.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Мусоҳиба

- Ҳар нафаре, ки номи Гулҷаҳон Бобосодиқова, Котиби Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистонро ба забон меовард, ҳатто мардон низ ба тарсу ҳарос меафтоданд,- ба ёд меорад яке аз зердастони Бобосодиқова.- Касе ҷуръат намекард наздаш дарояд, гарчанде аз касе чизе тамаъ намекард, ба ҷуз талаби иҷрои кор мувофиқи қонун. Ин зани қавиирода гарчанде факултаи физикаю математикаи Донишгоҳи давлатии ба номи В. И. Ленинро бо ихтисоси математик хатм карда бошад ҳам, вале маъруф чун котиби Комитети марказии комсомол ва ҳимоятгари занҳо гардид. Фаъолияти ӯро дар корҳои ҳизбӣ, аз ҷумла котиби якуми Кумитаи марказии ҳизбии ноҳиявии шаҳри Душанбе, Кумитаи шаҳрии ҳизбии шаҳри Душанбе ва котиби Кумитаи марказии ҳизбӣ мусбат арзёбӣ мекунанд. Бобосодиқова бо таҷрибаи бойи корӣ, саъю талош баҳри ободии диёр ва зиндагии осудаи халқ, дар муқоиса бо дигар мансабдорон ҳоло як зиндагии хеле оддӣ ва хоксорона дорад. Хонааш бадвоҳимаву дабдабанок нест, ҳатто таъмир надидаву ба қавле, то наздикӣ болои мизи шикастаи боқимонда аз замони Шӯравӣ ба мутолиаву эҷод машғул буд. То ба имрӯз пироҳанҳоеро ба бар мекунад, ки мисли занҳои мансабдор “ҳазору як тангаву тилло”, ки дӯхташ маоши як рафиқ “раис” аст, начаспондаву аммо ба худаш хеле зебанда аст.

