.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Ошибка
  • JUser: :_load: Не удалось загрузить пользователя с ID: 527
Шанбе, 03 Март 2018 17:24

Ҳақиқат

Монолог

«Ҳақиқат қат мешавад, аммо намешиканад».

Ҷумъаи Толиб

Яке аз беҳтарин ва арзишмандтарин нукоте, ки дар боби ҳақиқат шунида будам ва онро ба воқеият наздик дарёфтам, ҳамин гуфтаи такрор ба такрори устодам Ҷумъаи Толиб (равонаш шод бод!), як нафар ҳуқуқшинос ва рӯзноманигори тоҷики пуртаҷриба, заҳматкашида, ранҷдида, аммо заминиву зиндадил, хоксору раҳмдил, ватандӯсту мулоҳизакору оянданигар буд, ҷаноби Хоҷаев. Ӯ ҳамеша ба одамгарӣ таъкид мекард, дурӯягиро дӯст намедошт, мехост, ки ҳангоми баррасии мавзуҳои нозуки журналистӣ ҳамеша бо ҷиддият ва таҳлили амиқ, бо факт сарукор гирем.

Бале, бо гузашти рӯзу моҳу солҳо, насӯхтем, аммо пухтатар шудем. Донистем, ки зери мафҳуми «қат нашудани ҳақиқат» ҳикмате нуҳуфтааст. Фаҳмидем, ки ҳар як шахс дар ҳолатҳои баҳснок ҳақиқати худро пеш мегузорад ва худро ҳақ мешуморад. Ба қавле, касе намехоҳад дӯғи худро турш гӯяд. Аммо, хоҳу нохоҳ ҳақиқат рӯзе ба суроғи нафари ҳақпараст меояд.
Аслан, ҷое, ки баҳс ба миён меояд ва ҳангома бармехезад, билфосила ҳақиқату дурӯғ ба ҳамдигар дармеафтанд. Воқеан, дар ин сурат ташхис кардани вазъият мушкил аст. Аммо, бояд донист, ки вақте баҳс барпо мешавад, норушаниҳо равшанӣ ва ноадолатиҳо адл дармеёбанд. Беҳуда нагуфтаанд, ки «ҳақиқат зодаи баҳс аст». Ва ҳам ин нуқтаи назари рӯзноманигори украинӣ Леонид Сухоруков, ки «вақте ҳар як нафар ҳақиқати худро дорад, аз куҷо сар задани дурӯғ маълум мешавад» мавқеъ пайдо мекунад.
Вале ҳоло нигаронии ман аз дигар чиз аст, дӯстам Хоҷаев! Масалан, ман, ту, ӯ, онҳо, ҳама хатоҳои худро медонем. Касе гуноҳи моро аз мо пештар ва бештар ошкор карда наметавонад. Барои мо чун рӯз равшан аст, ки чӣ гуноҳе содир кардаем ва пайомади он чист. Пас, беҳтар нест, ки сари вақт, пеш аз он, ки моҷароҳо бармехезанду миёни талотумҳо мо бо онҳо (шахсоне, ки ноҳақ мешуморем) даргири муҷодала мешавем, айби худро иқрор намоем? Ин хуб аст. Аммо ҳақиқат ин аст, ки ҳар яке аз мо ба худ якравии хос дорем ва то охир бояд якравӣ кунем. То он вақте, ки ё пирӯз шавем ва ё мағлуб гардему сарафганда ва биниамон хоки рӯи роҳро харошад.
Падари бузургворам як одати наҷиб дорад, рафиқ Хоҷаев. Дар ҳолатҳое, ки нофаҳмие пеш меояду гунаҳгори қазия маълум нест, дархост мекунад, то нафари гунаҳгор ба айбаш иқрор шавад. Вақте шахси гунаҳгор ба айбаш иқрор шуд, мегӯяд: «Дигар ин корро накун». Тамом. Ба ҷуз ин нутқ, дигар гуфтумоне дар миён намемонад.
Аслан, ман ҷонибдори шаффофияти виҷдони ҳар як нафарам. Яъне, мехоҳам азоби виҷдон ҳамаро азоб диҳад. Касе, ки азоби виҷдон намекашад, наметавонад аз виҷдони дигарон ва амали фитрии онҳо ёдрас шавад. Зиёд мехоҳам, ки ҳар касе гуноҳе содир кардааст, назди виҷдонаш ба андеша фурӯ равад. Андешад, ки оё воқеан ба ҷои ӯ бори гуноҳ кашидани шахси бегуноҳе шоиста аст? Масалан, ман инро намехоҳам. Намехоҳам, ки вақте амале ноҷо ва гуноҳе содир кардаам, ба ҷои ман як нафари бегуноҳ ҷазо бигирад, ё ҳадди ақал гӯшона шунавад. Ман аз ин тарз ранг гирифтани вазъият дар хиҷолат мемонам. Мисле, ки донишманди забардаст Унсурулмаолии Кайковус гуфтааст: «Ҳақиқат ангоштани дурӯғе, ки маълум аст, аз беҳаёӣ бадтар аст». Ва ҳам, он илтифоту тавсифи дурӯғин, ки нисбатам садо медиҳад, маро хиҷил мекунаду нохушоянд аст. Аммо, вақте дар нисбати худ тавсифи ҳақиқиву ростинро мешунавам ва медонам, ки он воқеист, илҳом мегирам. Ҳар як инсон чунин кайфиятро қоил аст. Ин ҳақиқати бебаҳс аст.
Фикр мекунам, ки аз ту бештар ҳам набошад, баробар таҷрибаи зиндагиро омӯхтаам ва ба неку бади зиндагӣ то ҷое сарфаҳм меравам, ҷаноби Хоҷаев. Ҳам медонам, ки зиёд нафарони ростгӯ дар зиндагӣ ба мушкилот дучор меоянд. Аммо ин маъноеро надорад, ки аз тарс дурӯғу чоплусиро ҷойгузини ҳақиқат намоем ва худро хандасор созем.

