.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Farhat
Шанбе, 22 Декабр 2018 12:25

ИНСОНшиносӣ

Дар дунё аз шинохти нодурусти инсонҳо метарсам… Метарсам аз инсонҳое, ки он кӣ тасаввурашон мекунам, агар набошанд…

Боре дар нақлиёти мусофирбар нишаста будам, ки дар истгоҳе як марди монанд ба «бомж» ба ронанда ишораи манъ намудани нақлиётро кард. Дар тан либоси куҳнаи рангпаридаи офтобхӯрда ва дар даст борхалтае дошт. Ришаш расида буд. Синну солаш тахминан аз 50 боло менамуд. Дар тасаввури ман ӯ дарҳол «бомж», бесоҳибу бехонаву кӯчагард қабул гашт. Ҳатто аз ронанда хоҳиш намудам, ки ин мардро савор накунад. Дар бари ман як нишастгоҳ холӣ буд. Вале вақте дар истгоҳ нақлиёт истоду чанд нафар фаромаданд, он мард чолокона дарро кушода, зуд дар бари ман нишаст. Аввал хомӯш буд. Аммо вақте ронанда ба ӯ «маҳ, сдачиятро бигир» гуфт, он мард ба гап даромад: «Чаро дар ҳоле, ки мо калимаи тоҷикӣ дорем, онро истифода намебарему калимаи ғайрро истифода мекунем? Ба ҷои калимаи «сдачи» бақия бигӯӣ, чӣ корат мешавад? Калимаи маҳ чӣ маънӣ дорад? Магар мо ин калимаро ҳамчун муроҷиат ба ҳайвонҳо истифода намебарем? Аспро «маҳ-маҳ» мегӯем, мурғро «маҳ-маҳ, ту-ту» мегӯем! Пас чаро ба ҷои «марҳамат» гуфтан «маҳ» гуфта муроҷиат мекунем?».

Даруни нақлиёт ором буд ва маълум гардид, ки суханони он мардро ҳама шунида истодаанд. Марде, ки чанд лаҳза қабл дар тасаввури ман ҳамчун «бомж» қабул гардида буд, ҳоло тамоман каси дигар аст. Он замон дар назарам чунин намуд, ки бо ин либосҳои наву тозаву озодаамон, мо - нафарони дар дохили нақлиётбуда аз ҷиҳати маънавӣ «бомж» ҳастем ва он марди либоси куҳнаву офтобхӯрда ва назарногир ба бар, ки дар зеҳнамон «бомж» номаш ниҳодем, либоси зебои маънавӣ дорад. Он замон барои нисбат ба ин мард қарори нодуруст баровардан ва ӯро нашинохта чӣ кас буданашро баҳо додан худро ба ҳадде сарзаниш кардам, ки ками дигар монда буд нақлиётро манъ карда фароям. Ҳарчанд инро ошкор накардам, вале ботинан маро эҳсоси пушаймонӣ ва хиҷолат фаро гирифт. Ба андозае, ки хостам аз он мард узр бипурсам...

Тааҷҷубовартараш он буд, ки вақте дар роҳ одамон даст бардоштаву нақлиётро манъ карданӣ мешуданд ва ронанда бо сабаби пур будани нақлиёт гузашта мерафт, он мард дар ҳайрат меафтод ва мегуфт: «Мардум ишора доранд… Чаро манъ намекунӣ?». Вақте ронанда мегуфт, ки «охир, ҷо нест!», ӯ боз чунин савол медод: «Пас, чаро ишора карда намефаҳмонӣ, ки ҷо надорам?».

Шояд аз як ронандаи мусофиркаш ин қадар эрод гирифтан ба дили он марди «бомж» зад, ки ҳамин ҷумларо гуфта, дар истгоҳи навбатӣ аз нақлиёт фаромад: “Шумо қишлоқиҳо аз куҳ фаромада шаҳр омадед, на одоб доред ва на маданият. Чӣ кор мекунед дар шаҳр? Равед, бигардед дар куҳу саҳро”.

Ҳарчанд ин ҳодиса замони донишҷӯиям рух дода, аз он чандин сол сипарӣ шудааст, вале он ба мисли рӯз дар хотираам равшан боқӣ мондаву маро ҳамеша водор бар он мекунад, ки дар шинохти инсонҳо ҳеҷ гоҳ ба саросемагӣ роҳ надиҳам. Мисле, ки тарбуз то бурида нашавад, маълум нест, ки дарунаш сурх аст ё сафед, ба дили инсонҳо низ то ворид нагардӣ, намедонӣ, ки сафед аст ё сиёҳ, нек аст ё бад.

Ҳарчанд дар адабиёти тоҷик вобаста ба шинохт ва қадру манзалати инсон ба ҳадде гуфтаанд, ки аввалу охир надорад, вале чунин менамояд, ки имрӯз аз дарки мазмуни абёти ниёгонамон дар ин мавзуъ ҳеҷ осоре дар мо намондааст.

Ҳоло ман аз фиребу найранг дар бозорҳои кишвар, беҳурматӣ нисбати калонсолон дар нақлиёти мусофирбар, бадгӯиву ғайбат нисбати ҳамдигар дар вазорату корхонаҳо чизе намегӯям...

“Инсоншиносӣ”. Ин фаннест, ки дар ягон мактаб таълим дода намешавад. Устоди ин фан аълоҳазрати зиндагӣ хоҳад буд. Ҳар инсон фанни “Инсоншиносӣ”-ро бояд худ таълиф намояд ва ба худ омӯзонад.

