.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Фарҳанг

Ё чӣ тавр садои Одина Ҳошим ва Нигина Рауфова Муҳаррамаи Шарифро мафтун кард

Ҳунари асил мисли гавҳари дурахшонест, ки ҷилояш наметавонад аз диди аҳли завқ ниҳон монад. Овозхони маҳбуб Муҳаррамаи Шариф дурахши ду ахтари тобони дунёи ҳунар - Одина Ҳошим ва Нигина Рауфоваро асоси ворид шуданаш ба ҷодаи санъат хонда, истеъдоди беназири онҳоро ҷавҳаре зодаи дарёи дилу табиати табии Худодод медонад.

Муҳаррамаи Шариф, ки аз оғози фаъолиятҳо ба сабки овозхонии халқӣ рӯ овардааст, мегӯяд: «Ман фикр мекунам, ки таронаҳои халқӣ бештару беҳтар дар дили мардум ҷой мегиранд. Дар сабки таронаҳои халқӣ сурудхонии ман бесабаб нест, чун ин сабк хеле дилнишин аст. Дар ин сабк таронаҳои фалакӣ низ ҳастанд. Аслан мо бо суруду таронаҳои фалаксарои маҳбуб устод Одина Ҳошим (руҳашон шод бод!) калон шудем. Мо бо садои Одина Ҳошим сарояндаҳои фалакиро дӯст доштем ва як қадар шогирдона ҳам бошад, ба қадри имкон аз уҳдаи сароидани фалак низ мебароям. Агарчи барои мухлисонам ягон суруде дар сабки фалак пешниҳод накардаам. Ният дорам, ки ҳамчун рамзи дӯстдории таронаҳои фалак ва эҳтироми санъати устод Одина Ҳошим як таронаи фалакӣ ҳатман ба самъи мухлисонам бирасонам».
Ба қавли ӯ, сурудҳои сарояндагони асиле амсоли Одина Ҳошим ҷаззобияти хос дошта, касро ба ваҷд меоранд. Муҳаррамаи Шариф, ки дар баробари сарояндаи ансамбли «Дарё» будан дар Консерваторияи миллӣ омӯзгори бахши фалак аст, мегӯяд, фалаксароиро дар симои ҳунарманди номвар Одина Ҳошим хеле меписандид ва шавқманд аст, ки албатта таронае дар сабки фалак омодаву пешниҳоди мухлисон созад. Муҳаррама Шарифова дар ин баробар ҳунари хоси устоди санъат Нигина Рауфоваро бо шаҳду шираи дилнишин маҳбуби ҷону равон унвон кард. Ӯ бо эҳтироми хос мегӯяд: «Ман шукронаи он мекунам, ки шогирди ҳунарманди нотакрор Нигина Рауфова ҳастам. Маҳз дӯстдории садои апаи Нигина маро ба ин ҷода овард. Ман тамоми сурудҳои апаи Нигинаро гӯш кардаву матнашонро дар дафтар рӯйбардор мекардам. Он замон нақшаи ҳама барномаҳои радио ва телевизион қаблан тарҳрезӣ мешуд ва маълум буд, ки кадом барнома соати чанд пахш мешавад. Барномаҳое буд, ки лаҳзаву соати пахшаш ман доиман назди радио ё телевизион қарор мегирифтам. Медонистам, ки ҳамин ҳоло апаи Нигина тариқи радио ё телевизион тарона мехонад, агар имрӯз нахонд, ҳатман фардо, фардо не, албатта пасфардо суруд хоҳад хонд. Ҳамеша пешам дафтар меистод ва агар аз садои радио ними сурудро навишта тавонам, ними дигарашро ҳангоми пахши суруд аз телевизион пурра мекардам. Тамоми таронаҳои Нигина Рауфоваро навишта кардаву баробари садояшон тариқи радио ё телевизион пахш гардидан бо ҳамоҳангӣ худ ба худ месароидам. Ин то замоне буд, ки ба Донишкадаи ҳунарҳои зебо дохил шудам».
Муҳаррамаи Шариф мегӯяд, аз он ки падараш Шарифов Азиз ва бародаронаш Аъзаму Акбар думбра менавохтанд, бо як нигоҳ кардан навохтани думбраро ёд гирифту ин ҳунар баъдан ба ӯ кор дод.
- Ман аз шавқи зиёд бе ягон устод ва бе ягон муаллим навохтани сози акардеонро омӯхтам. Хубии он замон ҳамин буд, ки дар тамоми мактабҳои миёна созҳои мусиқӣ буданд ва дастаи ҳаваскорони санъат фаъолият дошт. Масалан, дар ноҳияи Файзобод дар чанд мактабе, ки буд, чунин кружокҳо фаъолият мекарданд. Дар ин маҳфилҳо ман ҳамеша фаъолу як нафари пешсафу пешбар будам. То оне, ки ба Донишкадаи ҳунарҳои зебо омадам, қариб ҳама сурудҳои апаи Нигинаро аз бар карда будам. Вақте донишгоҳ омадам, ин ҷо аз устодам Ҳаким Маҳмуд тадрис мегирифтам. Шавқи