.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Нигоҳи хос

итТИФОҚ

Янв 06, 2018
Хонданд: 346

Давоми чанд соли охир мавзуи ба ниҳодҳои эҷодии кишвар аъзо шудани афроди тасодуфӣ баҳси гарми равшанфикрони тоҷик ба шумор меравад.

Масалан, агар иддае масъулини чунин ниҳодҳои эҷодиро барои ба аъзогӣ қабул намудани ашхоси тасодуфӣ айбдор намоянд, қисми дигар аз он шикоят мекунанд, ки бархе нафароне, ки ба узвияти чунин ниҳодҳо пазируфта мешаванд, тамоман ба талабот ҷавобгӯ нестанд: агар яке бо ихтисоси ғайр ба узвияти чунин ниҳодҳои эҷодӣ шомил шуда бошад, нафари дигар аз рӯйи истеъдод ва маҳсули эҷод ба талаботи аъзо будан ба ин ё он муассиса, ташкилот ё иттиҳодяи эҷодӣ ҷавобгӯ нест. Ва гӯё аъзо шудан ба ниҳодҳои эҷодии кишвар ба дараҷае соддаву осон бошад, ки ҳар кас новобаста аз ихтисос ва ҳунару истеъдод тавонад унвони ифтихории «Узви Иттифоқи…»-ро соҳиб бишавад.
Ҳарчанд то имрӯз чандин ниҳоди хурду бузурги эҷодии кишвар аз афроди тасодуфӣ лабрезанду аммо роҳбарияташон дар масъалаи мазкур ҳеҷ тадбире наандешидаанд, нахустин шуда Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон бо роҳбарии Низом Қосим ба чунин як баҳси чандинсола вокуниш нишон дод. Соли 2016 ин иттиҳодяи эҷодӣ масъалаи аз сафи аъзои ин созмон ихроҷ намудани адибони тасодуфиро шуруъ кард. Он замон бо ин мақсад як комиссияи корӣ дар чаҳорчӯбаи стратегияи «Омӯзишу таҳлили маҳсули эҷодӣ ва арзёбии сатҳи касбии аъзои ИНТ» таъсис дода шуд ва барои арзиши бадеии асарҳо ва сатҳи касбии адибонро мавриди баррасӣ қарор додан ба фаъолият оғоз намуд. Ҳамин тавр, то кунун бештар аз 40 нафар адиб бо сабаби он, ки маҳсули эҷодашон ба талаботи замон ҷавобгӯ нест, аз сафи аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ихроҷ шудаанд.
Воқеан, агар аз рӯйи адолат бигӯем, аксари адибонеро, ки аз сафи аъзои Иттифоқи нависандагони кишвар хориҷ шуданд, ҳамчун шоир ё нависанда қариб касе намешинохт. Ҳатто банда борҳо шоҳид будам, ки вақте дар ин ё он нишасту суҳбатҳо атрофи ин мавзуъ сухан мерафт, бисёриҳо иқрор мешуданд, ки чунин адибонро намешиносанд ва танҳо вақте номашон пас аз хориҷ шудан аз узвияти Иттифоқи нависандагон дар матбуот ва сомонаҳои интернетӣ нашр шуд, фаҳмиданд, ки чунин шоиру нависанда дар кишвар будааст. Пас, саволе ба миён меояд, ки вақте адибе эҷодиёташ хонанда надорад ва аз сад ҳатто ду-се нафар ӯро ҳамчун шоир ё нависанда намешиносанд, чӣ гуна метавонад узви як иттиҳодяи эҷодии давлатӣ бошад?! Ин дар ҳолест, ки вақте адибе узви чунин як ниҳоди бузурги эҷодӣ аст, бояд маҳсули эҷодаш бурун аз доираи дӯсту шиносу маҳал маҳбубият дошта бошад. Ҳоло дар бораи он намегӯем, ки агар мабодо миёни хонандагону донишҷӯёни макотиби оливу миёна ва муштариёни китобхонаҳо назарсанҷӣ гузаронида шавад, чанд нафар бо ашъори адибони аз узвияти Иттифоқи нависандагон хориҷгашта шиносоӣ дошта ва ё ҳадди ақал эшонро ҳамчун шоир ё нависанда мешинохта бошанд?!
Боиси хушнудист, ки Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар соли 2017 якчанд иқдоми хуберо рӯйи кор гирифт. Аз ҷумла, ба ҷойи адибони ихроҷшуда дар ин сол низ якчанд ҷавонони эҷодкорро ба узвият пазируфт. Адибони ҷавоне, ки воқеан истеъдоди хуб доранд ва умед аст, ки ояндаи адабиёти кишварро гулгулшукуфон хоҳанд кард. Чун пас аз ба курсии раҳбарии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон нишастани Низом Қосим махсусан адибони ҷавони кишвар умед бар он баста буданд, ки бигзор акнун роҳи онҳо барои ворид шудан ба адабиёт кушода бишавад, бо боварӣ метавон гуфт, ки ин умеди онҳо аллакай бароварда шуд. Имрӯз чандин нафар адибони ҷавони кишвар узви Иттифоқи нависандагон, соҳиби китоб ва дорои сабку услуби хосаи худанд, ки ин худ дастоварди ин насли умедбахш ба шумор меравад.
Чун сарвари давлат дар ҳама баромадҳояш аз дастгириву ҳавасмандгардонии ҷавонон таъкид мекунад, имрӯз Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон яке аз ниҳодҳои фаъоли мамлакат дар самти амалигардонии супориш ва таъкидҳои президент дар соҳаи ҷавонон ба шумор меравад.
Бо боварии комил метавон гуфт, ки Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон зери роҳбарии шоир ва мунаққиди шинохта Низом Қосим ояндаҳои наздик ба муваффақиятҳои аз ин ҳам бештар хоҳад расид.
Умедворем, ки ҷалби адибони ҷавон ва дастгириву ҳавасмандгардонии эшон низ ҳамеша дар мадди назари роҳбарияти Иттифоқи нависандагон қарор хоҳад гирифт.

Хусрав ШОҲСАИДОВ 

Хонданд 346

Алик - малик

Янв 06, 2018
Хонданд: 307

Гумроҳие, ки аксарияти гумроҳонро ба доми худ мекашад

Агар дар зиндагӣ камбудиву номуваффақӣ намебуд, ҷомеа бо муваффақиятҳояш ҳеҷ маъние намедошт. Маҳз мушкилиҳо ҳастанд, ки оламро рангинтару ҷолибтар сохта, онро аз якрангӣ наҷот медиҳанд.
Дар ҳақиқат, ҷомеаи имрӯз тараққикардаистода дар вазъиятест, ки ҳама бояд мустақилона фаъолият намуда, мақсадҳои мехостаи худро амалӣ созанд. Яке дар орзуи журналист шудан, дигаре орзуи вазир шудан, дигаре хоҳиши соҳибкор будану нафари дигар завқи сарояндагиро ба худ лоиқ мешуморад. Бо ҳамин мақсад одамон дар роҳҳои гуногуни зиндагӣ ҳаракат намуда, ҳаёти худро сипарӣ карда истодаанд.
Дар ёдам ҳаст, ки рӯзҳои аввалини дар шаҳр истиқомат доштанам бо чӣ гуна гумроҳиҳо рӯ ба рӯ шудам. Рӯзҳо ниҳоят вазнин мегузаштанд. Бо мақсади таҳсил кардан ҳар рӯзро ним дар донишгоҳу ним дар китобхонаву ним дар кӯчаву ним дар хобгоҳ сипарӣ менамудам. Як рӯз аз назди бозори “Саховат” мегузаштам, ки чашмам ба гуруҳи одамоне афтод, ки яке дигареро тела дода, бодиққат банди тамошо буданд. Банда «бенасиб намонам» гуфта, ба назди он гуруҳи одамон рафта, чанд лаҳза тамошо кардаму мақсади асосиро фаҳмидам. Алик - малик. Як нафар дар даст се қуттичаву як тӯбча дорад ва бо ҳиллаву найранг мардумро гумроҳ намуда, аз сустии онҳо истифода бурда, маблағҳои онҳоро гирифта истодааст. Худ ба худ фикр карда гуфтам, ки «наход одамон то ин дараҷа гумроҳ бошанд, ки бо фикру хаёли маблағи муфт ба даст овардан маблағҳои бо заҳмат ба даст овардаи худро аз даст диҳанд?».
Дар ҳақиқат беинсофӣ то он дараҷа тараққӣ кардааст, ки агар ба тудаи чунин одамон афтӣ, ҳатто “маҷбурӣ ” аз боигарии кисаат халос шуда, бо даст холӣ ба хона бармегардӣ.
Дар минтақаҳои сераҳолии шаҳр як миқдори одамон бо истифода аз бозии «алик - малик» зиндагии худро пеш бурда истодаанд. Аслан, он бозиро танҳо як нафар пеш бурда наметавонад, чунки худ гумроҳ мешавад. Ба ҳамин хотир, масъули бозӣ ду-се нафарро ҳамчун бозингар ва ё “шпаргалка” барои гумроҳ кардани дигарон истифода мебарад. Тасаввур кунед, як донишҷӯйе, ки аз деҳа бо мақсади таҳсил ба шаҳр омадааст, чи тавр гумроҳ мешавад? Нохост ба ин гуруҳи одамон рӯ ба рӯ шуда, мебинад, ки якчанд нафар дар як дақиқа соҳиби 20, 50, ҳатто 100-у 200 сомонӣ шуда истодаанд. Ба хотири маблағи иловагӣ ба даст овардан ба бозӣ шомил шуда, аз маблағҳои дар даст доштааш бенасиб мемонад. Ҳол он ки, намедонад он одамоне, ки пул ба даст меоварданд, ҷӯраҳои шахси масъул ҳастанд.
Инсон вақте дар зиндагӣ як бор пешпо хӯрд, кӯшиш мекунад бори дигар пешпо нахӯрад, чунки афтоданаш мумкин. Вақте сахттар афтод, боз бархестанаш мушкил. Ба ҳамин хотир, ҳар як нафаре, ки аз деҳа ба шаҳр меояд, ҳатман бо ин хел гумроҳиҳо рӯ ба рӯ мешавад. Дар он ҳолат бояд кӯшиш намояд, ки ба доми ин гуна найрангбозон наафтад.
Ҳукумат ҳамеша барои ободониву орому осуда зиндагӣ кардани аҳолӣ тамоми кӯшишҳоро ба харҷ медиҳад. Хуб мешавад, ки нисбати ин масъала аз тарафи намояндагони дахлдор чораҳои зарурӣ андешида шаваду ин камбудиҳову найрангбозиҳое, ки ҷомеаро халалдор мекунанд, роҳҳои ҳалли худро ёбанд. Дар ин ҳолат на дигар он найрангбозон мардумро фиреб карда дар номаи аъмоли худ гуноҳ сабт менамоянду на дигар мардуми зудгумроҳшаванда ба ин найрангбозон рӯ ба рӯ шуда, гумроҳ мегарданд.
Умуман, ислоҳи ин камбудӣ дар ҳама ҳолат ба манфиати ҳамагон аст.

Мунавваршо ПИРОВ,
Мактаби рӯзноманигории назди МТЖТ

Хонданд 307

Бедил

Дек 18, 2017
Хонданд: 437

Ё чаро як ходими илмии Академияи илмҳои Тоҷикистон дар мазҳари ом бе тарсу бидуни эҳтиром ба бузургон Абдулқодири Бедилро таҳқир карду ӯро "коғази ташноб" ном бурд?