Фазлиддин АСОЗОДА, «ФАРАЖ»

Шанбе, 13 Январ 2018 15:31

ҶАНГ

Мо аз ахбори вақтӣ ҳадди ақал дар як соат як ҳодисаи маргборро ба чашми худ мебинему мешунавем ва ангушти ҳайрат газида, шукр мегӯем, ки «дар ин задухӯрд, дар ин тирпарронӣ ва ё дар ин таркиш ман набудам». Алҳазар аз ин хел ҷангу ҷидолҳо, аммо ҷанги имрӯзаи байни мо ба куҷо мерасонида бошад?...

Ҳайрон машав, хонанда, ман хитоб ба ҷангу ҷидолу муноқишаву дастбагиребон шудани ҷавонону ашхоси алоҳидаи ҷомеаи кунунӣ карданиам, ки корашон аз ҳамин иборат аст. Бовар мекунед, рӯзе нест, ки худи шумо шоҳиди ягон муноқиша нашуда бошед. Албатта, бовар мекунед, зеро дидаед ва мебинед ва дар оянда низ хоҳед дид. Аммо ин ҷангҳо то кай идома меёбанд, мисли муаммост. Дар ҳамон ҳолате, ки ду дӯст, ду ҳамсинф ва ё ду ҳамдеҳа бо ҳам дастбагиребон мешаванду аз очаву апа сар карда, то хурду калони аъзои хонаводаашон ҳақорату дашномро оғоз карда, оқибаташон ба хун кардану кабуду сурх кардани аъзояшон ба охир мерасад, ягон душман ба Ватан ҳамла кунад, боварии комил дорам, ки ҷумла ҳарду мегурезанд. “Гурбаи хонашин, шери кӯча шуд” гуфтагӣ барин, зӯрии ҷавонмардони мо низ дар ҳамин роҳҳо сарф мешавад. Аммо боз афсус мехӯрему ба рӯйи якдигар менигарему ангушти ҳайрат газида, “айби ту шуд” гӯён, шахси муқобил будаамонро гунаҳкор мекунем, ки аз ин аблаҳиву номардии зиёд дигар дар ҳеҷ ҷой дида намешавад.
Имрӯз анъана шудааст байни хонандагони мактабҳо, донишҷӯёни донишгоҳҳо, бачаҳои маҳаллаҳову кӯчаҳо ва сокинони минтақаи кишвар бо минтақаи дигар ҷанг кардан. Мегӯед, ки надидаам? Албатта дидаед, пӯшида нест.
Дар ёд дорам, боре дар минтақаи наздик ба зодгоҳам муноқишаи байни мардуми ду ҳамсоядеҳамон дар рӯзи чоршанбе - бозор ба вуқуъ пайваста буд. Даҳҳо нафар маҷруҳ шуданду даҳҳо каси дигар ба ҷавобгарӣ кашида шуданду даҳҳо автомобили мавзеи задухӯрд харобу қисми зиёдашон корношоям. Сабаби ин муноқиша маросими ба истилоҳи мардуми маҳал “арӯсбиёрон” буд, ки ба гуфти сокинони ин деҳа, набояд аз байни қишлоқашон домоду арӯсро карнаю дойразанон гузаронанд. Оқибаташро ҳам дидем...
Аммо ба назар чунин менамояд, ки эътирофкунандагону тарафдорони ин гуна муноқишаву задудухӯрдҳо зиёданд. Ҳақиқати ҳол, “кӯшиш кун дар ҷанг якум шуда мушт зан, ки дуюмаш бефоида аст” гуфтани дӯстон ва наздиконамро беҳисоб шунидаам. Яъне, ин ҷангҳо барои баъзе ҷавонони як-ду рӯз дар “фитнес-клубҳо” машқ кардаву бо қувваи “протаин” соҳиби мушту бозуи боқуввати муфт шуда мӯд шудааст. Аммо ин ҳама аз аблаҳиву нодонии шахс дигар чизи беш нест, зеро ҷавонмард қувваашро на барои худнишондиҳӣ, балки барои муҳофизати модар-Ватан истифода мебарад. Боз дар байни мо гуруҳи ба истилоҳи худашон “проблемасоздаваткунҳо” зиёд шудаанд, ки эшон барои бозуи худро санҷидан як бечораи “лоғари заиф”-ро аз роҳ қапида, бо ягон баҳонае “ҷанг мехарад” ва оқибат ӯро ҳамроҳи “табоқлесонаш” латукӯб карда, аз ҷойи ҳодиса ғайб мезананд. Ё ин ки ин қабилҳо дар назди маъшуқаашон худро “гарени” гирифта, як нафари дигарро бар ивази як муаммои ночиз зада сару рӯяшро захмӣ мекунанд. Дӯстон, боз аз ин дида аблаҳиву ноҷавонмардии беш мешавад? Не албатта, намешавад. Пас бояд чӣ кор кард, то пеши роҳи ин гуруҳро гирифт?
Як пешниҳоди олиҷаноб (ба фикри худам) дорам: “Як гуруҳи ин қабилҳоро дастгир карда, ҷумла ҳамаро ба мошин бор карда, ба “чӯли Дилварзин” бурда партоед. Як-ду-се рӯз аз дур истода, ба чӣ ҳол гирифтор шуданашонро наворбардорӣ карда, пасон ба шабакаи Интернет пахш кунед. Ана баъд минбаъд мисли “муши мурда” мешаванд”.
Мумкин ин маслиҳати “пучу лоқ” бошад, аммо гумонам хато набарояд, албатта натиҷаи дилхоҳ медиҳад.

Нуралӣ КАРИМ,
Мактаби рӯзноманигории назди МТЖТ

Шанбе, 06 Январ 2018 16:04

ОЗМУН

Соле, ки дар Тоҷикистони азиз гузашт, ин “Соли ҷавонон” буд. Воқеан ҳам соле буд, ки бидуни “тағо” ё ба истилоҳи роиҷи имрӯза, “таға”, тасаввур кардан ғайри имкон буд.

