.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Мусоҳиба

Завқибек Сайдаминӣ: Шеъри бе сиёсат, шеър нест

Завқибек замоне бо навиштаҳои хубу ҷолибаш ситораи матбуот буд. Баъдан тавонист бо барномаҳои рангину тамошобоб диққати ҳазоронро ҷалб кунад. Ҳоло бо навиштани андешаҳо ва коментхои фарқкунандааш ситораи Facebook аст. 

Умед бар он дорем, ки дар ояндаи наздик ситораи You Tube мешавад, зеро таклифҳо барои блогер шуданаш хеле зиёданд. 

 

ФАСЛИ АВВАЛ

Кӯдаки роҳ

-  Аз даврони кӯдакӣ чи хотироте доред? Чӣ чиз аз он рӯзҳо дар ёдатон боқӣ мондааст?

- Ман дар кӯдакӣ ба ду чиз бештар таваҷҷуҳи хос доштам. Яке шеърнависӣ, дигаре ҳунармандию коргардонӣ...

- Биёед аввал аз ҳунармандию коргардониятон бигӯед.

- Як рафиқ доштам, усто буд. Устои суратгир, наворбардор. Ҳар замоне, ки камераи наворбардорӣ ё суратгиракеро таъмир мекард, пинҳонӣ, то омадани соҳибаш ман аз онҳо истифода мебурдам. Хело мехостам, ки коргардон ва ё ҳунарманди синамо бошам. Фикр мекунам ҳамон наворбардорӣ ва коргардонӣ сабаб шуд, ки имрӯз ҳам дар ин ҷода шавқам пир нашудааст.

- Имрӯз Шумо на ҳунарманд ва на коргардон ҳастед, балки журналист ҳастед. Чаро кӯшиши амалӣ намудани орзуву хоҳиши кӯдакиро накардед?

- Ман кӯшиш кардам, аммо тақдир набудааст. Дар аввал мехостам бо ҳамон шавқу завқи дар дил будаам ба донишкадаи санъат дохил шавам, аммо бо сабаби он ки ман бисёр шармгин будам, аҳли оилаам зид баромаданд.

 Баъдан, соли 2007 ният кардам, ки филме ба навор мегирам, вале мутаассифона натавонистам, чунки декабри соли 2007 ва январи 2008 дар тарафҳои мо (шаҳри Роғун) чунон хунукию яхбандӣ омад, ки филмбардорӣ як тараф истад, ба берун баромадан мушкил буд. Ҳамин тавр орзӯи ман амалӣ нашуд.

- Филми орзуҳо дар бораи чӣ буд?

- Ҳаводиси ҷанги шаҳрвандиро инъикос мекард. Масалан, он солҳо агар дар хонае нафаре аз муҳоҷирати меҳнатӣ меомад, ҳатман, ки дузде, роҳзане, авбоше ба он хона ҳамла мекард. Ин филм умуман дар бораи ноадолатию беқадрии ҷони одамӣ бояд мебуд.

- Намехоҳед, ки дар бораи шеъру шоириатон ҳарф занед?

- Даъвои шоирӣ надорам, танҳо хоҳиш доштам, ки шеър эҷод кунам. Аввалҳо чапаву роста бисёр менавиштам, аммо вақте боақлтар шудам, фаҳмидам, ки он қадар кори муҳим нест ва ҳоло танҳо барои ҳамсарам менависам.

- Чаро ба ин фикр ҳастед?

-Шеъре, ки дар бораи зиндонӣ шудани чанд нафари бегуноҳ нест, шеъре, ки инъикоскунандаи қиматии бозорҳо нест, шеъре, ки беқурбии одамизодро намегӯяд, шеъре, ки аз ноадолатию вазъи ногуворе намегӯяд, пас вай шеър нест. Шеъри имрӯз аз шиками сер аст ва ҳар нафаре, ки шикамаш сер бошад, шеър менависад.  Масалан дар бораи зулфи ёр ва қомати дилрабои нозанинаш ва ғ.

- Пас чаро худи Шумо ҳамин мавзӯъро ба риштаи назм намекашед?

- Тавре дар боло гуфтам, ман даъвои шоирӣ надорам ва медонам, ки наметавонам он чизе, ки дар дилам аст дар қолаби назм дарорам. Шеъру шоири вазифаву кори ман нест.

 

ФАСЛИ ДУВУМ

Хоки Ватан

-Ба андешаи он ки «ҳарҷо ки шикам сер шуд, ватан аст» Шумо розиед?

-Не, асло розӣ шуда наметавонам. Дар ғарибӣ ман ҳатто шиғҳои хонаамонро ёд карда будам. Ватан зодгоҳ аст!

-Фикр мекунам, ки дар ғарибӣ азобу машаққати зиёд кашидаед...

-Пас аз хатми дониишгоҳ ба Русия рафтам. Барои тамошо не, балки ба муҳоҷирати меҳнатӣ рафта будам. Ҳамагӣ сеюним моҳ кор кардам. Вале тӯли сеюним моҳ қариб,  ҳама дашному таҳқири русро шунидам. 

-Масалан...

-Ман дар дастам як хол дорам, Вақте бемор шудаму ба беморхона рафтам, духтурон пайи ҳам аз ман мепурсиданд, ки ту "укол" мекунӣ? Онҳо медонистанд, ки хол аст, аммо...

-Чаро ин қадар кам дар Русия мондед?