 

Хусрав ШОҲСАИДОВ

Шанбе, 22 Декабр 2018 12:22

Рӯзгоре, ки шоистаи пайравист

20-уми декабр Ходими барҷастаи давлативу ҷамъиятӣ Амиршо Миралиев зодрӯз дорад

Иттилоъ гирифтам, ки чанд рӯз қабл Амиршо Миралиев ҳаҷҷи умра карда, ҳоҷӣ шудааст. Муболиға нахоҳад буд, агар гӯем, ки ашхосе чун Миралиев дар заминаи поквиҷдониву масъулиятшиносӣ моҳиятан хеле пеш ба ин мартаба расидаанд.

- Дар хонаи Худо барои рушду нумуъ, ободии кишвари азизамон ва сарбаландии беш аз пеши Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дуо кардам. Ба Худованд ниёиш кардам, то саодати бардавомро барои кулли тоҷику тоҷикистониён арзонӣ дорад,- мегӯяд номбурда.

16-уми ноябри соли равон. Шаҳри Роғун. Маросими ба кор шуруъ намудани чархаи аввали НБО-и “Роғун”. Ҳамроҳ бо дигар нухбагони кишвар ходими барҷастаи давлативу ҷамъиятӣ Амиршо Миралиевро дидам. Болидаруҳ ва ифтихорманд ба назар мерасид. Табъи болида доштанаш аз табассуму шӯхиҳояш бо ҳамроҳонаш бараъло буд. Бо Маҳмадсаид Убайдуллоев ва Шукурҷон Зуҳуров низ муколамаи кӯтоҳе дошт. Намедонам мавзуъ чӣ буд, вале дар чеҳраҳояшон табассум гул кард...

- Ин иқдом ба мо, ки синну соламон ба ҷое расидааст, руҳу тавони тоза бахшид. Шодиву нишоти мардуми шарифи Тоҷикистони соҳибистиқлолро аз ин рӯйдоди нодир ҳадду канор нест, чунки орзуи чандинсолаи хурду бузурги кишвар - ба кор оғоз кардани иншооти тақдирсози мамлакат - Нерӯгоҳи барқи обии «Роғун» ва истеҳсоли барқи аввалин дар он амалӣ гардид. Моҳиятан бо ибтикор ва дар заминаи талошҳои хастагинопазири Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон афсона ба воқеият табдил ёфт,- гуфт бо қаноатмандӣ Амиршо Миралиев.

15-уми сентябри соли равон, тарабхонаи “Яккачинор”.  Журналист ва адиб Умари Шерхон дар робита ба гусели гулдухтараш ба ҳаёти мустақилона маҳфил орост. Бо ҷамъи журналистон он ҷо қарор доштем. Яке аз аввалинҳо Амиршо Миралиев омад. Соҳибтӯй ӯро ба ҳуҷраи ба истилоҳ барои меҳмонҳои хоса омодашуда даъват кард.

- Он ҷо барои дигарон аст, ман дар саҳн мешинам,- бо қатъият иброз дошт Миралиев. 

Ба зудӣ дар атрофаш ихлосмандону шогирдон  парвона шуданд. Бо Муҳаммад Ғойиб шӯхиҳои намакин кард, самимона ва орӣ аз киноя. Муҳимтар аз ҳама, ба пешвозу гуселаш зиёд нафарон бархостанд, эҳтиромашро ба ҷой оварданд, аз дастгириву поквиҷдониаш ёдовар шуданд. Ин омилро қариб дар тамоми маросиме, ки Миралиев ширкат меварзад, мушоҳида кардан имконпазир аст.

Манзур аз овардани ин ду лаҳза бозгӯйӣ намудани рӯзгори Амиршо Миралиев - яке аз содиқтарин ҳамсафони Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Ҷаноби Олӣ Эмомалӣ Раҳмон маҳсуб мешавад. Миралиев аз ангуштшумор ашхосест, ки баъд аз нафақа рафтан “кулбаи ман дар канор аст”-ро шиор қарор надодааст.

Дар ҷомеаи мо маъмул аст, ки шахсони дар гузашта соҳибмансаб баробари ба нафақа рафтан аз ҳама кас ва ҳама чиз норозӣ мешаванд, шиква, афсӯс, бечоранолӣ, киноя, таъназанӣ ва ғайра шеваи зиндагиашон мешавад. Қисмати дигар ба шуғлҳои дигар, ки аслан ба эшон рабт надорад, машғул мешаванд, ки аз лиҳози мақому манзалати қаблӣ ба ҳеҷ ваҷҳ қобили қабул нест. Алорағми чунин нафарон, рӯзгори Миралиев баъди ба нафақа баромадан низ қобили мулоҳиза ва арзандаи ситоиш аст. Ҳаргиз худро аз ҳаводиси ҷомеа дар канор намегирад. Аз мубаллиғони собитқадами сиёсати Пешвои миллат буду ҳаст. То кунун иродаи шикастнопазир ва нерӯи хастагинопазир дорад. Шукргузору қаноатпеша аст, аз касе, хоса соҳибмансабоне, ки барои ба қуллаи мансаб расидани баъзеашон саҳми бориз дорад, шиква намекунад. Бо вуҷуди он, ки гапаш мисли “алмос мегузарад”, дар ягон ҳолат “ба ҳар ош қатиқ намешавад”. Салобату олуфтагиаш тағйир наёфтаву завқаш ҳамоно боло ва камназир аст. Хуш ба ҳолаш!

