.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Farhat
Шанбе, 10 Ноябр 2018 16:42

ОШӮБ ДАР МАҲБАС

Он воқеаи даҳшатбор ҳанӯз аз хотири одамон нарафтааст, волидон то ба ҳол ба ёди фарзандон ашк мерезанд, занону кӯдакон роҳи шавҳару падар мепоянд. Эшон гумон доранд, ки шояд саҳв шуда бошад, сарпаноҳи оилаашон зиндааст ва боз ба манзил бармегардад. Волидонро интихоб намекунанд, гарчанде айбдор, ҷинояткор бошанд ҳам ҷигарбандашон ҳастанд ва ёд мекунанд, шабҳо дар хоб мебинанд.

Солҳои зиёд сипарӣ шуда бошанд ҳам, он воқеаро нафаре аз роҳбарони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ шарҳ надод. Нафаҳмонданд, ки ҳамаи ин аз чӣ сар зад, гунаҳкор кист?

 

14-16 апрели соли 1997 зиндониёни маҳбаси низомаш қатъии муассисаи ислоҳотии ЯС 3/19-и дар шаҳри Хуҷанд будаи Раёсати муассисаҳои ислоҳотии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон ошӯб карданд. Онҳо чанд талаб, аз ҷумла озод намудани якчанд ҳамроҳонашонро ба миён гузоштанд. Эшон ақида карданд, ки ин нафарон бегуноҳ буда, саҳван ё бо айби бофта ба масъулият кашида шудаанд. Маъмурияти муассиса талаби эшонро иҷро карда натавонист, зеро аз маҳалли маҳрумӣ аз озодӣ ҷавоб додани маҳкумшуда ба доираи ваколати онҳо намедарояд. 

Бунёди ошӯб дар муассисаҳои ислоҳотӣ рӯйдоди фавқулода буда, чунинаш аҳён-аҳён рух медиҳад. Дар таърихи ҷойҳои маҳрумӣ аз озодии Тоҷикистон ду маротиба ошӯб рӯй додааст:ошӯби нахустин ибтидои солҳои шастуми қарни гузашта дар муассисаи ислоҳотӣ-меҳнатии низомаш сахти ПЯ-ЯС 3/6-и Раёсати муассисаҳои ислоҳотии ВКД-и Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вуқуъ омада буд, ки саркардаи он Сангак Сафаров буд. Ҳамон Бобои Сангак, ки солҳои навадуми қарни гузашта роҳбарии Фронти халқиро ба уҳда дошт. 

Ошӯб бераҳмона пахш гашт, роҳбарони он, аз ҷумла Сангак Сафаров-марди саркаши бо беадолатӣ оштинопазир, ки пайваста реҷаи муассисаи ислоҳотиро вайрон мекард, байни ҳамроҳонаш нуфузи калон дошт, дар назди маъмурияти муассиса чанд талаб гузошт. Вай дархост намуд, ки вазъи нигаҳдории маҳбусон беҳтар карда шавад. Роҳбарияти Сарраёсати муассисаҳои ислоҳотии ВКД-и ИҶШС чунин воқеаро ғайричашмдошт ва зидди сиёсати давлат ҳисобид. Эшон ақида дошт, ки сокинони ин мамлакат зиндагии фаровон ва хушбахтона доранд, маҳбусон сад дар сад ҷинояткоранд, бегуноҳе ба маҳкама кашида намешавад ва ин кирдори бандиён зидди сиёсати ҳизби коммунист, давлату ҳукумат мебошад, чунин касон бояд ҷазои сазовор гиранд.

Дархостҳои ба миён гузоштаи саркардагони ошӯбро касе ба инобат нагирифт, таъкид шуд, ки кирдори хилофи талаботу реҷаи муассисаро хотима диҳанд, вагарна чораҳои қатъӣ мебинанд, аз ҷумла яроқи оташфишонро истифода мебаранд. Азбаски тарафҳо на забон ёфтанду на гузашт карданд, ошӯб бо истифодаи яроқи оташфишон ва сагҳои таълимгирифтаю машқдида бераҳмона пахш гашт. То ҳол шумораи фавтидагону захм бардоштагон маълум нест, зеро чунин рақамҳоро махфӣ нигоҳ медоштанд, вале даҳҳо нафар, аз ҷумла Сангак Сафаровро суд карда, муҳлати маҳрумиашонро зиёд намуданд ва барои иҷрои ҷазо ба муассисаи ислоҳотии низомаш махсусан вазнини ноҳияи Қаровул Бозори вилояти Бухорои Ҷумҳурии Ӯзбекистон, ки он вақт дар Осиёи Миёна ягона маҳбасхонаи низомаш махсусан вазнин ҳисоб меёфт гузарониданд. Бераҳмона пахш кардани ошӯб чашми маҳбусонро тарсонд ва дар муассисаҳои ислоҳотӣ дигар чунин диданӣ ба қайд наафтод.

Ошӯби дуюм соли 1997 дар шаҳри Хуҷанд сар зад, ки сокинонаш аз ҷангу ҷадал худро ба канор мегиранд, бо дурандешию пуртамкинӣ ном баровардаанд.

Саркарда ва роҳбарони ошӯб маҳкумшудагон Икром Ашӯров ва Ҷамшед Абдушукуров дар олами ҷиноят нуфуз доштанд ва дар шаҳр тарафдоронашон бисёр буд. Гумон мекарданд, ки ин кирдорашон аз тарафи ҷонибдорон дастгирӣ мешавад ва онҳо ба мақсад мерасанд. 

Эшон ақида доштанд, ки қурбони беадолатӣ шуданд ва дар ин бобат ба мақомотҳои боло борҳо аризаю шикоят навишта хоҳиш намуданд, ки қазияашон аз нав ҳаллу фасл карда шавад, муҳлати маҳрумиашонро кӯтоҳ ё қатъ намоянд, вале роҳбарияти мақомоти судии ҷумҳурӣ хоҳиши онҳоро ба инобат нагирифта, ҳукми суди шаҳри Хуҷандро қонунӣ ҳисобид. 

Икром Ашӯровро барои давом додани муҳлати маҳрумӣ аз озодӣ ба муассисаи номбурда 1 феврали соли 1997 аз маҳбаси тафтишотии шаҳри Хуҷанд оварда буданд ва то 16 апрели соли 1997 он ҷо буд. 

Икром Ашӯров аз нуфузи худ, алоқааш бо дунёи озод истифода бурда, дар атрофи худ одамонро мутаҳҳид намуд ва ташкилоти ғайрирасмӣ таъсис дод. Ҳарчӣ мехост мекард, чӣ қадаре озуқаю либос ё нӯшокии спиртӣ лозим шавад дарёб менамуд, баъдан ба аъзоёни ташкилот мадад мерасонд. Дар замоне, ки одамон на фақат дар маҳбас, балки берун аз он ҳам аз озуқа танқисӣ мекашиданд, ҳисоби зиндагиашонро базӯр меёфтанд, Икрому рафиқонашон аз чизе камбудӣ надоштанд. Мавқею нуфузи Икром дар маҳбас рӯз аз рӯз боло мерафт, ба гуруҳаш одамон бештар дохил мешуданд, тарафдоронаш афзун мегашт. 

Икром ба талаботу реҷаи дохила итоат намекард, бо роҳбарияти муассиса тез-тез баҳс менамуд, сад баҳона пеш оварда, аз кор сар метофт. Азбаски баъзе кормандону афсарони муассиса дар назди вай забонкӯтоҳ буданд, ба муқобилаш чора андешида наметавонистанд. Баръакс, барояш шароит фароҳам месохтанд, рухсат медоданд, ки бе навбат бо хешу рафиқонаш вохӯрад. Кор ба ҷойе расид, ки дар қисми тиббии муассиса ҳуҷраеро барои истиқомати вай ҷудо карданд. Дар ҳуҷраи «люкс» Икром аз магнитофони тасвирӣ ва телевизор истифода мебурд, нӯшокиҳои спиртӣ ва ташнашикан захира менамуд. 

Барои вай тартиботи муқарраршуда вуҷуд надошт, маҳбусонро мезад, таҳқир мекард, кор мефармуд, ҳатто баъзан ба кормандони муассиса дод мегуфт. Касе қудрати вайро ҷазо додан надошт. Барои маҳбусони муассиса як меъёру тартибот вуҷуд дошт, барои Икром меъёру тартиботи дигар. Азбаски касе пишакашро «пишт» намегуфт, торафт  бештар бебоку шерак мегашт. 

Олимон собит намудаанд, ки шахси ба ҷиноят даст зада бояд мувофиқи кирдораш ҷазо гирад, ҷазое ки сазовори гуноҳ бошад. Рафту вайро ҷазо надиҳанд, аз пештара гуноҳи вазнинтар мекунад. Чунин нафарон барои ҷамъият хавф ба миён меоранд. 

Икром Ашӯров фаҳмид, ки ягон қувва садди роҳаш намешавад, барои кирдори хилофи қонуниаш ҷазо намегирад, дағалию дастдарозиашро давом медод. Интиҳои кор аз ибтидояш аён буд: ҷойе, ки беинтизомӣ ҳукмфармост, қонун мешиканаду ҷазо намегирад на фақат ҷиноят, балки фоҷеа сар мезанад. 

14 апрели соли 1997 бегоҳӣ Икром Ашӯров ва Ҷамшед Абдушукуров дар маҷлисгоҳи тобистонаи муассиса тахмин 20-25 нафар ҳамфикронашонро ҷамъ намуда машварат оростанд. Дар атроф посбон гузоштанд, то ки каси бегона масъалаи муҳокимашавандаро фаҳмида, ба маъмурият хабар накашад. Ҷамъомадагон нақшаи ошӯбро кашиданд: сардорони дастаҳо вазифадор шуданд, ки фаъол шаванд ва аъзоёнашонро ба ҷасурию далерӣ даъват намоянд. 

Қисми оҷилии муассиса иттилоъ гирифт, ки Икром Ашӯров ошӯб бардоштанист, бо ин мақсад ситод таъсис дод, аммо кормандони қисм чораи судбахш андешида натавонистанд ва садди роҳи ошӯб нагаштанд. 

Ҳангоми хӯроки шом дар ошхона боз ҷамъомад оростанд. Икром Ашӯров, Ҷамшед Абдушукуров ва дигар аъзоёни гуруҳ баромад карда, оид ба беадолатии маъмурияти муассиса, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ҳарф заданд. Онҳо пайваста мегуфтанд, ки қурбони беадолатӣ шудаанд. 

Баъди тановули хӯроки шом тарафдорони Икром Ашӯров ба хобгоҳи №1ҷамъ шуданд. Шумораи онҳо афзуд ва дар хобгоҳ нағунҷид. Издиҳом рӯи ҳавлӣ баромад ва он ҷо Икром Ашӯров талаб намуд, ки пеш аз ҳама маҳбусони дар утоқҳои ҷаримавӣ ва хонаи карантин будагон озод карда шаванд. Дигарон ин талабро бо доду вой ва ҳуштакшакӣ тарафдорӣ намуданд. 

Азбаски биринҷ об намебардошт, маъмурияти муассисаи ислоҳотӣ гузашт кард ва дархости ошӯбгаронро ба инобат гирифта, 41 нафар маҳбусонро аз утоқҳои ҷаримавӣ ва 4 касро аз хонаи карантин озод намуд. Онҳо бо мамнуният ба тарафи наҷотбахшашон гузаштанд. 

Ин аввалин гузашти маъмурият ва ғалабаи ошӯбгарон буд. Фармондеҳӣ ҳамин тавр оҳиста-оҳиста аз тарафи якум ба ихтиёри дуюм мегузашт. Ошӯбгарон дар минтақа ҳукмрони мутлақ шуданд. Аз хоҷагии ёрирасон гӯсфандеро оварда куштанд ва палав пухтанд. Пагоҳӣ говеро сар зада гӯшташро ба дег андохтанд. 

Баъд ба амал гузаштанд: чор маҳбуси дар собиқа милиса бударо ҳамакаса шаттабарон карданд, дашном доданд, таҳкир намуданд. Гӯё бо ин эшон алами ким кию ким-чиро гирифтанд. Фаҳмидан душвор буд, ки бо кадом андеша милисаҳои собиқи маҳкумшударо дар муассисаи ислоҳотии умумӣ нигоҳ медоштанд. 

Қисми оҷилӣ боз иттилоъ ёфт, ки ошӯбгарон нияти кормандони маъмурӣ ва шаҳрвандони барои дидорбинии хешон омадаро гаравгон гирифтанианд…

Аз  минтақаи зери тасарруфи маҳбусон баровардани ҳарбиён ва хешу табори ба вохӯрӣ омада кори душвор буд. Тадбирҳои таъҷилӣ андешида, чанд нафарро берун карданд, вале ду нафар ҳарбӣ – сардори қисми тиббӣ, капитани хизмати дохилӣ Набиҷон Нуъмонов, прапоршики калон Қосимҷон Шарифов имкони аз минтақа баромадан наёфтанд ва ошӯбгарон онҳоро ба гарав гирифтанд. И. Ашӯров ҳамчунин 10 нафар занону кӯдакони ба дидори пайвандонашон омадаро гарав гирифт. 

Вазъият идоранашаванда гашт. Ҳар лаҳза сар задани нохушии нав аз эҳтимол дур набуд. Иттилоъ расид, ки тарафдорони ошӯбгарон дар атрофи муассиса ҷамъ омаданд, онҳо нияти ба дарун ёрӣ расониданро доранд. Бо вуҷуди он, ки атрофи муассисаро кормандони мақомоти умури дохила ва ҳарбӣ ба иҳота гирифта буданд, хабар ташвишовар буд. 

Кормандони РКД-и вилоят аз соатҳои аввали ошӯб ба маҳалли ҳодиса омада, барои муътадил намудани вазъият, пешгирии ҳодисаи нохуш омода гаштанд. Хабари нохуш барқвор ба чор тараф паҳн шуд ва хешу табори маҳкумшудагон хавотир гашта назди муассисаи ислоҳотӣ меомаданд. Аз симои онҳо ташвишу изтироб ҳувайдо мегашт, занону кӯдакон сарбозони яроқдорро дида, аз тарс ашк мерехтанд. Ба маҳалли ҳодиса роҳбарони ВКД омаданд. Бо супориши эшон кормандони РКД, ШКД-и шаҳру ноҳияҳои вилоят, шуъбаи дар Хуҷанд будаи Академияи милитсия, қисмҳои ҳарбии ҷумҳурӣ ба маҳал сафарбар гаштанд. 

Пайваста гуфтушунид мекарданд, таклиф ба миён мегузоштанд, ки ихтилофро хушӣ ба хушӣ мувофиқи қонунҳои амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳал намоянд. Аммо ошӯбгарон розӣ нашуда, талабҳои нав ба миён мегузоштанд. Онҳо рӯйхати даҳ нафар маҳбусонро пешкаш карда, талаб намуданд, ки эшонро фавран ҷавоб диҳанд. 

Ошӯбгарон фаҳмиданд, ки талабашон иҷро намешавад, ба амал гузаштанд. Гуруҳе мошини тамғаи МАЗ (крани борбардор), ки ба муассиса мутааллиқ буд, сӯйи девор тела доданд. Онҳо мехостанд, деворро шикаста барои аз муассиса баромадан роҳ кушоянд. 

Роҳбарони ВКД-и ҷумҳурӣ аз берун баромадани маҳкумшудагон  хавотир буданд. Онҳо гумон доштанд, ки нафари аз маҳкама гурехта, дар роҳи худ ҳама чизро «мерӯбад», баҳри ба даст овардани хӯрокворию пӯшок ва маблағ даст ба ҷинояти нав мезанад. Ба ин набояд роҳ дод. 

Мошин пеш рафт ва чанде пас ба ҷӯйи лойолуд ғӯтид. Дигар илоҷи «МАЗ»-ро пеш бурдан намонд. Гуруҳе хеле мошинро пасу пеш тела доданд ва фаҳмиданд, ки қувваашон намерасад, аз баҳраш баромаданд. Ин нақша ҳам амалӣ нашуд. 

Нақшаи дигари ошӯбгарон бо мошини боркаш зада шикастани дарвозаи маҳбасхона буд. Нафаре паси чанбараки мошин нишаста онро босуръат сӯйи дарвоза ронд. Нақлиёт ба дарвоза зад, вале он нашикаст. Мазмун, маъмурияти муассиса ин фарзияро пешбинӣ карда, паси дарвоза булдозереро гузошт. Ин нақша ҳам ҷомаи амал напӯшид. 

Дар ин муддат хавфи дигаре ба миён омад: маҳбусони муассиса ба ду гуруҳ ҷудо гаштанд. Гуруҳи дуюм И.Ашӯров ва Ҷ.Абдушукуровро дастгирӣ накард. Онҳо нафароне буданд, ки оқибати ин корро тахмин менамуданд. То ба озодӣ баромадани эшон 3-4 моҳ монда буд, даҳҳо касони дигар нияти шартан озод шуданро доштанд. Барои манфиати дигарон ҷони худро ба гарав мондан ё муҳлати маҳрумиро 3-4 сол зиёд кардан чӣ лозим? Ин ҷо ҳар кас бояд манфиати худро ҷӯяд. 

Таънаю таҳқир ва таҳдиди гуруҳ давом мекард, ҳар кадоме худро ҳақ меҳисобид. Кату миз ва курсиҳоро шикаста, барои худ яроқ сохтанду ба маҳбас зарари моддӣ расонданд. Ин маъмурияти маҳбасро ба ташвиш андохт. 

Тарафҳо ба ҳам боз таклифҳо пешниҳод намуданд, вале дархостҳо иҷро нагаштанд. Барои ба осоишу дурандешӣ, хушӣ ба хушӣ анҷом додани муноқиша чанд нафар хешовандони ошӯбгаронро оварданд. Онҳо аз маҳбусон хоҳиш намуданд, ки ба эҳсосот дода нашаванд, вале дар дохил будагон ба гуфтаи онҳо аҳамият надоданд. 

Ба маҳал язнаи Икром Ашӯровро оварданд. Гумон доштанд, ки Икром гуфтаи ӯро ба инобат мегирад, зеро вақти дар маҳбас будани вай таъмини маишати оилааш бар дӯши поччояш буд. Ашӯров насиҳати язнаашро дағалона бурида, талаб намуд, ки ба ин кор дахолат накунад. 

Субҳи 15 апрел кор аз гуфтушуниди тарафайн оғоз ёфт. Дар берун будагон талаб карданд, ки ба бетартибӣ хотима диҳанд, онҳо на фақат ояндаи худ, балки падару модар, зану фарзандашонро аз ёд набароранд. 

Дар дохил будагон рӯйхати даҳ нафар маҳкумшудагонро фиристода, талаб намуданд, ки онҳоро аз маҳбас озод кунанд. Ин кори душвор буд, зеро аксари дар рӯйхат будагон барои куштор, ҳуҷуми мусаллаҳона, ғорату дуздӣ барин ҷиноятҳои вазнин маҳкум шуда буданд. Тарафи дигар изҳор намуд, ки онҳо ба ҷавоб додани номбаршудагон ҳуқуқу ваколат надоранд. 

- Не, худи ҳозир ҷавоб медиҳед, - дод зад Икром Ашӯров. – Дар акси ҳол мо ба амал мегузарем, он вақт пушаймон мешавед. 

Гуфтушунид тӯл кашид. Саркардагони ошӯб аз як тараф, аз ҷониби дигар ҷонишини вазири корҳои дохилӣ, генерал-майори милитсия А.Ғозиев, сардори Раёсати муассисаҳои ислоҳотӣ – меҳнатии ВКД-и ҷумҳурӣ, полковники  хизмати дохилӣ И.Шарифов, фармондеҳи қӯшунҳои дохилии ВКД, генерал –майор Ш.Саидамиров, сардори РКД-и вилояти Суғд, полковники милитсия А.Ваҳҳобов, прокурори вилоят, мушовири давлатии адлияи дараҷаи сеюм Б.Бобохонов, прокурори  шаҳри Хуҷанд, мушовири адлияи дараҷаи якум А.Ӯрунов, сардори Раёсати амнияти миллии вилоят, полковник И.Полвонов ва дигар роҳбарону масъулини мақомоти ҳифзи ҳуқуқу тартибот ва ҳарбӣ ширкат варзиданд. 

Онҳо ба ошӯбгарон амалашонро мувофиқи қонун шарҳ дода, оқибати кирдорашон ва масъулияти бар дӯшашон бударо фаҳмонданд, моддаҳои ба ин кирдорҳо вобастаи Кодекси ҷиноятиро бо теъдоди зиёд чоп карда, байни маҳбусон паҳн намуданд. Ваъда доданд, ки бо хешу таборашон рӯ ба рӯ менамоянд, вале дар дохил будагон аз вохӯрӣ рӯй тофтанд.

Дар гуфтушуниди дигар муовини аввали раиси вилоят Оқил Оқилов, раиси шаҳри Хуҷанд Раҳмат Бобокалонов, котиби шуъбаи вилоятии Иттифоқи нависандагон Атохон Сайфуллоев, раиси собиқадорони ҷангу меҳнати вилоят Саид Қайюмов ва дигарон иштирок намуда, ошӯбгаронро ба дурандешӣ, пуртамкинӣ даъват намуданд ва хоҳиш карданд, ки асири эҳсосот нашаванд. Бо чунин рафтор касе ба мурод нарасидааст, вале ин гуфтушунид ҳам натиҷа надод. Баъд ошӯбгарон назди дарвоза балони оксигендорро тарконданд, ба боми биноҳо  шишаҳои пур аз сӯзишвориро партофтанд. Дар натиҷа, бом оташ гирифт. Гуруҳи дигар мошини тамғаи «ВАЗ 21099» –ро оташ заданд. 

- Вазъият мураккабу муташаниҷ гашт, - шарҳ дод воқеаро нафаре аз масъулини мақомоти интизомӣ.

Хавфи барбод додани иншоот, амволи муассиса ба миён омад, амнияти маҳбусон, саломатии онҳо зери хатар монд, касе намехост, ки кор бо хунрезӣ анҷом ёбад. Ҷомаи ба маслиҳат кӯтоҳ намеояд гуфтагӣ барин чанд нафар собиқадорони мақомоти ҳифзи ҳуқуқро даъват намуда, илоҷи корро пурсидем ва нақшаи амалро кашидем. 

Дастаҳои таъиноти махсуси милитсия, РКД-и вилоят, қӯшунҳои дохилии ВКД-и ҷумҳурӣ ба ҳуҷуми мусаллаҳона омода шуданд. Роҳбарони мақомот роҳи дигари ҳалли масъаларо наёфтанд, онҳо гумон доштанд, ки ғайр аз зӯран пахш кардани ошӯб илоҷе надоранд. Эшон медонистанд, ки ҳамаи ин суфтаю ҳамвор намегузарад, даҳҳо нафар ҳалоку захмин мешаванд, бинобар ин мошинҳои ёрии таъҷилии тиббӣ, сӯхторнишонӣ тайёр намуданд, дар беморхонаҳои шаҳр барои 283 мариз кат ҷудо карданд. Мувофиқи фармони вазири корҳои дохилӣ ва раводиди прокурори генералии мамлакат дастаҳо ба амал гузаштанд. Садои тир ва доду войи захмбардоштагон ба фалак печид. 

Хараҷу мараҷ чандон тӯл накашид. Фавтидагону захмбардоштагон рӯйи замин ба хуну хок оғӯшта мехобиданд, дигарон фирор мекарданд, вале аз тир гурехта намешуд. Маҳбусонро ҷамъ карда, саф оростанд ва талафотро ҳисоб намуданд. Ошӯб ҳамин тавр зӯран пахш карда шуд ва он хеле гарон афтод. 

24 маҳкумшуда, аз ҷумла, саркардагони ошӯб –Икром Ашӯров – соли таваллудаш 1961, зодаи шаҳри Хуҷанд, маълумоташ синфи 8, пештар мувофиқи моддаи 105-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон 7 сол аз озодӣ маҳрум шуда буд. То ҳабс шуданаш ошпази фирмаи «Аҳмад»-и шаҳри Хуҷанд буд. Дар маҳаллаи 12-ум, хонаи 30, ҳуҷраи рақами 92-и маркази вилоят сокин буд. 16 декабри соли 1996 бо қарори суди шаҳри Хуҷанд мувофиқи қисми дуюми моддаи 115, қисми чоруми моддаи 234, 205, 201, қисми дуюми моддаи 204-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муҳлати панҷ сол аз озодӣ маҳрум шудааст. 

Ҷамшед Абдушукуров – соли таваллудаш 1978, то ҳабс дар маҳаллаи 13, хонаи 28, ҳуҷраи 30 зиндагӣ мекард. Мувофиқи моддаи 109-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон 3 сол аз озодӣ маҳрум шуда буд. Бори дуюм 5 декабри соли 1996 аз тарафи суди халқии шаҳри Хуҷанд бо қисми якуми моддаи 234-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон 7 сол аз озодӣ маҳрум шуд. Ибтидои маҳрумиаш 4 ноябри соли 1996, интиҳояш 11 ноябри соли 2003. То 14 апрели соли 1997 ҳамагӣ 5 моҳу 10 рӯзи маҳрумиро адо карда буд, ҳалок гаштанд. Ҳамчунин аз захмҳои гирифта Зайниддин Маҳкамов, соли таваллудаш 1971, сокини деҳаи Исфисори ноҳияи Б.Ғафуров, 28 августи соли 1996 бо моддаи 227, қисми 3 чор сол аз озодӣ маҳрум шудааст, Бахтиёр Исроилов - соли таваллудаш 1966, зода ва истиқоматкунандаи шаҳри Намангони Ҷумҳурии Ӯзбекистон, аз тарафи суди шаҳри Конибодом барои интиқоли маводи мухаддир 29 сентябри соли 1995 панҷ сол ҳукм гирифтааст, Абдулвоҳид Орифов соли таваллудаш 1970, зода ва истиқоматкунандаи шаҳри Панҷакент, соли 1996 бо ҳукми суди шаҳри Панҷакент, бо моддаи 240 қисми 1 панҷ сол аз озодӣ маҳрум гашт. Ҳамчунин Ғуломҷон Қодиров, Александр Самошенко, Абдурасул Қозиев, Носир Аҳмадҷонов, Шуҳрат Ҳалимов, Тоҳир Намозбеков, Сергей Бушумов, Бобо Урдибоев, Махкамҷон Юсуфов, Олимҷон Нуралиев, Игор Тимофеев, Маъруф Рустамов, Мирзо Абдуазизов, Ғуфрон Аҳмадбоев, Тоҳир Ҳамдамов, Анвар Абдуқодиров, Баҳрӣ Султонов, Абдушукур Акбаров ҳалок гаштанд. 51 нафар захмҳои гуногун гирифтанд. Аз тарафи кормандони ҳифзи ҳуқуқ 4 нафар ярадор шуданд. 

Барои ошӯб ва гаравгон гирифтан аз тарафи прокурори вилоят мутобиқи моддаҳои 75 ва 135-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ оғоз шуд. Гуруҳи оҷилии тафтишотӣ таъсис гашт, ки ба ҳайати он кормандони прокуратура ва РКД-и вилояти Суғд шомил шуданд. 

Аҷаб тазодҳое дорад зиндагӣ, ки кас баъзан ба он сарфаҳм намеравад ва ба пешгӯию хулоса баровардан оҷизӣ мекашад: Чанд моҳ пеш аз ин воқеа дар назди бинои Ҳукумати вилоят намоиши серодам баргузор гашта буд, ки ба он Икром Ашӯров сарварӣ мекард. Баъди чанд рӯз муноқиша хушӣ ба хушӣ поён ёфт. Дертар И. Ашӯров бо ҷурми дигар ба ҷавобгарии ҷиноятӣ кашида шуд, вале вай гумон дошт, ки барои ҷинояти бофта ба масъулият кашиданд. Роҳбарони мақомоти ҳифзи ҳукуқи шаҳр бо ин роҳ аз вай барои ташкили намоиш ниқор гирифтанд. 

И.Ашӯрови пештар бо ҷинояти вазнин маҳкумшударо суди вилоят бори дуюм бо талаботи ғайриқонунии худ низоми сахтро бо пурзӯр иваз намуд. Вай дар доираҳои гуногуни роҳбарияти мақомоти ҳукуматӣ, ҳуқуқӣ, додгустарӣ шиносони худро дошт, ки онҳо ба Ашӯров пайваста мадад мерасонданд. 

30 апрели соли 1997 дар назди бинои Театри мазҳакаю мусиқии ба номи Камоли Хуҷандии маркази вилояти Суғд  ҷавоне сӯйи Президенти мамлакат Эмомалӣ Раҳмон норинҷаки тамғаи Ф-1-ро партофт. Аз таркиши норинҷак сардори давлат ва 80 нафар ҳамроҳони ӯ захмҳои гуногун бардоштанд… 

Норинҷакро сокини шаҳри Хуҷанд Фирдавс Дӯстбобоеви 21сола партофта гурехт, вале дур рафта натавонист, чанд дақиқа пас милисаҳо Равшан Ҷумъаев, Мақсуд Раҳматбоев, Бозор Шарифов, Абдурашид Ғаффоров вайро дастгир намуданд. 

Ф.Дӯстбобоев вақти пурсуҷӯ иқрор шуд, ки норинҷакро бо супориши сардори даста - сокини шаҳри Хуҷанд Хуршед Абдушукуров партофт. Хуршед Абдушукуров - бародари Ҷамшед Абдушукурови дар муассисаи ислоҳотии ЯС 3/19 ҳангоми ошӯб ҳалокшуда мебошад... Ба ин тарафи масъала мо дертар бармегардем.                                                                         

 

Ромиши Фирдавс

Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявии ба номи П. Бӯйдоқов муассисаи таълимии давлатӣ  буда, бо қарори Шӯрои вазирони РСС Тоҷикистон аз 2.04.1945, ҳамчун Омузишгоҳи маданӣ - равшаннамоӣ таъсис ёфтааст. Омузишгоҳи мазкур бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 6.08.2001, № 365 ба    Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявии ба номи П. Бӯйдоқов (минбаъд дар матн коллеҷ) табдили ном намудааст.

Коллеҷ аз рӯи ихтисосҳои “Таълими мусиқӣ”, “Рӯзноманигорӣ”,  “Мененҷменти соҳаи маданияти ҷамъиятӣ”, “Китобшиносӣ ва китобхонашиносӣ”, “Эҷодиёти бадеии халқ - фолклор” донишҷӯйёнро ба таълим фаро гирифтааст. Ихтисосҳои мазкур асосан дар заминаи хатми таҳсилоти умумии асосӣ (синфи 9) ва аз рӯи заминаҳои хатми таҳсилоти умумии асосӣ  ва миёнаи умумӣ ба роҳ монда шудааст.

Дар коллеҷ  373 нафар дар шуъбаи рӯзона ва 278 нафар дар шӯъбаи ғоибона ба таълим фаро гирифта шудаанд. Коллеҷ дорои чор бинои таълимии якошёна мебошад, ки ба ғайр аз синфхонаҳои таълимӣ, дар онҳо ҳуҷраҳои кории роҳбарият, хонаи омӯзгорон, кабинети методӣ, китобхона, бунгоҳи тиббӣ ва муҳосибот ҷойгир аст. Коллеҷ дорои майдончаи варзишӣ ва толори варзишист. Инчунин 17 синфхонаи таълимӣ, 16 синфхонаи тахассусӣ, ки ҳамаи онҳо бо ҷойи нишаст ва асбобу анҷомҳои таълимӣ таъмин буда, барои таълим ба талабот ҷавобгӯй мебошанд. 

Дар Коллеҷ 72 нафар омӯзгор ба тадриси толибилмон машғул буда, миёни онҳо як нафар профессор, 2 нафар унвонҷӯ ва ду нафар аъзои иттифоқи журналистон фаъолият менамоянд. Коллеҷ пурра бо кадрҳо таъмин мебошад.

Яке аз масъалаҳои муҳим дар таълимгоҳ ин иштироки донишҷӯён ва хонандагони литсей ба дарсҳо мебошад, ки аз тарафи маъмурият, роҳбарони синфҳо ва комиссияи назорати дохилии таълимгоҳ доимо назорати қатъӣ бурда мешавад. Хусусан бо қарори ҳайати  мушовараи Вазорати  Маориф ва илми  Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 27 октиябри соли 2006 №32 оиди “Либоси тавсиявии донишҷӯён ва хонандагони муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ, миёна ва олии касбӣ” ва инчунин истифода набурдани телефонҳои ҳамроҳ (мобилӣ) аз тарафи донишҷӯён ва хонандагон дар ҳолатҳои дарсӣ зери назорати қатъӣ гирифта шудааст. Нисбати он донишҷӯёне, ки ба дарсҳо бесабаб иштирок намекунанд ва инчунин риояи қарори мазкурро вайрон менамоянд, чораҳои зарурӣ андешида мешавад. Бо мақсади дуруст ташкил намудани назорати дохилӣ дар коллеҷ комиссияи назоратӣ ташкил карда шудааст. Комиссияи назоратӣ  дар асоси нақшаи солонаи таълимгоҳ фаъолияти худро ба роҳ монда, бештар ба иштироки дарсҳо, санҷидани рафти иҷрои барномаҳои таълимӣ, сифати таҳсилот, санҷидани ҳолати журналҳо, корҳои амалӣ, иҷроиши Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд”  ва ғайраро ба ӯҳда гирифтаанд.

Имсол литсейи назди коллеҷро 43 нафар хонандагон бо равияи    гуманитарӣ-ҷамъиятӣ баъди супоридани  аттестатсияи давлатии хатмкунӣ хатм намуда, соҳиби шаҳодатнома дар бораи таҳсилоти миёнаи умумӣ гардиданд  ва қариб аксарияти  хатмкунандагони сифи 11 барои идомаи таҳсил ҳуҷҷатҳои худро ба дигар донишгоҳҳо ва донишкадаҳо супориданд. 

Мувофиқи нақшаи пешбинишудаи Вазорати фарҳанги Ҷумҳурии Тоҷикистон  ва таълимгоҳ дар давоми соли хониш комиссияи тақсимотӣ дар шӯъбаи рӯзонаи коллеҷ амал намуд ва мувофиқи хулосаи комиссияи тақсимотӣ маълум гардид, ки аз 63 нафар хатмкунандагони шуъбаи рӯзона шумораи зиёдашон баъди хатми таълимгоҳ ҳуҷҷатҳояшонро барои идомаи таҳсил ба 

Консерваторияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон (3 нафар), Донишгоҳи санъат ва фарҳанги  Ҷумҳурии Тоҷикистон ба номи М.Турсунзода (38 нафар) ва боқимонда хатмкунандагон ба дигар донишгоҳҳо ва донишкадаҳо ҳуҷҷатҳояшонро супоридаанд.

Шумораи умумии довталабоне, ки имсол муҳассили Коллеҷ шуданд, 185 нафарро ташкил медиҳанд: аз онҳо 75 нафарашон тариқи буҷавӣ ва 110 нафарашон тариқи шартномавӣ таҳсил мекунанд. Аз онҳо 83  нафарашро занон ва 102 нафарро мардҳо ташкил медиҳанд.

Фаъолияти коллеҷ мувофиқи талаботу нишондодҳои Вазорати маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Вазорати фарҳанги  Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси реҷаи солонаи корҳои таълим ва тарбия ба роҳ монда шудааст. Ҳамчунин, дар назди Коллеҷ литсей низ амал мекунад, ки барои боз ҳам баланд бардоштани сифати таълиму тарбия ва сатҳи донишандӯзии донишҷӯён ва хонандагони он як қатор корҳои назаррас ба анҷом расонида шуд. Аз ҷумла, барои хонандагони литсейи назди коллеҷ, ки аз рӯи барномаҳои таълимии мактабҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ  бо равияи умумӣ таълим мегиранд, даври ҷамбастии санҷишҳо соли хониши 2017 – 2018 назаррас натиҷагирӣ карда шуд. 

Аз тарафи маъмурияти коллеҷ дар нимаи дуюми соли хониши 2017 - 2018 бахшида ба “Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ”  нақша-чорабиниҳо тартиб дода шуда, тибқи нақшаи мазкур то имрӯз чорабиниҳои оммавию фарҳангӣ баргузор мешаванд. Ҳамзамон барои корҳои ободонию таъмири биноҳои таълимӣ, тоза намудани гирду атроф ва гулгашту роҳравҳои муассисаи таълимӣ чораҳои мушаххас андешида шуда, аз ҳисоби шахсони масъул навбатдории шабонарӯзӣ ташкил карда, ба масъалаҳои амнияти кормандону толибилмон, бехатарӣ аз сӯхтор аҳамияти ҷиддӣ дода мешавад.

Дар баробари ин, зикр гардид, ки маъмурияти Коллеҷ ба қадри кадрҳои соҳибфазилаташ мерасад. Чунончӣ, санаи 29-уми декабри соли 2017 дар толори қасри фарҳанги ноҳияи Рӯдакӣ ба муносибати 94 - солагии зодрӯзи шодравон Буйдоов Партов Ҷалилович аз ҷониби устодону донишҷӯёни Коллеҷи фарҳангии ҷумҳуриявии ба номи П.Буйдоқов чорабинии хотирмони фарҳангиву маърифатӣ баргузор карда шуд. Дар чорабинии маъмурияти муассисаи таълимӣ, намояндагони мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия, омӯзгорону донишҷӯёни Коллеҷи фарҳанг иштирок намуданд. Дар оғози маҳфили ёдбуд директори таълимгоҳ Оқилов Идрис суханрони карда, кору фаъолияти  ибратомӯзи шодравон П. Буйдоқов, ки зиёда аз 35 сол дар ин боргоҳи илму фарҳанг ба ҳайси сарвар фаъолият кардааст, ёдовар шуда, саҳми ӯро дар омодасозии кадрҳои ин соҳаи ҳаётан муҳим дар давраи шӯравӣ арзишманд баҳогузорӣ намуд.

Ҳайати устодон аз он ифтихор намуданд, ки Пешвои миллат зимни ироаи Паёми навбатии хеш ба Маҷлиси Олӣ ба соҳаҳои маориф ва фарҳанг ишора намуда, ба ин соҳаҳо афзалияти хоса доданд ва аз моҳи сентябри соли 2018 маоши кормандони соҳахои мазкур 15% баланд бардошта шуд. Дар навбати худ коллективи ин муассисаи таълимӣ худро муваззаф намудаанд, ки ҷавобан ба ғамхориву дастгириҳои Президенти кишварамон нисбати соҳаи фарҳанг фаъолияташонро боз ҳам хубтар намуда, дар тайёр кардани мутахасисони соҳаи фарҳанг, ки ҳастии миллату давлат аз рушди фарҳанг вобастагӣ дорад, саҳми арзандаи хешро мегузоранд.  

Коллеҷ ва литсейи назди он дар баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ фаъоланд. Масалан, 5- уми марти соли 2018 дар саҳни Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявӣ ба номи П. Буйдоқов бахшида ба Рӯзи модар ва «Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ» озмун таҳти унвони «Бонуи ҳунар» доир гардид. Дар озмун маъмурияти муассисаи таълимӣ, намояндагони кор бо занон ва оилаи ноҳияи Рӯдакӣ ва дигар даъватшудагон иштирок намуданд. Иштирокчиёни озмун, ки асосан аз ҳисоби донишҷӯён ва хонандагони литсейи назди коллеҷи фарҳанг иборат буд, шартҳои озмунро бо маҳорати баланд иҷро карда аз тарафи ҳакамон баҳои сазовор гирифтанд. Тавре раиси занони муассисаи таълимӣ, ҳамзамон масъули озмун Шаҳло Шарифова зимни сӯҳбат бо мо иброз дошт, ҳадафи ташкил ва гузаронидани озмун дар ниҳоди донишҷӯён бедор намудани ҳисси худшиносӣ, ифтихори миллӣ ва зебоипарастӣ мебошад.  

Ҷашни Наврӯз низ дар Коллеҷи фарҳанг воқеан бо як шукӯҳу шаҳомати хоса таҷлил гардид. Ҳамин тариқ, чорабиниҳо ба ифтихори Рӯзи шашмақом, Рӯзи ҷавонони Тоҷикистон, ба хотираи гиромидошти хотираи Шоири халқии Тоҷикистон, барандаи Ҷоизаи давлатии ба номи Рӯдакӣ Лоиқ Шералӣ, “Рӯзи дониш”, 27-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон гарму хотирмон гузаштанд.

Ҳамчунин, санаи 1-уми майи соли 2018 вохӯрии муовини ректори Донишкадаи давлатии санъати шаҳри Барнаули Федератсияи Россия Полекова Елен, муовини ректори Донишкадаи давлатии санъати Тоҷикистон ба номи М. Турсунзода Раҷабмад Амиров бо омӯзгорон ва донишҷӯёни Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявӣ ба номи П. Бӯйдоқов доир грдид. Дар оғоз Елена Полекова ба сухан баромда доир ба ихтисосҳои донишкада ва шароитҳои он ба ҳозирин маълумот дода, аз донишҷӯёни Коллеҷи фарҳанг хоҳиш кард, ки ба омӯзиши илму ҳунар таваҷҷӯҳи хоса зоҳир намоянд ва барои идомаи таҳсил Донишкадаи давлатии санъати шаҳри Барнаули Федератсияи Россияро интихоб намоянд. Директори Коллеҷи фарҳанг Оқилов Идрис дар навбати худ дар бораи дирӯз ва имрӯзи муассисаи таълимӣ маълумот пешниҳод кард. Дар охири ҷамъомад аз тарфи донишҷӯён ва хонандагони литсейи назди Коллеҷи фарҳанг барномаи консертӣ пешкаши меҳмонону ҳозирин гардид.

21-уми сентябри соли 2018 дар толори Коллеҷи фарҳанги ҷумҳуриявии ба номи П. Бӯйдоқов ба ифтихори гиромидошти 1160 солагии хотираи Сардафтари адабиёти классикии тоҷику форс устод Абу Абдуллоҳи Рӯдакӣ маҳфили адабӣ – мусиқӣ таҳти унвони “Рӯдакӣ рафту монд ҳикмати ӯ” баргузор гардид. Барномаи маҳфили доир гардида иборат аз шеъру суруд, рақсу саҳначаҳои тарбиявӣ буда, донишҷӯёни баромадкарда бо маҳорату истеъдоди баланд ҳар як номераи чорабиниро иҷро карданд. Аҳли толор аз барномаи рангини пешкашгардида ғизои маънавӣ гирифтанд.

Зимни суҳбат директори Коллеҷи фарҳангии ҷумҳуриявӣ Идрис Оқилов аз он изҳори сипос кард, ки ободию пешрафти Коллеҷи фарҳанг дар давраи соҳибистиқлолии кишварамон боз ҳам афзун гардид ва имрӯз муассисаи таълимӣ бо дастгирии Ҳукумати ҷумҳурӣ ба яке аз муассисаҳои таълимии пешрафта табдил ёфта, минбаъд ҳам дар омода намудани кадрҳои соҳаи фарҳанг саҳмгузорӣ менамояд.

“Самак”

Муассисаи давлатии таълимии «Литсейи политехникии шаҳри Душанбе» муассисаи давлатии таълимӣ буда, бо фармони Кумитаи давлатии РСС Тоҷикистон оид ба маълумоти касбӣ-техникӣ аз 12 январи соли 1965, таҳти №15 ҳамчун Омӯзишгоҳи касбӣ – техникии №7 таъсис ёфтааст. Муассисаи мазкур аз бози таъсисёбияш якчанд маротиба тағйири ном намудааст. Тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 3 марти соли 2014, таҳти № 146 “Дар бораи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон” дар номгӯи ташкилотҳои зертобеи Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳури Тоҷикистон мебошад. Дар аввали таъсисёбиаш мутахасисонро аз рӯи ихтисосҳои “Васлгари таҷҳизотҳои шамолдиҳанда ва сардкунанда”, “Кафшергари газӣ”, “Сантехник” ва “Васлгари барқ” омода менамуд.

Баъди соҳибистиқлол гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон Литсей фаъолияти худро пурра ба бозори меҳнати дохилӣ ва хориҷи кишвар мутобиқ намуд. Алҳол дар Литсей аз рӯи 10 ихтисос мутахассисони соҳаи техникиро тайёр мекунанд:

1. “Кафшергари барқию газӣ”;

2. “Васлгари барқӣ оид ба таъмир ва хизматрасонии таҷизотҳои барқӣ”;

3. “Челонгар оид ба таъмири муҳаррики автомобил”;

4. “Мутахассис оид ба системаи компютерӣ ва технологияи интернетӣ”; 

5. “Харрот”;

6. “Челонгар оид ба тайёр намудани ҷузъҳо ва қисмҳои техникӣ-санитарӣ”;

7. “Дӯзанда”;

8. “Мутахассиси механикаи барқӣ оид ба лифтҳо”;

9. “Кашергари барқӣ”;

10.“Васлгари барқии таҷизотҳои шиддаташон баланд”.

Баробари ин, дар Литсей курсҳои кӯтоҳмуддат аз рӯи 12 ихтисос:

“Кафшергари  барқию газӣ”, “Челонгар оид ба таъмири муҳаррики автомобил”, “Тракторчӣ”, “Васлгари барқӣ оид ба таъмир ва хизматрасонии таҷизотҳои барқӣ”,  “Мутахассиси механикаи барқӣ оид ба лифтҳо”, “Мутахассис оид ба системаи компютерӣ ва технологияи интернетӣ”, “Сантехник”, “Дӯзанда”, “Харрот”, “Муҳосиб бо донистани компютер”, “Забони русӣ” ва “Забони англисӣ”.

Дар муассисаи таълимӣ 610 нафар хонанда дар 26 гурӯҳ ба таълим фаро гирифта шудаанд, ки аз ин теъдод 39 нафарашонро духтарон ташкил мекунанд. Аз миқдори умумии гурӯҳҳои таълимӣ 22 гурӯҳ буҷавӣ ва 4 гурӯҳ шартномавӣ мебошад. Дар асоси Низомномаи озмунҳои фанҳои умумитаълимӣ ва тахассусӣ хонандагони Литсей фаъолона иштирок намуда, сазовори ҷойҳои ифтихорӣ гардидаанд. Соли равон дар озмунҳои фанҳои гуманитарӣ байни муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ хонандагон Ҳафиззода Суман ва Саидмукаррами Н, сазовори ҷойи якум ва хонандаи бахши дуюм Парвизи А. сазовори ҷойи 2-юм гардид. Дар мусобиқаҳои варзишӣ аз рӯи гӯштингирӣ ва дастхобонӣ хонандагон Саидов А, Каримов Б. сазовори ҷойи аввал гардиданд.

Муассисаи давлатии таълимии “Литсейи касбии политехникии шаҳри Душанбе” дар самти тайёр кардани кадрҳои техникӣ бо Коллеҷи муҳандисӣ-омӯзгорӣ, Коллеҷи техникии шаҳри Душанбе ва дар хориҷи кишвар бошад, бо Донишкадаи олии касбии шаҳри Пензаи Федератсияи Русия ҳамкорӣ дорад.

Дар ду соли охир муассисаи таълимӣ ба як қатор дастовардҳо ноил гардид. Бинобар сабаби қомат афрохтани сохтмонҳои бисёрошёна дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, зарурияти кушодани ихтисоси “Механикаи барқӣ оид ба лифтҳо” ба миён омад. Ҳоло аз рӯи ин ихтисос 50 нафар хонандагон ба таҳсил фаро гирифта шудаанд. Соли 2017, муассисаи таълимӣ дар озмуни “Кабинети методии беҳтарин” байни муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ иштирок намуда, сазовори ҷойи 3-юм гардид.

Соли 2018 муассисаи таълимӣ дар озмуни “Китобхонаи беҳтарин” байни литсейҳои касбии ҷумҳурӣ иштирок намуда, сазовори ҷойи дуюм ва дипломи дараҷаи дуюм гардид.

Дар ду соли охир аз тарафи директори муассиса Бурҳонзода З.С., методист Ғаниев Д. ва устои таълимӣ Шамсиев С., Стандарти давлатӣ ва барномаи таълимӣ аз  рӯи  ихтисосҳои “Челонгар оид ба тайёр намудани ҷузъҳо ва қисмҳои техникӣ - санитарӣ”, “Механикаи  барқӣ  оид ба лифтҳо” барои  муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ таҳия гирдид. 

Аз тарафи устои таълимӣ Танибеков М. бошад, дар ҳамкорӣ бо муассисаи давлатии “Маркази таълимӣ-методӣ ва мониторинги сифати таълим” Стандарти давлатӣ ва барномаи таълимӣ барои муассисаҳои таҳсилоти ибтидоии касбӣ аз рӯи ихтисоси “Харрот” таҳия гардид. 

Моҳи октябри соли 2018 муассисаи таълимӣ дар озмуни “Кабинети беҳтарини тахассусӣ” иштирок намуда, ба даври асосӣ роҳхат гирифт.

Дар асоси нақшаи фаъолияти солонаи муассиса чорабиниҳои сиёсӣ-фарҳангӣ, аз қабили Рӯзи Артиши миллӣ, Рӯзи Модар, Иди Наврӯзи байналмилалӣ, Рӯзи Ҷавонон 27-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, рӯзи Рӯдакӣ, Рӯзи Ҷалолиддини Балхӣ, Иди Меҳргон, Рӯзи Забони давлатӣ, Рӯзи Конститутсия, Рӯзи Президент, Рӯзи Парчами давлатӣ, Иди Сада пайваста бо шукӯҳу шаҳомат ва дар руҳияи меҳанпарастӣ гузаронида мешаванд.

Имрӯзҳо дар Литсей 54 нафар кормандони муҳандисӣ-омӯзгорӣ кору фаъолият намуда истодаанд, ки аз онҳо 27 нафарашонро занҳо ташкил менамоянд. Аз ин шумораи кормандон 3 нафар Аълочии маориф, 3 нафар унвонҷӯ, 8 нафар дорои тахассуси олӣ, 10 нафар дорои тахассуси якум мебошанд.

Дар соли таҳсили 2017-2018 Муассисаи давлатии таълимии “Литсейи касбии политехникии шаҳри Душанбе” бо ҶДММ “Талко-Персия”, КВД “Обу корез”-и шаҳри Душанбе, ҶСК “Гулистон”- шаҳри Душанбе шартномаҳои ҳамкорӣ баст, ки натиҷатан 75 нафар хонандагон бо ҷойи кори доимӣ таъмин гардиданд. Соли таҳсили 2018-2019 бошад, Муассисаи таълмии“Литсейи касбии политехникии шаҳри Душанбе” бо корхонаҳои истеҳсолии ҶДММ “Таъмири автомобил №3”, КВД “Обу корез” – и шаҳри Душанбе, ҶДММ “Талко-Персия”, ҶСК “Гулистон”- и шаҳри Душанбе шартномаҳои  ҳамкорӣ дошта, баъд аз хатми Литсей дар асоси шартномаҳои ҳамкорӣ 108 нафар хатмкунандагон дар корхонаҳои болозикр бо ҷойи кори доимӣ таъмин карда мешаванд.

Дар муассисаи таълими 10 нафар нимятим, 3 нафар ятими кулл ба таҳсил фаро гирифта шудаанд, ки бо китобҳои дарсии ройгон таъмин гардида, дар соли таҳсил ду маротиба ба ин хонандагон лавозимотҳои дарсӣ ва кӯмакҳои пулӣ расонида мешавад. Соли таҳсили 2017-2018 376 нафар хонандагон Литсейро хатм намуданд, ки аз ин шумора 205 нафарашон дар муассисаҳои кишвар, 81 нафар дар коллеҷҳои техникӣ ва 15 нафарашон дар муассисаҳои олии хориҷи кишвар идмаи таҳсили худро идома дода истодаанд. Айни замон аз теъдоди умумии хатмкардагон 75 нафарашон бо ҷойи кори доимӣ таъмин гардидаанд.

Муассисаи давлатии “Литсейи касбии политехникии шаҳри Душанбе” ягона Литсейи политехникӣ дар пойтахти кишварамон ба шумор меравад, ки довталабон баъди хатми синфи 9, дорои маълумоти миёнаи умумӣ ва  дипломи тахассусӣ мегарданд. Афзалияти муассисаи таълимӣ дар он аст, ки хонандагони Литсей як вақт бо хӯроки гарм таъмин карда мешаванд. Ва ҳамчунин, баъди хатми Литсей хатмкунанда аз рӯи ихтисоси доштааш ба донишкадаву донишгоҳҳои олии кишвар тариқи суҳбат дар бахшҳои дуюм ва сеюм дохил мешавад.

Дари муассисаи таълимӣ барои довталабон ва дилбастагони касбу ҳунари асил доимо кушода мебошад.

“Самак”

Шанбе, 10 Ноябр 2018 16:23

Садамаҳои ҳавопаймоии олам

Бузургтарин ва пурқурбонитарин садамаҳои ҳавопаймоии олам дар солҳои 2009-2018

Суқути маргбори ҳавопаймои мусофирбари Boeing 737-8 MAX мансуб ба ширкати ҳавонавардии Lion Air маро водор кард, ки ба садамаҳои ҳавопаймоии даҳ соли охир муруре дошта бошем. Ин ҳавопаймо баъди парвоз аз фурудгоҳи Ҷакартаи Индонезия дучори садама шуд. Он бо 189 мусофир ба ҳаво хеста буд ва даҳ дақиқа пас аз парвоз аз назари радарҳо ғайб зад.

 

Оғози сухан

Бино ба гузориши нашрияи Straits Times ҳавопаймои Boeing 737-8 MAX бо хатсайри JT-610 аз Ҷакарта ба самти шаҳри индонезии Панкалпинанг воқеъ дар ҷазираи Банка равон шуда буд. Соати 6.20 бо вақти маҳаллӣ парвоз кард ва соати 6.33 аз назари радарҳо ғайб зад. Аз 189 нафар саворагони ин ҳавопаймо, ки 3 нафарашон тифлон буданд, касе ҷон ба саломат набуд.  

Lion Air-калонтарин ширкати ҳавопаймоии Индонезия буда, ба 126 фурудгоҳҳои азими олам парвозҳо ба роҳ мондааст. Аммо ин ва ширкати ба он наздики Wings Air аз парвоз ба кишварҳои Иттиҳодияи Аврупо манъ шудаанд. 

Моҳи апрели соли 2013 Boeing 737-800-и ин ширкат дар тункобҳои наздикии Денпасар ба замин нишаст ва ба ду қисм тақсим шуд. Ҳамаи 108 мусофири он зинда монда буданд.  

 

Соли 2018

18 май Boeing 737-200, ки бо хатсайри Гавана-Олгин дар ҳоли парвоз буд, миёни фурудгоҳи ба номи Зосе Марти ва наздикии пойтахти Куба сарнагун шуд. Дар ҳавопаймо 110 нафар савор буданд. Аз миён се нафар зинда монданд, ки ҳарсе зан буданд. Яке дар роҳи интиқол ба бемористон ҷон дод, дуюмӣ дар касалхона ҳалок шуд ва сеюмӣ ҷон ба саломат бурд.  

18 феврал ҳавопаймоии мусофирбарии эронии ATR-72 мансуб ба ширкати ҳавопаймоии Iran Aseman Airlines, ки аз Теҳрон ба самти Ёсуҷ парвоз мекард, аз назари радарҳо ғайб зад. Агентии ISNA истинодан ба Iran Aseman Airlines хабар дод, ки ҳавопаймо суқут кард ва ҳамаи 66 мусофир ва сарнишинони он ҳалок шуданд. Ин ҳавопаймо каме дуртар аз шаҳри Семири вилояти Исфаҳон сарнагун шуд.  

11 феврал тайёраи мусофиркашии Ан-148 мансуб ба ширкати ҳавопаймоии Саратов, ки аз Маскав ба шаҳри Орск парвоз карда буд, ҳамагӣ баъд аз чанд дақиқаи аз фурудгоҳи Домодедово аз замин хестан аз назари радарҳо нопадид шуд. Шикастпораҳои ин киштии ҳавоӣ дар деҳаи Степановскии ноҳияи Рамени назди Маскав пайдо шуд. Ин ҳавопаймо якҷо бо халабонҳояш бо 71 нафар парвоз карда буд, ки ҳамаи онҳо ба ҳалокат расиданд.  

 

Соли 2017

20 март дар Судони Ҷанубӣ ҳавопаймои ширкати ҳавонавардии  South Supreme Airlines, ик ба шаҳри Вау аз пойтахти ин кишвар шаҳри Ҷуба омада буд, ба хати парвоз бархӯрд ва баъди як ҷаҳиши ғайриинтизор суқут кард ва оташ гирифт. Дари ҳавопаймо дар ин ҳангом боз буд ва ба наҷотдиҳандагон муяссар шуд, ки ҳамаи мусофиронро берун кашанд. Аз 40 мусофир ва 5 халабон 37 нафар захм бардоштанд ва ҳамагӣ зинда монданд.  

 

Соли 2016  

7 декабр ҳавопаймо бо 47 нафар (42 мусофир ва панҷ халабон) дар наздикии шаҳри Хавелиани Покистон суқут кард. Ин ҳавопаймо аз Читрол парвоз карда буд ва мебоист дар Исломобод ба замин менишаст. Халабони тайёра хеле пештар аз он ки ҳавопаймо аз назари радарҳо гум шавад,  аз хатар ба замин иттило дод. Дар ин садама ҳамаи мусофирон ва сарнишинон ба ҳалокат расиданд. 31 нафари онҳо мардон, 9 нафар занон ва ду тани дигар тифлон буданд.  

29 ноябр дар Колумбия 50 км дуртар аз Меделин як ҳавопаймо бо 77 нафар, ки 68 тани онҳо мусофирон буданд, суқут кард. Зумрае аз онҳо футболбозони дастаи "Шапекоэнсе" буданд, ки барои бозии финалии ҷоизаи Амрикои Ҷанубӣ мерафатанд. Сабаби ин садамаи маргбор мавҷуд набудани сӯзишвории кофӣ барои парвоз буд. Дар ин садама 71 нафар кушта шуданд, шаш нафар, аз ҷумла се бозингари дастаи футболи "Шапекоэнсе" зинда монданд. Президенти клуби футболи “Напекоэнс” Сандро Палаоро, мураббии даста Кайо Жуниор, сарвари даста Клебер Сантана дар ин садама ҳалок шуданд. 

29 ноябри соли 2016 президенти Бразилия Мишел Темер дар кишвараш се рӯзи мотам эълон намуд.  

Ва боз: Дастаи футболи «Атлетико Насонал», ки «Шапекоэнсе» бояд бо вай мебозид, ба Конфедератсияи футболи Амрикои Ҷанубӣ пешниҳод кард, ки ин бозиро баргузоршуда ва «Шапекоэнсе»-ро ғолиб эълон кунад. Пешниҳод пазируфта шуд. Он сол ҳамаи бозиҳои даври 17-уми Украина бо дақиқаи хомӯшӣ ба поси хотири футболбозони дастаи “Шапекоэнсе” оғоз мешуд.  

19 май ҳавопаймои мулкии Airbus A320 мутааллиқ ба ширкати ҳавопаймоии Egyptair, ки аз Париж ба Қоҳира бо хатсайти MS804 парвоз мекард, аз назари радарҳо попадид шуд. Ин ҳавопаймо баъди 20 дақиқаи вурудаш ба қаламрави Юнон бо 66 мусофир ва сарнишин нопадид шуд. Ҳавопаймо тақрибан 290 км ба самти шимоли шаҳри Александрияи Миср ба замин хӯрд. 2 июни соли 2016 воситаҳои ахбори Франсия, аз ҷумла ширкати телевизионии «France 3» ва рӯзномаи «Le Parisien» дар ҳошияи шарҳи ҷузъиёти хабари суқути ҳавопаймо хабар доданд, ки рӯзе қабл аз садама аз ҳавопаймо сигналҳо дар мавриди ноҷӯриҳо мерасиданд. Пеш аз фоҷеа ҳамин ҳавпаймо ба Асмэр, Қоҳира, Тунис ва Париж шаш парвоз анҷом дода буд. Ҳар бор аз мавҷудияи кадом як мушкили техникӣ хабар дода мешуд ва ҳар бор баъди нишаст онро аз назар мегузарониданд. Вале дар охирин парвоз он дучораи садама гардид.  

19 март тайёраи мусофиркашии Boeing 737-800, ки аз Дубай парвоз карда буд, дар Ростови лаби Дон ба садама дучор шуд. 55 мусофир ва ҳафт сарнишини он ба ҳалокат расиданд. Иллати суқути ҳавопаймо ҳавои тира ва надидани хати нишаст аз ҷониби халабонҳо эълон гардид. 

24 феврал ҳавопаймои ширкати Tara Airlines дар куҳҳои Непал аз назари радарҳо ғоиб гардид. Ин тайёра аз шаҳри Покхар ба самти шаҳри Ҷомс парвоз карда буд. Баъдан онро дар наздикии рустои Дана пайдо карданд. Ҳамаи 23 нафар. Аз ҷумла, 20 мусофир, ки ду тани онҳо кӯдакон буданд ва се халабон кушта шуданд. Дар ҳавопаймо як шаҳрванди Непал, як нафар аз Ҳонконг ва нафари дигар аз Кувейт буданд. 

3 август дар фурудгоҳи Дубай Boeing 777 дучори садама шуд. Ин ҳавопаймо мансуб ба ширкати Emirates буд ва бо хатсайри EK521 Тируванантапурам-Дубай парвоз мекард. Дар фурудгоҳи Дубай нишасти садамавӣ анҷом дод ва оташ гирифт. Ҳамаи мусофирон ва сарнишинони он беосеб аз ҳавопаймо ба макони амн интиқол дода шуданд. Вале ҳангоми хомӯш кардани сӯхтор он таркид ва як сӯхторхомӯшкун куштаву 8 нафари дигар захмӣ шуданд. Ҳамчунин аз ҷумлаи мусофирон низ 24 нафар захм бардоштанд.  

Boeing 777-31H соли 2003 истеҳсол шуда буд ва аввалин парвози худро 7 марти ҳамон сол анҷом дод. 28 марти ҳамон сол ба ширкати Emirates супурда шуд.  

 

Соли 2015

31 октябр тайёраи Airbus-321 мансуб ба ширкати "Когалымавиа", ки бо хатсайри 9268 Шарм-эл-Шайх-Санкт-Петербург аз Миср парвоз карда буд, дар 23-умин дақиқаи парвоз бо 217 мусофир ва ҳафт ҳайати идории он аз назари радарҳо нопадид шуд. Шикастапораҳои ҳавопаймои мулкии Русияро дастаи ковишгарони ҳукуматӣ дар маркази нимҷазираи Сино (минтақае дар Миср) пайдо карданд. 

Гуруҳи террористии “Давлати Исломӣ” фавран масъулияти ин фоҷеаро бар душ гирифт. Вале сарвазири Миср саросемавор эълон кард, ки ин ҳодиса амали террористӣ нест, балки ба эҳтимоли нуқси фаннӣ рух дода бошад. 

Аввали моҳи ноябр хадамоти иктишофӣ ва амниятии Русия эълон кард, ки суқути ҳавопаймо амали террористӣ буд ва он бар асари коргузории бомб дар ҳавопаймо рух додааст. 

Ба дунболи ин хадамоти ҷосусӣ ва амниятии Британия ва ИМА низ амали террористӣ будани суқути ҳавопаймои Русияро тайид карданд. 

Дар ин ҳодиса касе зинда намонд.  

24 март дар ҷануби Франсия, дар департаменти Алпи Прованси Боло ҳавопаймои Airbus A320, ки мансуб ба ширкати Germanwings буд, суқут кард. Ин тайёра аз Барселонаи Испания ба Дюсселдорфи Олмон дар ҳоли парвоз буд ва 142 мусофир ва ҳашт сарнишин дошт. Касе аз ин 150 нафар зинда намонданд. 

Тафтиши “қуттии сиёҳ”-и ҳавопаймо нишон дод, ки садама ба иллати амали барқасдонаи халабони дуввуми тайёра-шаҳрванди Олмон Андреас Лубитс рух додааст. 

4 феврал дар Тайван ҳавопаймои ATR 72, ки аз фурудгоҳи Taipei Songshan Airport ба самти галаҷазираҳои Сзинмэн парвоз карда буд, ба пул бархӯрд ва аз он ба дарёи Сзилун сарозер шуд. Дар он 53 нафар сафар доштанд, ки 31 тани онҳо гардишгарони чинӣ буданд. Дар натиҷаи ин ҳодиса 43 тан ба ҳалокат расиданд ва 15 тани дигар зинда монданд. Ду нафар аз зиндамондагон ҳангоми фуруд аз тайёра захмӣ шуданд.

Гуфтанист, ки ATR 72-212A соли 2014 истеҳсол шудааст ва аввалин парвози худро 28 март анҷом додаву 15 апрел ба ширкати TransAsia Airways супурда шудааст.

Сабаби суқути ҳавопаймо иштибоҳи сарвари парвоз эълон шуд. 

Баъди садамаи хатсайрҳои GE235 ва GE222 , ки ҳарду бо иштибоҳи халабонҳо рух доданд, ширкати ҳавопаймоии TransAsia Airways фаъолияти худро қатъ кард. 

 

Соли 2014

28 декабр ҳавопаймои ширкати малайзиёии Air Asia, ки аз шаҳри индонезии Суробоё (дуюмин шаҳри бузурги Индонезия ва маркази вилояти Ҷоваи Шарқӣ мебошад, ки дар соҳили шимолии Ҷоваи Шарқӣ ҷойгир аст) ба Сингапур парвоз мекард, бо 160 мусофир ва сарнишинонаш дучори садама шуд. Сабаби ин садама иллати техникии Airbus эълон шуд.

Шаби 21 декабр дар фурудгоҳи Внуковои Маскав ҳангоми ба ҳаво хестан тайёраи Falcon 50EX (ҳавопаймои реактивии маъмурие, ки ба масофаҳои дур парвоз мекунад. Ин тайёра ҳоло аз истеҳсол боздошта шудааст) мансуб ба ширкати Unijet ба мошини барфрӯбӣ бархӯрд. Дар ин ҳодиса чор нафар-президенти консерни фаронсавии Total Кристоф де Маржери ва се тани дигар ба ҳалокат расиданд.  

 

Соли 2013

6 июл дар фурудгоҳи Сан-Франсиско (ИМА) ҳангоми ба замин нишастан ҳавопаймои ширкати Asiana Airlines-и Кореяи Ҷанубӣ, ки аз Сеул парвоз карда буд, суқут кард. Аз 291 мусофир ва 16 сарнишини он ду донишҷӯдухтари Чин ҳалок шуданд ва зиёд аз 180 нафар захм бардоштанд. Дар дуюмин шабонарӯзи ҳодиса беш аз 70 захмишудагон аз бемористон ҷавоб дода шуданд.  

Ин Boeing 777-28EER соли 2006 истеҳсол шудааст ва аввалин парвози худро 25 феврал анҷом додааст. 7 марти ҳамон сол ба ширкати ҳавопаймоии Кореяи Ҷанубӣ Asiana Airlines супурда шудааст. 

Моҳи ноябри соли 2014 баъди ин садамаи мудҳиш Вазорати замин, инфраструктура ва нақлиёти Корея ба ширкати Asiana Airlines дастур дод, ки ба муҳлати 45 рӯз парвозҳои пайваста ба Сан-Франсискоро қатъ кунад. Сабаби инро омодагии комил надоштани халабонҳо ба ин гуна парвозҳо ва бозомӯзии онҳо буд.   

13 апрел тайёраи Boeing-737-900 мансуб ба ширкати индонезии Lion Air, ки аз шаҳри Бандунг, маркази вилояти Яваи Ғарбии Индонезия буд, пеш аз он ки ба фурудгоҳи ҷазираи Бали биншинад, ба баҳр уфтод. Ҳамаи мусофирон ва сарнишинони ҳавопаймо зинда наҷот ёфтанд. 50 нафар захм бардоштанд, ки чор тани онҳо бо чароҳати сангин бистарӣ шуданд.  

 

Соли 2012

20 апрел ҳавопаймои мулкии Boeing-737 мансуб ба ширкати Bhoja Airline, ки аз шаҳри покистонии Карочӣ парвоз карда буд, дучори садама шуд. Он дар наздикии пойгоҳи ҳарбии ҳавоии Чаклала, ки дар наздикии пойтахти Покистон шаҳри Исломобод ҷойгир аст, ба замин зад. Ҳамаи 127 нафаре, ки дар он савор буданд, ҳалок шуданд.  

Бино ба хабари ВАО истинодан ба манобеи расмӣ хабар доданд, ки иллати ин суқут шароити бади ҳаво буд, ҳавопаймо иртибот бо маркази идориро гум кард ва дар натиҷа ба рустое сарнагун шуд, ки метавонист муҷиби хисороти бештар шавад.

3 июн тайёраи MD-83 (ҳавопаймои реактивие, ки ҳанӯз солҳои 1970 дар ИМА истеҳсол мешуд ва онро барои иваз кардани модели куҳнашудаи DC-9 сохта буданд) мансуб ба ширкати нигериёии Dana Air буд ва аз шаҳри Абудҷӣ ба Лагос парвоз мекард, ба минтақаи сераҳолии шимоли фурудгоҳи Лагос ба замин зад ва ба қисмҳо тақсим шуда, оташ гирифт. Ҳангоми садама ҳавопаймо ба бинои дуошёна, ки дар он на камтар аз 40 нафар мезистанд, расид. Ин ҳавопаймо аз Абудҷӣ бо 153 нафар парвоз карда буд. Сарвари Раёсати миллии авиатсияи шаҳрвандии ин кишвар Гаролд Демюрен эълон крад, ки дар ин садама касе зинда намонд. Дар миёни мусофирон шаш шаҳрванди Чин, 7 шаҳрванди ИМА буданд. Дар миёни ҳалокшудагон ҳамчунин чанд тан шахсони воломақом, аз ҷумла ду генерал, чанд тан аз узви раёсат ва кормандони бонки марказии Нигерия низ буданд.  

Бар асари суқути ин ҳавопаймо ду хонаи истиқоматӣ, калисо ва чопхона валангор шуданд. Баъди ин ҳодиса ба маҳалли офат ғоратгарон ворид шуданд ва на танҳо биноҳои зарардида ва амволи мусофирони тайёраи харобшуда, балки хонаҳои ободи сокинон ва дӯкону мағозаҳо низ ғорат гардиданд. Дар натиҷаи воҳимаи умум муддати тӯлонӣ мошинҳои зидди сӯхтор ва корвони мошинҳои ёрии таъҷилӣ натавонистанд аз миёни анбуҳи мардум гузаранд. Ноилоҷ пулис вориди амал шуд ва то субҳи дигар дар ҷойи ҳодиса низому тартибот ҷорӣ гардид.  

Президенти Нигерия дар кишвараш мотами серӯза эълон кард.  

 

Соли 2011

8 июл ҳавопаймои Boeing 727 муталлиқ ба ширкати ҳавонавардии Hewa Bora дар фурудгоҳи байналмилалии шаҳри Кисангани Ҷумҳурии Демократии Конго дучори садама шуд. Аз 178 нафаре, ки дар он сафар карда буданд, 127 нафар ба ҳалокат расиданд. Ин тайёра бар асари ҳавои тира ҳангоми фуруд ба фурудгоҳ дучори садама шуд. Халабон талош кард онро беосеб ба замин нишонад, вале хати нишастро дида натавонист.  

Дар оғоз аз ҳалокати 53 нафар хабар дода шуд ва баъдан мақомот ин рақамро такзиб карданд ва эълон шуд, ки 127 нафар ҳалок шудаву 51 нафар зинда мондаанд. Субҳи 10-уми июл созмони ҷаҳонии Салиби Сурх хабар дод, ки аз 112 мусофир ва 6 сарнишини он танҳо бештар аз 40 нафар бо захмҳои гуногун дар бемористонҳо бистарианд ва боқӣ фавтиданд.  

Маврид ба ёдоварист, ки ширкати ҳавпаймоии Hewa Bora дар «рӯйхати сиёҳ»-и Иттиҳодияи Аврупо буда, тайёраҳои он ҳақи интиқоли мусофирин ба ин кишварҳо надоранд. Зеро ин ширкат меъёрҳои байналмилалии бехатариро риоя намекунад.

9 январ ҳавопаймои Boeing-727 муталлиқ ба ширкати IranAir дар қисмати шимолу ғарбии Эрон, дар ноҳияи Урмияи вилояти Озарбойҷони Ғарбӣ, 700 км дуртар аз шаҳри Теҳрон ба замин зад. Аз 94 мусофир ва 11 халабони он 77 кушта шуданд ва наздик ба 26 тани дигар бо захмҳои гуногун зинда монданд.  

 

Соли 2010

28 июл ҳавопймои А-321, мансуб ба ширкати хусусии ҳавонавардии Airblue, ки аз шаҳри Карочӣ ба самти пойтахти Покистон шаҳри Исломобод равона буд, дар теппае воқеъ дар шимоли нуқтаи охири парвоз ногаҳон ба замин хӯрд. 

Дар гузориши фурудгоҳ гуфта мешавад, ки баъди он ки ҳавопаймо иҷозаи нишаст пайдо кард, ба сабаби тирагии ҳаво ва борони шадид ба силсилатеппаҳои Маргаллаи шимоли Исломобод бархӯрд. Ҳамаи 152 нафаре, ки савори он буданд, ба ҳалокат расиданд.  

22 май ҳавопаймои ширкати Air India Express, ки аз Дубай ба шаҳри Мангалори Ҳинд ҳаракат мекард, ҳамагӣ дар чанд км аз фурудгоҳи Мангалор дуртар дучори садама шуд. Аз 166 мусофири он 158 нафар кушта шуданд.  

12 май дар фурудгоҳи пойтахти Либия шаҳри Трипол ҳавопаймои А-330, ки мутааллиқ ба ширкати Al Afriqiyah буд, суқут кард. Ин тайёра аз шаҳри Йоханнесбург омада буд ва ҳангоми вуруд ба хати нишаст дучори садама шуд.

Ҳавопаймо бо 93 мусофир ва 11 ҳайати сарнишин парвоз карда буд. Дар ин садамаи мудҳиш танҳо як писарбачаи ҳаштсола зинда монд. 

25 январ ҳавопаймои мусофиркаши Boeing-737 мутааллиқ ба ширкати ҳавопаймоии Ethiopian Airlines, ки бо хатсайри Бейрут- Аддис-Абеба дар парвоз буд, дар баҳри Миёназамин, дар наздикии соҳилҳои Лубнон ҳамагӣ баъди чанд дақиқаи парвозаш аз Бейрут сарнагун шуд. Ҳамаи 90 нафар, аз ҷумла 83 мусофир ва ҳафт сарнишини он кушта шуданд.  

Ин Boeing 737-8AS соли 2002 истеҳсол шудааст ва аввалин парвозашро 18 январи ҳамон сол анҷом додааст. 4 феврали он сол ба ширкати ҳавопаймоии буҷавии Ryanair супурда шуда, 12 сентябри соли 2009 ба ширкати Ethiopian Airlines фурӯхта шудааст. 

Президенти Лубнон Мишел Сулаймон фарзияи амали террористӣ будани фоҷеаро рад кард. Рӯзи дигари ҳодиса эълон шуд, ки халабони ҳавопаймо дастури заминро ба инобат нагирифт ва ба парвоз дар минтақаи тӯфонӣ идома дод.  

 

Соли 2009 

15 июл дар Эрон ҳавопаймои Ту-154, ки аз Теҳрон ба Ереван дар ҳоли парвоз буд, суқут кард. Ин тайёра мутааллиқ ба ширкати Caspian Airlines буд. Ҳамаи 168 мусофир ва халабонҳои он ба ҳалокат расиданд. 

Ин Ту-154М дар корхонаи авиатсионии Куйбишев моҳи апрели соли 1987 истеҳсол шудааст ва 20 апрели ҳамон сол ба ширкати Bakhtar Afghan Airlines супурда шудааст. Соли 1998 онро ширкати Caspian Airlines харидааст. Баъди як соли ин фоҷеаи мудҳиш ҳукумати Эрон истифодаи ҳавопаймои Ту-154М-ро манъ кард.  

Шаби 30 июн дар ҷазираҳои Комор тайёраи А-130, ки мансуб ба ширкати Yemenia буд ва аз пойтахти Комор шаҳри Морони ба ҳаво хеста буд, суқут кард. Аз 142 мусофир ва 11 ҳайати хадама танҳо як духтарчаи 12-сола Байя Бакари зинда монд.  

1 июн Аэробуси A-330 мансуб ба ширкати Air France дар уқёнуси Атлантик дучори садама шуд. Ин ҳавопаймо аз фурудгоҳи Рио-де-Жанейро парвоз карда буд ва мебоист ба фурудгоҳи ба номи Шарл де Голи Париж фуруд меомад. Баъди чор соати парвоз иртибот бо ҳавопаймо қатъ гардид. Ҳамаи 228 нафаре, ки дар он савор буданд, ба ҳалокат расиданд. 

 Таҳияи Ф.Муҳаммад

саҳ 6 аз 47

Хабари-рӯз

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.