-Ман дар ҷое кору зиндагӣ мекардам, ки парвозкунии ҳавопаймоҳо ҳар лаҳза ба назар мерасид. Ҳар вақте, ки парвози ҳавопаймоеро медидам, дилам реш-реш мешуд ва ҳамон замон худамро дар дарунаш ҳис мекардам. Тӯли ин муддат чанд маротиб, хаёлан дар ин ҳавопаймоҳҳо ба Тоҷикистон меомадаму мерафтам.

-Ва билохира...

-Билохира, дигар сабрам намонд ва омадам. Баробари аз ҳавопаймо фаромадан, бар хилофи мардуме, ки сӯи автобус медавиданд, ман бо зону зада, хоки ватанро ба дидагонам молидам, хазорхо маротиба шукри Худоро кардам, ки боз ба ватан баргаштам.

 

ФАСЛИ САВВУМ

Чанд кадам дар роҳи дароз

-Шумо пас аз муҳоҷирати меҳнатӣ ба журналистика пайвастед?

-Ман дар замони донишчӯйӣ ҳам менавиштам ва бо ВАО ҳамкорӣ доштам. Танҳо пас аз муҳоҷирати семоҳа пурра ба касбам пайвастам.

-Корро аз куҷо расман оғоз кардед?

-АзТелевизиони Симои Мустақили Тоҷикистон. 

- Кӣ ба Шумо ба ҳайси навкор дасти кӯмак дароз мекард?

-Ба ман бештар устодон Хилватшоҳ ва Зинатулло кӯмак мекарданд.

-То ҷое медонем, Шумо бо рӯзномаҳои "Пайкон" ва "Имрӯз-нюс" ҳам ҳамкорӣ доштед...

-Бале. Вақти кор карданам дар СМТ, барои таъсиси рӯзномаи ҳаррӯза яъне "Имрӯз-нюс" ба як гурӯҳ бачаҳо, ки ман ҳам дар миёнашон будам, устод Раҷаби Мирзо дарс гуфтанд. Моро ҳаматарафа ва пурра омода карданд барои кор дар рӯзномаи харрӯза. Ҳамон замон ман ҳамкорӣ кардам. 

-Кӣ ба журналист шудани Шумо мосоидат кард?

- Инҳо ба ман ҳаққи устодӣ доранд: Хилватшоҳи Маҳмуд, Раҷаби Мирзо, Саймуддин Дӯстов, Гулчеҳра, Зинатуллои Исмоил, Асадулло Раҳмон, Ҷумъаи Толиб, Зафари Сӯфӣ.

-Саҳифаи "Ҳарфи ҳодиса"-и Шумо матолиби пурсару садои “Имрӯз-нюс" ба шумор мерафт. Шикоятҳо аз болои журналистон ҳам буданд?

-Албатта, бе ин намешавад! Қариб ҳаррӯз шикоятҳои гуногун ба суроғи мо меомаданд, аммо ҷавоби мо якто буд: "Марҳамат 300-400 метр Суди олӣ аст, чӣ шикояте, ки доред онҷо рафта гӯед"

-Хонандаи аввалинатон дар навиштаҳои фейсбукиатон кист?

-Ҳамсарам. Ӯ аксар вақт ба навиштаҳои ман муқобил мебарояд ва то андозае кӯшиш мекунад, ки ман нармтар нависам.

-Сабаби зиёд «лайк»-у  «комент» гирифтани матолибатон чист?

-Ман барои "лайк" гирифтан наменависам. Вале бояд бигӯям, ки агар ба навиштаҳои журналист вокуниш нишон надиҳанд, пас вай танҳо барои худаш менависад. Журналистро бояд суроғ кунанд, кобанд, ёбанд. Бо журналист мардум бояд ҳамфикр шаванд ё зид бароянд. 

 

ФАСЛИ ЧАҲОРУМ

Тадқиқоти нотамом

-Дар Телевизиони Тоҷикистон корро аз чӣ оғоз кардед?

-Корро дар барномаи «Чарх» оғоз кардам. 

-«Чарх» ба бинанда чиро нишон додан мехост?

-Падару модаронеро мазаммат мекард, ки фарзандони худро дар ятимхонаҳо партофта буданд.

-Яъне гуфтанӣ ҳастед, ки телевизион ба мардум наздик буд?

-Бале наздики наздик буд. Масалан, чанд сол қабл, бо гурӯҳи эҷодии барномаи "Тадқиқоти журналист" ба ноҳияи Файзобод рафта будем. Вақте худамонро муаррифӣ кардему гуфтем, ки барои ҳалли мушкилии Шумо омадаем, мӯйсафеде, ки дар 8 сотих замин бо 4 писару келинҳояш зиндагӣ мекард аз хурсандӣ ашк рехт. Ҳарчанд кӯшиш кард, ба ҷуз як ҷумла дигар чизе гуфта натавонист: «Шумо аз телевизион омадед барои мушкилии мани камбағалро ҳал кардан?» Мо танҳо кӯшиши онро мекардем, ки бо халқ наздик шавем. 

-Бештар кадом масъалаҳоро пайгирӣ мекардед?

-«Тадқиқоти журналист» барномаи идоравӣ буд. Дастаҷамъона кӯлоҳашро истифода мекардем. Ман бошам зиёдтар баҳсҳои судиро пайгирӣ мекардам.

-Лаззати кори журналистӣ кадом вақт зоҳир мегардад?

-Вақте ки ба рӯйи мардуми оддӣ ҳама дарҳо пӯшида мешаванд ва ягона роҳи ҳалли мушкилияшонро дар кори журналистӣ мебинанду ба мо муроҷиат мекунанд. Мо, ки умеди охиринашон ҳастем, бо шавқу завқ аз пайи ҳалли масъала мешавем. 

-Оё тадқиқоти журналистӣ дар матбуот аз тадқиқоти журналистӣ дар телевизион дида  осонтар аст ё баракс?