Як чашмаку ду чашмак, “Соли ҷавонон”-ро ҳам падруд гуфтем. Суоли ман ин аст, ки соли 2017 дар Тоҷикистон “Соли ҷавонон” буд, аммо барои кӣ соли пур аз барор буду барои кӣ соли пур аз мушкилот?!
Қабл аз ин ки бигӯем аз “Соли ҷавонон” чӣ гирифтем, бояд ин нуктаро қайд кунам, ки “ҷавонон шоҳсутун ё пояҳои асосии ҷомеа ва давлату миллат ба ҳисоб мераванд”. Ин қишр аз ҳама ҷиҳат осебпазир аст ва бесабаб нест, ки соли 2017-ро дар Тоҷикистон “Соли ҷавонон” эълон карданд.
Бардошти мо ин аст, ки дар ин сол ҳатто қонунҳоро тағйир доданд, то пеши роҳи ҷавонон барои курсии “раис ё вазир” шудану вазифа гирифтан ҳамвор шавад. Яъне, дар ин сол ҳукумат заминаи қонуниро барои ҷавонон фароҳам овард, то дар ҳукумат саҳм дошта бошанд.
Аз рӯйи хабарҳо, метавонем гӯем, ки аллакай сафи ҷавонон дар сатҳи роҳбарӣ бештар шуда истодааст. Назари ман ин аст, ки ин сол баъзе аз ҷавонон дар доираи “Соли ҷавонон” ба имкониятҳои хуб расиданд, аммо қишри дигар ҳам ҳаст, ки онҳо ба сабаби надоштани имконият аз ин барнома берун мемонанд ва мушкилоташон ҳал намешавад. Умед мекунем, ки ин мушкили ҷавонон ҳал бишавад.
Имрӯз, ки бо супориши раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон дар тамоми вазоратҳо, кумитаҳо ва муассисаву корхонаҳои давлатӣ озмун барои ҷойи кори холӣ эълон карда истодаанд, камина дар “чор” ҷой ҳуҷҷат супоридам. Мутаассифона, намедонам бо кадом сабаб аз озмун нагузаштам. Шояд мавқеи географиям дуруст нагирифта бошад!
Суҳбате доштам бо чанд тан корҷӯён, ки солҳои пешин соҳиби диплом шудаанд ва гувоҳ аст, ки ҳанӯз роҳхат ба ҷойи кор нагирифта, билотаклиф мондаанд. Як корҷӯе, ки “чор” сол пеш донишгоҳро хатм кардаасту аз гуфтани номаш худдорӣ намуд, иброз дошт, ки дар “Соли ҷавонон” ба “се” корхона ҳуҷҷат супоридааст, аммо то ҳол ӯро ба кор даъват накардаанд. Корҷӯи дигаре мегӯяд, ки «дар “Соли ҷавонон” ба “панҷ” муассиса ва корхона барои озмун ҳуҷҷат супоридам, намедонам бо надоштани “тағо” ё чизи дигар, мутаассифона аз озмун нагузаштам». Як ҷавони корҷӯе мегӯяд, ки «ман дар “бист” озмун иштирок кардам, баъзеашон “табрик, Шумо аз озмун гузаштед, баъдан мо бо Шумо дар тамос хоҳем шуд. Мунтазири занги телефонии мо бошед”,- гуфта, на аз худашон дарак ҳасту на аз занги телефонашон».