Замони дар нафақа қарор доштан зиёдтар аз суҳбатҳои Миралиев баҳра бурдам. Ба шарофати ин суҳбатҳо дарсу одамгарӣ метавон омӯхт, дар шинохти инсонҳо таҷрибаноктар шудан саҳл аст, истеъдоди камназири роҳбарӣ ва тавъам намудани онро бо одамият метавон мушоҳида кард, ба мавҷудият ва пойдории садоқату самимият, ки ҳоло аксарият моли таърих ва сужаи филмҳои ҳиндӣ медонанд, метавон мутмаин гардид. Дар маҷмуъ, ин суҳбатҳо Миралиевро аз зовияҳои дигар бароям рӯнамоӣ кард, ки дар ояндаи наздик бозгӯйӣ хоҳам кард.

Далели бебаҳс аст, ки садоқат, ҷасорат, мактаб, салобат ва одамияти Миралиев камназиру омӯхтанист. Зеро дар тамоми ҳолатҳо, новобаста аз вазъият, ба мисли баъзеҳо андешаашро дигар накардаасту намекунад. Аз нотавонбинон заррае ҳарос надорад.

Номбурда минҳайси инсони донишманду хоксор дар зеҳни ашхоси зиёде ва дар ташаккули шахсияташон нақш гузоштааст, ки ин омил аз бепоя будани воҳимае, ки дар бораи “каснописандии» ин нафар роиҷ буд, шаҳодат медиҳад.

Вижагии дигари Миралиев, ки дар аксар соҳибмансабон “тухми анқост”, одамияти баландаш аст. Ҳарчанд хеле ҷиддиву бовиқор ба назар мерасад, бо ҳамон ҷиддияту салобати хоси хеш, вале бародарвор бо ҳама  салому гуфтугӯ мекунад. Аз ҳолу аҳволи фарзандонашон пурсон мешавад ва ба пайвандон салом мефиристад.

Далелҳо аз он ҳокианд, ки аксар нафароне, ки босаводу кордон буданду замоне бо Амиршо Миралиев якҷоя кор кардаанд, ба вазифаи ба  худашон муносиб сазовор дониста шуданд. Моҳиятан ин хислати сиёсатмадор, яъне эътирофи савод, истеъдод, ҳунар ва баъд аз он хислатҳои дигари кадрҳо аз садоқати шахсиятҳо ба давлат ва вазифаҳояшон дарак медиҳад.

Ба ҳайси нафари холис мегӯям, ки ӯ «бачаи эрка» надорад, касе аз «пушт»-и ӯ ба ягон кори бад даст намезанад. Зеро дар тамоми вазифаҳое, ки кор кардааст, дар сурати даст задан ба аъмоли нопок касеро хотир  намедид. Биноан, дар борааш гуфтаанд, ки “Як гап дораду як нигоҳи қаҳрогин. Сиёсатмадори пурҷазаба аст, ки аксаран ҷуръати ҳар майда - чӯйдаро бо ӯ муҳокима кардан надоштанд”.

Кунун бисёриҳо, ҳатто нафарони пештар ба Миралиев чандон таваҷҷуҳ надошта эътироф менамоянд, ки ӯ аз зумраи он мушовирони Президенти Тоҷикистон буд, ки суханаш қадр дошту андешаҳояш пазируфтанӣ. Таҷрибаи калони кории ӯ дар сиёсат аз замони шӯравӣ то ин дам имконаш медод, ки ҳар қадамашро дониста монад ва ҳам назарашро санҷида бигӯяд. Шояд дар машваратҳои ӯ иштибоҳе набудаву дар пешниҳодҳояш манфиат бештар аз дигарон буд, ки пазируфта мешуданд. Аз зумраи ками мансабдоронест, ки таърифу худнамоиро дӯст намедорад. Ҳатто вақте кормандони рӯзномаи “Садои мардум” китоби вакилонро таҳия мекарданд, Амиршо Миралиев нахост, ки дар бораи ӯ дар ин китоб чизе бинависанд, дар ҳоле ки баъзе аз вакилон тақозо мекарданд, то таърифи бештарашон кунанд.

Дар борааш китоберо бо номи “Родмарде дар масири сиёсат” мураттаб намуда будам. Ин иқдом дар шинохти Миралиев маро амиқтар бурд. Баробари нашри китоб зиёд нафарони фарҳехтаи кишвар гила карданд, ки чаро назари онҳоро дар китоб ҷойгузин накардам. Ин аст, ки тасмими омодасозии қисмати дуюми онро дорам...

Таъкид менамоям, ки китоби мавриди назар ва матолиби ба Амиршо Миралиев рабтдоштаро замоне навиштам, ки на ман тамаъ дораму на ӯ ба ин ниёз. 

Дар маҷмуъ, Амиршо Миралиев аз шумори ками соҳибмансабони воломақоми замони Шӯравӣ ва Тоҷикистони соҳибистиқлол маҳсуб мешавад, ки ҳалолкору ҳалолхӯр аст ва номи хешро бо принсипҳои ҷиддии корӣ ва сарсупурдагӣ ба вазифааш шарафмандона анҷом дода, кунун шарафмандона даври пирӣ меронад.

Зодрӯз муборак!

 

Далери АБДУЛЛО, журналист

Шанбе, 22 Декабр 2018 12:19

Адолати таърихӣ

Баҳсу интизориҳое, ки раиси шаҳри Истаравшан Баҳром Иноятзода ба мерос гирифтааст

Деҳаи Қадамҷой (собиқ Қарасаққол Бобо)-и шаҳри Истаравшан заминҳои корами серҳосили зиёде дорад, аммо сокинонаш ба онҳо танҳо бо ҳавас менигаранд, зеро ҳамаро дигарон мекоранду аз ҳосилашон ҳам баҳра мебардоранд.