Медонам, аксарияти нафароне, ки дастрасӣ ба сайтҳои интернетӣ дар гӯшаҳои дурдасти кишварамон надоранд, албатта аз «қаҳрамониҳои беназир»-и ходими илмии Пажӯҳишгоҳи иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон Фозил Файзуллоев ҳатман бехабаранд. Ва низ, бехабар аз онанд, ки воқеан ҳам дар ин Академия на ҳама академикҳо воқеиянд. Ба гуфтаи аксарияти кормандони ин ниҳод, «назди мо ҳамеша нафаронеро меоранд, ки «тағо» доранд ва супориш медиҳанд, то тарбия намоем. Вале мо мебинем, ки баъзе аз ҷавонон на танҳо шавқу рағбати хондан, балки ҳатто ба кор омадану хуши таҳлил кардани масоили воқеии рӯзро надоранд. Сарамонро ба куҷо занем?».
Акнун боз биёем сари қазияи «қаҳрамон»-амон. Акси ин «корманди илмии Академияи илмҳо дар шабакаи «Фейсбук» замоне нашр шуд, ки ӯ дар маҳфил ӯ худ ҳамоише бахшида ба Бедил дар Академия бо сари баланд менишаст ва гӯё маҳфилро бо дигар ҳамкорон гӯш мекард. Вале дар асл, ӯ дар телефони мобилиаш масруфи бозии шоҳмот буд. Вақте корбарони шабакаҳои иҷтимоӣ барои чунин рафтораш интиқод карданд, ӯ якбора ба Бедили бузургвор дармеафтад. Ва ин «ходими илмӣ» бо фахр мегӯяд, ки Бедил бо ашъораш мисли коғази ташноб назди ӯ қадр надорад: «Ман фахр мекунам, ки аз он, ки Бедилгӯшкунӣ мекардам, дар телефони дастиам шоҳмот бозӣ кардам». Бо ин дилаш ором нагирифта, боз таҳқирро доман мезанад, ки «Бедил дар асри фанновариву технология чӣ лозим аст?». Ва суол мегузорад, ки «дар дунё киро бештар эътироф мекунанд, Александр Дюма ё Бедилро?». Ва Бедилро пасттар аз ситораҳои Голливуд медонад: «Бедил ситораи Голливуд нест. Бедил гуфта шабу рӯз гардем?». Ӯ Бедил ва ашъорашро қафомонии ҷомеаи навин мешуморад: «Агар Бедилро ба мардум "навязывать" кунанд, ҷомеа конкретно қафо мезанад». Ва мушкилоти як кишвари соҳибистиқлол ва дунявиро низ ба гардани Бедил мепартояд: «Ашъори Бедил барои ҷавонони соҳибистиқлол на...». Ва якбора ба хонандаҳо дармеафтад, ки «калат дар к...ут. Ҷавонҳоро маҷбурӣ оварда будан уҷа, "под угрозой". На... ҷавоноба Бедил. Асри 21 асри технологияи инноватсионӣ, на асри Бедил».
Чунин бархӯрд ба он оварда мерасонад, ки дилат намехоҳад ва забонат намегардад соҳиби ин «нутқҳои нақшин»-ро ходими илмӣ гӯӣ. Ҷойи чунин «ходимон» магар Академияи илмҳост?
Кӣ ба ин суол посух гуфта метавонад?

Ҷамила МИРБОЗХОНОВА

Хонданд 437

ТӮҲМАТ

Дек 18, 2017
Хонданд: 485

Тӯҳмат одатан ба одамони шоиста зарба мезанад, мисли он, ки кирмҳо асосан ба меваҳои беҳтарин ҳамла мекунанд.