Бубинед, ҷойҳои кори холии озмунҳо танҳо барои саргардонию сарсонии мардуми камбағали бечора аст. Ишками сер кай парвои ишками гушнаро дорад!?
Як қисми иштироккунандагони озмун бо “шиносбозиву тағобозӣ” ва ё бо роҳи дигар вориди вазорату кумита ё муассисаҳо шуданду ба ҷойи кор таъмин гардиданд, аммо қисми зиёди иштирокдорони озмун дар нимараҳ умедвор мемонанд. Ба назари ман, иштирокдорони озмун, бо вуҷуди доштани “дониш ва маҳорати хуб”, то ягон “тақдирҷунбон” дар озмун пайдо нашавад, барои соҳиби ҷойи кори хуб шудан хеле мушкилӣ мекашанд. Мушкили иштироккунандагони озмун дар надоштани “тағо” танҳо ба ҷойи кор аст.
Яъне, кулли корҷӯёне, ки дар пайи ҷустуҷӯйи кор дар вазоратҳо, кумитаҳо, ширкатҳо, донишгоҳҳо ва муассисаҳои давлативу ғайридавлатӣ мешаванд, тақдир ба рӯйи на ҳамаи онҳо механдад. Ин корҷӯён бошанд, мехоҳанд дар ягон ҷойи хуб кор кунанд, аммо афсӯс, ки кори дилхоҳ ёфтанашон мушкил аст, на ҳар кас метавонад ба кор дарояд. Қисми зиёди корҷӯён ноумедворона ба ин қазия нигоҳ мекунанд ва таъкид менамоянд, ки пайдо кардани ҷойи кори хуб хеле мушкил аст дар ҷомеаи Тоҷикистон. Ин талабот дар давлати иҷтимоӣ то куҷо риоят мешавад ва то кадом андоза хатмкунандагоне, ки донишгоҳу донишкадаҳои ҷумҳуриро хатм кардаанд, бо ҷойи кор таъмин мешаванд?
Озмунҳо на барои “камбағалу деҳотӣ”, балки барои “бою шаҳрӣ” будааст, ки бо воситаи “тағо” ва ё “через” ба кор роҳ меёбанд. То ба кай “через”, то ба кай “тағо”, то ба кай “камбағалу деҳотӣ”, то ба кай “бою шаҳрӣ”?! Ку виҷдон, ку адолат, ку шаффофият?!
Хуб мешуд, ки се - чорнафарӣ намоядагони Кумитаи давлатии амнияти миллӣ ва Оҷонсии зидди коррупсия дар рафти озмунҳои сатҳи давлатӣ иштирок намуда, шаффофияти озмунро назорат кунанд. Он гоҳ мутахассис бемонеа соҳиби ҷойи кор хоҳад шуд.
Гарчанде ман дар “Соли ҷавонон” аз тарафи як гуруҳ тоифаҳо аз кор ронда шуда бошам ҳам, лекин аз ин хафа нестам. Баръакс, хушҳолам, ки ман аз кор рафтам. Дар “Соли ҷавонон” бекор ҳам бошам, ғамгин нестам, баръакс, хурсандам. Муҳим саломатӣ, кор пайдо мешавад. Муҳим ин ки, дар Ватани азиз аз ҳавои софу беғубори он нафас кашида, озодона умр ба сар мебарам.
Мо ҷавонон ва кулли мардуми Тоҷикистон бояд ба қадри ин неъмати бебаҳо ва ба қадри ҳар зарра хок ва ҳар катра обе, ки Худованди бузург ба мо ато фармудааст, бирасем ва Ватани азизамон - Тоҷикистонро дӯст дорем.

