ҷамила МИРБОЗХОНОВА

Хонданд 336

Зиддият

Окт 28, 2017
Хонданд: 622

Монолог

Қонуни «ба ҳам зидҳо»-ро амиқ наомӯхтаам ва ба пуррагӣ тафаккур намекунам, аммо дар боби мафҳуми зиддият зиёд андеша меронам.

Аслан, худи зиддият чист? Магар инсон наметавонад бидуни он зиндагии худро пеш барад? Баъд аз майна гиҷ карданҳо ва дарди сар овардан ба давоми гардан, ба хулоса меоям, ки «на, зиддият махсус барои инсон, баҳри талошҳо ва эҳсоси мавқеъ кардани ӯ сохта шудааст». Яъне чӣ? Нафаҳмидӣ, ҷаноби Хоҷаев? Дарк накардӣ? Аз назари бандаи ганда, тавзеҳи нуктаи мазкур ин аст, ки ҳарчанд одамон баробарсатҳ, лучи модарзод ба дунё меоянд, аммо дере нагузашта, аз рӯи мавқеъ яке дигареро паси пушт мегузорад ва касе ба муҷарради омили нонавиштае нисбати нафари дигар афзалият пайдо мекунад. Ба маънои пӯстканда, аз он лучҳои модарзод баъдан яке аъло мехӯраду менӯшаду мепӯшад, дигаре фақирона ва ё миёна. Аз ин ҷо аллакай оғоз мегардад нишонаҳои зиддият. Аммо ин бадтарин амал аст, ки мо худ касе нестем, вале бо дигарон зиддият меварзем. Дар ин сурат, чун миёни ду нафар зиддият ба вуҷуд меояд, ҳатман як ҷониб бояд фурӯтан бошад. Набояд чунин гумошт, ки «ман, Хоҷаев, як нафари муътабар, зӯр, доно, доро, аз ҳама болоям ва дигарон бояд назди ман эҳсоси нотавонӣ кунанд».
Файласуфи англис Оскар Уайлд гуфтааст, ки «одами маълумотнок бо дигарон зиддият мекунад, шахси хирадманд бо худ». Фосилаи байни ин ду назар фарсахҳост, вале мантиқан, дуюмӣ идомаи андешаи аввал аст. Дар умум, ҳар ду назар ҳам воқеӣ ва исботшавандаанд. Ҳамин иқтибоси файласуф шояд аз ангуштнамо суханҳои пурҳикмате бошад, ки хеле писандам омад, дӯстам Хоҷаев. Онро бодиққат хондам, тарҷума кардам ва ба таври худ шарҳ додаву баҳри хеш хулоса баровардам. Яъне, одами маълумотнок аз камбудӣ, масалан аз мушкили иҷтимоие норозӣ мешавад ва муқобили дигарон, шояд як нафаре, ки қазия ба ӯ марбут аст, зиддият нишон медиҳад. Агар ин зиддият бидуни таҳқири тарафи муқобил ба миён ояд, гиреҳкушои мушкилӣ мегардад, агар баръакс, пас бояд шахси хирадманд ба кӯмак ояд. Ояду муқобили худ барояд, то зиддият ба моҷаро напечад. Гарчанде, Юрий Зарожнийи соҳибназар гуфтааст: «Муқобили ҳама баромадан на ба он андоза хавфнок аст, ки зидди худ бароӣ». Шояд ба ин маънӣ, ки дар ҳолатҳои беадолатона будани рухдод, пас аз хомӯш шудани моҷаро нафари муқобили худ баромадаро виҷдон азоб медиҳаду ба фикр фурӯ меравад: «Чаро сарфи назар аз нокасии он палид ман гузашт кардаву хомӯш истодам?». Вале шояд он «палид» низ ҳамин замон дар фикр ғӯттавар бошад, ки барои чӣ ғазаби худро нигоҳ надоштаву бе асосу далел зиддият ба вуҷуд овард ва нафари бегуноҳеро носазо гуфт?
Борҳо дучори зиддият шудаам, рафиқ Хоҷаев. Худро тамоман софи соф, бенуқсу уволак намеҳисобам. Шояд ҳолатҳое, ки бо айби банда зиддият ба миён омадааст, бештар бошанд. Баъзан ҳолатҳое ҳам буд, ки на ман зидди худ мебаромадам ва на рақибам муқобили худ. Дар ин сурат, муноқиша рух медод, ки доғаш муддати тӯлонӣ дар қалбҳову ёдҳо мемонд. Аммо зиёд саҳнаҳое низ буданд, ки шиносу ношинос бо баҳонаву айбҳои ночиз ва ҳатто бепоя нисбатам танз задаву кинояпардозӣ карда, дашном ҳам доданд. Ман чӣ кор кардам? Гоҳе «сари хамро шамшер намебурад» гуфтагӣ барин, канор рафтам. Гоҳи дигар «раҳмат» гуфтам, ба қавле худро «чумо» кардам. Мисли он, ки нафаре як шаттаи обдор ба қафои касе мезанаду шахси ҷабрдида мегӯяд: «Эъ, мебахшӣ рафиқ, қафоям дар поят бархӯрд». Мепурсӣ, ки ин ҳама канор рафтану «раҳмат»-у «мебахшӣ» гуфтанҳои дар назари аввал тарсомез чӣ таъсир расонида метавонанд? Таъсири бузург! Албатта, нафароне ҳастанд, ки «пӯсташон ғафс» аст. Вале, бовар дорам, қисми бештари одамон баъди шунидани «раҳмат» эҳсоси пушаймонӣ мекунанд. Барои ҳамин, маслиҳат аст, ки ту ҳам метавонӣ дар қиболи нафрину надомати рақибат аз «раҳмат» кор бигирӣ. Ин амали ба ҳеҷ ваҷҳ нанговар нест. Таҷриба намо, худат шоҳид мешавӣ. Зеро, хоҳу нохоҳ пушаймониву нанг бар дӯши нафаре меафтад, ки якум шуда ба пайдоиши фазои зиддият ва муноқиша мусоидат кардааст. Ба қавли Ҳилолии бузургвор:
Хасу хоре, ки оташ барфурӯзад,
Чу хезад шуъла, аввал худ бисӯзад.
Умуман, агар дар ҷараёни зиддият ҳамдигарфаҳмӣ зоҳир нашавад, қазия бо ниҳояти ногувор анҷом меёбад, ҷаноби Хоҷаев. Мазмуни ба воқеият наздики филми фантастикии «Сайёраи маймунҳо»-ро намуна меорам. Ҷанг миёни одамону қабилаи маймунҳо. Полковник фармони қатли маймунҳоро содир мекунад. Дар задухӯрди нахустин маймунҳо ғолиб меоянд. Сардори қабилаи маймунҳо - Сезар ба зердастонаш мефармояд, ки асиронро пушти аспҳо ресмонбанд кунанд. Баъд онҳоро бо чунин пайғом назди раҳбарашон мефиристад: «Ба полковник расонед, ки мо ҷангро намехоҳем. Бигзор ҷангалро ба мо вогузоранду бираванд». Сипас, дар посух ба тааҷҷуби мушовирони худ меафзояд: «Одамон бояд донанд, ки мо ваҳшӣ нестем». Аммо, ғайриинтизор, полковник амалиёти пинҳонӣ анҷом дода, зан ва писари калонии маймун Сезарро ба қатл мерасонад. Аз ин пас душвориҳои зиёд қабилаи маймунҳоро дунболагиранд. Кор ба ҷое мерасад, ки шумораи асосии онҳоро асир мегиранд ва корҳои вазнин мефармоянд. Сезар низ аз пайи интиқом рафтаву ба даст меафтад. Вақти паси панҷара будани сардори қабила, нафаре аз ҷинси одамӣ, духтарчаи гунге, ки маймунҳо ба хотири тани танҳо нобуд нашуданаш ӯро аз вайронае бо худ гирифта буданду муҳофизат мекарданд, барои Сезар об меорад. Баъдтар, ҳангоми сардори қабиларо аз панҷара берун кардан, назари полковник ба лӯхтакчае меафтад, ки духтараки гунг назди дӯсташ - маймун Сезар гузошта буд…
Охири филм фоҷиавӣ аст. Лашкари дигаре ба артиши полковник ҳуҷум мекунад. Сезар бо шитоб ба ҳуҷраи полковник медарояд. Мебинад, ки ӯ рӯи кат хобидааст, дастону даҳонаш хунолуд, лӯхтаки духтарчаи гунг дар паҳлуяш ва канортар ғилофи таппонча. Сардори қабила даст меёзад ва таппончаро аз ғилоф берун мекашад. Аммо раҳмаш меояд. Таппончаро рӯи миз гузошта, берун меравад. Аз қафояш садои тир. Полковник худкушӣ мекунад.
Анҷоми ин филми қаҳрамонӣ ғамангез аст. Гарчанде қабилаи маймунҳо раҳоӣ меёбанду ҳамроҳ бо духтарчаи гунг ба базму хушҳолӣ машғул мешаванд, маймун Сезар, ки сахт захмӣ шуда буд, вафот мекунад.
Чунин хулоса мебарояд, ки агар ҳамдигарфаҳмӣ миёни полковник ва Сезар ба вуҷуд меомад, зиддият тезутунд намешуду ҳарду зинда мемонданд.