Ҷонатан Свифт

Оре, ҷаноби Хоҷаев, ҳақ ба ҷониби файласуф ва нависандаи англо-ирландӣ Ҷонатан Свифт аст. Он чизе ва ё касе, ки ба андозаи сутуданӣ лоиқу созгор нест, кам андар кам ҳадафи тӯҳмат қарор мегирад. Ҳамин ҳоло бо ҳастӣ, имтиёзу имконот, мавқеъ, бо ҳама чизи худ, бо худ бархӯрд карда истодаам. Мефаҳмӣ!? Не? Шарҳи ман: ба андеша рафтаам, ки оё ман меваи беҳтарин ҳастам ё на? Оё ба ҷое расидаам, ки касе пайт ҷӯяду ҷон коҳонад, то бо лафзи заҳрогину тӯҳмати гӯшношунид ба ман осеб расонад? Мардона иқрор мешавам, ки ба хулоса омада натавонистам…
Аммо, ҳоло бишунав қиссаи воқеиро, ки аз сари бандаи ганда гузашт ва он аллакай барои дигарон (на барои ман) кӯҳна шудааст: Синфхонаи таъмирталабу салқин, бо фарши чӯбини ҷо-ҷо рангпаридаву фарсуда. Ҳамсинфон болои курсиҳои паси мизҳое, ки бо «нақшу нигор»-ашон «ҷазираи ошиқон»-ро мемонанд, карахту ноҷунбон нишастаанд. Баръакси ҳолатҳои муқаррарӣ, чун занги баромад садо медиҳад, муаллим аз ҷой намеҷунбад. Садо баланд мекунад: «Ба ҳама ҷавоб!». Духтарону писарон, ки ин фурсатро бесаброна интизоранд, бо хушҳолӣ аз синфхона берун мераванд. Банда низ чун одат аз ҳама охир берун шудан мехоҳам. Вале хитоби муаллим аз роҳ бозмедорадам:
- Ту, ист, кор дорам!
Меистам. Бо тааҷҷуб ба муаллим менигарам. Аҷабо, ӯ ба омӯзгор монанд нест! Андомаш аз ғояти ғазаб ларзон. Бо аҷала аз ҷой мехезад, наздик меояд ва «шаллақ»!!! Аз зарби шаллоқи панҷааш бари рӯям месӯзад. Аммо… боз ва боз, боз… Баногӯшам сурх мешавад.
- Чӣ гап аст, муаллим? Чӣ гуноҳ кардам?,- бо тарс овоз мебарорам.
- Намедонӣ? Намедонӣ!? Чаро қаламҳоро аз «шкаф» дуздидӣ!?,- бо итоб боз наздик меояд муаллим.
- Кадом қалам? Чӣ хел дуздӣ?
- Дафъ шав! Гум шав аз назарам, падарлаънат!
Бо сари хам, хомӯшу музлим аз синфхона берун мешавам…
Ростӣ, аллакай аз фардои он рӯзи воқеа дигар сухане гуфта нашуд. Гӯё муаллим «дуздӣ»-и маро фаромӯш кард. Ё, гӯё касе аз моҷаро хабардор нагардиду он ҳангома ба гӯшаи фаромӯшӣ рафт. Вале ман фаромӯш накардам. Фаромӯш карда ҳам наметавонистам. Чӣ гуна фаромӯш мекардам, дар ҳоле, ки дар синф дуюмин нафари воқеан хонанда ва донанда (бидуни таърифу тавсиф) будам ва ҳамеша паси мизи дуюми қатори якум аз тарафи рост менишастам…
Таваҷҷӯҳ намо, дӯстам, Хоҷаев! Бо гузашти солҳои зиёд, ман то ҳол ҷои нишастамро дар он синфхонаи пур аз талотум дар хотир дорам. Ҳам он «шкаф» - макони дафтару қалам, хатпоккуну дигар лавозимоти таълимро, ки қулфи рақамӣ дошт ва намедонистам рақамҳояшро кӣ медонаду кӣ не. Ҳам чеҳраи ғазаболудаи муаллимро, ки он гоҳ тӯҳмат ба дӯшам бор мекард. Дар ҳоле, ки падари ман ба либосаву хӯрокаам чандон таваҷҷӯҳ зоҳир намекард, аммо тамоми лавозимоти таълимиро муҳайё менамуд. Ҳатто ба падар аз боби рафтори муаллим забон накушодам. Зеро, чун ӯ тӯҳматро хуш надорад, тарсидам, ки бо муаллим радду бадали баҳсу мунозираашон тӯлонӣ хоҳад шуд. Аммо нисбати он муаллим низ, ки тӯҳмати ноҷову нораво нисбатам дошт, кин надорам. Танҳо мехоҳам бо садои баланд фарёд занам: «Муаллим, ман қаламдузд набудам!!!». Бигзор ӯ худ ба ёд орад қазияи солҳо боз хуфтаро ва бори дигар амиқ биандешад, ки кӣ чӣ кор кард!
Охир, муаллим омӯзгор аст. Ӯ бояд тарбия диҳад, омӯзонад. Гузашта аз ин, воқеиятҳоро дарк намояд. Мисли сиёсатшиноси фаронсавӣ Шарл Морис, ки гуфтааст: «Яроқи аз тӯҳмат даҳшатноктар вуҷуд дорад. Он ҳақиқат аст!».

Фазлиддин АСОЗОДА, «ФАРАЖ»

Хонданд 485

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.