Чунин вазъият ҳам қасдан пеш наомадааст. Дар замони шӯравӣ давлат ин заминҳоро дар ихтиёри муассисаҳои давлатӣ қарор дод, аммо пас аз истиқлолият тақсимоти нав анҷом нашуд, то адолатро сари ҷояш шинонад. Ҳамин тавр, қариб 345 гектар ва шояд бештар аз ин замини кораму, ба истилоҳи мардуми маҳал, “лаҳм”-и аз падару бобоён мерос мондаи Қадамҷой, бо он вуҷуд, ки таърихан ва расман ҳудуди ин деҳа маҳсуб мешавад, мавриди баҳбабардории дигарон қарор дорад.

234 гектари ин заминҳои кораму серҳосилро шумо метавонед дар канори шоҳроҳи Душанбе - Чаноқ бубинед, ки ихтиёрдориаш ба дасти Литсейи касбии саноати кишоварзии Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ дар ноҳияи Шаҳристон аст. Ҳарчанд ин заминҳо марзи маъмурии шаҳри  Истаравшан ба ҳисоб мераванд, ҳоло ба ин литсей тааллуқ доранд.

Дар замони шӯравӣ ноҳияи имрӯзаи Шаҳристон дар ҳайати ноҳияи собиқ Ӯротеппа (ҳоло Истаравшан) буд. 29-уми августи соли 1990 Шаҳристон аз Истаравшан ҷудо ва як ноҳияи мустақил шуд. Он замон мардуми Қарасаққол Бобо (ҳоло Қадамҷой) аз ҳукуматҳои ноҳия, вилоят ва марказ талаб карданд, ки заминҳояшонро ба онҳо баргардонанд, аммо касе ба ҳарфи онҳо гӯш надод. Пас аз воқеаҳои солҳои 90 дар ҷумҳурӣ ин масъала ба гӯшаи фаромӯшӣ супурда шуд ва ба муроҷиатҳои мардуми деҳа ҳам касе таваҷҷуҳ накард. Ба қавли ҳамсуҳбатҳои мо, соли 1996 дигарбора ин масъаларо дар сатҳи ҳукумати ҷумҳурӣ ба баррасӣ гирифтанд, аммо ба далоили норӯшан қароре қабул нашуд, то баҳс ҳалли худро ёбад.

Кор баръакс шуд. Алорағми интизориҳое, ки сокинони Қадамҷой доштанд, соли 2005 ин заминҳо дигарбора ба номи он замон Омӯзишгоҳи касбӣ - техникӣ (ПТУ)-и №20-и Шаҳристон ҳуҷҷат шуданд. Баҳс бо ҳамин фурӯ нишаст, аммо адолати таърихӣ барқарор нашуд ва ҳамоно раҳбарони ноҳияву вилоят ва ҷумҳуриро садо мекунад, ки ниҳоят ҳақро ба ҳақдор расонанд.

Чаро ин баҳс ҳоло боз муҳим шудааст?

Сокинони Қадамҷой мегӯянд, Литсейи касбии саноати кишоварзии вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ дар ноҳияи Шаҳристон аслан ин заминҳоро барои ҳамон ҳадафҳое, ки гирифта буд, истифода намебарад. Баръакс, заминҳоро ба деҳқонони дохилу хориҷи ноҳияи Шаҳристон ба иҷора медиҳанд, то онҳоро мавриди истифода қарор диҳанд. 

Огаҳони ҳол мегӯянд, собиқ Омӯзишгоҳи касбӣ - техникӣ (ПТУ), ҳоло Литсейи касбии саноати кишоварзии Шаҳристон, дар замони шӯравӣ як муассисаи таълимие буд, ки аҳамияти умумииттифоқӣ дошт. Дар он аз дигар гӯшаву канори Иттиҳоди Шӯравӣ низ шогирдону устодон омада, таълим мегирифтанду дарс мегуфтанд. Теъдоди шогирдонаш ҳам ба марзи 1500 нафар мерасид. Онҳо дар заминҳое, ки таҳти ихтиёри омӯзишгоҳ буд, аз кишту кори ҳирфаии деҳқонӣ, агрономӣ, механизаторӣ, чорводорӣ, картошкапарварӣ ва дигар касбу кор дарсҳои амалӣ мегузаштанд. Ба қавле, омӯзишгоҳ дар замони шӯравӣ садҳо чорвои калони шохдор ва майда низ дошт, ки аз ҳисоби ҳамин заминҳо парвариш меёфтанд.

Аммо ҳоло, бино ба гуфтаи масъулин, омӯзишгоҳ ё литсей ҳамагӣ 315 шогирд ва 60 омӯзгору корманди техникӣ дорад. Илова бар ин, ба ҷуз 234 гектар заминҳои Қадамҷой 34 гектар замини умдатан обӣ дар минтақаи Саробии Шаҳристон низ дар ихтиёри литсей ҳастанд. Чорвои калони шохдор ҳам дар ҳудуди 40 ва чорвои майда дар ҳудуди 50 сар ҳисоб мешавад.

Воқеан, ҷудо кардани ин қадар замини зиёд барои литсейро масъулини муассиса ба воҳиди тағзия (кормовая единица) низ рабт медиҳанд. Аз рӯи гуфти онҳо, он замон барои ду чорвои калони шохдор 1 га ва ба ҳамин андоза барои 4 то 6 чорвои хурд замин ҷудо мешуд. Аммо иддаи дигар мегӯянд, ки аз рӯи меъёрҳо барои як гови ширдеҳ ва 4 то 6 гӯсфанд 1-гектарӣ замини обӣ ҷудо мешавад. Аммо ҷудо кардани ин қадар замин ба литсей ба хотири чорво набудааст. Ба қавли онҳо, замини литсей аз рӯи ин меъёр ҷудо нашудааст. Аммо агар ба даъвои аввалӣ такя кунем, теъдоди чорвои имрӯзаи литсей ба ин меъёр мувофиқат намекунад.

Он чиро, ки мо натавонистем равшан кунем, даромадҳои ин заминҳо аз ҳисоби иҷора буд, ки ба як қавле, ба суратҳисоби Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Тоҷикистон интиқол мешаванд. Дар навбати худ, иҷоракорон тамоми масъулиятҳои қонунии худ, аз ҷумла андозу дигар пардохтҳоро иҷро мекунанд.

Он чӣ барои сокинони деҳаи Қадамҷой як суол боқӣ мондааст, ин аст, ки чаро баъди аз Истаравшан ҷудо шудани ноҳияи Шаҳристон, фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ ва ниҳоят поён омадани зарфияту талаботи Литсейи касбии саноати кишоварзӣ масъалаи заминҳои онҳо бозбинӣ намешавад? Дигар ин ки, то ба ҳол ҳеҷ як аз мақомоти давлатии масъули соҳа дақиқ накардааст, ки дар вақташ ба кадом асос ин заминҳоро ба таври бемуҳлат дар ихтиёри омӯзишгоҳ қарор дода буданд. Мутахассисон мегӯянд, маъмулан ин қабил заминҳо муҳлатнок - дарозмуддат ё кӯтоҳмуддат вогузор мешаванд, бахусус ки заминҳои мавриди баҳси мо марзи маъмурии Истаравшан буда, ҳоло дар тавозуни литсейи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ, амалан ноҳияи Шаҳристон қарор доранд. Сокинон ҳам мепурсанд, ки то куҷо ин қабил бархӯрд ва ин номуайянӣ ҳаққу ҳуқуқҳои онҳоро нақз намекунад?

Бино ба иттилои расмӣ, аз 234 гектари ин замин 200 гектар замини корам буда, бақия 7 га - корами обӣ, 8 га - боғот, 19 га - чарогоҳ, 4 га - ҷангалу бешазор, 2 га - замини зери об, 1 га - зери роҳ маҳсуб мешаванд. Аммо сокинони Қадамҷой мегӯянд, пас аз пайдо шудани чоҳҳои артезианӣ ҳоло ин имкон пеш омадааст, ки заминҳои обӣ зиёд ва ҳосили бештар низ ба даст оварда шавад. Ҳоло дар ин заминҳо иҷоракорон ҳудуди 5 чоҳи артезианӣ низ кофтаанд.

Инак, вақте литсей қудрати истифодаи 234 гектар заминро надорад, ба болои ин, соҳиби 34 гектар дар худи Шаҳристон ҳам ҳаст ва замини гирду атрофи худи литсей ҳам 7 гектар чен мешавад (аз ин хотир, дар байни литсейҳои кишвар калонтарин ба ҳисоб меравад), чаро ба соҳибони аслиаш баргардонида намешавад, то онҳоро ба нафъи иқтисоди ноҳия истифода кунанд? Оё даъвои мардуми Қадамҷой мантиқӣ нест? Дар акси ҳол, ба иҷора додани ин заминҳо ба деҳқонони дигар то куҷо барои истифодаи самараноки онҳо метавонад мусоидат кунад? 

Мардуми Қадамҷой деҳқонони асил ва кордонанд, ки бозорҳои гирду атрофро бо маҳсулоти кишоварзӣ таъмин мекунанд. Мардуми маҳал мегӯянд, дар ҳоли ба истифодаи онҳо даромадани ин заминҳо дасташон барои рушди кишти зироатҳои гуногун ва боғу чорвопарварӣ низ боз мешавад. Ҳоло онҳо фақат метавонанд заминҳои худашонро аз литсей иҷора гирифта, кор кунанд, ки табиист, ҳаққи қонуниии онҳо риоят  намешавад. 

Ва кош ин танҳо дарди мардуми Қадамҷой мебуд! Дар замони шӯравӣ 70 гектар замини ин деҳаро ҳукумат барои бӯстонсароҳои мансабдорон ҷудо карда буд. Ин ҳам дарди бахайр аст. Он айём давлат боз 140 гектар замини корами онҳоро гирифта, дар ихтиёри фабрикаи як замон маъруфи нассоҷии “Трикотаж” гузошта буд. Фабрика дар ин 140 гектар замин хоҷагии ёрирасон ташкил карда, барои коргаронаш зироату сабзавот парвариш медод. Пас аз фурӯпошии шӯравӣ фабрика хусусӣ шуд ва дар баробари он заминҳояш низ ба ихтиёри молики нав - ҶДММ “Гулгашт” гузаштанд. Бино ба гуфтаи огаҳони ҳол, ҳоло худи корхона умуман кор намекунад, аммо заминҳояшро саҳмдорони ҶДММ “Гулгашт” истифода мебаранд.

Тавре мебинем, ҳам Литсейи касбии саноати кишоварзии Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ дар ноҳияи Шаҳристон ва ҳам ҶДММ “Гулгашт” аз баракати замони шӯравӣ соҳиби заминҳои беҳисоб шуданд. Бале, тақсимоти шӯравӣ асоснок буд. Сиёсатҳои маъмуриву иқтисодии он рӯзҳо тақозо мекард, ки литсей ё корхона соҳиби замини худ бошанд, рушд кунанд, зеро ҳамчунин зарурат вуҷуд дошт ва ба салоҳи кор буд. Аммо ҳоло ки литсей ва корхона қудрати истифодаи мақсадноки ин заминҳоро надоранд, ба сиёсатҳои иқтисодии Тоҷикистони соҳибистиқлол мувофиқат мекунад ё не? Инро ки ин заминҳоро иҷора дода, даромадҳои ночиз мегиранд, чӣ гуна мешавад арзёбӣ кард? 

Аз сӯи дигар, агар дар замони шӯравӣ дар Қадамҷой ҳудуди 40 оила зиндагӣ мекард, ҳоло теъдоди хонаводаҳо аз марзи 200 гузашта, талаботи мардум ҳам ба замин афзудааст. Муҳимтар аз ҳама, худи мардум мехоҳанд заминҳояшонро гирифта, мақсаднок ва барои фоидаи ҷомеа истифода кунанд. Чаро онҳоро ҳукумат набояд шунавад?

Сокинони Қадамҷой ба ин боваранд, ки барои ҳалли мушкилашон мусоидати раиси кунунии шаҳри Истаравшан Баҳром Иноятзода хеле муассир метавонад бошад, чун ӯ як шахси коргару кордон ва ободкор аст. Ба қавли онҳо, раҳбарони пешин мекӯшиданд ба ин масъала дахолат накунанд ва ё аз ҳалли мушкил гурезанд.

Ин ҳам баҳсест, ки аз раҳбарони пешин барои раиси кунунии шаҳри Истаравшан ба мерос мондааст. Мантиқан, ӯ вориси ин умедвориҳо аз барқарор шудани адолати таърихӣ низ ҳаст, ки мардуми Қадамҷой аз ӯ доранд.

 

“ФАРАЖ”

Чанде қабл дар таърихи навини давлати соҳибистиқлоли тоҷикон боз як санаи фаромӯшнопазир ва рӯйдоди шодмонкунандаи сокинони хурду бузурги кишвар ба вуқуъ пайваст. Яъне, дар таърихи 16-уми ноябри соли 2018 бо иштироки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон агрегати якуми НБО-и «Роғун» ба кор дароварда шуд.

Дар тантанаҳое, ки ба ин муносибат дар шаҳри Роғун, пойтахти кишварамон - шаҳри Душанбе ва дигар минтақаҳои мамлакат барпо гардид, роҳбарияти Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, намояндагони корпусҳои дипломатӣ, гуруҳи калони меҳмонони олиқадр аз давлатҳои бо мо дӯсту ҳамсоя, роҳбарони вазорату идораҳои ҷумҳуриявӣ, вакилони парлумон, олимону адибони шинохтаю аҳли ҷамоатчигии ҷумҳурӣ ҳузур доштанд ва бори дигар ба ҷаҳониён мардуми ободкору созанда будани миллати тоҷик муаррифӣ карда шуд.

Хеле рамзист, ки ба истифода додани чархаи аввалини ин кохи нур бо ҷашни «Рӯзи Президент» ва санаи оғози кори Иҷлосияи таърихию наҷотбахши XVI-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон рост омад, зеро ҳамагон хуб медонанд, ки аслан Сарвари давлатамон Эмомалӣ Раҳмон ташаббускори асосии барқарорсозии корҳои сохтмонии ин иншооти бесобиқаи минтақавӣ ва нозири серталаби сатҳу сифати баланду ба талаботҳои байналмилалӣ ҷавобгӯи корҳо дар нерӯгоҳи мазкур буданду ҳастанд. Маҳз бо иродаи қавӣ ва дурбинии сиёсии Президенти кишвар, соли 2009 идомадиҳии корҳои сохтмонӣ дар ин иншооти бузург идеяи миллӣ дониста шуда, новобаста аз мавҷудияти тамоми мушкилоти объективию субъективӣ, баҳри бунёди комплекси энергетикии мазкур ҳамчун асоси ба истиқлолияти энергетикӣ расидани мамлакат, таваҷҷуҳи хосаи мардум ҷалб карда шуд. Бо иқдоми Сарвари давлат баҳри ҷалби сармояҳои дохилию хориҷӣ тадбирҳои муҳим андешида шуд, ки яке аз онҳо ба фурӯш баровардани саҳмияҳои ҶСК «НБО-и Роғун» мебошад.

Ҳамчун яке аз шахсони дар амалигардонии ин тадбирҳо бевосита ширкатдошта, хуб дар ёд дорам, ки охирҳои соли 2009 тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бобати ба фурӯш баровардани саҳмияҳои ҶСК «НБО-и Роғун» дар ҳама шаҳру ноҳияҳо омодагиҳо идома дошт ва бақайдгирии давлатии сертификати саҳмияҳо ба зиммаи ходимони мақомоти молияи кишвар вогузор гардида буд. Он солҳо, ки банда ба ҳайси сардори Раёсати молияи шаҳри Чкалов (алҳол Бӯстон) фаъолият доштам, якҷоя бо роҳбарияти шаҳр, масъулини шуъбаи БДА «Амонатбонк» ва дигар сохторҳои дахлдор ба амалигардонии ин тадбирҳо хеле хуб омодагӣ дида, аз санаи 4-уми январи соли 2010 ба фурӯши саҳмияҳои ҶСК «НБО-и Роғун» ба аҳолию дигар субъектҳои хоҷагидорӣ оғоз намуда будем. Ба ҳама шаҳру ноҳияҳо намояндагони Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон вобаста гардида буданд ва фаъолияти ситоди вилоятиро собиқ муовини аввали Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Асадулло Ғуломов роҳбарӣ мекарданд. Ҷоизи зикр аст, ки марҳум Ғуломов А. (руҳашон шод бод!) бисёр шахси ватанпараст, инсони донишманду дилёб буданд ва дар ҳамаи ҷаласаю мулоқотҳо танҳо таъкид мекарданд, ки ин иқдоми Сарвари давлат баҳри ҳарчи тезтар ҳал намудани муаммоҳои зиндагии мардум аст, бинобар он, мо бояд ташаббуси Президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмонро ҳамакаса дастгирӣ намоем. Чунин тарзи муроҷиат ва корбарии ин фарди мардумсолор имконият фароҳам овард, ки сокинони вилояти Суғд дар харидории саҳмияҳо фаъол бошанд ва мо шоҳиди он будем, ки дар саросари Ҷумҳурии Тоҷикистон ин иқдоми Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамовозию дастгирӣ ёфта, ба маблағҳои калон саҳмияҳои НБО-и «Роғун» харидорӣ карда шуданд.

Дар хотир дорам, ки як рӯз қабл аз оғози санаи фурӯши саҳмияҳо, Асадулло Ғуломов ҳамроҳи собиқ раиси вилояти Суғд (алҳол Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон) Қоҳир Расулзода ба шаҳри Чкалов ташриф оварда буданд ва мо якҷоя бо раиси ҳамонвақтаи шаҳр Шавкат Бобозода корҳои омодагии дар ин самтҳо анҷомдодашударо ба онҳо нишон медодем. Ҳангоми суҳбат марҳум Асадулло Ғуломов шӯхиомез аз ман пурсон шуданд, ки «худатон ба чанд сомонӣ саҳмияҳоро харидорӣ мекунед?». Дар ҷавоб ба он кас гуфтам, ки «ману ҳамсарам нияти ба Ҳаҷ рафтанро доштем, вале бо он маблағҳо саҳмияҳои «Роғун»-ро харидорӣ хоҳам кард». Аз шунидани чунин посух Асадулло Ғуломов хеле қаноатманд гардида, сипоси хешро баён карданд.

Бо гузашти солҳо, як чизро низ дарк намудам, ки ҳар амали неки баҳри ҷомеа мекардаи инсонҳо бо подошҳои зиёде бармегардад. Соли 2014 ба ману ҳамсарам муяссар шуд, ки ба зиёрати хонаи Худо низ рафта, ба номи ҳоҷигӣ шарафманд гардем.

Ёдоварӣ аз он солҳоро дар ин рӯзҳои барои мардуми мо хеле пурмуҳтаво ва фараҳбахш барои он зарур мешуморам, ки ҳар як иқдоми Сарвари кишвари мо хеле дурандешона ва судманд буда, бешубҳа боиси натанҳо дастгирии сокинони мамлакат, балки созмонҳои байналмилалию дигар давлатҳои дуру наздик мегардад.

Ҳамагон хуб медонем, ки бо ибтикори Сарвари давлати мо лоиҳаи бунёди НБО-и «Роғун» аз чандин ташхисҳои байналмилалӣ гузаронида шуда, дар тӯли ин солҳо Пешвои миллат сифати корҳои анҷомдодашавандаи ин иншооти бузурги асрро шахсан назорат мекунанд. Ҳатто, санаи 29-уми октябри соли 2016 ҳангоми бастани маҷрои дарёи Вахш барои идомаи сохтмони ин нерӯгоҳ, шахсан ба сари чанбараки техникаи калонҳаҷм (булдозер) нишаста, корҳои сохтмониро ба иҷро расониданд (ки на ҳар роҳбар чунин ҷасорату мардонагӣ дорад) ва ба тамоми ҷаҳониён (алалхусус, ба давлатҳои ҳамсоя) бо итминони қавӣ изҳор доштанд, ки Тоҷикистон ҳеҷ гоҳ сокинони давлатҳои ҳамсояи худро бе об нахоҳад монд.

Ҳангоми ташрифи худ ба ҷумҳурии ба мо дӯсту бародари Ӯзбекистон, Пешвои миллат масъалаҳои дар оянда якҷоя истифодабарии захираҳои обии кишвари моро (аз ҷумла, сохтани нерӯгоҳҳои хурди барқии обии Ӯзбекистон дар қаламрави Тоҷикистон ва истифодаи оби ошомидании кӯли Сарез) баррасӣ намуданд, ки ин далели дӯстпарварию муносибати некхоҳонаи Эмомалӣ Раҳмон бо ҳама давлатҳои сайёра мебошад.

Дар ин рӯзи таърихию ниҳоят хотирмони мардуми тоҷик, бо истифода аз маводҳои мавҷудаи таҳлилию лоиҳаи иншооти мазкур таваҷҷуҳи хонандаи гиромиқадрро ба аҳамияти бесобиқаи ин нерӯгоҳи бузурги аср ҷалб карданӣ ҳастам.

НБО-и «Роғун» ҳатто бо ҳамин марҳилаи нахустинаш кишвари азизи моро аз камбудии барқ наҷот дода, ниёзи дохилиро ба қувваи барқ пурра таъмин хоҳад кард. Пас, «Роғун» кафили истиқлолияти энергетикии мост.