- Миёни шахсоне, ки баъд аз вазифаҳои роҳбарикунанда ба нафақа баромадаанд, нафаронеро ҳам дучор шудан мумкин аст, ки худро дар зиндагӣ ба қавле «гум» кардаанд. Сабаб дар чист?
- Вазифа ва дороӣ доимӣ нест. Ҳар кас бояд ба ин омода бошад, зеро он чӣ, ки Худованд дар ҷавонӣ лоиқ дониста буд, дар пирӣ мегирад. Ба вазифа дил бастан нашояд. Баромадан ба нафақа шахсан зиндагии маро тағйир надод. Зеро, ман аз шумори он нафароне ҳастам, ки дар зиндагӣ қарори нишастан надорам. Ҳарчанд ба нафақа баромада бошам ҳам, ба корҳои ҷамъиятӣ машғул будам. Дар ҷаласаву конфронсҳо ширкат меварзидам ва барои беҳбудии ҳаёти занҳо талош мекардам ва то ба имрӯз дар ин ҷода кор карда истодаам.
Соли 1991 пас аз фаъолияти сеюнимсолаам дар вазифаи муовини якуми раиси Ҷамъияти умумииттифоқии «Дониш» аз шаҳри Маскав ба шаҳри Душанбе баргаштам ва дар назди худ мақсад гузоштам, ки барои ҳалли масъалаи баробарии гендерӣ, паст кардани сатҳи хушунат ва зӯроварӣ нисбати зан чорае андешем. Бо чанд нафар занҳои фаъол маслиҳат карда, ба чунин хулоса омадем, ки Ташкилоти ҷамъиятии «Занони маълумоти олидор»-ро, ки аз соли 1919 дар ҷаҳон арзи ҳастӣ дорад, бунёд намоем. Хушбахтона, ин орзӯи мо амалӣ гашту Ташкилоти ҷамъиятии «Занони маълумоти олидор» аз ҳисоби занҳои дорои маълумоти олӣ ва касбу кори гуногун ташкил карда шуд. Ва ин ташкилот дар давоми 25 соли арзи ҳастиаш барои ҳифз ва ҳимояи ҳуқуқи занону духтарон, тарғиби илму фарҳанг саҳми арзандаи худро гузошт.
Аз ҷумла, бо ташаббуси масъулини ташкилоти мазкур мо талош варзидем, ки синни никоҳии духтарон аз 17 ба 18-солагӣ муқаррар карда шавад. Ё ин, ки дар моддаи 17-уми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон баробарҳуқуқии зану мард дарҷ карда шавад. Барои бисёрзанӣ дар асоси Конститусия иҷозат дода нашавад ва ғайра.
Солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ва баъд аз он барои таҳсили духтарон монеаҳо зиёд буд. Зеро хобгоҳ набуд, ба амнияти донишҷӯдухтарон кафолат дода намешуд. Бо пешниҳоди мо, хушбахтона аз ҷониби Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои духтарони навоҳии дурдаст квотаҳои махсус ташкил карда шуд, ки ҳоло барои таъмини кадрҳо бо мутахассисони болаёқат аз ҳисоби занҳо душворӣ намекашем. Ва ба ин монанд мисолҳо, ки дархӯри дарди ҷомеа ҳастанд, хеле зиёданд.
Имрӯз ҳар нафаре, ки ташкилоту ҷамъият мекушояд, аввал манфиати худро андеша мекунад, ин бебаҳс аст ва ҳама дар фикри сарпарасту маблағгузор, канӣ кӣ чанд қадар пул медиҳад, кай пулро дар суратҳисобам мегузаронад ва чӣ хел мегузаронад.
- То ҷое маълумот дорем, Ташкилоти ҷамъиятии «Занҳои маълумоти олидор”, ки роҳбариаш ба зиммаи Шумо буд, дастгирии молиявӣ надошт. Корро бе маблағ ҳам пеш бурдан имкон дорад?
- Аз соли 1991 роҳбарии Ташкилоти ҷамъиятии “Занҳои маълумоти олидор”-ро, ки ҳадафи асосии фаъолияти ташкилоти мазкур боло бурдани маърифатнокии ҳуқуқии занҳо, ба таҳсил фаро гирифтани духтарону бонувон ва ширкат дар таҳияву қабули қонунҳо буд, ба зимма гирифтам. Ташкилоти ҷамъиятии «Занҳои маълумоти олидор» аз ягон ҳисоб грант ва ё дастгирии молиявӣ воқеан ҳам надошт. Ҳадафи аслии мо танҳо беҳбуд бахшидан ба ҳаёти занҳо буду халос. Ман ба маблағ кор надоштам, танҳо шавқу завқи бо мардум кор кардан доштам ва анҷоми ин гуна корҳо бароям илҳом мебахшид.
- Борҳо шоҳиди он гардидаем, ки шахсиятҳои маъруф ва мансабдор зимни мусоҳиба бо забони тоҷикӣ хуб ҳарф гуфта наметавонанд ва хоҳиш мекунанд, ки ба суоли мо бо забони русӣ посух бидиҳанд. Аҷиб он аст, ки забони модарии худро гӯё фаромӯш кардаанд, суҳбат бо забони хориҷӣ барояшон авлотару осонтар аст… Вале мебинем, ки суҳбати Шумо бо забони ноби тоҷикӣ, хеле гуворову адабист.
- Хирадманде дар ҷавоб ба суоли як мусоҳибаш чунин гуфтааст: «Агар росташро бигӯям, ту меранҷӣ, агар дурӯғ гӯям, Худованд хоҳад ранҷид… Чӣ бояд кард?». Агар мо аз ранҷиши хотири дигарон натарсем ва ҳақиқатро рӯирост бигӯем, ба манфиати кор хоҳад буд. Ба вайрону дағал, кӯчагиву фаҳш, нофаҳмою бегона гардидани забони модарии мо сараввал модарон, баъдан муҳити гирду атроф боис мегардад. Ин албатта хулосаи шахсии ман нест. Солҳо инҷониб забони модарону хоҳарони тоҷикро мушоҳида мекунам ва хато намекунем агар бигӯем, ки аз чанд нафар танҳо яке покиза ҳарф мезанаду бас. Мутаассифона, забони модарӣ фақат дар китобу рӯзномаҳо ҳусну таровати худро дорад. Дар ин маврид месазад як панди бузургонро фаромӯш накунем, ки ба мо бисёр дахл дорад: “Агар дар оила марде бефарҳанг бошад, бар зарари худи мард аст, вале дар оила зане фарҳанг надошта бошад, тамоми хонадон зарар мебинад”. Пас, оё имрӯз хонадони тоҷик зарар надидааст? Фикр мекунам вақти он расидааст, ки забони модариро ба забони модарии ҳақикӣ табдил диҳем!
- Шумо дар оилаи низомӣ ба воя расидаед. Падаратон корманди ҳифзи ҳуқуқ буданд. Модаратон низ то ҷойе маълумот дорем, рутбаи лейтенантро доштанд ва барои озодии занҳо аз хурофот муборизаи беамон мебурданд. Чи хотироти аҷибе аз онҳо доред?
- Баробари ба ёд овардани даврони кӯдакиву наврасӣ, симои падару модари азизу меҳрубонам Бобо Содиқов ва Фазилат Солиевна (равонашон шод бод!) пеши назарам ҷилвагар мешавад, ҳамоно қавииродаву мушкилнописанд. Падарам сардори шуъбаи кофтукови ҷиноятии вилояти Истаравшан буданд ва дар мубориза бар зидди босмачиён ва барҳам задани дастаҳои босмачигарӣ корнамоиҳои зиёде кардаанд. Мутаассифона, умр вафо накарду замоне, ки сарварии шуъбаи милитсияи шаҳри Ленинободро ба уҳда доштанд, баъди бемории сактаи дил бо ҳаёт падруд гуфтанд. Баъд аз вафоти падарам масъулияти таълиму тарбияи мо шаш нафар фарзанд ба дӯши модарам бор гашт. Ва новобаста аз мушкилоти зиндагӣ модарам, ки хатмкардаи курси кӯтоҳмуддати шуъбаи занонаи шаҳри Самарқанд ва факултаи коргарӣ дар назди Университети шаҳри Тошканд буданд, ба хонаи бачагони шаҳри Ленинобод ба кор даромада, дар баробари тарбияи бачаҳои баъд аз Ҷанги Бузурги Ватанӣ ятиммонда, кори падарамро идома бахшида, барои пешгирӣ намудани ҳар гуна ҷиноят ба ҳукумати маҳаллӣ ёрӣ мерасониданд. Ба як ҳисоб давомдиҳандаи кори падарам шуданду бо рутбаи лейтенантӣ сарфароз гаштанд.
Модарам яке аз занҳои фаъоли шаҳри Ӯротеппа буданд, ки барои озодии занҳо аз хурофот муборизаи беамон бурда, дар таҳким ва пешрафти Ҳукумати Шӯравӣ саҳми сазовори худро гузоштаанд. Бешубҳа, модарам зани зиёӣ, меҳнатдӯст, ростқавл, сабур ва босавод буданду дар баробари ҳарф задан бо забони русӣ, инчунин дӯстдори мусиқӣ ва кадбонуи хубу меҳмондӯстдор буданд. Ва ин гуна сифатхои неки инсонии модарам дар ҳаёт ва фаъолияти ман ҳамчун ходими давлатӣ нақши бориз дорад.
- Дар яке аз мусоҳибаҳоятон гуфта будед, ки «агар дар зиндагӣ ба ягон пояе расида бошам, инро аз заҳмати пурранҷи модарам медонам».
- Солҳои баъдиҷангӣ (баъди солҳои 1941-1945) душвориҳои зиёдеро пеш овард. Вазъи иқтисодии мардум дар сатҳи паст қарор дошт. Вале, новобаста аз вазъи душвори зиндагӣ модарам зиёд мехостанд, ки таҳсиламро дар ягон мактаби олии шаҳри Маскав идома бидиҳам. Аммо тақдир маро баъди хатми мактаби миёна ба шаҳри Душанбе овард ва донишҷӯи факултаи физикаву математикаи Университети давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин гардидам. Ҳанӯз аз даврони соли аввали донишҷӯӣ дар баробари бо баҳои хубу аъло хондан, дар корҳои ҷамъиятии донишгоҳ низ фаъолона ширкат меварзидам. Қобилияти ташкилотчигиамро ба инобат гирифта, роҳбарияти донишгоҳ маро ба ҳайси котиби комсомоли донишгоҳ пешбарӣ намуданд. Аз ин ба баъд, яъне муддати 30 соли фаъолияти корам ба комсомол ва партия, яъне тарғиби идеологӣ марбут буд.
Дар зиндагӣ ба он чӣ, ки шарафёб шудам, албатта бо шарофати модарам аст ва то зиндаам исми шарифашонро бо некӣ ба ёд меорам.
- Солҳои дароз Котиби Кумитаи Марказии Ҳизби коммунисти Тоҷикистон шуда кор кардаед. Дар ин давра бештар барои ҳалли кадом масоил ҷидду ҷаҳд менамудед?