-Аслан ҳеҷ тадқиқот осон нест, аммо метавон гуфт, ки усули тадқиқоти мо, ки дар барномаи «Тадқиқоти журналист» мегузаронидем, осонтар буд. Ду тарафи даъвогарро ҳамроҳи шоҳидҳояшон рӯ ба рӯ мешинондем ва равиши сӯҳбатро идора мекардем.

- Чаро «Тадқиқоти журналист» аз миён рафт?

-Баъзе масъалаҳое пеш омаданд, ки монеаи пахш ин барнома шуданд. 

-Ҳоло барномаи «Самт»-ро пеш бурда истодаед?

-Бале, ҳоло «Самт»-ро пеш бурда истодаам. Аслан, ин барнома дар якҷоягӣ бо кормандони БДА мегузарад. Кӯшиш мекунем, ки аз қонуну қоидаҳои ҳаракат дар роҳ мардумро огоҳ созем. 

-Чанде пеш қароре қабул шуд, ки ҳар нафаре, ки дар ҳолати мастӣ сари чамбарак мешинад, 15 000 сомонӣ ҷарима ё 15 шабонарӯз ҳабс мешавад. Шумо чӣ назар доред?

-Ман 100% тарафдорам. Мардум ҷонашонро аз куча наёфтаанд. Фикри ман ин аст, ки ҳоло ҳам ҷаримаро бояд зиёдтар кунанд.

-Барномаи охиринатонро дидам, дар бораи терминалҳои мусофирбарӣ буд...

-Изҳори нигаронии ман дар ин маврид аз он аст, ки аксар шаҳру навоҳии мо ба маънии томаш терминали мусофирбарӣ надоранд. Масалан, шаҳри Роғун, ки 27 бинои 9 ошёна дорад умуман терминали мусофирбарӣ надорад. Ин мушкилии бисёр ҷиддист, махсусан дар соли «Рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ». Сайёҳи хориҷӣ мисли мо дар пӯшти дарахтону мағозаҳо нақлиёт интизор намешаванд. Барои онҳо терминали мусофирбарӣ сохтан лозим. Моро маҳз аз рӯи ҳамин баҳо медиҳанд. 

 

ФАСЛИ ПАНҶУМ

Шеърбатл бо падар

-Инсон бисёр вақт аз ҳақиқат мегурезад ва бовар намекунад, ки нафари наздик ва ё чизи муқаддасеро аз даст додааст. Шумо ба ин ҳолат афтода будед? 

-Дуруст гуфтед. Чанд рӯз пас 1 сол мешавад, ки падарам бо ман несту ба олами абадӣ рафтааст. Аммо ҳеҷ боварам  намеояд, ки  имрӯз ӯ дар барам нест. Вуҷудам месӯзаду бовар намекунам. Ин дард бовар нокарданист.

-Падаратон ба чӣ кор машғул буданд одатан?

-Падарам усто буданд. То охирин нафас бо меҳнати худ нони халол хӯрда буданд. 

-Дар ҷое гуфта будед, ки аз падарам пиртар ҳастам, инро чӣ гуна  шарҳ медиҳед?

-Падари раҳматии ман ҳамагӣ 58 сол доштанд, бисёр ҷавон буданд.  Ҳоло се дандони ман афтида аст, аммо ягон дандони падарам ҳатто нуқсон надоштанд. Худ қазоват кунед, кӣ пир аст? 

-Дар оила чӣ гуна шахсият буданд? 

-Хислати аҷибе доштанд. Аз омадан то рафтани меҳмонон рост меистоданд, ҳатто лаҳзае наменишастанд.

-Ба ғайр аз устогӣ боз ба чӣ корҳо шуғл доштанд?

-Кам-кам шеър менавиштанд. Ба шеърҳои ошиқонае, ки ман барои чанд духтар навишта будам, ҷавоб гардониданд. Ман ҳам дар навбати худ бо шеър посух мегардонидам. 

-Яъне шеърбатл? 

-Ҳамин тавр.

-Завқибек Сайдаминӣ чиро дид дар ин дунё?

-Ҳам алмосро ва ҳам меросро.

Мусоҳиб: Ҳафизуллоҳ ТОҲИРӢ

Хонданд 529
Момагул Раҷабова:  Ҳафт ранги фасонаи умр...

НИГОҲИ АВВАЛ:

Чил сол фарёдшунави дард

Намедонам чандум сафарам ба ноҳияи Данғара аст, вале хуб медонам, ки дар ҳар сафар чанд нафаре пайдо мешавад ва мегӯяд: “Бачам, қати холаи Момагулат як саволу ҷавоб накардӣ?...”. Се нуқта маънои онро дорад, ки ҳар кадоме бо тарзи ба худ хос аз духтури оилавиашон Момагул Раҷабова васф мекарданд. Ин маротиба ҳам ҳолати пештара рух дод.

Момагул Раҷабова 4-уми апрели соли 1959 дар деҳаи Корези болои шаҳри Кӯлоб ба дунё омадааст. Имсол баробари ба охир расидани соли таҳсил қаҳрамони мо 40-солагии фаъолияти худро қайд кард. 40 сол бо мардум, 40 сол дар гӯш оҳу воҳ. 40 сол гӯш ба қимор, ки касе бо ҳоҷате дарашро мекӯбад. 40 сол дар бӯйи дору. 40 сол табиби қалбҳои мардуми дурдасттарин деҳаҳои шаҳру навоҳии Кӯлобу Хуросону Данғара.

Мо атрофи 59 соли зиндагӣ ва 40 соли ҳамрози мардум буданаш бо ин зани дилбохтаи касби худ суҳбате доштем.