бо устод - апаи Нигина вохӯрдан дар дили ман буд, вале мегуфтам, ки не, то ман омода нашавам, пеши апаи Нигина намеравам. Ман то курси чорум, чор сол интизор шудам, то бо апаи Нигина вохӯрам. Дар курси чорум моро ба ансамбли давлатии шашамақомхонҳои Кумитаи радио ва телевизиони назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷрибаомӯзӣ фиристоданд. Ман устодро дар ҳамон вақт вохӯрдам. Ҳамон замонҳо барои пазируфта шудан ба ансамбли навтаъсиси «Дарё» озмун эълон карданд. Ман маҳз бо тавсияи апаи Нигина ба ин озмун ҳуҷҷат супурда, шомили ин ансамбли бонуфуз гардидам. Зиёд чизҳоеро, ки дар дигар ҷой натавонистам биомӯзам, ин ҷо аз устод Саидқул Билол омӯхтам. Ҳамзамон дар тӯли чанд соле, ки дар ансамбли «Дарё» овозхон будам, дар Коллеҷи ба номи Аҳмад Бобоқулов муддати шаш сол дарс мегуфтам. Як сол мудири кафедраи овозхонии анъанавӣ шуда кор кардам. Баъдан маро ба Консерваторияи миллии Тоҷикистон даъват карданд. Имрӯзҳо ҳам ба ҳайси овозхон ва ҳамчун омӯзгор фаъолият дорам. Тӯли чор-панҷ сол дар студияи маркази «Хунёгар»-и ансамбли «Дарё» дарси маҳорат меомӯзонидам ва ҳоло чандин нафар ҷавонҳое, ки ин ҷо кор мекунанд, ҳама шогирдони ман ҳастанд,- мегӯяд Муҳаррамаи Шариф.
Ӯ дар бораи нақши бузурги устоди ҳунар Нигина Рауфова дар ҳаёташ ёдрас шуда, мегӯяд, ки вақте озмуни ансамбли «Дарё» эълон шуд, ҳатто худро номнавис ҳам накарда буд. Муҳаррамаи Шариф лаҳзаву соатҳои хотирмони ҳаёташро бо устоди ҳунар ёдрас шуда мегӯяд:
- Маро пурсиданд, ки «Муҳаррама, ту дар озмун номнавис шудӣ?». Гуфтам, ки «не апа». Фармуданд, ки «тез рафта худро номнавис намо!». Ҳамагӣ як-ду рӯз то ҷамъбасти озмун монда буд, ки ман рафта номнавис шудам. Фардояш он кас ҳама мусиқачиёнро ҷамъ карда, хоҳиш карданд, ки мусиқӣ навозед, ин ҳунарманди ҷавон аз пайравони мост, суруд бихонад. Ҳамроҳашон машқ кардему аз озмун сарбаландона гузаштам. Ман аз апаи Нигина бисёр чизро ёд гирифтам. Аввалан фарҳанги муносибату одамгариро. Устод то синфи чор хонда буданд, ин пӯшида нест. Вале ман ҳатто бо ифтихор мегӯям, ки дар пояи устод апаи Нигина мумкин аст нафароне, ки коллеҷҳову донишгоҳу консерваторияро хатм кадаанд, ҳунарашон мисли апаи Нигина ба арши аъло нарасида бошад. Он кас садову маҳорати хос доштанд, дар тамоми жанрҳои мусиқӣ суруд хондаанд. Бо оркестри созҳои халқӣ суруд хондаанд, бо оркестри ансамбли эстрадии «Гулшан», бо ансамбли «Шашмақом» низ. Меҳру муҳаббати ман нисбати он кас ки беандоза буд, мо ҳамдигарро хеле нағз мефаҳмидем. Апаи Нигина барои ман ҳамчун модар азиз буданду ҳастанд.
Дар асл ҳам танҳо ҳунари асил метавонад мақоми воло касб намояду ҳунарварро миёни ҷомеа маҳбуб гардонад. Нигина Рауфова шамси мунири дунёи санъат будаву ҳаст, ки шуои меҳри садояш дар ниҳодҳо ҷовидона мемонад. Ин истеъдоди нотакрорро метавон нигини таҷалибахшандаи тоҷи ҳунар ном бурд, ки ҷилояш арзу тӯл надораду ҷаҳонорост. Ба андешаи Муҳарамаи Шариф, шояд ҳастанд ҳунармандоне, ки аз аввал роҳу равиши худро доранд, лекин аксари ҳунармандон овозхониро аз тақлид оғоз мекунанд. Вақте роҳу равиши худро ёфтанд, дар дили мардум ҷой мегиранду муваффақ мешаванд. Муҳаррамаи Шариф ихлосмандона мегӯяд: «Мактаби ман мактаби апаи Нигина аст. Ман ҳунари асили ҳунармандони дар санъат устоди касби хеш бударо доиман қадр мекунам. Устодоне чун Одина Ҳошим ва Нигина Рауфова бо сабку садои хос рӯйи саҳна омада, мавқеу мақом пайдо намуданд. Мо шогирон, ҳар як ҳунарманди ҷавон бояд арзиши баланди ҳунарии онҳоро арҷ гузорему пайрави пайкорашон бошем».