Аз сабаби он, ки талаботи аҳолии сайёра сол то сол ба нерӯи барқ меафзояд ва конҳои нафту газ ҳаргиз манбаъҳои доимӣ ва боэътимоди энергия нестанд, пешбинӣ мешавад, ки дар оянда (ё худ, то замоне, ки мо “Роғун”-ро пурра месозему минтақаро бо барқ таъмин мекунем) арзиши содиротии нерӯи барқ ба таври пешбининашаванда боло хоҳад рафт. Пас, «Роғун» такягоҳи боэътимоди буҷети давлатию хазинаи пурғановати Тоҷикистон хоҳад буд.

Иқтидори комили истеҳсолии НБО-и «Роғун» мувофиқи ҳисобу китоби мутахассисон 3600 меговат, яъне баробар бо қудрати се нерӯгоҳи атомӣ аст. Бо ба итмом расонидани сохтмони нерӯгоҳи «Роғун» ва таъмини барқи доимӣ дар кишвар, якбора иқтидори корхонаҳои истеҳсолӣ афзоиш ёфта, сармоягузорони дохилию хориҷӣ дар Тоҷикистон, ба хотири нерӯи корию барқи доимии арзон, иқдоми қатъӣ ба бунёди корхонаҳои хурду бузург хоҳанд кард. Пас, дар оянда «Роғун» муҳаррики асосии рушди иқтисодиёт ва тавсеабахши ба давлати индустриявию аграрӣ табдил ёфтани кишвари мо хоҳад шуд.

Нерӯгоҳи барқии обии “Роғун” пас аз такмили сохташ, бо тавлиди солонаи 13 миллиард киловат/соат нерӯи барқ давлати моро дар минтақа ба бузургтарин содиркунандаи энерегияи арзон ва аз назари экологӣ тоза ва ба дунболи он, ба яке аз муайянкунандагони сиёсати энергетикии минтақа табдил хоҳад дод. Пас, ин иншооти бузурги аср истеҳкомбахши ҷойгоҳи минтақавии мо шуда метавонад.

Тибқи хулосаи мутахассисон, обанбори бузурги НБО-и “Роғун” бо соф кардани об ва наҷоти нерӯгоҳи “Норак” аз тагшинҳо, умри муфиди НБО-и “Норак”-ро 100 соли дигар дароз карда, бо таъсиргузорӣ ба иқлим, пиряхҳои моро, ки манбаи аслии оби минтақа ҳастанд, аз обшавӣ то ҳудуди зиёде бозмедорад. Пас, кохи нури мазкур калиди ҳалли бахше аз мушкилоти экологӣ низ хоҳад шуд.

Дар шафати нерӯгоҳ ба вуҷуд омадани баҳре дар майдони 70 километр саҳнаест барои гузаронидани мусобиқаҳои шиноварӣ, заврақронӣ ва амсоли он, инчунин имкониятест барои тавсеаи моҳипарварӣ, ташкили осоишгоҳҳою истироҳатгоҳҳои соҳилӣ дар ҳавои тоза, ки дар як тараф куҳҳои сарсабз истодаанду дар дигар тараф баҳре бо оби ширину мусаффо. Илова бар он, баландии садди (плотинаи) “Роғун” 335 метр буда, он дар навъи худ (дар миёни нерӯгоҳҳои обӣ) дар ҷаҳон аз ҳама баландтарин ба шумор меравад, ки ин ва дигар омилҳои зикргардида ба рушди сайёҳӣ дар ин минтақаи ҷумҳуриамон мусоидат менамояд.

Ногуфта намонад, ки тибқи дастуру супоришҳои Роҳбари давлат, имрӯзҳо дар тамоми манотиқи кишвар корҳои ободонию созандагӣ ба истиқболи ҷашни 30-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бомаром идома дорад ва пешбинӣ гардидааст, ки то фарорасии ин ҷашн садҳо корхонаҳои замонавии истеҳсолӣ, биноҳои муассисаҳои маориф, тандурустӣ, варзишию солимгардонӣ ва дигар иншооти хурду бузург бунёд карда мешаванд. Ба истифода додани агрегати якуми НБО-и «Роғун» ва дар оянда пурра ба фаъолият омодасозии дигар чархаҳои ин нерӯгоҳ имконият фароҳам меорад, ки иншооти амалкунандаю иловатан бунёдшаванда мунтазам бо қувваи барқи аз ҷиҳати экологӣ тозаи истеҳсоли ватанӣ таъмин бошанд ва аз ҳисоби фурӯши барқи изофагӣ ба дигар давлатҳои минтақа қисми даромади буҷети кишварамон хеле ғанӣ хоҳад гардид.

Ҳамчун як шаҳрванди ин диёри зебоманзар орзуи онро дорам, ки давлати соҳибистиқлоли тоҷикон таҳти сарварии Пешвои Худоназаркардаи миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон боз ҳам рушду нумуъ ёфта, ҳадафи олии стратегии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон - таъмини зиндагии шоистаи ҳар як сокини мамлакат ҳарчи тезтар амалӣ гардад.

Рушди босуботи иқтисодию оромии сиёсии кишвар заминаи асосии иҷроиши саривақтии барномаҳои иҷтимоӣ ва дигар ҳадафҳои стратегии давлату Ҳукумат буда, якояки моро низ зарур аст, ки дар ин самтҳо фаъолона саҳмгузор бошем.

 

Карамулло ОДИЛОВ,

собиқадори хизмати давлатӣ, Корманди шоистаи Тоҷикистон, Аълочии молияи Иттиҳоди Шӯравӣ ва Ҷумҳурии Тоҷикистон, узви ИЖТ

саҳ 14 аз 76

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • ДАВоДАВ

    Масофаи роҳ бо машинае, ки 150 ҳазор доллар нарх дорад…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.