НИГОҲИ ДУВВУМ:

Кӯчаи лойолуди хотираҳо

- Чӣ тавр ба суроғи даврони кӯдакӣ меравед?

- Сари  чанд вақт ба зодгоҳам меравам ва аз ҳар дарахту девор, сангу сафол, хонаву мактаб кӯдакиамро суроғ мекунам. Ҳама чизҳои деҳаи ман бӯй мекунанд, бӯйи кӯдакии ман.

- Кӯдакии Шумо чи гуна гузаштааст?

- Ман он даврони ширинро бо “хола-бозӣ” гузаронидаам. Дар кӯчаамон чанд духтаре буд, ки ҳамагӣ ҳар рӯз дар хонаи мо ҷамъ мешуданд ва мо афсонаҳое мебофтем, ки имрӯз худ қаҳрамонашон шудаем...

- Аз мактаб чӣ монда ба лавҳи хотир?

- Дар синфи дуюм мехондам. Як рӯз муаллим дар тахтаи синф рақами 22 навишт ва аз ман чанд будани рақами навиштаашро пурсид. Ман бошам, 2 ва 2 ҷавоб дода будам.

- Ёд доред, ки охирин бор кай бо ҳамсинфонатон якҷоя вохӯрда, суҳбат карда бошед?

- Соли 2016 мо 40-солагии хатми мактабамонро якҷоя қайд кардем. Ман ҳар вақте ки ба деҳаам равам, ҳатман хона ба хонаи ҳамсинфонам гашта, онҳоро алоҳида-алоҳида мебинам ва аз саломатию рӯзгордориашон бохабар мешавам.

НИГОҲИ САВВУМ:

Таҳсили пинҳонӣ

- Хору хас, сангу кулӯх дар роҳи ба омӯзишгоҳ дохил шудани як духтари деҳотӣ набуд магар?

- Буд-буд, бачам. Ғайр аз гуфтаҳои ту боз дар роҳи таҳсили ман дарёву кӯлҳо ҳам буданд, аммо Худо ба ман кӯмак кард. Аз синфи мо чанд нафар ба шаҳри Кӯлоб барои идомаи таҳсил камар бастанд ва мо нафарони аввалин аз деҳаамон будем. Зиддиятҳо зиёд буданд, хусусан бародарони модарам дар аввал муқобили таҳсили ман буданд ва кор то ҷое расид, ки як соли расои таҳсиламро пинҳонӣ ва бо роҳҳои дарозе, ки тағоҳоям маро набинанд, гузаронидам. Баъдан бо ёрии Худованд ва модарам каме ҳам бошад тағоҳоям аз аспи хашму бадгумонӣ фаромаданду ёрирасонам шуданд.

- Аз даврони таҳсили ним пинҳонию ним ошкороятон ягон лаҳзае ҳаст, ки барои мо қисса кунед?

- Таҳсилам дар Омӯзишгоҳи тиббии шаҳри Кӯлоб бисёр хуб буд. Моро бештар бачаҳои гуруҳамон фиреб медоданд. Дар роҳи хона-омӯзишгоҳ як дарахти тути калон буд ва барои дар паҳлуи мо қадам задан, бачаҳои гуруҳамон моро метарсонданд, ки зери он дарахт аҷина аст. Мо бошем, фақат дар сояи онҳо мерафтему меомадем.

НИГОҲИ ЧАҲОРУМ:

Ҷавоби мактубҳо

- Замони таҳсил дар мактабу омӯзишгоҳ ишқ дар ҷузвдони Шумо буд ё...?

- Вақти мактабхониам ақлам ба ишқу ошиқӣ намерасид. Замоне, ки дар омӯзишгоҳ таҳсил мекардам, ақлам басанда буд, аммо фикре, ки атрофи номам гапи баде пайдо нашавад, нагузоштам, ки касе наздик шавад ба ман. Дар ҳоле, ки чанд ҷавон ба ман таваҷҷуҳ доштанд.

- Хуб, Шумо чӣ тавр шавҳар кардед?

- Ман пас аз хатми омӯзишгоҳ бо роҳхат якуним сол дар Беморхонаи кӯдаконаи шаҳри Кӯлоб ба ҳайси хоҳари шафқат кор кардам. Баъдан шавҳар кардам.

- Бо шавҳаратон чи гуна муносибат доштед пеш аз тӯй?

- Мо пеш аз тӯй ҳамагӣ як маротиба ҳамдигарро дидем. Қиссаи хонадоршавии мо каме аҷиб аст. Вақте ки мо якдигарамонро дидем, шуълаи меҳре фурӯзон шуд. Баъд тарафи мо, намедонам бо кадом сабабе, пайвастани моро нахостанд. Мо бо як вохӯрӣ ва як суҳбат одат кардем ба ҳам. Баъдан илоҷи ба ҳам расиданро бо тасаллӣ додани якдигар ба воситаи мактуб донистем...

- Узр, гапатонро мебурам. Яъне билохира нафаре пайдо шуд, ки Шумо мактуббозӣ кунед?

- Ҳамин тавр, аммо мактубҳои мо аз бекорӣ, бозӣ ва ё хурсандӣ набуданд, балки кӯшиш мекардем ба висоли ҳам бирасем.

- Чӣ, мактубҳо қудрати ба висоли ҳамдигар расонидани Шуморо доштанд? Дар он мактубҳои аввалу бароятон азиз, кадом ҷумлаҳо навишта шуда буданд?