МЕҲРОФАРИН

Хонданд 488

Айёми даргузар

Янв 06, 2018
Хонданд: 258

 

«Кай буд? Эҳа, ким-кайҳо буд. Дар як он ҳамааш гузашту рафт. Ман дар мактаби деҳа таҳсил мекардам. Дирӯзакак буд, ки коғази даъватномаро барои дар маҷлиси падару модарон иштирок кардан ба падарам оварда месупурдам. Ва падарам дар фермаи колхоз, ки дар байни деҳа ҷойгир шуда буд, молбонӣ мекард. Доим саросема ва банди ташвишу тараддуд буд. Даъватномаро ба даст гирифта, ба сатрҳои дар он сабтшуда чашм медавонд. Қиёфааш ҷиддӣ, ба тамкин зери лаб пичиррос мезад:

- Пагоҳ будааст маҷлис. Соати 9-00. Хайр, кӯшиш мекунам, ки дар вақташ иштирок кунам. То пагоҳ… Лаҳзае хомӯш мемонд падарам ва коғази даъватномаро чорқат карда, ба кисаи даруни камзӯлаш гузошта, даври лабонаш нимтабассуме ба пайдо омада, меафзуд:
- То пагоҳ хеле гап. Насиб карда бошад…
Ва аз пайи кораш ба сӯйи ферма раҳсипор мегардид. Инак ман худ ба синну соли падарам расидаам. Ва писарчааму духтарам алоҳида-алоҳида бароям даъватнома овардаанд.
«Муҳтарам… ! Пагоҳ, соати 9-00 шуморо ба ҷамъомади падару модарон даъват менамоем. Иштироки шумо ҳатмист. Директори мактаб…»
Дарзамон меандешам, ки пагоҳ кадом рӯз аст? Шанбе! Ҳо, ҳо, шанбе!
Рӯзи истироҳатии ман аст. Насиб бошад меравам ба мактаб ва дар ҷамъомад иштирок мекунам. Ку, бубинам чӣ масъалаҳоро муҳокима ва ҳаллу фасл мекунанд он ҷо, дар маҷлис.

***
Соҳиб, ки дар Шаҳри Калон дар нашрияи бонуфузе рӯзноманигорӣ мекард, бомдоди пагоҳ аз хоб бархеста, ноништо карду роҳи мактабро пеш гирифт. Вай дар ин рӯзи хушку бебориши фасли зимистон роҳравон фикр мекард. Фикр мекард, ки моҳи декабр баромадаасту то ҳол барф наборидааст. Як дафъа борон борида, ҳаво хеле сарду рутубатнок шуд. Дар куҳҳо кам-камак барф борида буд. «Аҷаб зимистоне,-аз дил гузаронд Соҳиб.»
Солҳои пеш, он ҳангом, ки дар мактаб мехонд, фасли зимистон сардиҳои худро дошт. Хунукӣ шиддат мекард. Рӯз дар миён барф меборид... Имрӯзу пагоҳ Соли нав медарояд. Соли нав! Аҷаб ҷашни шукуҳманде буд он. Эҳ… зуд гузашту рафт он айёми марғубу ҷаззоб.
Соҳиб ба мактаб расиду ба дарахтону ниҳолони боғи он ва саҳни фарохи назди таълимгоҳ чашм дӯхт. Чашм дӯхту хаёлаш дигарбора ба даврони бачагию мактабхонияш рафта дакка хӯрд. Ана, дар ҳо, байн арча мегузоштанд. Се-чор рӯз қабл аз таҷлили ҷашн бо супориши директори мактаб, зани кордону чаққон ва соҳибтаҷриба (руҳаш шод бод!) коргарони колхоз аз куҳи Мағм арчаи сабзи зебоеро, ки шабеҳи арӯс менамуд, бурида меоварданд. Субҳи соли нав чун дар рӯзҳои иди рамазону қурбон барвақт аз хоб бархоста, ҳамраҳи бародараш бо шитоб дасту рӯ шуста, як пиёла чою қаймоқро нӯши ҷон карда, дар мактаб ҳозир мешуданд. Ва ӯ медид:
Давродаври майдон, ки дар байни он арча гузошта шудаву чанд муаллимаю муаллим бозичаҳои булаҷаби гуногунро ба шохчаю навдаҳои он овехта, арчаро чун арӯс ороиш медоданд, аз чаҳор тараф ходаҳои калон-калону ғафси чӯбиро ба замин гӯр карда, болои мизе баромада, бо ҳидояти муаллимони дигар, се-чаҳор нафар хонандаи синфҳои болоӣ таноберо аз нӯги як хода ба ходаи дигар кашида мебастанд. Ингуна дар чаҳор гӯшаи майдони идона аз ходае ба ходае таноб кашида, тимсоли аз коғаз тайёркардашудаи парандагон, аз қабили кабутару зоғ, булбул ва саъваю сорро дар фосилаи як ваҷаб дар ришта мебастанд. Тимсоли парандагон рангорангу афсонавӣ менамуданд ба чашм ва ҳангоми вазидани шамол ин тарафу он тараф алвонҷ хӯрда, мегуфтӣ ҳамин ҳоло ба парвоз меоянд. Дар даромадгоҳ, дар пештоқи бинои асосии мактаб бошад, аз ин гуна таноб якеи дигар мекашиданду байрақчаҳои сурхи алвонрангро байн-байни он мебастанд. Фосилаҳое аз вақт сипарӣ мешуду арчаи солинавӣ тайёру омода мегардид. Охирин коре, ки барои перостани арча анҷом медоданд, ба фарқи он овехтании шилшилаҳои симгун буд, ки дуруст арчаро ба арӯсе, ки барои ба хонаи шаҳ гусел кардан омода мекарданд, монанд месохт. Соҳиб ба чашмони нурполои мактабиён, писарону духтарон ва шодию масаррати завқфизое, ки дар лабонашон мавҷ мезад, нигариста эҳсос мекард, ки як нишоте ғайримунтазира дар замираш роҳ ёфтаю кам-камак ошӯбу туғёни изтиробзо ба деворҳои қалбаш сар мекӯбад, беқарораш мекунад. Вай дар ин муҳит, ки арчаи сабзгуни ороста бо бозичаҳое, чун моҳӣ, заргӯш, филча, шеру паланг ва дигар ашё-моҳу ситорагон, шаклҳои мухталифи геометрӣ дар байни майдон назаррабоӣ мекард, ҳамчунин, хонандагоне, ки ба рӯй ниқоби ҳайвоноти рӯйи оламро кашида буданду оҳангҳои шодмонӣ ва завқи лотасвир ҳамагонро фаро гирифта буд, як ҳамбастагию муназзамиеро байни Замину Осмон медид. Меандешид, ки ҳамин муҳит, дар ин деҳаи куҳистон, ки аз марказҳои шаҳрҳои бузургу мутамаддин ҳазорон, шояд миллионҳо фарсах дур қарор дорад, зуҳур кардааст, сари худ дунёи нодири сеҳрнокест ва ин дунёро ҳамин омӯзгорону хонандагон офаридаву ба тамошо гузоштанд.
«Наход ҳамин муаллимону хонандагони як деҳаи куҳистон сеҳру муъҷизаҳо офарида метавониста бошанд?-аз дил мегузаронд Соҳиб ва хомӯшона ба бозичаҳои шохаҳои арча менигарист. Пас, инҳо одамони муқаррарӣ набудаанд. Метавонанд, ки бо қобилияту ҳунари худ муъҷиза офаранд. Агар ин ҷо сеҳру муъҷиза набошад, чаро ҳоло Замину Осмон тағйир ёфта, Офтоб анвори гарму ҷонбахшашро нисори заминиён карда, шиддати сармоҳои дурӯзаю серӯзаро баногаҳон аз байни фавҷи абрҳо баромада, коҳиш медиҳад? Ростӣ, ин қудрати беинтиҳои одамҳост. Дунёро зебо кардаанд. Дунёи дӯстдоштанӣ!»
Бад-ин шева фикр мекард Соҳиб, ки тақрибан 10-12-сола буд. ва баъд, тадриҷан тайёрию тараддуд ва амалҳои дигар, ки барои таҷлили ҷашни Соли нав замина мегузоштанд, ба охир расида, саранҷом хонандагони синфҳоро бо тартиб саф меоростанд ва ҳама дар интизории ким-чӣ гуна воқеаи боз ҳам ғайримуқаррарӣ (дар тасаввури Соҳиб) ба арчаю омӯзгорон менигаристанд. «Бояд сеҳру муъҷиза рӯй бидиҳад,-пеши худ меандешид Соҳиб ва зери лаб пичиррос мезад:
«Муъҷизаро одамон нишон медода бошанд ё фариштаю мавҷудоти дигари ноаёну ноошно?
Хира-хира дар оинаи хаёли руъёосояш мебинад вай: директори дабистон, зани миёнақади рӯйгирди сабзина, ки чашмони дурахшонаш нигоҳи тезе дошт ва аслан аз минтақаи Зарафшон буд, оҳиста-оҳиста ба байни саҳн баромада, бо ҷиддият ва виқори хоси худ микрофонро ба даст гирифта, сухан оғоз кард. Сароғоз нарму мулоим ҳарф зада, якбора овозаш баланд гардид. Гуфту гуфт. Дар бораи одабу ахлоқ, таҳсили хуб, толибилмоне, ки бо баҳои аъло мехонанд, гуфт ва интиҳо хонандагонро табрик намуд ба Соли нав ва хоҳони он шуд, ки дар нимсолаи дувум хониши шогирдон беҳтару хубтар гардад. Пас-он, муаллими забон ва адабиёти тоҷик Шоҳин Рустам (садри ҷамъомад) гӯё аз зуҳури муъҷиза хабар медода бошад, чашмонаш барқ задаю даҳонашро калон кушода, ширин-ширин хандида, нидо кард:
- Бачаҳо, мехоҳед, ки худи Бобои барфӣ ба назди шумо ташриф оварда, ҷамъомади идонаро шукуҳу таровати дигар бубахшад? Мехоҳед?
Ва то дер гоҳ дар гӯши Соҳиб ин овоз танин андохт.
- Мехоҳед? Мехоҳед? Мехоҳед???
- Мехоҳем! Мехоҳем! Мехоҳем!!!-ҳама баробар посух доданд ва чашм ба ин тарафу он тарафи саҳни мактаб дӯхтанд. Мазмун, Бобои барфӣ аз кадом тараф пайдо мешуда бошад?
Ва… рӯй дод муъҷиза. Бобо аз ҷониби дари дабистон бо кулоҳи сурх, риши сап-сафед ва ҷомаи алвоние, ки дар байн-байнаш ситорачаҳои зардфом часпонда шуда буданд, (ин ситорачаҳо рамзи пораҳои барф буданд, ки баъдтар Соҳиб моҳияти онро дарку фаҳм кард), асои сафедгуне дар даст ва халтаи ҳамчунон сурх дар пушт бо таҳаммул қадам зада, ба саҳн, ба назди арча омад. Ва бо тантанаю тафохур, ки оҳангу шеваи муболиғаомезе дошт, баланд-баланд ва бо овози омиронаи ғафс ба нақл оғоз карда, гуфт, ки аз роҳи дур омадааст. Аз болои куҳҳои пурбарф, деҳаю рустоҳои зиёде азобҳои бисёре кашида, оқибат ба ин ҷо, ба мактаби деҳаи Меҳрон расидааст. Хаста шудааст. Ва, инак бояд дам бигирад.
Ба Бобо иҷозат доданд, ки фароғат кунад ва ӯ рӯйи курсии зери арча биншаст ва абрувони барф барин сафедашро молида-молида, ба чаҳор тараф рамузҷӯёна нигарист. Асояш дар пеши пояшу халтааш дар шафати курсӣ. Базму бозиҳо оғоз шуданд ва рақсиданду хушҳолӣ карданд мактабиён ва Бобо хандида-хандида, даҳони халтаашро во намуда, бозичаҳою қанду қандалоти коғазҳошон рангбарангу зебоеро бароварда, ба онҳо ҳадя кард. Соҳиб амиқу равшан дар ёд дорад, ки Бобо пас аз он чистону муаммогӯиро шуруъ кард. Ибтидо ҳамин чистони маъмулро ба самъи хонандагон расонд:
Мехи заррин,
Таги замин.
- Канӣ, кӣ мегӯяд чист он?-пурсид Бобо ва қадам зада ба хонандагон наздик шуд. - Ҳа, ҳа, кӣ мегӯяд? Туҳфаи олиҷанобро соҳиб мешавад. Ҳа, ҳа…
Якбораю нохоста Соҳиб қадаме чанд пеш гузошта, бо овози баланд ҷавоб дод:
- Сабзӣ!
- Кӣ гуфт? Канӣ, набераи донояки бобо, пеши ман биё! Биёву савғотии боборо бигир!
Ва Соҳиб ба Бобо наздик шуда, рӯ ба рӯйи ӯ ноҷумбон истод. Ва яке чашмаш ба бинии сурхи Бобо афтид. Сунъӣ буд бинии бобо. «Эҳ, - аз дил гузаронд Соҳиб, бинии пластмасии Бобо ранг карда шудааст. Наход? Абрувонаш низ пахтагинанд. Пахтаи сап-сафед. Як вақт аз зери ҷомаи зардгуни Бобо почаҳои шим ва кафшҳои (ботинкаҳои) сиёҳаш ба чашмаш бархурданд. Соҳиб шакалоти ба ӯ дароз кардаи Боборо шармгинона гирифта, парешону маъюс аз Бобо дур шуд.
Сараш гиҷ, дар байни издиҳоми хонандагон дилаш заъф карда, ба дард меандешид, ки дар ин тантанаи идона ҳеҷ гуна муъҷизае вуҷуд надоштааст. Охир, Бобои Барфӣ аз ҳеҷ макону манзили дуру ноошно наомада будааст. Одами муқаррарӣ будааст. Шиму батинка доштааст.
«Дурӯғ. Хамааш дурӯғ.»
Акнун суоле дар мағзаш давр зада, азобаш медод: кӣ бошад ин Бобои Барфӣ?
- Чаро зиқу андуҳгин менамоӣ?
Соҳиб ба пас нигарист. Бародарбузургашро дид, ки ҳайратомез ба ӯ чашм медӯзад.
- Ҳеҷ чӣ не,-посух дод вай ва оҳиста суол кард:
- Ҳамин Бобои Барфӣ ҳақиқӣ набудааст. Кӣ бошад вай?
- Ҳа, ҳа, ҳа,-баланд хандид бародарбузургаш, ки дар синфи шашум мехонд:
- Охир, вай муаллими химия мебошад(Нуруллоев Саттор, аслан зодаи Самарқанд буду дар ин қаламрав аз омӯзгорони аввалин ҳисоб меёфт)
- Муаллими Нуруллоев?
- Ҳо, ҳо. О, аз овозаш нашинохтӣ?
- Не, хаёл кардам, ки бобои ҳақиқӣ аст.
- Аз куҷо? Муаллим аст…
… Бо гузашти солҳо вай, Соҳиби Сипеҳр ба тантанаи идонаи солинавӣ одат кард. Нақши Боборо якчанд сол муаллим Нуруллоев иҷро мекард, баъд вай ба нафақа баромаду омӯзгори физика Иброҳимов (ҷояш ҷаннат бошад!) Бобои Барфӣ шуда, базмро метафсонд. Рақсҳои дилангези аҷибе дошт, муаллим. Ҳайф, ҳайфи инсон!
Чанд соли охири замони Шӯравӣ бародари калонии Соҳиб-Бобобек, ки қадбаланд буду зарофату ҳазлҳои аҷибу ғароибе мекард, ҷомаи Бобои Барфӣ а бар карда, мактабиёнро механдонд.
Аҷобат дар он буд, ки бо омӯзгор шудану дар мактаб кор кардани Соҳиб ин вазифа ба дӯши худи вай вогузор гардид. Солҳои баъдиҷангӣ солҳои вазнин ба шумор мерафтанд. Боре ин гуна Соҳиб либосҳои Бобои Барфӣ дар тан ҳикояву латифа нақл мекард. Ба хонандагоне, ки ба суолҳояш ҷавоби дуруст медоданд, аз халтааш қанду вафлику бозичаҳо ҳадя мекард. Як духтарак (баъдтар фаҳмид, ки вай дар синфи дуюм мехондааст) ба чистони гуфтаи ӯ посухи дуруст дода, барои гирифтани савғои Бобо ба назди ӯ ҳозир шуд. Соҳиб аз халтааш ҳуштакро бароварда, ба духтарак супорид ва сарашро сила кард:
- Нағз хон, духтарам!
Аммо духтарак ногаҳон ба гиря даромад. Баланд-баланд мегирист. Ҳама давру бараш ҷамъ омаданд. Мазмун, чӣ воқеа рӯй дода бошад? Муаллима, роҳбари синфашон хам шуда аз духтарак ваҷҳи гиря карданашро пурсон шуд: Духтарак чашмонашро молида-молида, гиряолуд:
- Метарсам,-гуфт.
- Аз чӣ метарсӣ?-пурсид муаллима.
- Бобои Барфӣ об мешавад. Ҳаво гарм шудааст, метарсам, ки Бобо об шуда ба замин мерезад…
… Соҳибро аҷаб омада буд, ки духтарак ӯро Бобои ҳақиқӣ пиндоштааст. Магар ин муъҷиза нест?
… Эҳ, ҳамааш дар чашм задан гузашт. Акнун олам дигар шуд, замонҳои дигар фаро расиданд…

***
- Муаллим! Ҳо, муаллим!
Соҳиб аз байни боғ гузашта, директори мактаб Меҳриддини Назарро дид, ки ӯро ҷеғ мезад.
- Биёед, ҳама мардум ҷамъ шудаанд, мунтазири шумоем. Маҷлисро сар кунем ҳам, мешавад.
Соҳиб оҳиста-оҳиста ҷониби даромадгоҳи бинои асосии дабистон раҳсипор гардид.

Шодӣ Раҷабзод

Хонданд 258

 

Хосияти Зарафшонӣ бо маҳорати нотакрор ва ҷолиб чун ситорае дар осмони санъати касбии тоҷик дурахшон аст. Ин ҳунарманди соҳибзавқ, собиқадор ва писандидаи мардум, ки наздик ба чил сол аст, умри бобаракати худро сарфи хидмат ба ҳунар ва аҳли завқ намудааст, дар ривоҷу равнақи санъати овозхонӣ хидмати шоиста дорад.

Ӯ бо сурудани таронаву ғазалҳои ҷолибу пурмазмун, таҳияи барномаҳои рангорангу дилчасп ва сафарҳои бешумори ҳунарӣ ба дилу дидаи ҳаводорони санъати овозхонӣ ва созу наво роҳ ёфтааст. Истеъдод ва маҳорати баланди сарояндагӣ, кӯшишу талош ва ҷустуҷӯву заҳмати пайваста, завқи интихоби матну оҳанги хуб ӯро аз сарояндагони маҳбуб гардонид.
Ин бонуи ҳунарманд аз ибтидои солҳои 80-уми асри бист бо сабку услуби хос ва овози буррову форами табиӣ ба дунёи ҳунари сарояндагӣ омад.
Хосияти Зарафшонӣ 10-уми октябри соли 1960 дар деҳаи Гузари боди ноҳияи Айнии вилояти Суғд ба дунё омадааст. Соли 1982, баъди хатми Донишкадаи давлатии санъати ба номи Мирзо Турсунзода, дар ансамбли «Зарафшон», ки роҳбариашро Ҳунарманди халқии ИҶШС Ҷӯрабек Муродов бар дӯш доштанд, ба фаъолияти эҷодӣ оғоз менамояд.
Дар Филармонияи давлатии Тоҷикистон ӯ аз наздик бо санъаткорони маъруф М.Боқиева, З.Нозимов, Н.Абдуллоев, Ш.Муллоҷонова, Ғ. Валаматзода, Ҳ.Назаров ва дигарон шинос шуда, аз ҳунару маҳорати онҳо баҳраҳо бардоштааст. Воқеан ҳам, ӯ аз хурдсолӣ овози ширадору дилнишин дошта, сурудҳоеро ба забони тоҷикӣ ва забонҳои дигар бо маҳорати том замзама мекардааст. Ва дар баробари овозхонӣ, ӯ маҳорати хуби оҳангсозӣ низ доштааст.
Соли 1988, ӯ роҳбари бадеии дастаи «Ҷавонӣ» интихоб мешавад.
Бону Хосият тӯли солҳои овозхониаш ба матни зиёда аз сад шеъру ғазалҳои шоирони муосиру классики тоҷик оҳанг бастааст. «Соқиё, бархезу дардеҳ ҷомро» аз Ҳофизи Шерозӣ, «Ватан» аз Бозор Собир, «Метарсам» ва «Шарм аз Худо накардӣ» аз Лоиқ Шералӣ, «Падар», «Ташнаи оби Зарафшон» аз Махсум Олимӣ ва дигар таронаҳо қабули хотири ҳаводорони созу навои ӯ гардидаанд.
Миёни ҳаводорони санъати асили мо нафаре нест, ки Хосияти Зарафшониро ҳамчун сарояндаи хушадо ва мутриби хушнаво написандида бошад. Ҳунари волову табииаш ба мухлисон ҳаловат бахшида, дастгирии ҳаводорон ӯро ба эҷоди таронаву оҳангҳои нав ба нав сафарбар менамояд.
Дар баробари он, ки ҳурнару маҳорати баланду дилрабо дорад, дар зиндагӣ ӯ як зани хоксору фурӯтан аст.
«Дар бораи хулқу атвор ва ҳунари Хосият сухан ронда, камбудиву нуқсонҳояшро ёфтан душвор аст, - иброз доштааст боре Ҳунарманди халқии Тоҷикистон, ҳамкори ӯ Муслима Боқиева. - Ӯ ба зиндагӣ муносибати ҷиддӣ дошта, хушхулқу зиндадилу шӯх; дар кор ботамкину бонизому матинирода аст».
Бартарии ҳунари ин ҳунарманд боз дар он аст, ки ӯ дар баробари овозхониаш асбобҳои мусиқиро моҳирона менавозад.
Истеъдоди Хосияти Зарафшонӣ дар сурудани таронаҳои «Шашмақом» ҳам фавқулодда аст. Таронаҳои «Савти калом», «Талқин», «Қашқарча», «Соқинома», «Уфари савти калом» (иборат аз панҷ қисм), «Муғулчаи дугоҳ», «Чоргоҳ», «Сегоҳ», «Муноҷот» ва дигаронро моҳирона иҷро карда метавонад.
Хосияти Зарафшонӣ дар ҳайати устодони санъати тоҷик намунаҳои беҳтарини санъати моро дар Австралия, Афғонистон, Яман, Олмон, Исроил, Миср, Дания ва дигар давлатҳо пешкаш кардааст.
Ин зани эҷодкору заҳматкаш, устоду мададгори ҳунармандони ҷавон ва ҳамкори ғамхор, дар байни мардум обрӯю эҳтироми хосса дорад.
Барои хизматҳояш дар инкишофи санъати тоҷик бону Хосият бо унвонҳои Ҳунарпешаи шоистаи Тоҷикистон (соли 1991), Ҳунарманди Халқии Тоҷикистон (соли 2006), Ордени «Шараф» (соли 1999) ва бисёр ифтихорномаҳою мукофотҳо қадрдонӣ шудааст.

Озар ДЕҲЗОД

Хонданд 390

«Чарх»: Бархӯрди назарҳо

Дек 09, 2017
Хонданд: 502

Солҳои охир нахустин филме, ки бо ҷаззобияти хоси худ ва бо ҳунари коргардонӣ таваҷҷӯҳи маро ба худ кашид ва онро дар шабакаи аввали телевизиони Тоҷикистон тамошо кардам, филми ҳунарии «Чарх» буд.

Филмҳои ҳунарии зиёдеро дар телевизион тамошо кардаам. Коргардонҳо надониста, бештар воқеапардозӣ намудаанд. Нависандаи бузурги рус Атон Павлович Чехов дар ин маврид андешаи омӯхтание дорад: «Ман танҳо аз рӯи хотираам навишта метавонам ва ҳеҷ гоҳ мустақиман воқеапардозӣ накардаам. Барои ман лозим аст, ки хотираам сужаро ҳазм намояд ва дар он, чун дар полоиш, фақат чизе боқӣ монад, ки пурарзиш бошад ё ки типӣ».
Маҳз бо чунин дид ба филми ҳунарии коргардони хушсалиқа Шаҳбоз Раҷабов наздик мешавам. Дилам мехоҳад, ки сужаи кӯчакеро, бо мақсади халал наёфтани маънои асосӣ, аз филм берун созам. Аммо пайдо намекунам. Зеро аввал ва анҷоми онро риштае ногусастанӣ пайванд месозад.
Филм бо фаъолияти бобои Раҷаб (устод Убайдулло Раҷабов) оғоз меёбад. Вай ба шаