.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Нигоҳи хос

ШАҲРнишинӢ

Дек 09, 2017
Диданд: 355

Кай занони шаҳрӣ барои занони деҳотӣ намунаи ибрат мешаванд?

Вақте кӯдаке гум мешавад, волидайн аз гиребони милиса медоранд, то ӯро пайдо кунад. Вақте кӯдакеро, Худо нокарда, мошин зер мекунад, волидайн аз гиребни ронанда медоранд. Аммо вақте ки гурӯҳе аз занҳо дар даромадгоҳи бино аз субҳ то шом гапчинӣ мекунанд ва намедонанд, ки каме дуртар аз чашми онҳо ноаён кӯдакашон ба чӣ машғул аст, касе эътироз намекунад. Дар ҳоле, ки ба андешаи мо, оғози чунин нохушиҳо аз ҳамин ҷо оғоз мешавад. 

Ҳоло шаҳри Душанбе симои як пойтахти замонавиро касб кардааст. Ҳамарӯза биноҳои наву замонавӣ сохта мешаванд. Дар намуди зоҳирии шаҳр тақрибан мушкиле намебинем. Навигариҳо беохир. Майдончаҳои варзишӣ ва макон барои тафреҳи кӯдакон хеле зиёд шудааст. Ба ҷои он, ки волидайн ин ҳамаро ба манфиату барои тарбияи кӯдакон истифода кунанд, баръакс, ин майдончаҳои наву замонавиро барои ба истилоҳ «ҷонхалосӣ» истифода мебаранд. Манзурам ин аст, ки аксари волидайн субҳи барвақт кӯдаконро дар ин майдончаҳо ба ҳоли худ гузошта, дар хонаҳо хоб мераванд. Ва аслан суроғ намекунанд, ки фарзандашон дар куҷост!? Овози доду фарёд ва ҳақорату ҷанҷоли кӯдакон мисле, ки ба ҳаво мепечад, вале волидайн аслан ба онҳо ҷавоб намедиҳанд. Ҳоло анқариб ягон кӯчае нест, ки чунин мушкилот надошта бошад. Бештар чунин вазъи ногувор дар кӯчаҳои «спалный» ба назар мерасад, баъзан ҳатто дар кӯчаҳои «престижный» низ. Дар марказ ин чиз камтар ба назар мерасад. Рӯзҳои истироҳат ҳатто намемонанд, ки сокинон дар хонаашон истироҳат кунанд. Зоҳиран, ин “қаҳрамонӣ”-ро ҳамсарони мансабдорон мекунанд. Мансабдороне, ки аз “хонашин” будани ҳамсаронашон ҳамеша ифтихор доранд. Ин тоифаи занон бо гусели мардҳо ба ҷойи кор аз субҳ то шом дар назди даромадгоҳи хонаашон танҳо ба шуғли асосӣ - «ғайбат» машғул мешаванду масъулияти шаҳрдорӣ ва фарҳанги шаҳрдориро аслан иҷро намекунанд. Ҷои он, ки бо фарздандашон лоақал як шеър хонанду аз ёд кунанд, баръакс, ба сӯҳбати занон ҷазб мешаванд ва ҳар замоне, ки фарзандҳояшон ба наздашон меоянд ё ягон чиро мепурманд, бо калимаи “дӯстдошта”-и «дафъ шав, намебинӣ калоно қатӣ гап мезанам» онҳоро аз худ дур мекунанд. Аз нигоҳи равоншиносӣ, ин шеваи муносибат кӯдакро ба зиндагӣ дилсард мекунад. Баъдан, вақте кӯдакон гум мешаванд ва ё даст ба ҷиноят мезананду ҳодисаи нохуше ба вуқуъ мепайвандад, шевани волидайн ба осмон мепечад: «Ой, давлат ба ман кӯмак накард! Бесоҳиб бошӣ, касе ба додат намерасад!». Аммо вақте аз худаш суол мекунӣ, ки ба фарзандат чӣ таълим додӣ, аз ту чиро ёд гирифт, хомӯширо ихтиёр мекунад.
Дар ин росто, намояндагони Кумитаи кор бо занон, ки бевосита масъулияти боло бурдани сиёсати фарҳангии занонро ба зимма дорад, хуб мешуд, ки дар кӯчаҳо бо ин гуна занҳо корҳои фаҳмондадиҳӣ гузаронанд. Зеро, вайрон шудани тарбияи кӯдакон аз ҳамин остонаи баландошёнаҳо оғоз мегардад. Аз он ҷое, ки гурӯҳе занон ба истилоҳ ба ғайбат машғуланд, вале намедонанд, ки 10 метр дуртар кӯдаки хурдсолашон ба чӣ корҳо машғул аст. Ё аксарияти вақт занон кӯдакони хурсоли худро дар байни издиҳом чунон мезананд, ки тааҷҷуб мекунӣ. Вале касе онҳоро барои ин амъол ҷазо намедиҳад. Дар кишварҳои пешрафтаи дунё чунин бархӯрди модар ба кӯдак то ба ҷудо кардани онҳо аз якдигар анҷом меёбад.
Пас, занҳои азиз, агар ҳаваси дар шаҳр зиндагӣ карданро доред, биёед худамонро куллан иваз кунем!

Ҷамила МИРБОЗХОНОВА

Хонданд 355

Танго

Дек 02, 2017
Диданд: 474

Танго - рақсест, ки як нафар наметавонад онро тани танҳо анҷом диҳад. Барои рақси танго як марду як зан лозим аст. 

Пешниҳоди ахири Додситонии кулли Тоҷикистон барои ҷазо додани мардони “сабукпо” дарки ин мантиқ аст. Додситонӣ пешниҳод кардааст, то нисбати мардоне, ки аз хизмати фоҳиашҳо истифода мебаранд, ҷазо таъин карда шавад.
То кунун бар асоси Кодекси ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ танҳо фоҳишаҳо аз 500 то ҳазор сомонӣ ҷарима мешуданд, вале мардон, ки як тарафи ин амал буданд, беҷазо мемонданд.
Фоҳишаҳо дар бисёр давлатҳои хориҷӣ қонунӣ фаъолият мекунанд, андоз месупоранд, ҳар моҳ аз назорати духтур мегузаранд. Вале барои мардуми шарқӣ ин чиз бегона аст ва аксарият онро бисёр дағалона ҳам ном мебаранд - «ҳаром». Ва «7 пушташ ҳаром аст!».
Дар давлатҳои мусалмонӣ, ба мисли Афғонистон, ҳам зан ва ҳам мардро барои чунин аъмол миёни издиҳом сангборон мекунанд ва ё сад чӯб мезананд.
Назари мардуми тоҷик дар ин робита тамоман дигар аст. Мардум ба фоҳиша нафрат доранд, вале ба марде, ки аз хидмати ӯ истифода мебарад, ҳеҷ назари баде надоранд. Барои ҳамин, ин пешниҳоди Додситонии кулл хуб аст, ки мардонро ҷазо медиҳанд, аммо бояд назари ҷомеаро низ дар ин росто тағйир дод.
Суол ба миён меояд, ки аз хизмати фоҳишаҳо бештар кадом мардон истифода мебаранд - пулдор ё бепул? Соҳикор ё мансабдор? Одӣ ё «кто попало»? Баъзан занҳо қурбонии ин роҳ мегарданд. Баъзеҳо барои расидан ба ҷойе дар кадом корхонае аз ҷониби раис таҷовуз мешаванд… Ин чӣ аст? Коррупсия ё фоҳишагарӣ?
Ба назар мерасад, ки аксарият аз ин тарҳ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ҷонибдорӣ карданд. Яъне, ба он маъно, ки занони сабукпо дигар роҳи пулкоркунии осонро накобанд, чун дар ҳар ду ҷониб ҳам кор бо кашмокашӣ анҷом меёбад. Вале ҷониби дигар мегӯяд, ки «лоиҳаи мазкур роҳи ҳал нест. Беҳтар аст заминаи иҷтимоии занонро хуб кунед, барои онҳо ҷойи кор муҳайё намоед». Ба андешаи бархеи дигар, «бештар ба ин кор нафароне даст мезананд, ки мансабдоранд ва худи онҳо «мамароза»- ҳоро пуштибонӣ мекунанд». Пас чаро «мамароза»-ҳо кам ба маҳкама кашида мешаванд? Ҷазоро нисбати онҳо сахттар кардан лозим, зеро духтаракони ҷавонро ҷалб намудаву ҳаёти онҳоро месӯзонанд. Дар ин маврид ҳолатҳои овозашуда аз Дубай, Туркияву Санкт-Петербург далелҳои зиндаанд.
Хуллас, аз лоиҳа чӣ чизҳои хубе ба даст овардан мумкин аст, дар ҳоли амалӣ гардиданаш маълум хоҳад шуд.

Ҷамила МИРБОЗХОНОВА

Хонданд 474

ДУчарха

Нояб 25, 2017
Диданд: 434

Аз дузд пора хостан? Як схемаи хеле ҷолиб аст...

Вақте як корманди ҳифзи ҳуқуқ, ки худаш ҳамеша бо ҷинояткорон мубориза мебарад, аз ҷинояткор пул мехоҳад ва ба ҳамин восита ӯро аз ҷавобгарии ҷиноятӣ халос мекунад, гиребони киро бигирем?
Чунин сарусадоҳоро аслан мо кам намешунавем, ки «ба фалонӣ ин қадар пул додаму халос шудам» ва ё «ба ҷойи Холид Ҳомид ба зиндон меравад, чунки дуввумӣ пора надод». Ё луқмаҳое низ ба гӯш мерасанд, ки «гуноҳи ҷӯраам ё ҷӯраатро ба зимма гиру рав ба ҷойи вай адои ҷазо намо, бо ягон чӣ «хизмататро мекунем»». Албатта, чунин рафтор ва тарзи кор ҳар як одамро ба зиндагӣ дилсард мекунад.
Таззоди зиндагиро бубинед, ки ҳатто аз ҷинояткорон ҳам фоида меҷӯянд. Мисле ки як дӯсти хеле наздики ман боре дар як сӯҳбат гуфт: «Худо мегӯем, ки ягон кас як ҷиноят кунад, то мо ҳам зиндагиамонро пеш барем». Ва ҳатто нигарон аз он буд, ки ягон кас аз болои ягон кас шикоят ҳам намекунад…
Манзурам аз ин гуфтаҳо хабарест, ки чанде қабл дар сомонаҳои интернетӣ паҳн шуд. Хабари боздошти ду муфаттиши шӯъбаи корҳои дохилии ноҳияи Ҳамадонӣ ҳангоми ситонидани ришва дар ҳаҷми 1000 доллар аз ҷавоне, ки ба дуздии дучархаи арзишаш ҳудуди 90 доллар муттаҳам шуда буд, ба назарам зиёд нангин намуд. Муфаттишони шӯъбаи корҳои дохилии ноҳияи Ҳамадонӣ Абдусамад Розиқов ва Шерхон Маҷидов аз ҷониби Оҷонсии мубориза бо фасод дар ҳоле боздошт шудаанд, ки ҷавони гумонбар Н. О. маблағро дар ҳаҷми 8 ҳазор сомонӣ ба дасти онҳо дода будааст. Ин хабар дар сомонаи расмии Оҷонсии зидди корупсия ва Вазорати корҳои дохилӣ аслан нашр нашуд. Вале ба иттилои сайтҳои интернетие, ки ин хабарро дастрас кардаанд, пас аз чунин ҳодиса ҳатто сардори шӯъбаи корҳои дохилии ноҳияи Ҳамадонӣ Хайриддин Ҷаъфарзода аз мақомаш барканор гардидааст. Вале, тибқи овозаҳои ахир, муфаттишон бо пардохти ҷарима озод шудаанд ва шоҳиди асосӣ аз даъвояш даст кашидааст.
Воқеан, як схемаи хеле ҷолиб тарҳрезӣ шудааст. Зеро, корманди ҳифзи ҳуқуқ, ки даст ба ҷиноят задааст, озод гаштааст ва ягон вокуниш ҳам дар ягон ҷо чоп нашуд. Эҳтимол ҷазои маъмурӣ гирифта бошад, вале аз ин ҳам касе огоҳ нагардид.
Оҷонсии мубориза зидди коррупсия дар сохторҳои низомӣ, бахусус Вазорати корҳои дохилӣ 57 мавриди коррупсияро эълон карда буд. Ин ҳам як ниҳоде, ки мардум ба он бовар доранд, бо сад умед ва эътимод ба даргоҳаш сар мехалонанд. Ниҳоде, ки мардумро бояд тарбия кунад… Мехоҳам бигӯям, ки чунин ҳодиса албатта як зарбаи сахте аст ба сиёсати кадрии вазорат.
Дар ин росто мехостам бидонам, ки минбаъд нисбати чунин милисаҳо чӣ гуна чора меандешанд? Аз мақомот барои умрбод онҳоро ҷавоб медиҳанд ва ё «бахшишу дилсӯзӣ» ба онҳо идома дода мешавад?
Сардори Раёсати кадрҳо ва кор бо ҳайати шахсии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, генерал-майори милитсия Рамазонзода Суҳроб Кароматулло, ки кадри ҷавони умедбахш аст, дар ин масъала чӣ назар дошта бошад? Ӯ аз рӯи кадом принсипҳо амал кардаву ба кадом корманди милиса чӣ баҳогузорӣ мекарда бошад?
Баҳои 2-ро ба кӣ бояд монд?

Ҷамила МИРБОЗХОНОВА

Хонданд 434

Ҳамдигарфаҳмӣ

Нояб 18, 2017
Диданд: 458

Монолог

- Барои он, ки одамон ҳамдигарро фаҳманд, лозим аст канори ҳам қадам зананд, ё бихобанд,- гуфтааст шоира ва тарҷумони рус Марина Ивановна.
Ҳаҳаҳаҳ… Ин хонум чунин сухан иброз дошта ва имрӯз ман онро мехонаму аз таҳти дил механдам, ҷаноби Хоҷаев. Барои чӣ? Аз ақл бегона шудаам? Ахлоқи ҳамида надорам? Замону макони ҷаҳони муосирро сарфаҳм намеравам? Ооо, фарз кардем чунин аст. Яъне ман, Асозодаи бетаҷриба дар ин маврид тасаввурот надорам. Аммо ту, рафиқ Хоҷаев, ҳамин ҷумларо чи гуна мефаҳмӣ ва онро дар кадом паллаи тарозу бармекашӣ? Магар боре иттифоқ наафтодааст, ки канори хушкардаат қадам заниву худро рамузфаҳм вонамуд созӣ, аммо ҳушу ёдат ба касе ва ё ҷои дигар банд бошад? Магар боре ҳам аснои хобидан канори янга хаёлат лаби ангубину майгун, рӯйи моҳ ва гесӯи ҷилодори шӯхчашми дигареро налесидааст? Не? Ҳаргиз боварам намеояд.
Каломи хонум Марина шояд бо илҳом аз андешаи нависандаи фаронсавӣ Антуан де Сент-Экзюпери пайдо шуда бошад, ки изҳор доштааст: «Сухан гуфтан ба фаҳмидани ҳамдигар халал мерасонаду бас». Зеро, фосилаи солҳои зиндагии онҳо ба ҳам хеле наздик аст. Марина Ивановна соли 1941 вафот кардааст, Антуан де Сент-Экзюпери соли 1944. Вале агар фосила миёни зиндагии ин ду тан равшанфикр қарнҳо ҳам ки бошад, барои ману ту чӣ фарқ дорад? Хоҳу нохоҳ, ба гӯшаи хаёл ҳам намеорам, ки ҷаноби Антуан бо ин гӯшзади худ замина барои баҳонаҳои хонум Марина фароҳам оварда бошад. Яъне чӣ? Ба андешаи сирф хусусии ман, «халал расонидани сухан» маънии онро надорад, ки чун вақте ману ӯ, ё туву ӯ ва ё ӯву ӯ сокит қадам мезанем ва канори ҳам карахту ноҷунбон мехобем, ҳамдигарфаҳмӣ ба миён ояд! Ҳеҷ гоҳ! Он чӣ, ки одамро нарму гарму сард ва аз худ бехуд мекунад, танҳову танҳо сухан аст. Вагарна, ҳарчанд солҳо канори ҳам бихобему ҳазорҳо чақрим паҳлуи якдигар қадам занем, агар забони якдигарро наёбем ва-гар ба муносибату муошират бо сухан ҳусн набахшем, фикри ҳамдигарфаҳмӣ бесамар хоҳад буд. Ҳамдигарфаҳмӣ бояд як кори амалӣ бошад, на хаёлу бофта, яъне фантазия.