- Ҳар мактуби дилдорро пас аз хонданам ба болои ҷевонамон мегузоштам, ки хонагиҳо ҳама бихонанд ва аз ҳолати мо бохабар шаванд. Масалан вай рӯзе навишта буд: “Ҳаракат кун ба висоли ҳам бирасем, ман туро дӯст медорам!”. Ҷавоби ман чунин буд: “Ман кӯшиш карда истодаам, ки мо якҷо шавем ва ба ин боварӣ дорам...”. Ба ҳамин монанд. Душвортарин кор дар ҳаётам ҷавоб гардонидан ба мактубҳо буд.

НИГОҲИ ПАНҶУМ:

Гиря дар сӯги падар

- Тавре медонем, Шумо оғӯши падарро ба хотир надоред. Ҳамин тавр?

- Бале, натанҳо оғӯш, балки дар ёдам нест навозишҳо, духтарамгӯиҳояш... Лекин...

- Се нуқтаи пас аз “лекин” чӣ маъно дорад?

- Аз падарам як хотира дорам. Ман хуб дар хотир дорам, ки падарам дар пушташ захме дошт ва аз дарди он азият мекашид. Вақте ки калон шудам, аз модарам ҳақиқат ё хоб будани онро пурсидам. Модарам гуфтанд, ки дар ҳақиқат дар пушти падарам захме буда ва он вақт ман якунимсола будаам.

- Дар сӯги падар гиря накардан чӣ маъно дорад?

- Мурдан хубтар аст, аммо фаҳмиши ман намерасид.

- Ҳоло ҳам барои падар  гиря мекунед?

- Бале, бе ин намешавад. Ҳар вақте ки ба мотамхонае равам, чанд дақиқае барои падарам мегирям.

НИГОҲИ ШАШУМ:

Табиби дилҳо

- Харитаи зиндагӣ давоми роҳи ҳаётатонро чӣ гуна нишон дод?

- Ман дар ноҳияи Хуросон 12 сол бо шавҳарам зиндагӣ кардам. Соҳиби 4 фарзанд шудем. Зиндагиамон бисёр хуб буд. Соли 1986 дар ноҳияи Данғара деҳае бо номи Чорсада бунёд шуд. Сокинони деҳа аз ноҳияи Комсомолобод муҳоҷир шуда буданд. Шавҳари ман, ки биносоз буд, дар ҳамон деҳа хонааш доданд. Мо аз Хуросон ба Данғара кӯч бастем. Рости гап, пас аз омаданам пушаймон шуда будам. Зеро дар макони нави зисти мо, ки навбунёд буд, ба ҷуз дашти хоктудае дигар чизеро дидан мумкин набуд. Пас аз андаке барои ман як вагон ҷудо карданд, то ба мардум хизмати тиббӣ расонам. Дар як вақт ба мардуми 6 деҳа хизмат мерасондам. Ҳамин тавр, дар ин ҷо мо боз соҳиби 3 фарзанди дигар шудем. Шавҳарам инсони хуб буд, боре гапи мо ду нашуда буд.

- Тавре медонем, ҳоло шавҳаратон дар қайди ҳаёт нестанд...

- Дуруст. Пас аз ҷанги шаҳрвандӣ зиндагӣ мушкил шуд. Нон пайдо кардан душвор шуд. Яку якбора 4 фарзанди мо дар мактабҳои олии ҷумҳурӣ таҳсил мекарданд. Ноилоҷ шавҳарам ба Русия коркунӣ рафт. 23-юми феврали соли 2002 рафт ва 24-уми апрели ҳамон сол мурдаашро оварданд.

- Зиндагӣ вазнинтар, гиряҳо аёнтар, ғамҳо зиёдтар, нон камтар, кори саҳро зиёдтар...

- Зиндагиам мушкилтар шуд. Бо кори саҳро тавонистам, ки фарзандонамро хононам. Ҳоло охирин фарзандам дар Донишгоҳи техникии Тоҷикистон таҳсил дорад.

- Зиндагиатон кай ранги дигар гирифт?

- Вақте ки дуюмбора барои зери об мондани яке аз деҳаҳои ноҳияи Нуробод мардуми зиёде ба Данғара кӯчонида шуданду деҳаи Чорсада-2 бунёд шуд. Ман дар ин деҳа духтур интихоб шудам ва сокинонашро мисли сокинони деҳаи худам ҳар рӯз хабар мегирам. Ногуфта намонад, ки дар деҳаи навбунёд бунгоҳи тиббӣ бо тамоми шароитҳои замонавӣ сохта, калидашро ба дасти ман доданд.

- Одат, муҳаббат ва ё тақозои касб аст, ки Шумо хона ба хона мегардед?

- Ман ҳамаи вариантҳои пешниҳодкардаатонро қабул дорам ва ба фикрам, ба хотири ҳамааш аст рафтуомадам. Зеро, вақтҳое мешавад, ки ба хонаҳое меравам, ки бемор надоранд ва ин рафтанҳоро метавон аз муҳаббат ва аз рӯйи одат номид.

 

НИГОҲИ ҲАФТУМ:

Танҳоӣ, гул, суруд

 

- Аз мушкилиҳо ба куҷо мегурезед?

- Ба танҳоӣ.

- Дар танҳоӣ чӣ кор мекунед?

- Гул мекорам.

- Вақти гулкорӣ суруд мехонед ё фикр мекунед?

- Суруд мехонам.

- Садоятон хаста  мабод!