- Аз давраҳои донишҷӯӣ ба масъалаҳое, ки бештар ба ҷавондухтарон ва занҳо марбут буданд, диққати ҷиддӣ медодам. Минбаъд низ тамоми фаъолиятам барои фаро гирифтан ба таҳсил ва ҳимоя аз ҳуқуҳои духтарон буд. Дар деҳот барои идомаи таҳсили духтарон дар макотиби олӣ монеа мешуданд ва ман то ҳадди имкон кӯшиш мекардам ба манотиқи дурдаст сафарҳо намуда, волидайнро тарғибу ташвиқ намоям, то барои идомаи таҳсили духтаронашон садд нагузоранд. Ва шукр, ки то дараҷае муваффақ ҳам мешудам. Ва кӯшиш мекардам, то мақоли «духтара худаш чӣ, ки хонданаш бошад?»-ро аз миён бардорам. Бо исботу далел фаҳмонам, ки духтар ҳам фарзанд аст ва намесазад бо ӯ ба мисли мол рафтор кард.
Бо тақозои давр ва вазифа дар тамоми масъалаҳои марбут ба зиндагии шоистаи халқ, аз ҷумла сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии кишвар кӯшиш мекардам то ҷои тавон расидагӣ дошта бошам.
- Зани сиёсатмадор аз нигоҳи Шумо?
- Барои зан сиёсатмадор будан мушкил аст. Зани сиёсатмадор дар баробари пешбурди зиндагӣ ва иҷрои вазифаи ба зимма доштаи худ бояд қобилияти зеҳниву ҷисмонӣ ва таҷрибаи ҳаётиро доро будаву миёни мардум шинохта шуда бошад. Тавонад мавқеи худро дар миёни ҷомеа устувор намуда, дар баробари мардон бо қадамҳои устувор пеш равад. Миёни халқ соҳиби номи нек, обрӯю эътибор гардад. Роҳи ҳалли масъалаҳоро ёфта тавонад.
- Зани тоҷик дар даврони Шӯравӣ бештар комёб шуд, ё баъди ба даст овардани Итиқлолияти давлатӣ?
- Яке аз боигариҳои даврони Шӯравӣ - ин маҳви бесаводӣ ва ба таҳсил фаро гирифтани занону духтарон ба ҳисоб мерафт. Устод Мирзо Турсунзода ҳолати он замонаро ба назм кашида, шеъри “Хуб шуд, ки зан ба давлат ёр шуд...”-ро эҷод намуданд, ки дар он давр шиор гардида буд. Ғамхорӣ нисбат ба зан ӯро ба қуллаҳои баланди илму дониш шарафёб намуд ва зани тоҷик тавонист то ба мансаби академикӣ бирасад. Инчунин, дар муҳлати начандон зиёд ба корҳои сиёсӣ ва давлатӣ ҳамроҳ гардад ва баробар бо мардон дар пешрафти ҳаёти иқтисодиву иҷтимоӣ саҳмгузор бошад.
Боиси хушнудист, ки давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти сарварии Президенти муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нисбати занон ҳамеша ғамхорӣ зоҳир менамоянд. Баланд бардоштани мавқеи зан дар ҷомеа - ин ғамхорӣ ба давлату миллат аст.
Имрӯз занону модарони мо имконияти фаровони кору таҳсил ва истифодаи технологияро доранд ва дар баробари ин тамоми заминаи ҳуқуқӣ дар бораи иҷроиши моддаи 17-и Коститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба “баробарҳуқуқии зан ва мард” вуҷуд дорад.
Аммо, барои ба даст овардани натиҷаи дилхоҳ заҳмат бояд кард. Бо дониши амиқ ва кӯшишу ғайрат исбот бояд намуд, ки дар баробари баробарҳуқуқӣ бо мардон баробаримкониятиро низ дошта бошем.
- Рақамҳои оморӣ собит менамоянд, ки аз ҳам пош хӯрдани оилаҳои ҷавон афзун мегардад. Сабаби зиёд шудани хонавайрониро дар чӣ мебинед, чун бевосита ба ин мавзуҳо алоқамандии бештар доштед?
- Дар масъалаи оиладорӣ бисёр боэҳтиёт бояд буд. Имрӯз талоқ нисбати никоҳ дар ҳақиқат ҳам назар ба солҳои каблӣ зиёд гардидааст. Таҳлилҳои оморӣ нишон медиҳанд, ки агар дар як сол 3,5 ҳазор ақди никоҳ баста шавад, наздики 4,5 ҳазор хонавода ба вайронӣ мувоҷеҳ мегардад. Яке аз сабабҳои аз ҳам ҷудо шудани оилаҳо ҷавон хонадор кардани онҳо мебошад. Бигзор ҷавонон сараввал хонанд, соҳиби касбу ҳунар гарданд ва баъд оила бунёд намоянд. Пас, ба қадри ҳаёту зиндагӣ хоҳанд расид. Зиндагӣ худ аз пастиву баландихо иборат аст ва ҳар ҷавоне, ки шаммаи пастиро чашид, ҳатман барои ба баландӣ баромадан ӯро касе ва ё чизе монеа нахоҳад шуд.
Хушбахтиро ҳар кас худаш бунёд месозад. Ҳар нафар дар зиндагӣ ҳунарманд асту зиндагӣ саҳна. Аз ҷудошавии зану мард фарзанд зарар мебинад. Аз ин рӯ, бояд мо манфиатҳои шахсии худро аз манфиати фарзанд боло нагузорем.
Барои нигаҳдошти оила барномаи давлатие зарур аст, ки садди роҳи хонавайронӣ шуда тавонад. Зеро аз байн рафтани оила баъзе арзишҳои миллии моро низ аз байн мебарад, ки ин як тамоюли хатарнок аст.
- Мутаассифона, солҳои охир омори даст ба худкушӣ задани занон нигаронкунанда аст. Ба фикри Шумо, кадом омилҳо боис мегарданд, ки занҳо даст ба худкушӣ зананд?
- Воқеан худкушӣ дар кишвар зиёд шуда истодааст. Ба андешаи ман ин якум аз гумроҳ гаштани занҳо аст, ки роҳи халосиро дар худкушӣ мебинанд. То ҳол дар бархе аз манотиқи кишварамон тибқи қонунҳои нонавиштаи ҳаёт амал намуда, нисбат ба зан ҷабру ситамро раво мебинанд. Бархе бар онанд, ки вазифаи зан аз таваллуд кардан ва анҷом додани корҳои рӯзгор ва хизмат ба шавҳару хушдоман ва аҳли хонаводаи ӯ иборат асту бас. Бар замми ин, мушкилоти иқтисодӣ, равонӣ, хиёнати шавҳар, манъи таҳсили духтарон, ба муҳоҷират рафта наомадани сардорони оила, халос шудан аз масъулият, нодонӣ, камсаводӣ, бетафовутии атрофиён, наёфтани роҳи раҳоӣ аз ин варта ва ғайра боис мегардад, ки занҳо ҷабр ба ҷони худ кунанд.
Худкушӣ дар миёни занон, ки имрӯз ба як мушкилоти иҷтимоӣ табдил ёфтааст, то ҳол мавриди баррасии ҷиддӣ қарор дода нашудааст. Бояд иллатҳо ва омилҳои ин падидаи номатлуб аз назари илмӣ ва равоншиносӣ мавриди баррасии ҳамаҷониба қарор гирад.
- Зинадгиатон пур аз панду ҳикмат аст. Дар назар доред, ки хотираҳоятонро барои насли оянда дар маҷмуае гирд оваред?
- Як ёддоште бо дастгирии проффессор Иброҳим Усмонов омода карда истодаем, ки рӯзҳои наздик ба дасти хонанда хоҳад расид. Ҷузъиёташро шарҳ намедиҳам, пас аз нашр худатон мутоила хоҳед кард.
- Шумо дар вазифаи муовини якуми раиси Ҷамъияти умумииттифоқии “Дониш”-и шаҳри Маскав аз соли 1987 то соли 1991 низ фаъолият намудед ва шуъбаи робитаи муносибатҳои байналмилалӣ ва донишгоҳҳои халқиро сарпарастӣ менамудед. Дар Маскав ба Шумо хонаи истиқоматӣ ҳам доданд. Вале мебинем, ки ҳоло дар Душанбе зиндагонӣ мекунеду дар Маскав не. Чаро?
- Дуруст аст, он замон барои зани тоҷик дар байни мардуми рус кор кардан чандон осон ҳам набуд. Фақат дониши комил метавонад касро аз ҳар варта халос намояд.
Рӯзҳои аввали кориам ба ман чандон эътимод намекарданд, ки чи гуна як зани тоҷик омадаасту ин ҷо ба сифати роҳбар кор мекардааст ва аз нигоҳи онҳо гӯё ман аз уҳдаи кор намебаромада бошам. Вале бо гузашти вақт аз тарзи муошират ва муносибати ман нисбати кор дарк карданд, ки хулосаи баровардаашон нисбати ман хатост. Зеро чӣ дар гуфтор ва чӣ дар услуби навишт аз ҷониби ман хатое пеш намеомад. Ҳар матолибе, ки менавиштам, ҳам аз ҷиҳати мазмун ва ҳам аз аз нигоҳи грамматикӣ бехато буданд, ки ин ҳамкасбони руси маро хеле ба тааҷҷуб меовард. Бо гузашти вақт дӯстони зиёд ҳам пайдо кардам ва ҳамаи комёбиҳоямро аз ҳисоби донистани хуби забони русӣ ва донишам медонам.
Зимни адои вазифа дар Маскав ба ман хонаи истиқоматӣ доданд, ки он дар маркази шаҳри Маскав, кӯчаи Горкий ва дар бинои ҳамшафати президенти собиқи Русия Борис Елтсин воқеъ буд. Дар Душанбе хона надоштам, зеро мувофиқи қонун он замон мо хизматчиёни давлатӣ дар куҷое, ки кор мекардем, бо хонаи хизматӣ таъмин гардида, дар баробари ба охир расидани фаъолияти корӣ дар ин ё он соҳа онро ба давлат месупоридем. Он замон чун мехостам ба Душанбе баргардам, хонаи Маскавро фурӯхтаму дар ин ҷо хона харидам.
- Таҳлил ва мушоҳидаҳо собит месозанд, ки ҳоло як мансабдори оддӣ, соҳиби чандин хонаву бӯстонсаро ва мошинҳои гаронарзиш аст. Шумо бо вуҷуди он, ки дар мартабаҳои баланди давлатӣ кору фаъолият мекардед ва то Кремлу Душанбе Шуморо мешинохтанду қадрдонӣ мекарданд, вале натавонситед хонаи истиқоматӣ харед? Ё маошатон барои харидории хона намерасид?
- Албатта он замон маоши ману шавҳарам барои пешбурди зиндагии хоксорона басанда буд. Муҳтоҷи касеву чизе набудем. Он вақт на танҳо ман, балки ҳама роҳбарони сохторҳои давлатӣ дар манзили хизматӣ зиндагонӣ мекарданд ва бо анҷом ёфтани масъулият онро ба давлат месупоридем. Ба як ҳисоб мо афсарони қаторӣ будему Ватан ҳар чӣ амр мекард, онро иҷро мекардем.
- Ҳоло дар баъзе шаҳру ноҳияҳо ҳатто ҳолатҳое ба назар мерасанд, ки як раиси оддӣ, ки як ва ё ду ноҳияро дар муддати хеле кӯтоҳ роҳбарӣ кардааст, хонаҳои давлатиро ба таври мармуз аз худ кардааст. Ва дигар роҳбарҳое, ки дар он ҷо таъин мешаванд, ҷойи зист надоранд ва маҷбур мешаванд дар хонаи иҷора ё як-ду моҳ дар утоқи кориашон зиндагӣ кунанд. Нигоҳи Шумо дар ин маврид?
- Он ба виҷдону имони ҳар як шаҳрванд вобастагии зич дорад.