Дӯстам Хоҷаев, шояд фикр дошта бошӣ, ки мани фақир чун касеро фаҳмида наметавонам, ба ҳамдигарфаҳмӣ нигоҳи каҷ дорам. Шояд нуқтаи назари нависандаи англис Эндрю Милерро дастак созӣ, ки гуфтааст: «Агар ту бо касе аз хурдӣ зиндагӣ накарда ва бо ӯ аз як ҳаво нафас накашида бошӣ, дар ҳаёти шумо зиёд чизҳо номафҳум боқӣ мемонанд». Дуруст, вале на ҳама чизҳо! Чун, медонам нафарҳоеро, ки ба қавле, «аз замони худро шинохтан» бо ҳам қарину наздик буданд ва чандинсолаҳо якҷоя зистанд, аммо бисёр вақт ихтилофи назар доштанд. Ва баръакс, нафарҳое ҳастанд, ки ошноияшон тӯлонӣ нест, вале дар ин ё он масоил ба ҳадди имкон якдигарро дарк мекунанд. Аммо инҳо низ пурра не. Аз ин рӯ, бовар надорам, ки то охири умр масалан маро ҳатто шахси наздиктаринам батамом дарк кунаду шиносад. Туро ҳам! Маро то мурдан нахоҳанд фаҳмид. Туро низ! Зеро, такрор мекунам, дар бисёр ҳолат ду нафар аз лиҳози тафаккур ба ҳам монанд буда наметавонанд. Ва агар монанд бошанд, дигарандешӣ ба миён намеояду зиндагӣ дилбазан мешавад. Мисли он, ки актёри машҳур Чак Норрис қисса мекунад: «Як-ду бор ман бо Швартсенеггер сӯҳбат доштам. Аҷибаш ин ки, мо қариб як хел андеша дорем. Шояд сӯҳбати мо дилбазантарин муколама дар рӯи ҷаҳон буд».
Фикрат ноҷо не, баҷост, ҷаноби Хоҷаев, ки ҳама он чӣ гуфтем, бештар пайванд ба ду нафари барои ҳамдигар «ҳалол», яъне зану шавҳар дорад. Аммо дар ҳар сурат ки бошад, банда «ҳамдигарфаҳмии хомӯшона»-ро қабул надорам. Ҳатто, ҳастанд ҳолатҳое, ки шарикам бо шиддат сухан мегӯяд ва мехоҳад таваҷҷӯҳи маро ба худ ҷалб намояд, то ӯро бифаҳмам. Аммо, чӣ ҳосил аз он, ки ман гӯш мекунаму намефаҳмам?
Яъне, ҳама чиз, тамоми муомилаву муошират миёни ҳама кас бояд бепардаву кушоду равшан, самимиву бодалел бошад, то ҳар ду ҷонибро барои тасмими мусбат гирифтан моил кунад. Агар нуқтае шубҳанок аст, пас ба ҳеҷ ваҷҳ гуфта наметавонам, ки бидуни мавриди баҳс қарор додани он ҳамдигарфаҳмӣ метавонад осон ба даст ояд.

Фазлиддин АСОЗОДА, «ФАРАЖ»

Хонданд 458

Хабари рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.