Суҳбати Ҳафизуллоҳ ТОҲИРӢ,

Душанбе-Данғара-Душанбе

Хонданд 311

Апаи пешдарову дилбардор

Июл 30, 2018
Хонданд: 356
Апаи пешдарову дилбардор

РОЗИ АВВАЛ

Дар шинохти ӯ

Хонданд 356

Суҳбати Ҳафизуллоҳи Тоҳирӣ бо устоди факултаи журналистикаи Донишгоҳи миллии Тоҷикистон Бахтиёри Қутбиддин

ПЕШ АЗ МУСОҲИБА

Як ҷумлаи ҳамкорон
Баҳриддин Камолиддинов:
- Шахси ниҳоят хоксор, нармгуфтор, меҳрубон, беғараз ва ба касби худ хеле меҳр монда аст.
Қироншоҳ Шарифзода:
- Бахтиёри Қутбиддин журналисти рангинхаёл, тасвиргаро ва чеҳраофар аст.
Сангин Гулов:
- Барои ман Абдулмуъмин Қутбиддинов ҳамчун як шахсияти масъулиятшинос ва посдори арзишҳои миллӣ муаррифӣ шудааст.
Саъдулло Ҳайдарӣ:
- Қутбиддинов муҳаққиқи жарфнигар аст.
Рустами Абдулло:
- Бахтиёр инсони некбин, нексиришт, ва фидоии кору пайкори худ аст.

Як ҷумлаи шогирдон
Дилмурод Юсуфӣ:
- Чароғест равшнкунандаи роҳи фардои мо - журналистони ҷавон.
Маҳина Дадабоева:
- Устоди сахтгир аст.
Баҳруллои Маҳмадшариф:
- Устоди ман беҳтарин шахсият дар рӯи замин аст.
Мафтунаи Ҳисорӣ:
- Устод Қутбиддиновро ба офтобе монанд кардан мумкин аст, ки нурҳояшро ба шогирдон мепошад.
Нуралӣ Карим:
- Устод Қутбиддинов Бахтиёр шахсе ҳастанд, ки барои ба шогирди худ чизе додан кӯшише мекунанд, ки дар бисёр устодон дида намешавад.

ДАР ОМАДИ ГАП
Шумо касеро, хусусан омӯзгореро дидаед, ки ҳама дӯсташ доранд? Шумо бо марде вохӯрдаед, ки қабл аз кори худ кори дигареро иҷро кунад? Шумо ҳамсуҳбат шудаед бо нафаре, ки вақти сухан кардан табассуми доимию чеҳраи кушод дошта бошад? Агар ҷавоби ин суолҳо “бале” бошад, хуб, агар “не” бошад, боке нест, зеро ҳозир мо пушти дари ҳуҷраи кории мудири кафедраи журналисикаи байналхалқӣ Қутбиддинов Бахтиёр ҳастем ва пас аз ҷанде ҷавоби шумо - хонандагони гиромӣ “бале” мешавад.

ТАЙЁРӢ БА МУСОҲИБА
Дарро оҳиста-оҳиста ду маротиба тақ-тақ мекунаму медароям. Устод чун ҳарвақта дар назди компютери худ нишаста. Саҳифаи ворд кушода. Дар болои миз китоб, дафтар, қалам, авроқ, рӯзнома… мехобиданд ва мисле, ки навбат мепоиданд барои ба дасти устод расидан.
- Биё Ҳафизуллоҳ,- садои устод бо табассуми ҳамешагӣ шунидаву дида шуд.
- Ассалому алейкум, устод!
- Салом, салом!
- Чӣ ҳол доред устод?
- Шукр. Ҳаминҷо нишастем.
- Вақт доред мусоҳибаро гирам?
- Вақт ҳаст, марҳамат!