Мусоҳибон: Ҷамила МИРБОЗХОНОВА,
Шоҳонаи АҲМАДШОҲ

ШАРҲИ МО:

Гулҷаҳон Бобосодиқова ҳанӯз аз даврони донишҷӯӣ дар корҳои ҷамъиятии донишгоҳ фаъолона ширкат варзида, котиби комитети комсомол интихоб мегардад. Минбаъд котиби аввали Кумитаи комсомоли шаҳри Душанбе, котиби Кумитаи марказии комсомол ва Котиби якуми кумитаи марказии комсомол интихоб мегардад. Дар давоми фаъолияти кориаш, солҳои 1961-1971 бештар ба масъалаҳое, ки бевосита ба духтарон ва ҷавонзанҳо марбут буданд, таваҷҷуҳ зоҳир менамуд. Аз соли 1980 то соли 1991 узви Президиуми Кумитаи шӯрои занҳои Шӯравӣ, солҳои 1962-1990 вакили Шӯрои Олии Иттиҳоди Шӯравӣ ва аз соли 1975 то соли 1990 ба сифати вакили Шӯрои олии Тоҷикистон барои ободии диёр саҳми босазои худро гузоштааст.
Бо нишон ва медалҳои Иттиҳоди Шӯравӣ мукофотонида шудааст. Аз соли 1991 то соли 2000 ба ҳайси котиби масъули комиссияи миллӣ оид ба корҳои ЮНЕСКО дар Ҷумҳурии Тоҷикистон чаҳор маротиба дар конфронсҳои бонуфузи ЮНЕСКО дар шаҳри Париж ширкат варзидааст.
Иштирокчии бисёркаратаи (аз он ҷумла вакили конфронси 4-уми байналмилалӣ оид ба мақоми зан дар Пекин) конфронсҳои минтақавӣ, форумҳо ва семинарҳои байналмилалӣ мебошад. 

Хонданд 1136

Суҳбати ихтисосии “Фараж” бо доктори илми география, профессор Холназар Муҳаббатов

Академияи улуми Тоҷикистон бо қарори Ҳукумат ба омода кардани “Атласи миллӣ” шуруъ кардааст, ки сарредактории онро президенти Академияи улум Фарҳод Раҳимӣ ва раҳбарии гуруҳи кориро доктори илми география, профессор Холназар Муҳаббатов ба зимма доранд. Танҳо “Атласи Тоҷикистон” соли 1968 ба чоп расида буд. Ин хабар моро ба ҳузури профессор Муҳаббатов овард, аммо суҳбати мо аз ин фаротар рафт, ки ҳоло манзури хонандагони “Фараж” мекунем. Нахуст аз ин атлас пурсидем, ки чӣ ҳаст:
- Ин ташаббус аз ҷониби мо буд ва он чӣ моро таҳрик дод, ин буд, ки кишварҳои дигари собиқ Шӯравӣ чунин атлас доранд, аммо мо на. Як гуруҳи корӣ дар Академия ташкил шуд, ки ба он беҳтарин олимони Тоҷикистон шомиланд. Ҳоло тарҳрезии атлас ба анҷом расидаву кор рӯи самтҳо идома дорад...
- Атласи миллӣ чӣ аст? Як таъриф медодед...
- Атласи миллӣ маҷмуаи маълумотҳо дар бораи Тоҷикистон аст. Он тамоми соҳаҳо, шуруъ аз табиат то иқтисоду захираҳои моддиву маънавӣ ва санъату туризму фарҳангро дар бар мегирад. Як нафар, ки мехоҳад Тоҷикистонро омӯзад, метавонад тамоми иттилоъ аз ҳар соҳаи мавриди назарашро дар он пайдо кунад, бахусус сармоягузорон.
- Бубинед, дар гузашта Академияи улум як маркази воқеан илмӣ буд ва китобҳои зиёди арзишманде дар он таҳияву нашр мешуданд. Аммо ҳоло чунин нест. Ё ҳасту мо намедонем?
- Академияи улуми Тоҷикистон як маркази бонуфузи илмӣ ва як даргоҳи муқаддас буду ҳаст, ки шуруъ аз замони Шӯравӣ пеши ҷомеа ва ҳукумат эътибори баланд дошт. Дар он олимони бузурги сатҳи ҷаҳонӣ кор кардаанд. Соли 1951 таъсис ёфт ва аввалин президенташ Устод Садриддин Айнӣ буданд. Олимони забардасте, монанди Баҳоуддинов, Осимӣ, Нарзиқуловҳо, Адҳамов ва дигар академикҳо дар он фаъолият мекарданд, ки шуҳрати ҷаҳонӣ доштанд. Тамоми идораҳои давлатӣ ба Академия бо як эҳтироми хос бархӯрд мекарданд. Замоне, ки академик Собит Неъматуллоев (1985 - 1995) президенти Академия интихоб шуданд, як давраи тиллоӣ буд...
- Худи Шумо кай ба Академия ба кор омада будед?
- 1966. Дар шуъбаи “СОПС” ё Совети таҳқиқотии қувваҳои истеҳсолӣ фаъолият доштам. Ин шуъбаро академик Ибодулло Нарзиқулов роҳбарӣ мекарданд. Яке аз корҳои фундаменталӣ ва бузурге, ки таҳти раҳбарии он кас дар замони Шӯравӣ анҷом шуд, аввалин “Атласи Тоҷикистон” буд, ки дар собиқ Шӯравӣ баҳои баланд гирифт. Китоби дигари фундаменталӣ “Захираҳои табиии Тоҷикистон” низ дар 60 ҷузъ чоп шуд. Пас аз он як таҳқиқоти дигар дар бораи Тоҷикистони Ҷанубӣ, ҳамчун як минтақа ё маҷмааи ҳудудию истеҳсолии Тоҷикистон шуруъ шуд. Пас аз вафоти Нарзиқулов шогирди он кас Ҳабибуллоҳ Саидмуродов ин таҳқиқотро идома доданд. Ҳамин тавр, дар ин давра “СОПС” дар бораи маҷмааи ҳудудию истеҳсолии Тоҷикистони Ҷанубӣ ҳафт ҷилд китоб чоп кард.
Ман ҳам дар ин таҳқиқот ширкат доштам. Аз ҳамин шуъба маро ба аспирантура фиристоданд ва дар Маскав рисолаи номзадиамро дифоъ кардам. Пас аз он ҳам кори ман ба ҳамин шуъба бастагӣ дошт.
- Даврони президентии Муҳаммад Осимӣ дар Академия чӣ гуна буд?
- Таҳқиқи маҷмааи ҳудудию истеҳсолии Тоҷикистони Ҷанубӣ дар замони он кас анҷом ёфт. Таҳти раҳбарии Осимӣ Академия боз ҳам эътибор ёфт. Баъд Собит Неъматуллоев, академик ва олими сатҳи ҷаҳонӣ президент шуданд. Дар Кубаву Амрико солҳо кор карда буданд. Як олими шинохтаи соҳаи зилзилашиносии ҷаҳон ҳастанд. Ҳукумати нав ҳам, ки омад, он кас то соли 1995 дар вазифа монданд. Он кас ҳам муқаддасот ва обрӯву эҳтироми Академияро пеши ҳукумат ва ҷомеа нигоҳ доштанд.
- Ба назар мерасад, ки пас аз ҷанги дохилӣ Академия мақому манзалати худро аз даст дод. Сабаб чӣ буд?
- Баръакс, дар замони ҷанги шаҳрвандӣ Собит Неъматуллоев тавонист, ки Академияро нигоҳ дорад. Таназзули Академия дар замони Ӯлмас Мирсаидов шуруъ шуд. Тавре мегӯянд, ҳар кас як пои қадам дорад. Беҳтарин муассисаҳои Академияро барҳам дод.
- Масалан, кадом муассисаҳоро?
- Ҳамин Совети таҳқиқотии қувваҳои истеҳсолӣ ё “СОПС” ва ҳам муассисаи “Генетика”-ро барҳам дод. Дар онҳо 40 то 45 нафар кор мекарданд! Шуъбаи экологияву географияро барҳам дод, ки ман роҳбараш будам. Чор лаборатория дошт, ки ҳама аз байн рафт. Беҳтарин мутахассисоне, ки на фақат дар соҳаи токсикология, балки яхшиносӣ (пиряхҳо), иқлим ва дигар самтҳое, ки барои ҷумҳурӣ хеле муҳим ҳастанд, дар он кор мекарданд.
Пас аз Мирсаидов Маҳмадшоҳ Илолов президент шуд, ки ман ягон пешравӣ дар кори Академияро дар даврони ӯ надидам...
- Дар бораи президенти кунунии Академия - Фарҳод Раҳимӣ чӣ андеша доред?
- Президенти кунунӣ як ҷавони донишманд аст. Президенти кишвар ҳам фаҳмид, ки барои барқарор кардани зарфияту эътибори Академия як фарди донишманду коргар зарур аст ва Фарҳод Раҳимӣ воқеан чунин шахс аст.
- Аз рӯи кадом корҳояш ин суханҳоро мегӯед?
- Масалан, ҷавонони зиёдро аллакай ба кор ҷалб кард. Сохтмони лабораторияҳои навро рӯи даст гирифта, куҳнаҳояшро таъмир мекунад. Ман бо коргарони дигар институтҳо суҳбат мекунам, ки мегӯянд, дилашон нав ба кор гарм шудааст ва Академия акнун обод мешавад. Бо он вуҷуд, ки вазъи иқтисодии Академия вазнин ва пайдо кардани маболиғи бузург мушкил аст, президенти нав зиёд талош дорад, то беҳтарин ҷавонону донишмандонро ҷалб кунад ва барои онҳо шароит фароҳам оварад.
- Агар чунин аст, чаро дар интихоботи ахире, ки барои интихоби аъзои пайваставу вобастаи Академия баргузор шуд, номзадии Шумо нагузашт?
- Ин ҷо гап дигар аст. Аз рӯи қоида ҳар панҷ сол як маротиба интихоботи аъзои пайваста (академик)-ву вобаста (аъзо - корреспондент)-и Академияи улум баргузор мешавад. Аммо чӣ гапе шуд, ки дар замони Илолов (қариб 10 сол!) чунин интихобот доир нашуд. Аз ин хотир, 42 ҷой аз ҳисоби аз ҳаёт рафтани аъзои пешин холӣ шуд ва теъдоди довталабон ҳам беш аз 100 нафар буд...
- Тартиби пешниҳоду пазириш ба аъзогӣ чӣ гуна аст?
- Аввал эълон мекунанд, ки барои ҷойҳои холии аъзои пайваставу вобаста довталаб қабул менамоянд. Ҳар кас, ки довталаб аст, ба шуъбаи худ ҳуҷҷат месупорад. Се шуъба ҳаст: 1) илмҳои ҷамъиятӣ; 2) илмҳои физикаву математика, химия ва геология; 3) илми биология. Ҳар шуъба як комиссияи махсус дорад, ки номзадҳоро меомӯзад. Кадом китобҳоро навиштааст, оё ин китобҳо арзиш доранд, чӣ қадар шогирду чӣ қадар мақола дорад ва ғайра. Ҳамин тавр, аввал, дар шуъба интихобот мешавад. Академику аъзо - корреспондентҳо номзадҳоро ба таври пинҳонӣ интихоб мекунанд. Пас аз он, ки номзадҳо муайян шуданд, шуъба баррасии онҳоро ба маҷлиси умумии Академия пешниҳод мекунад. Дар он ҳамаи шуъбаҳо ширкат меварзанд.
- Хуб, дар бораи худатон гӯем. Номзадии Шумо чӣ гуна баррасӣ ва пешниҳод шуд?
- Номзадии ман дар шуъбаи ҷамъиятӣ аз соҳаи иқтисодиёт баррасӣ шуд. Аз 7 номзад ду кас интихоб шудем. Ман ва директори Пажуҳишгоҳи иқтисодиёт Лутфулло Саидмуродов. Хулоса, аз шуъба гузаштем, ҳама табрик карданд. Аммо дар маҷлиси умумӣ, ки низ аз тариқи овоздиҳии пинҳонӣ 45 нафар раъй доданд, номзадии ман - муаллифи 16 китобу монография, 7 китоби дарсӣ, ҳудуди 350 мақолаи илмӣ - нагузашт.
- Худи Шумо чӣ фикр доред? Чаро чунин шуд, ки Шумо - як олими намоён нагузаштед?
- Хуб, маълум аст, ки ба касоне ман хуш наомадаам. Аммо гумон дорам, ки ба ман аз шуъбаи физикаву математика, химия ва геология раъйи рад додаанд. Баъди интихобот баъзе кормандони шуъбаҳои мазкур ба ман он чиро, ки нисбати ман бо сарварии Мирсаидов шуд, нақл карданд.
Ба хаёлам, ки ин як навъ қасдгирӣ аз шахси ман буд. Ҷои ман он қадар муҳим набуд, ки барояш ба ин ҳад талош кунанд. Шуъба медонист, ки киро пешниҳод кунад ва киро на. Ману корҳои маро санҷида буданд. Ба ман овоз доданд. Масъала ҳал шуда, ҳеҷ ҷои баҳс намонда буд.
- Бубинед, ду ҷой барои аъзо - корреспондентӣ холӣ буд. Як нафар интихоб шуд, як ҷойро гирифт. Ҷойи Шумо чӣ шуд?
- Холӣ монд. Бале, боварнакарданист, аммо дар таърихи Академия чунин кор шуд.
- Метавонед батафсилтар суҳбат кунед, ки чаро номзадии Шуморо интихоб накарданд, бахусус, ки тамоми марҳалаҳоро гузашта, ба арзанда будани Шумо ҳеҷ шакке намонда буд?
- Хуб. Таҳлили ман ин аст, ки мухолифат ба ман реша дар хусуматҳои раҳбарияти собиқи Академия, бахусус Ӯлмас Мирсаидов дорад. Ӯ дар замонаш ба Академия наздикони худро ба аъзогии пайвастаю вобаста оварда буд. Вақте Мирсаидов инҳоро ба манзалат расонд, ҳатман гапи ӯро ба замин намегузоранд. Онҳо корро аз директори Институти химия Ф. Муҳиддинов, ки ҷавони донишманд аст ва сиёсати мустақил дорад, сар карданду дар шуъба ӯро “ғалтонданд”. Дар нисбати ман низ асли гап ҳамин буд. Мирсаидов хост, инҳо иҷро карданд. Дигар ин ки, ба фикри ман, ин як гуна нишон додани қувва ба президенти нави Академия аст.
- Чӣ тавр? Ин баръакс пайдо кардани як рақиби қавӣ нест?
- Гап ҳам дар ҳамин аст, ки ин як гуруҳи хеле қавӣ аст. Онҳо бо ин кори худ талош ба харҷ доданд, ки ба қавли мардум, оташи чашми раҳбарияти нави Академияро гиранд. Вагарна ягон асоси дигар набуд. Онҳо соҳаи маро намефаҳманд. Суолу ҷавоб ҳам мекардем, зӯрашон намерасид. Ин як амали ҷавонмардона набуд. Такрор мекунам, ки ҳадафи аслӣ рехтани обрӯи раҳбарияти Академия буд...
Гуруҳбозию тавтиабозии онҳо корро ба ҷое мерасонад, ки тарафи муқобил ҳам маҷбур аст чора бинад. Ин ба чӣ меоварад? Мо чанде пеш аз интихоботи Академия бо сарварии Пешвои миллат, Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон Иди Ваҳдатро дар шаҳри Ваҳдат қайд карда будем. Олими ҳақиқӣ набояд ба чунин корҳои зишт ва пасипардагӣ даст занад. Вай бояд ошкоро фикру андешаи худро баён кунад.
- Лутфан тавзеҳ медодед, ки тавре мегӯед, “хусумати Мирсаидов” ба Шумо аз кадом хотир аст?
- Ин аз соли 2003 сар мешавад. Моҳи марти ҳамон сол дар назди бинои Академия бо аъзо - корреспонденти АИ Тоҷикистон шодравон Маҳмуд Исмоилов вохӯрдам. Вай ба ман гуфт: “Хабар доред, ки ду сол пеш аз хориҷи кишвар як лоиҳаи калон бо маблағи бештар аз 300 ҳазор доллар оид ба проблемаҳои куҳистон омада буду онро худи Ӯ. Мирсаидов бо наздиконаш тайёр карданд? Онҳо барои ҳисобот китоберо бо номи “Проблемаҳои рушди устувори манотиқи куҳистон” ба чоп тайёр кардаанд, ки сар то по ғалату хандаовар аст ва номи Шумо ҳам чун муаллиф сабт шудааст”. Ман ҳайрон шудам. Мирсаидов медонист, ки мушкилоти куҳистон соҳаи ман аст ва рисолаи докториро низ дар ин мавзуъ ҳимоя кардаам. Ҳарчанд дар ин муддат ҳамеша вомехӯрдем, вай аз ин мавзуъ лаб во намекард. Аввали моҳи апрели соли 2003 онҳо китобро бо як тантана дар толори Академияи илмҳо ба муҳокима бароварданд. Дар ҳамон ҷо ба ман китобро доданд. Дар ҳақиқат, китоб сар то по саросемавор аз ҳар ҷо кӯчонида шуда буд. Дар толор ҷанҷол бархосту китобро сахт танқид карданд. Баъд фаҳмидам, ки нисфи онро аз китоби ман - “Зарфияти табиӣ - захиравии манотиқи куҳистонии Тоҷикистон” (“Природно - ресурсный потенциал горных регионов Таджикистана”), ки соли 1999 дар Маскав нашр шуда буд, кӯчонида, ҳатто ҷое ҳам ба номи ман ишора накарда буданд.
- Баъди ин бо ӯ вохӯрдед?
- Бале, ман ба ӯ гуфтам, ки бояд ҳатман мутахассисони соҳаро ҷамъ овард ва китобро аз нав навишт. Вай нахост. Аслан худи ман хабар надоштам, ки нисфи китоби маро “дуздида” буданд. Онҳое, ки аз корҳои ман огоҳ буданд, ба ман ин хабарро расонданд. Охир, химик куҷову мушкилоти куҳистон куҷо? Агар замони Шӯравӣ мебуд, барои ин кор Мирсаидовро хуб ҷазо медоданд. Аммо як замони бесарусомонӣ буд, ки одамони тасодуфӣ сари кор буданд. 300 ҳазор долларро харҷ карда, бинед, ки чӣ кор карданд?
Ҳамин баҳсҳо буд, ки Хушвақт Ғафуров, директори Пажуҳишгоҳи истеҳсолоти хоҷагии қишлоқ ба назди ман омад. Ӯ, ки доктори илм ва мутахассиси кишоварзии куҳистон буд ва ҳам иқтисодшинос Ҳоҷимуҳаммад Умаров пас аз хондани китоб тамоман нороҳат буданд. Гуфтанд, ин китоб илму Академияи тоҷикро шарманда мекунад. Хулоса, ҳар се як мақола таҳти унвони “Кори илмӣ ниёз ба бозбинӣ дорад” ва ин зерлавҳа, ки “зеро муаллифон дар сатҳи ҷаҳонӣ на фақат илм, балки дар кулл Тоҷикистонро беэътибор карданд”, навишта, дар “Вечерний Душанбе” (№17 (281), 25.04.2003) нашр кардем. Аз пайи он худи академик Собит Неъматуллоев, Георгий Кошлаков, Алим Бобоев, Ҷонон Икромӣ, Маҳмуд Исмоилов, А. Ишук, Р. Диловаров ва дигарон низ вокуниш нишон дода, китоби мазкурро сахт зери танқид гирифтанд. Он қадар танқид карданд, ки як инсони дигар мебуд, ба қавли мардум, тарки ин диёр мекард.
- Агар китоби Шуморо рӯбардор карда буданд, чаро ба суд муроҷиат накардед?
- Рафиқон ба ман пешниҳод карданд, ки бояд муаллифони китоб таҳти раҳбарии Мирсаидовро барои асардуздӣ ё плагиат ба суд диҳам. Аммо ман ин корро накардам. Аз ҳамон вақт то имрӯз ман алайҳи инҳо коре ҳам накардаам. Аммо инҳо фаромӯш накарда будаанд.
Ман дар ҳайратам, ки чӣ тавр бухлу кинаи кас баъди қариб 20 сол аз нав бедор мешудааст? Ҳол он ки як ман не, балки боз 8 донишманди намоён ӯро фош карда буданд. Ин рафтори як қабилаи африқоиро ба ёд меорад, ки то охири умр аз якдигар қасос мегирифтаанд. Дар тафаккури асримиёнагӣ ва қабилаҳои аз маърифат дур будан кори олимона нест. Беҳтар мебуд, ки ба ҷои ин қадар вақтро беҳуда сарф кардан ва ранҷонидани касон ягон кори хайре дар ҷодаи илми ҷумҳурӣ мекарданд. 

Хонданд 896

Ҳунарманди асил бо гузашти вақт низ мавқеи хешро нигоҳ медорад ва оҳангу суруди писандида аз хотир зудуда намешавад. Баҳодур Неъмат бо ҳамин махсусияти ҳунарӣ дар саҳна на танҳо устувор монд, балки тавонист насли ҷавонеро дар мисоли фарзандаш Муҳаммадҷони Неъмат ба олами ҳунар роҳнамун шавад. Ин суҳбат бо овозхон аз боби доди илоҳӣ, меҳри диёр, тавону тарбияи шогирдону фарзандон ва ҳикмати ҳунари асил аст.

- Ҳунармандон бо шеваҳои гуногун вориди саҳнаи ҳунар мешаванд ва таври маълум, танҳо истеъдоди асил ҷовид мемонад. Шояд маҳз истеъдоди азалӣ боис гашт, то Шумо дар ҷодаи санъат устувор бимонед?
- Аввалан, албатта шукр мегӯям, ки Худо ба ман ҳамин истеъдодро додааст. Дувум, табиист, ки кӯшишу ғайрат ва меҳнату ҷустуҷӯҳоям ба ин боис гашт. Ман шеърро бисёр дӯст медорам, шеърҳои шоирони классик ва ҳозираро пайваста хотирагардону мутолиа менамоям. Албатта, барои ҳунарманди асил шудан ва касби худро то охир бурдан ба ғайр аз истеъдод бисёр меҳнат кардан даркор аст, шабу рӯз ҷустуҷӯ намудан лозим, дар фикри эҷоди суруди нав бояд буд. Яъне, санъатро дӯст доштан даркор аст. Агар одам касбашро дӯст дорад, ӯ ҳеҷ вақт аз ҷустуҷӯ, машқ, эҷод кардан, навохтану суруд хондан монда ва дилгир намешавад. Пеш аз ҳама ба касби худ муҳаббат доштан лозим. Он вақт одам метавонад дар ин ҷода пеш равад ва ба касби худ то охири ҳаёт содиқ бошад.
- Шумо дар жанри эстрада суруд сароидаед, аммо бо сабку гунаи хос. Сабки ба мардум наздик, ки онро хеле хуш пазируфтанд. Асоси муваффақияти худро дар чӣ мебинед? Шояд асос ҳамин сабку услуби хос бошад?
- Асос ҳамин аст. Ҳар як овозхон бояд сабку услуби худро дошта бошад. Ҳунари овозхон бояд ба ҳеҷ кас монанд набошад, он гоҳ ӯ писанди мардум мегардад ва мухлисони худро пайдо менамояд. Бурдбории ман дар ҳамин аст, ки худ эҷод мекунам ва кадом шеъре бароям писанд аст, оҳанг мебандаму месароям. Ин барои ман кӯмаки калонест ва имкони хубе, ки худ созҳои мусиқиро навохта, эҷод карда метавонам. Ман бо сабку услуби худ ба саҳна омадам ва барои ҳамин ба зудӣ мухлисони зиёд пайдо кардам.
- Шумо дар аввали суҳбат қайд кардед, ки зиёд шеъру сухани баландмазмунро меписандед ва он чӣ аз эҷодатон пайдост, ҳама сурудҳои баландмазмун ҳастанд. То ҷойе огаҳӣ дорем, бо хонаводаи шоири маҳбуб Раҳмат Назрӣ пайвандӣ доред. Пайванди хонаводагӣ бо шоирон ё робитаи дӯстӣ то куҷо дар пешбурди фаъолияти эҷодиятон таъсир гузошт?
- Пеш аз ҳама бояд бигӯям, ки модари мо шахси бисёр фарҳангӣ, китобдӯстдору китобхон буданд. Гарчанде маълумоти олӣ надоштанд, бисёр одами бомаърифат маҳсуб меёфтанд. Шеърҳои Бедилу Саъдиву Ҳофизро бо хати форсӣ бароямон мехонданду мо гӯш мекардем. Баъдан, апаи калонии ман Маҳбуба Неъматова, ки шуъбаи журналистикаи ДМТ-ро хатм намуда буданд, шоираи бачагона ҳастанд ва ҳам пешаи рӯзноманигорӣ ва ҳам шоирӣ доранд. Албатта, таъсири ин ҳам ҳаст. Бародари калонии ман меъмор ва дар ин баробар бисёр санъатдӯст буданд. Он кас ҳам сози тору рубоб менавохтанд ва ҳам суруд мехонданд. Баъд аз он мо бо шоир Раҳмат Назрӣ ва Ҳазрат Сабоҳӣ хешу табориву пайвандӣ пайдо кардем. Онҳо шавҳарони хоҳарони мананд. Баъдан, аз миёни шоирон дӯстони зиёд дорам. Назри Яздон, Муҳтарам Ҳотам, Камол Насрулло ва дигар адибон. Ман ҳамаи шоиронро ҳурмат мекунам ва китобҳояшонро варақ мезанам. Аз шеърҳои Турсунзода, Лоҳутӣ, аз Лоиқ Шералӣ бисёр суруд сароидаам. Аз эҷоди Камол Насрулло низ чанд шеър хондаам. Аз шеърҳои калассиконамон Ҳофизу Бедил, Ҷалолиддини Балхӣ, Саъдӣ, Шайх Камол, Аттор ва Ҳаким Саноӣ сурудҳо эҷод кардаам. Давоми соли ҷорӣ чор барномаи зинда доир намудем. Як барномаи мо бо номи «Соҳил» бо Назри Яздон буд. Дар телевизиони «Сафина» мо зинда мусиқӣ навохта, суруд хондем ва ҳама таронаҳо бар ашъори Назри Яздон пешниҳод шуд. Баъд аз он бо Раҳмат Назрӣ дар Хонаи адибон маҳфили «Ширу шакар» доир кардем. Баъдан ба муносибати 75-солагии Лоиқ як барнома гузаронидем, ки ман танҳо шеърҳои Лоиқ Шералиро сароидам. Сипас, як барномаи шоми ғазал буд, ки ман танҳо ғазалҳои Носири Бухороиро хондам. Ҳоло мо бо Муҳтарам Ҳотам як барнома омода карда истодаем. Бар ашъори устод Муҳтарам Ҳотам 7-8 суруд омода кардаам ва тайёрӣ дида истодаему ният аст барномаи махсус ба монанди «Соҳил» ё «Ширу шакар» пешниҳод созем. Ин барнома қариб ки омода аст. Умуман, ман бо шоирон зиёд ҳамкорӣ дорам. Шеърҳои класссиконро шабу рӯз варақ мезанам, ҷустуҷӯ менамоям ва ғазалҳои беҳтарине, ки ба дилу табъи ман мувофиқ меояд, оҳанг мебандам ва мехонам.
- Бисёр сурудҳои писандидае доред, чун «Ай Худо», «Гули ноз», «Сабр», «Нигори Бухоро», «Шаб ба хайр»… Ҳамаи ин сурудҳо байни мардум маҳбубият доранд. Бовуҷуд, чун пешорӯ бо мардум қарор мегиред, бештар аз Шумо сароидани кадом суруд тақозо мешавад?
- Дар айни ҳол суруди «Осон шавад ба сабр ҳама кор, ғам махӯр…» ё:
Ғами олам махӯр, эй дил, ки олам ғам намеарзад,
Ба ғамгин гаштани як дил ҳама олам намеарзад.
Суруди дигар «Нигори Бухоро» бар шеъри Назри Яздон. «Ҷавониям, ҷавониям, ҷавонӣ», суруд бар шеъри Назри Яздон. Бар ашъори Раҳмат Назрӣ ман зиёд суруд хондаам: «Эй Ватан», «Тоҷикистон», «Диламе», «Хуш омадӣ», «Чашми сиёҳе дорӣ». Дар чандин сурудҳоям васфи Тоҷикистони азиз ва Ватани маҳбуб кардаам. Ҳозир, тавре гуфтам, бар ашъори Муҳтарам Ҳотам чанд оҳанги нав офаридам. Якеаш суруди «Нома»:
Ман нома кунам, нома ба ҷонон бифиристам…
Баъд аз он дар бораи рӯзи таваллуд як суруд омода кардем. Дар чандин мавзуҳо суруд эҷод намудаем. Дар бораи меҳан бо Муҳтарам Ҳотам як суруди дигар омода кардем. Умуман, тақозо вобаста ба шунавандест, ки суруди маро шунидааст ва дар бораи он маълумот дораду албатта онро талаб мекунад.
- Суруди «Аз зери чодарат», ки бисёр дилписанд аст, аз лаҳни дигар сарояндаҳо зиёд садо медиҳад. Шояд ин аз маҳбубияти зиёди суруд бошад? Мехостам дар бораи тавлиди ҳамин оҳангу суруд сухан бигӯед.
- Соли 1984 вақте ки мо дуюмбора сафари Афғонистон доштем, Зебо Аминзода сабти ҳамин сурудро оварданд. Ин суруди афғонӣ аст. Гуфтанд, ки ҳамин сурудро омода намоед, духтарони ансамбли «Зебо» рақс мекунанд ва вақти сафар дар Афғонистон ин сурудро бо рақсаш иҷро мекунем. Фармоишгар Зебо Аминзода буданд ва бо шарофати ӯ ман ҳамин сурудро омодаву сабт кардам. Он то ҳол дар телевизион гоҳ-гоҳ намоиш дода мешавад. Дар Афғонистон низ ин сурудро бо рақсаш хуш қабул карданд.
- Як суруди маҳбуби дигари Шумо «Шаб ба хайр» аст. Он махсус эҷод шуд?
- Ин сурудро ман соли 1975 ҳангоми донишҷӯиям иҷро кардам. Дар курси сеюм мехондам, ки ин суруд иҷро шуд. Ҳамон вақт мо ҳангоми пахтачинӣ бегоҳиҳо базм меоростем. Як бегоҳ навбати ман буд ва хеле суруд хондаму баъдан дар охир якумин бор ҳамин сурудро сароидам. Баъд аз он дар маҳфилҳои Донишкадаи санъат онро мехондам. Баъдан ба воситаи телевизион бо аккордеон ва дигар асбобҳои миллӣ ин сурудро иҷро кардам. Баъд аз хатми донишкада устод Орифшо Орипов маро даъват карданду вақте ки ба оркестри «Гулшан» омада, корро шуруъ кардам, суруди дуюми ман ҳамин «Шаб ба хайр» буд. Аввал суруди «Эй Ватан»-ро бар шеъри Раҳмат Назрӣ хондам, баъд «Шаб ба хайр».
- Ин сурудро бо Муқаддас Набиева низ сароидаед. Чаро маҳз бо ӯ?
- Варианти дуюми суруди «Шаб ба хайр»-ро бо Муқаддас Набиева хондам. Баъди ин боз худам сароидам. Боз варианте ҳаст, ки дар Афғонистон бо Хурмо Ширинова хондам. Баъди ин боз худам танҳо сурудро сабт кардам. Умуман, чандин вариантҳояш ҳаст. То ҳозир ман ин сурудро такрор ба такрор мехонам. Охирин бор дар барномае, ки барои Лоиқ Шералӣ карда будем, дар ҳамон «Лоиқнома» мо бо навозандагон ин сурудро зинда навохтаву хондем. Давраи ҷавонӣ ин сурудро бо аккордеон хондаам. Чаро маҳз бо Муқаддас Набиева он садо дод? Чунки, вақте аввалин бор онро танҳо хондам, баъдтараш шодравон Юрий Лядов оҳангро аз нав танзим карду шодравон Муқаддас Набиева ба ман муроҷиат кард, ки «Баҳодур, биё ҳамин сурудро якҷоя хонем». Мо боз якҷо онро сароидем. Баъд ман танҳо онро хондам. Баъдан, ки ба Афғонистон сафари ҳунарӣ доштем, онҷо ба мо тавсия доданд, то дар охир «Шаб ба хайр»-ро бихонем. Тамоми иштироккунандагони консерт дар саҳна меистоданд ва мо ду нафар «Шаб ба хайр»-ро мехондему ҳама ҳамовозӣ мекарданд. Ҳатто сабти телевизионии он дар ман ҳаст.
- Дар бораи замони фаъолияти худ дар «Гулшан» қисса мекардед. Чун он вақт «Гулшан» воқеан ҳам маҳбубияти хеле баланд дошт ва як ҳайати эҷодии фарогири ҳунармандони асил гирд омада буд. Ба мисли Шумо, Кароматулло Қурбонов, Хурмо Ширинова, Муқаддас Набиева, Махфират Ҳамроқулова, Умар Зиёев ва зиёд нафарони дигар… Чӣ махсусият буд, ки «Гулшан» яку якбора маҳбуб шавад ва ҳама ҳунармандони писандида он ҷо ҷамъ оянд?
- Ансамбли «Гулшан», ки дар назди Кумитаи радио ва телевизион буд, ба он ҷо ҳар кас шомил шуда наметавонист. Танҳо истеъдодҳои фавқулоддаро қабул дошанд. Яъне, он ҷо одамони тасодуфӣ набуданд ва шомил шуда наметавонистанд. Чунки талабот бисёр сахт буд. Он ҷо бисёр навозандаҳои хуб ҷамъ омада буданд. Овозхонҳо низ бояд касони тасодуфӣ намебуданд. Як системае буд, ки кор ҷӯш мезад. Бастакорон оҳанг меоварданд, оркестр ҳар ҳафта мусиқӣ сабт мекард, сарояндаҳо овоз менавиштанд. Ҳар ҳафта сурудҳои нав омода мешуданд. Ҳар ҳафта як-ду суруди нав дар оркестри «Гулшан» бо ин ё он овозхон тайёр шуда, ба хазинаи радио ва телевизион супорида мешуд. Ҳар ҳафта рӯзҳои ҷумъа консерти ансамбли «Гулшан»-ро тариқи телевизион дар як вақт нишон медоданд. Мо дар ду ҳафта як консерт сабт мекардем, ду ҳафта онро такрор мекарданду ду ҳафта баъд консерти нав медодем. Дар ансабли «Гулшан» ин сабтҳо тариқи телевизион сурат мегирифт. Яъне мо доим дар пеши назари халқ будем ва кӯшиш мекардем, ки то ин барнома суруди нав тайёр намоем. Бисёр системаи хуб ба роҳ монда шуда буд. Шӯрои бадеӣ, шӯрои таҳририя кор мекарданд ва ҳар кас наметавонист ҳар гуна суруд хонад. Матни суруду оҳангро ҳайати Шӯро медиданд, гӯш мекарданд, ки оё ба оҳанг мувофиқ ҳаст ё талаффузаш нодурусту шояд дар ягон ҷо зада ноҷо омадааст. Яъне ҳама кор мекарданд, ҳам шӯроҳо, ҳам режиссёри овоз, муҳаррирон, бастакорон, навозандагону овозхонҳо. Умуман, як системаи бонизоме буд. Афсӯс, ки ҳоло чунин нест. Ман 28 сол дар ин даргоҳи ҳунарӣ фаъолияти пурсамар доштам. Баъдан ба нафақа баромадам. Ҳоло дар Консерваторияи миллӣ, дар шуъбаи эстрада дарс мегӯям.
- Тавре гуфтем, замони фаъолияти Шумо дар «Гулшан» авҷи шуҳрати он буд. Дар қиёс баҳои Шумо ба вазъи имрӯзаи он чӣ гуна аст?
- Ҳоло ҷавонон дар ин ансамбл кор карда истодаанд. Кори ансамблро роҳбари он то ҷойи тавон бо ҳайати эҷодӣ пеш мебаранд. Писари калонии ман Муҳамммадҷон Неъматов низ ҳоло дар ин ансамбл кор мекунад ва чун овозхон фаъолияти ҳунарӣ дорад. Айни ҳол гуруҳҳои ҳунарии зиёде ҳастанд. Ансамбли «Ориё»-и назди Кумитаи радио ва телевизион ҳаст. Гуруҳҳову санъаткорони ҷавон хеле зиёданд ва рақобат хеле пурзӯр асту танҳо беҳтаринҳо, зӯрҳо мебароянд. Касе, ки истеъдод дораду бисёртар кор ва ҷустуҷӯ менамояд, ҳамонҳо метавонанд дар ин рақобат муқовимат кунанд. Зиёд заҳмат лозим. Баъдан, ҳоло бе маблағ намешавад. Барои танзиму сабти ҳар як суруд маблағ лозим аст. Барои сабти овоз, клип кардан сарфу харҷу заҳмат лозим ва ҳамаи ин якбора ба вуҷуд намеояд.
- Суруди хуби дигаре доред, «Чарх бизан». Дар бораи тавлиди ҳамин суруд сухан мегуфтед…
- Ин суруд бар шеъри Раҳмат Назрӣ аст. Ҳатто аввали оҳангро Раҳмат Назрӣ як каме зам-зама карданд. Мо давомашро кор кардему идома додем ва як суруди нағз шуд. Ҳамзаи А. онро танзим кард ва оҳанги хубе баромад. Мо дар он асбоби миллии думбраро дохил кардем. Ба Зебо Аминзода онро нишон додем ва вақте гӯш кард, бисёр писандаш омаду зиёд нафарон шояд дар хотир дошта бошанд, ки духтарони ансамбли «Зебо» дар он рақс мекарданд.
- Дар аввал зиёд сурудҳое иҷро кардаед, ки оҳанги шӯх доштанд ва имрӯз оромкунандаи руҳия ҳастанд. Шояд талаботи мардуми мо имрӯз ҳаминро тақозо менамояд, ки барояшон суруди ором сароида шавад?
- Ин вобаста ба синну сол аст. Мо ки хеле баркамол шудем, мехоҳӣ, ки сурудҳои пурмазмуну ором бихонӣ. Сурудҳое, ки пандомез ҳастанд. Сурудҳое, ки ҳам худ ва ҳам дигаронро таскин диҳем. Аз ашъори классикон бештар мехонем, мувофиқи мазмуну вазни ҳамон шеърҳо оҳанг мебандем. Барои ҳамин, вақтҳои охир ба ман бештар сурудҳои ором писанд ҳастанд. Албатта, бар ғазалҳои классикон оҳангҳои шурангезу тарабнок ҳам ҳаст. Аммо меандешам, ки вобаста ба синну сол одам хеле орому вазнин мешавад.
- Аҳли фарҳангро тарбиятгар меноманд ва Шумо, ки баробари таълими шогирдон дар каноратон фарзанди хуби ҳунарманди хеш Муҳаммадҷонро қарор додаеду ӯ ҳамсадову ҳамнавои оҳангу сурудҳои нобатон аст ва метавонад давомдиҳандаи ҳунаратон бошад, баҳоятон ҳамчун овозхони асил ба ҳунари ӯ чӣ гуна аст? Чӣ корҳоеро мехоҳед барояш анҷом бидиҳед, чӣ роҳнамоиеро мадди назар доред, то бештар рушд ёбад? Дар симои ӯ аз насли ҷавон чӣ умедворӣ доред?
- Тавре гуфтам, фарзанди калонии ман Муҳаммадҷон дар ансамбли «Гулшан» фаъолият дорад. Ӯ хатмкардаи Консерваторияи миллӣ аст ва айни замон овозхони ансабли «Гулшан». Фарзанди хурдиам Баҳоваддин Донишкадаи санъати Санкт - Петербургро хатм кардааст. Ҳамчун танзимгар кор мебарад, вале суруд ҳам мехонаду боз оҳанг эҷод мекунад. Ман ҳам ба шогирдон, ҳам ба фарзандонам мегӯям, ки бояд санъатро дӯст дошт. Модоме, ки ҳамин роҳро интихоб кардед, меҳнату ҷустуҷӯ мебояд. Дар санъат бояд яке аз аввалинҳо бошӣ, ё умуман набошӣ. Асос ин ки, эҷодкор бошанд, сурудҳои тоза ба тоза эҷод намоянд, як навоварӣ бикунанд. Агар ҳунарманд талошу ҷустуҷӯ надошта бошад, мисли оҳан дар як ҷо занг мезанад. Барои ҳамин, бояд шабу рӯз дар фикри пешбурди санъаташон бошанд. Бештар ба навохтани созҳои мусиқӣ машғул шаванд ва пайи эҷоди суруд гарданд. Мутаассифона, дар ҷавонон ман ҳаминро камтар мебинам. Инро ба гуфтан ҳам намешавад, ба насиҳат ҳам. Бояд Худо дар дилашон ҷой диҳад. Ба ҳама шогирдону фарзандон таманно мекунам, ки доимо серғайрат бошанду фидоии касб. Он вақт санъаткор метавонад пеш равад ва то охири ҳаёт дар саҳна бошад.

Мусоҳиб: Зулолаи НУР

Хонданд 818

Таҳмина Ниёзова бо сабту нашри таронаи «Секинак», ки маҳсули эҷоди бобои ҳунармандаш Боймуҳаммад Ниёзов буда, ҳамакнун дар иҷрои ӯ бо сабку услуби хос иҷро мешавад, гоми устувори дигареро дар ҷодаи санъат гузошт. Ин суруд баробари пешниҳод гардидан аз ҷониби аҳли завқ хуш қабул гардид, вале боз ҳам Таҳмина ин бурди худро аз шарофати бобояш меҳисобад.

- Шумо дар хонаводаи фарҳангиву санъатпарвар ба дунё омадаву камол ёфтаед. Шояд маҳз муҳити хонавода ва набераи ҳунарманди маҳбуб Боймуҳаммад Ниёзов будан бароятон роҳкушоие ба шоҳроҳи санъат гашт?
- Ман худро хушбахттарин фард меҳисобам, ки дар хонаводаи чунин шахсияти бузург ба дунё омадаам. Худоро шукр мегӯям, ки мутаваллиди ин хонадони аҳли фарҳангу ҳунар ҳастам ва агар як зарра истеъдоди Худододӣ ҳам бошад, маҳз таваҷҷуҳ ба бобои ҳунармандам ва сурудҳои дилнишинаш маро дар ҷодаи санъат муваффақ гардонд. Дар баробари он, ки дастгирии мухлисони ин марди бузург маро комёб намуд, таваҷҷуҳи роҳбарияти ҳукумати кишвар роҳкушои мани ҷавону навэҷод шуд, зеро бобоямро бо ҳунари баландаш ҳамеша дӯст медоранду қадр мекунанд. Ман ки давомдиҳандаи санъату ҳунари он кас ҳастам, мекӯшам, то сурудҳоям дар сатҳи хеле баланд бошанд. Дар ин кор ба ман модари азизам мусоидат мекунад, то матнҳои баландмазмун интихоб намояму сурудҳои хуб офарам. Дар ин баробар аммаам Назираи Ниёз, ки шарқшинос ҳастанд, хеле ёрӣ мерасонанд. Мекӯшам бо тавсияи онҳо сурудҳои дилписанд эҷод созам. Албатта, ҳунари асили бобоям маро роҳнамост.
- Аз овони хурдӣ дар саҳнаи овозхонӣ ҳунарнамоӣ мекардед. Чаро аз рӯйи пеша санъат не, рӯзноманигориву иқтисодро интихоб кардед?
- Санъат хуб аст, аммо на ҳамеша мешавад бо он пеш рафт. Бахусус барои ҷавондухтар пеш рафтан дар соҳаи санъат хеле душвор аст. Ҳар як шахс новобаста аз ҳунараш бояд касби хубе дошта бошад. Ба он хотир журналистикаро интихоб кардам, ки рӯзноманигорӣ беҳтарин касб аст. Рӯзноманигорӣ баландтарин санъат аст, ки на ҳар кас аз уҳдаи он мебарояд. Интихоби пешаи иқтисодчӣ бошад, тавсияи падару модарам буд ва гумонам, донистани ин касб аз манфиат холӣ нест.
- Аввалин бурди Шумо соли 2003, дар 14-солагиатон буд, ки ҷавонтарин ғолиби озмуни «Ситораҳои асри нав» гардидед. Чӣ эҳсосе он замон фарогиратон буд?
- Ин озмун дар радиои Ватан гузаронида шуд. Дар ин озмун бояд довталабонро аз 16-солагӣ қабул мекарданд, ман бошам, 14-сола. Табиист, ки ҳама шавқу шӯр дар наврасиву ҷавонӣ аст ва ман зиёд мехостам дар ин озмун ширкат варзам. Ба ҳамин хотир, худро 16-сола гуфта, номнавис кардам. Ду даври аввалро гузаштаму ҳангоми дар даври ниҳоӣ ғолиб омадан касе ба ҳайати ҳакамон хабар додааст, ки «Таҳмина 14-сола асту хуро 16-сола гуфтааст». Вале, бо назардошти маҳорати нишондода ҳайати ҳакамон хулоса бароварданд, ки ба таври истисноӣ дар озмун ширкат варзам. Дар озмун ширкат карда, ғолиб омадам ва қадами аввали ман ба саҳнаи калони ҳунар аз ҳамин ҷо шуруъ шуд.
- Шояд бурд дар чандин озмунҳои дигар Шуморо таҳрик бахшид, то дар озмуни «Панҷ ситора-Интервидение» ширкат намоеду ғолиб оед?
- Шояд ҳамин тавр ҳам бошад. Зеро ҳар як бурд касро такони ҷиддӣ медиҳад, то бештар аз пештар талош варзаду ҳамеша комёб бошад. Аз сӯйи дигар, аслан тақдиру насиб ҳам ҳаст.
- Баъдан низ иштирокчиву ғолиби чандин озмунҳо будед ва ҳамчунин яке аз барандагони «Ҷило-2012». Дар ин гуна озмунҳо то куҷо дастгирии мухлисонатон барои бурд мусоидат мекунад?
- Ин озмун тариқи телевизион доир мешуд ва аслан ҳеҷ дарак намеёфтам, ки ба ман чӣ қадар ҷонибдорӣ мекунанду овоз медиҳанд. Аммо дар ҳама ҳолат табиист, ки нақши мухлисону алоқамандон низ ҳаст.
- Дар албоматон - «Нози ишқ» сурудҳои тоҷикӣ ва баъдан бо забонҳои помириву русиву англисӣ гирд оварда шудаанд. Ба худи Шумо дар баробари бо забони модарӣ таронахонӣ кардан сурудан зиёдтар бо кадом забон писанд аст?
- Тавре бобоям мегуфтанд, «санъат сарҳад надорад». Ҳаст ҳолатҳое, ки бо назардошти аудиторияву шунаванда тоҷикӣ месароям, баъзан англисӣ, гоҳи дигар русӣ. Ба андешаи ман, агар ҳунарманд бо 20 забони дунё суруд хонад, боз ҳам беҳтар аст. Муҳим он аст, ки сурудаш дар сатҳи баланду касбӣ бошад.
- «Гуфт, ки ҳарду» яке аз сурудҳои дилписанд аст. Он чӣ гуна тавлид шуд?
- Ин суруди бобоям аст, ки дар вақташ мухлисони зиёд дошт. Ман ба хотири он, ки ҳамсолонашон онро ба ёд оранд, ин сурудро дигарбора сароидам. Ҳамчунин, шояд на ҳама насли ҷавон ба сурудҳои он кас дастрасӣ доштаву онҳоро шунида бошанд. Бобоям хазинаи арзишмандеро бароям мерос гузоштанд, ки мехоҳам онро ба дигарон бирасонам. Далер Назаров ба ман тавсия доданд, ки аз миёни сурудҳои бобоям ҳаминро иҷро намуда, пешкаши мухлисон созаму гуфтанд, ки он ба ман хеле муносиб аст. Вақте чанд сурудашонро ном бурдам, устод гуфтанд, ки ҳамин суруд беҳтарин аст. Вақти омодасозии видеоклипи суруд ба режиссёр гуфтам, ки мехоҳам он бо сабку услуби миллӣ пешниҳод шавад ва ҳама анъаноти маруми моро фарогир бошад. Ин аст, ки дар он аз ҳама гуна либосҳои миллиямон истифода кардаам, чӣ чакан, чӣ адрас ва чӣ дигар намудҳои либосҳои мардумӣ. Режиссёр Фаррух Ёрматов ҳама арзишҳои фарҳанги мардумиямонро дар ин суруд бо ҳам пайванд додаанд.
- Суруди бобоятон Боймуҳаммад Ниёзов - «Секинак», ки бар матни Ҳофиз буда, хеле мазмуни олӣ дорад, дар иҷрои Шумо хуб баромадааст. Чун гуфтед, ки онро ба бобоятон бахшидаед, шояд беҳтарин туҳфаи Шумо дар солгардашон бошад?
- Воқеан ҳам мехостам онро чун беҳтарин туҳфа ба 90-солагии бобоям пешниҳод созам, ки хушо чунин бошад. Дар омодасозии ин суруд ва сабти видеоклипаш бисёриҳо ба ман хайрхоҳона мадад карданд. Аз оғоз директори телевизиони «Сафина» Носир Саидов як гуруҳи эҷодиро сафарбар намуданд, то ба ман дар эҷоди суруд ва сабти ведеоклип ёрӣ расонанд. Режиссёри кордида Усмон Юсупов хеле дастгириам карданд. Зебо Аминзода бо таъкиди он, ки «ин дастгирӣ махсус барои бобоят», барои сурудам рақси зебоеро ба саҳна гузоштанд. Суратгири моҳир Заур Дахте дар аксбардорӣ ва ороиш мусоидат намуданд. Бо андак танзим бе ягон дигаргунӣ суруди «Секинак», ки бар матни Ҳофиз буда, оҳанги бобоям Боймуҳммад Ниёзов асту дар иҷрояшон садо дода, мухлисони зиёд дошт, омодаву пешниҳоди аҳли завқ гашт. Дар таҳияи ведиоклипи суруд роҳбарияти шаҳрҳои Норак ва Ҳисор низ хеле ёрмандӣ намуданд, ки миннатдорам. Хушбахтам, ки санъати бобои ҳунармандамро мепарастанд ва ба ин шарофат истеъдоди маро ҷонибдориву дастгирӣ мекунанд.
- Хоса дар ин ду суруд пӯшиши либосҳои миллӣ хеле ҷолиб ба назар мерасад. Шумо андешаи онро, ки бояд ҳунармандони мо муаррифгари фарҳанги асил ва либоси миллӣ бошанд, чӣ гуна қабул доред?
- Албатта, либосҳои миллӣ ба халқ наздиканд. Аммо истифодаи ҳама гуна либос ба он вобаста аст, ки суруд дар кадом жанр пешниҳод мешавад. Табиист, ки ҳангоми сурудҳои классикиву халқӣ бештар либоси миллӣ истифода мешавад, дар сабти сурудҳои эстрада бошад, дигаргунатар. Аз сӯйи дигар, ин ба завқи сароянда ва шунавандаи ӯ низ марбут аст.
- Шумо дар эҷоди матну оҳангҳои хубатон пеш аз ҳама аз волидон миннатдор ҳастед. То куҷо нақши ҳайати оҳангсозону мусиқачиён дар ин ҷо чашмрас аст?
- Тавре қаблан ёдрас шудем, «санъат сарҳад надорад». Ман дар баробари кору эҷод бо композиторони тоҷик бо оҳангсозони бурунмарзӣ низ ҳамкорӣ дорам. Аз Озарбойҷон, Украина, Олмон, Македония оҳангсозон бароям оҳанг бастаанд. Дар озмунҳое, ки ширкат меварзем, бисёр оҳангсозон бо таваҷҷуҳ ба ҳунарам бароям оҳанг пешниҳод месозанд. Ҳол он ки, чунин оҳангҳоро баъзеҳо бо нархи гарон дастрас месозанд. Ба ман аз ҷониби оҳангсозони маъруфи хориҷӣ ду оҳанги хуб ҳамчун туҳфа пешниҳод шуд, ки иҷро кардам. Ба ғайр аз ин, аз Қирғизистон, Белоруссия, Ӯзбекистон, Русия чунин ҳамкориву пешниҳодҳо шудааст.
- Соҳиби ду маълумоти олӣ ҳастед - рӯзноманигор ва иқтисодчӣ. Дар айни ҳол бошад, аспиранти Донишгоҳи Волгогради Русия. Кадоме аз ин ихтисосҳоро барои худ ва зиёдтар аз ҳама барои ҷомеа манфиатбахштар медонед?
- Барои ман пешаи рӯзноманигорӣ хеле писанд аст ва меандешам, рӯзноманигор зиёдтар аз ҳама талош мекунад ба нафъи мардум кор кунад. Ман айни замон аз Донишгоҳи Волгогради Русия ба ДМТ тариқи гузариш гузаштам ва мехоҳам ҳамин ҷо кори илмиямро ҳимоя намоям. Сар карда аз роҳбарияти Вазорати маориф ва илм, садорати ҳама сохторҳои фарҳангӣ ин тасмими маро хуш пазируфтаву ҷонибдорӣ намуданд ва умед дорам бо ҳидояти устодон кори илмиямро пеш мебарам.

Мусоҳиб: Зулолаи НУР 

Хонданд 814

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.