Фазлиддин АСОЗОДА

Хонданд 622

АБУгаранг

Окт 28, 2017
Хонданд: 416

Рӯзҳои аввали хониш, ки ба худ як дунёи дигаре дорад, барои донишҷӯйи нав - ин талош баҳри дарёфти дӯсту рафиқ мегардад, аммо ногаҳ бо каме нофаҳмияшон ё иштибоҳи ночиз эшонро толибилмони болоӣ “абугаранг” гӯён таъна мезананду масхара мекунанд, ки ин амал боиси нороҳатии навомадаҳо мегардад.

Ҳайрон машав, хонандаи азиз, яқин, агар ту донишҷӯ бошӣ ё дар гузашта будӣ, вале на дар оянда хоҳӣ шуд, албатта ин калимаро бисёр шунидӣ ва мешунавӣ. Зеро аллакай ин арфаизм дар мағзи сари мардум ҷой шудааст ва онро баровардан ғайри имкон аст. Мутаасифона, шахсе, ки маҳз ана ҳамин калимаро истифода мебарад, як бор фикр намекунад, ки дар гузашта худ низ мисли ана ҳамун “абугаранг” буд.
Бечора донишҷӯйи навомада дар ҷустуҷӯи синфноха мушкилӣ мекашад, дар аввалҳои лексияҳо аз таъсири зиёд навиштан қалам аз дасташ меафтад, забони муаллимонро намедонад, аз таҳдидҳои бардурӯғу бемаънӣ метарсад, эстетикаи либоспӯширо намедонад, ҳатто нақлиёти мусофирбари самти муассисаи таҳсил мекадаашро ёфта наметавонад. Ин чанд ноҳамвориҳое буд, ки номбар кадем ва навомадаҳо бояд инҳоро тай кунанд. Ҳоло барои хонандаи азиз саргузашти як “абугаранг”-еро пеш меорам, ки хело ҷолибу хандаовар аст:
Донишҷӯйдухтар ҳамроҳи модараш рӯзи аввали таҳсил ба донишгоҳ меоянд. Пас аз шиносоӣ устод духтарро ба як синфхона мебарад ва “анна, инҳо ҳамкурсони ту ҳастанд, минбаъд бо ҳаминҳо таҳсил мекунӣ” мегӯяду баромада меравад. Духтар мизеро ба худ ихтиёр карда, менишинад. Вақти танаффус ҳама ҳамкурсонаш бо ҷузвдонҳояшон баромада мераванд. Аммо донишҷӯйдухтар бошад, синфхонаро тарк накарда менишинад ва толибилмони дигар гуруҳ омадаву соати дарсиашонро хонда рафтан мегиранд. Ҳамин ҳол ду-се рӯз давом мекунад ва модар аз духтар чӣ тавр будани таҳсил дар донишгоҳро пурсон мешавад. Дар ҷавоб духтар “ҳамааш хуб аст, аммо инҷо ҳамкурсҳоят дар ҳар танаффус иваз мешудаанд” мегӯяд. Модар ин ҳолро фаҳмида, ба муаллими дарсдиҳанда вазъиятро мефаҳмонад ва устод минбаъд ҳамроҳи ин донишҷӯй як духтареро мутасаддӣ мекунад, ки “ту ҳаминро ҳамроҳат гирифта гард”.
Шояд бисёре аз шумо бовар накунед, аммо ҳақиқати ҳол аст. Дар ин давраи гузариш ба сари донишҷӯён ҳама кор меояд, аммо баъди “хар аз об гузаштан” олами зоҳириву ботинии ин шахсон ба куллӣ тағйир меёбад. Дарсгурезӣ, бетарбиягӣ, арӯсбозӣ, сигоркашӣ, бадахлоқиро гуруҳе аз ин “абугаранг”-ҳое, ки ҳатто раҳи ҳоҷатхонаи факултаро намедонистанд, ихтиёр мекунанд. Дигар барои ин гуруҳ на хондан қадр дораду на муассисаи таълим мегирифтаашон, зеро инҳо худро “гурги борондида” меҳисобанд. Ҳеҷ боке надорад, “ҷангал бе хуку хирс намешавад” мегӯянд, бигзор бошанд, аммо аз набудану будани ин қабилҳо ягон нафъе ба ҷомеа нест. Пас, чаро касе даҳон боз намекунад ва аз пайи ислоҳсозии ин гуруҳи донишҷӯён намеафтад, то ба дигар толибилмон сабақ шавад? “Харбуза аз харбуза ранг мегирад” гуфтаанд. Албатта, ин дарсгурез рӯзе рафиқе ба худ меёбад ва ин рафиқ боз бо дигаре риштаи дӯстӣ мепайвандад ва оқибат мебинед, ки донишгоҳро ҳама дарсгузезу сигоркашу бесаводон иҳота кардаанд.
Агар “гурги борондида шудан” ҳамин бошад, пас ман аз ҳамин гург он “абугаранг”-и аввалро авло медонам.

Нуралӣ КАРИМ

Хонданд 416

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.