ФАСЛИ АВВАЛ
Ӯ кист?
Муаллими зиндагӣ. Дӯсти арзанда. Шахсияти некбину некгуфтор. Публитсисти рангинхаёл. Журналисти воқеӣ.
- Дафтари хотирот аз даврони кӯдакӣ чӣ мегӯяд?
- Даврони кӯдакӣ гуфтед, ашъори Бозор Собир ба ёд омад. Бозор Собир шоирест, ки дар ашъораш аз замони кӯдакии худ ҳикояҳо, шикоятҳо ва ривоятҳо мекунад, ки ба ҳар яки мо наздику азиз ҳастанд. Кӯдакиҳову наврасиҳои мо дар деҳа гузаштааст. Бисёр пурҷӯшу хурӯш, фарозу осудагӣ буд. Ба зиндагӣ, ба фардои нек бо ҳавас менигаристам. Парвои чизе надоштем. Шавқи хондану навиштану гуфтан маро ба чизе ҳидоят мекард.
- Чӣ гуна ба суроғи кӯдакӣ меравед?
- Дар ду ҳафтаву се ҳафта як маротиба ба деҳа меравам ва суроғ мекунам кӯдакиҳои худро. Мактаби деҳа, кӯчаҳои деҳа, хонаҳои деҳа… Ин ҳама акси садо медиҳанд аз замони кӯдакии ман ва ман ба ин васила суроғ мекунам кӯдакии худро.
- Нақши волидон дар ба воя расидани Шумо чӣ гуна буд?
- Албатта волидайн ин рабби маҷозии мо ҳастанд, ки мо пас аз Худо онҳоро дӯст медорем ва ба гуфтаҳои онҳо амал мекунем. Дар оила нақши волидон аст, ки фарзанд ба кадом роҳ меравад ва дар кадом руҳия тарбият меёбад. Шукри Худо, ки падару модари ман қайди ҳаёт ва аҳли мутолиа ҳастанд. Ҳеҷ аз ёдам намеравад, вақте ки падарам китоберо ба хона меоварданд, пас аз хондани худ ба сатҳи фаҳмиши мо нигоҳ карда, тавсия медонанд, ки мо ҳам китобҳои овардаашонро мутолиа кунем.
- Чӣ вижагиҳову дигаргуниҳо дошт донишҷӯйии Шумо аз донишҷӯйии мо?
- Муҳит, шавқу завқ ва нигоҳи мо дигар буд. Ҳар навиштаи нашршуда муҳокимаи маҳдуди худро дошт. Мо бо мақсаду ақидае, ки имрӯз аз донишгоҳ чӣ мегирам, меомадем, аммо имрӯз сарфи назар аз пешравиҳои техникаву технология, дастрас шудани ҳама гуна китоб ва лавозимоти дигар донишҷӯёни боҳавасу бомақсад ниҳоят кам ҳастанд. Аз 20-25 нафари гуруҳ 4-5 нафарашон бо мақсаду нақша омадаанд. Пешрафти техника ва технологияи навин ҷавони имрӯзаро аз мутолиа дур кард, танбалу коҳил кард. Ҷавони имрӯза донишҳое дорад, ки агар ҳамин лаҳза ба ӯ савол диҳем, даррав ба “гугл” муроҷиат мекунад. Ва гумони ман ин аст, ки омили фарқкунанда инҳо мебошанд.
- Дар замони донишҷӯйӣ ҳар инсон ба худ шахси розгӯву розшунав дорад. Аз Шумо кӣ буд дар он замон?
- Дуруст аст, ки ҳар нафар дар замони донишҷӯйӣ як нафар ҳамкурси ҳамрозу ҳамақидаи худро дорад, ки бе ибо сухани дилашро ба ӯ мегӯяд. Ман дӯсте доштам бо номи Муҳаммадмуслеҳ Муҳаммадзокир (руҳаш шод бод). Бисёр ҷавони бомаърифату босавод буд. Эҷодкору озодандеш ва озодгӯ буд. Ва ба қавле мо ҳарду камбағалони гуруҳамон будем. Ману Муҳаммадмуслеҳ аз нонвойхонаи донишгоҳ ду нон мегирифтему дар оби дарёи «Душанбенка» тар карда мехӯрдем ва бо ҳам аз мушкилию камбудиҳо ва розҳоямон суҳбат мекардем. Муҳаммадмуслеҳ аз ёди ман намеравад. Мутаассифона, ӯ дар ҷангҳои дохилӣ аз ин дунё рафт.

ФАСЛИ ДУЮМ
Омӯзгор + муаллим + публитсист + мудир = шахсият
Дунёи зиндагӣ қоидаву қонунҳои худро дорад, ки он бузургтару муҳимтару таъсирноктар аз ҳама дигар қонунҳост. Ин қонуну қавоид ба ивази ҳар навъ амалу заҳмату талош ба кас ҷазо, сазо ва подоши худро медиҳад. Инро бештари одамон чашмдор нестанд ва ҳамагӣ ғайричашмдоштанд, ки онро замзамаи оҳанги тақдир меноманд ва ба ҳар омадаву наомадаву каму беш шукрона аз даргоҳи Ҳақ менамоянд. Саодат шояд ҳамин бошад ва шояд он бошад, ки баъзеҳо дунболи тақдирсозӣ шабу рӯз метозанд.
(Аз “Руҳи Хиросима”)
- Бисёр одамон хастагиашонро бо хондани китоб, тамошои оинаи нилгун, истифодаи интернет, саёҳат дур мекунанд. Шумо чӣ гуна хастагиро рафъ мекунед?
- Баъди соатҳо паси компютер нишастан албатта хаста мешавам. Ба ҳавлӣ мебароям. Ба дарахтони шинондаам менигарам. Гирдашон чарх мезанам. Хастагии ман ҳамин минвол рафъ мешавад.
- Эйнштейнро сухани зебои модараш такон дод, Урун Куҳзодро худаш маҷбур кард, Ато Ҳамдамро амакаш дастгир шуд... Шуморо кӣ ва ё чӣ ба ин роҳ даровард ва муваффақ кард?
- Зиндагӣ ин худ такон аст. Ҳар рӯз мешунавем, мебинем, эҳсос мекунем.
- Чӣ қадар вақт лозим аст, ки одам шахс шавад ва чӣ қадар вақт лозим аст, ки шахс одам гардад?
- Ба таври хронологӣ ба ин баҳои мушаххас додан наметавон. Гоҳе мешунавем, ки ҷавоне ба мақоми баланд расидааст ва ё боз мешавад, ки нафаре ҳатто то охири умр шахсият намешавад. Ин аз худи инсонҳо вобаста аст.