Шервони УМРИДДИН

Шанбе, 06 Январ 2018 16:02

итТИФОҚ

Давоми чанд соли охир мавзуи ба ниҳодҳои эҷодии кишвар аъзо шудани афроди тасодуфӣ баҳси гарми равшанфикрони тоҷик ба шумор меравад.

Масалан, агар иддае масъулини чунин ниҳодҳои эҷодиро барои ба аъзогӣ қабул намудани ашхоси тасодуфӣ айбдор намоянд, қисми дигар аз он шикоят мекунанд, ки бархе нафароне, ки ба узвияти чунин ниҳодҳо пазируфта мешаванд, тамоман ба талабот ҷавобгӯ нестанд: агар яке бо ихтисоси ғайр ба узвияти чунин ниҳодҳои эҷодӣ шомил шуда бошад, нафари дигар аз рӯйи истеъдод ва маҳсули эҷод ба талаботи аъзо будан ба ин ё он муассиса, ташкилот ё иттиҳодяи эҷодӣ ҷавобгӯ нест. Ва гӯё аъзо шудан ба ниҳодҳои эҷодии кишвар ба дараҷае соддаву осон бошад, ки ҳар кас новобаста аз ихтисос ва ҳунару истеъдод тавонад унвони ифтихории «Узви Иттифоқи…»-ро соҳиб бишавад.
Ҳарчанд то имрӯз чандин ниҳоди хурду бузурги эҷодии кишвар аз афроди тасодуфӣ лабрезанду аммо роҳбарияташон дар масъалаи мазкур ҳеҷ тадбире наандешидаанд, нахустин шуда Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон бо роҳбарии Низом Қосим ба чунин як баҳси чандинсола вокуниш нишон дод. Соли 2016 ин иттиҳодяи эҷодӣ масъалаи аз сафи аъзои ин созмон ихроҷ намудани адибони тасодуфиро шуруъ кард. Он замон бо ин мақсад як комиссияи корӣ дар чаҳорчӯбаи стратегияи «Омӯзишу таҳлили маҳсули эҷодӣ ва арзёбии сатҳи касбии аъзои ИНТ» таъсис дода шуд ва барои арзиши бадеии асарҳо ва сатҳи касбии адибонро мавриди баррасӣ қарор додан ба фаъолият оғоз намуд. Ҳамин тавр, то кунун бештар аз 40 нафар адиб бо сабаби он, ки маҳсули эҷодашон ба талаботи замон ҷавобгӯ нест, аз сафи аъзои Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон ихроҷ шудаанд.
Воқеан, агар аз рӯйи адолат бигӯем, аксари адибонеро, ки аз сафи аъзои Иттифоқи нависандагони кишвар хориҷ шуданд, ҳамчун шоир ё нависанда қариб касе намешинохт. Ҳатто банда борҳо шоҳид будам, ки вақте дар ин ё он нишасту суҳбатҳо атрофи ин мавзуъ сухан мерафт, бисёриҳо иқрор мешуданд, ки чунин адибонро намешиносанд ва танҳо вақте номашон пас аз хориҷ шудан аз узвияти Иттифоқи нависандагон дар матбуот ва сомонаҳои интернетӣ нашр шуд, фаҳмиданд, ки чунин шоиру нависанда дар кишвар будааст. Пас, саволе