ФАСЛИ ЧОРУМ
Омӯзишу тавлиди пораҳои дил
Ман илҳомро интизор намешавам. Ӯро худам садо мекунам.
(Сиёвуш Касроӣ)
Қисме худро беаҳамият вонамуд карда, дар интизории илҳом чанд рӯзу шабро сипарӣ мекунанд. Қисми дигар дар ҳақиқат мегӯянд, ки интизори илҳомем, ки ояду чизе нависем. Боз қисме ҳастанд, ки ба ҷустуҷӯйи илҳом мебароянд, яъне ба ҷойҳои камодам, боду ҳавои тоза, сокиту ором...
- Мегӯянд, ки истеъдод шармгин, танҳо ва ором аст. Шумо ба чӣ фикр ҳастед?
- Истеъдод неъмати Худост ва он на ба ҳар кас дода мешавад. Гоҳ пинҳон мемонад ва гоҳ равшан шуда, тантана мекунад. Истеъдодро бояд ба майдон овард, инкишоф дод ва тарбияту парвариш кард. Истеъдод бо шаклҳои гуногун ба инсонҳо насиб мешавад. Масалан аз ман танҳоиро мепарастад.
- Устод, аввалин китоби хондаатон ба истиснои “Алифбо” кадом буд?
- “Бузаки ҷингилапо”. Дар синфи якум мехондам.
- Аз «Бузаки ҷингилапо» чӣ ба ёд монда?
- Бибиям дар вақти дуодиҳиашон мегуфтанд, ки “Худованд ба мақсаду орзуҳоятон расонад” ва вақте ки «Бузаки ҷингилапо»-ро хондам, охирин ҷумлааш ҳамин буд, ки “Алулаку Булулак ва Хиштаки сари танӯрак ба мақсаду орзуҳояшон расиданд” ва ман дар ҳамон вақт гуфта будам, ки гапҳои бибиям дар афсона истифода шудаанд.
- Авалин навиштаатонро худатон сарлавҳа монда будед?
- Аввалин маротиба дар бораи як ҳодиса хабаре навишта будам. Редаксия сарлавҳа монда буд. Дар синфи 6-ум мехондам.
- Шумо ҳар рӯз менависед?
- Бале, ҳар рӯз менависам. Ман шарм медорам, вақте ки дар факултети журналистика дарс медиҳаму худам нанависам. Чӣ гуна виҷдон мебардорад, ки худ нанависаму ба донишҷӯён супориши навиштан диҳам? Ин якум. Дуюм ин ки, агар эҷодкор ҳар рӯз нанависад, дигар навишта наметавонад. Зеро ҳар рӯз навиштан ин далели бо оҳанги ҳаррӯза ҳамқадам будан аст ва ҳар кас, ки бо оҳанги замона ҳамқадам нест, бояд даъвои эҷодкориро аз сар дур кунад.
- Шумо чизе менависед, ки танҳо барои худатон бошад?
- Албатта. Пеш аз ҳама ман барои худам менависам.
- Пас аз нашр шудани навиштаҳоятон ба онҳо назар мекунед?
- Бале, фикр мекунам ҳама эҷодкорон ин корро мекунанд. Вақте ки навиштаатро дар ду ҷо, яъне дар почтаи электрониат ва рӯйи саҳифаи рӯзномае мебинӣ, таровати хосае дорад.
- Охирин навиштаи Шумо?
- Айни ҳол ба навиштани таронаҳое бо номи “Оҳангҳои зиндагӣ” машғулам.

ФАСЛИ ЧОРУМ
Чор нафас
Аз миёни рақамҳои арифметикӣ ҳар нафар рақами дӯстдоштаи худро дорад. Бисёр корҳояшро бо ҳамон рақам оғоз мекунаду анҷом медиҳад. Рақамҳои телефонашро бо ҳамон интихоб мекунад. Рақамҳои мошинашро барои рақами дӯстдоштааш иваз мекунад. Ҳатто рақами хонаашро ҳам кӯшиши иваз кардан менамояд, нашуд, хонаи дигар мехарад, зеро дил чунин талаб дорад.
- Устод, рақами дӯстдоштаи Шумо кадом аст?
- Ҳамаашро дӯст медорам.
- Медонам, аммо ҳаст рақаме, ки аз дигарҳояш фарқ дошта бошад ва Шумо ба он дигар хел назар кунед?
- Бале, ман бештар рақами чорро дӯст медорам.
- Чор калимаи дӯстдоштаатон...
- Худо, падар, модар, китоб.
- Чор шахси наздикатон...
- Падар, модар, оила, фарзандон.
- Чор китоби дӯстдоштаатон…
- “Восеъ” ва “Фирдавсӣ”-и Сотим Улуғзода, “Дохунда “ва “Ятим”-и Садриддин Айнӣ.
- Чор ҳамкасбе, ки наздиктар ҳастанд бароятон…
- Ҳама ҳамкасбҳо наздиканд. Мурод Муродӣ, Гулов Сангин, Саъдулло Ҳайдарӣ, Қироншоҳ Шарифзода.
- Чор шогирде, ки метавон вориси худ донист…
- Ман ба ҳар шогирде, ки бо ӯ кор мекунам, бовар дорам ва онҳо зиёданд. Ҷудояшон намекунам.
- Чор соли тиллоии умратон…
- Синфҳои 5-6 ва 9-10.
- Чор моҳи аз ҳама зиёд пурташвиш буданатон…
- Ҳар рӯз ташвишу валвалаю таҳдид аст.
- Чор ҳафтаи бекориатон…
- Бекор намемонам.
- Чор рӯзи якшанбеятон...
- Дар ташвишҳои рӯзгор сипарӣ мешаванд якшанбеҳои ман.
- Чор соате, ки эҷод карда будед…
- Чор соати шаб. Ва умуман шабҳо.
- Чор дақиқаи бефикриатон...
- Чор дақиқаи хоб буданам.
- Чор нафаси охиринатон чӣ фикр кардед?
- Ҳафизуллоҳ чӣ мехоста бошад бо ин саволҳои худ?
- Устод, узр, ки вақтатонро гирифтам.
- Ҳеҷ гап нест.

ОХИРСУХАН
Мо бо устод дар вақти мусоҳиба ниҳоят озод будем. Ҳар чизе, ки дар зеҳн буд, пурсидем. Аммо ба шумо як чизро гуфтаниам, хонандагони гиромӣ. Душвортарин амал бо нафарест, ки ҳамон корро аз ӯ омӯхтаед. Устод Қутбиддинов Бахтиёр устоди мо дар жанрҳои журналистика ҳастанд ва мо имрӯз аз эшон мусоҳиба гирифтем.

 

Хонданд 675

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.