ба миён меояд, ки вақте адибе эҷодиёташ хонанда надорад ва аз сад ҳатто ду-се нафар ӯро ҳамчун шоир ё нависанда намешиносанд, чӣ гуна метавонад узви як иттиҳодяи эҷодии давлатӣ бошад?! Ин дар ҳолест, ки вақте адибе узви чунин як ниҳоди бузурги эҷодӣ аст, бояд маҳсули эҷодаш бурун аз доираи дӯсту шиносу маҳал маҳбубият дошта бошад. Ҳоло дар бораи он намегӯем, ки агар мабодо миёни хонандагону донишҷӯёни макотиби оливу миёна ва муштариёни китобхонаҳо назарсанҷӣ гузаронида шавад, чанд нафар бо ашъори адибони аз узвияти Иттифоқи нависандагон хориҷгашта шиносоӣ дошта ва ё ҳадди ақал эшонро ҳамчун шоир ё нависанда мешинохта бошанд?!
Боиси хушнудист, ки Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон дар соли 2017 якчанд иқдоми хуберо рӯйи кор гирифт. Аз ҷумла, ба ҷойи адибони ихроҷшуда дар ин сол низ якчанд ҷавонони эҷодкорро ба узвият пазируфт. Адибони ҷавоне, ки воқеан истеъдоди хуб доранд ва умед аст, ки ояндаи адабиёти кишварро гулгулшукуфон хоҳанд кард. Чун пас аз ба курсии раҳбарии Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон нишастани Низом Қосим махсусан адибони ҷавони кишвар умед бар он баста буданд, ки бигзор акнун роҳи онҳо барои ворид шудан ба адабиёт кушода бишавад, бо боварӣ метавон гуфт, ки ин умеди онҳо аллакай бароварда шуд. Имрӯз чандин нафар адибони ҷавони кишвар узви Иттифоқи нависандагон, соҳиби китоб ва дорои сабку услуби хосаи худанд, ки ин худ дастоварди ин насли умедбахш ба шумор меравад.
Чун сарвари давлат дар ҳама баромадҳояш аз дастгириву ҳавасмандгардонии ҷавонон таъкид мекунад, имрӯз Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон яке аз ниҳодҳои фаъоли мамлакат дар самти амалигардонии супориш ва таъкидҳои президент дар соҳаи ҷавонон ба шумор меравад.
Бо боварии комил метавон гуфт, ки Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон зери роҳбарии шоир ва мунаққиди шинохта Низом Қосим ояндаҳои наздик ба муваффақиятҳои аз ин ҳам бештар хоҳад расид.
Умедворем, ки ҷалби адибони ҷавон ва дастгириву ҳавасмандгардонии эшон низ ҳамеша дар мадди назари роҳбарияти Иттифоқи нависандагон қарор хоҳад гирифт.

Хусрав ШОҲСАИДОВ 

саҳ 3 аз 113

Хабари рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.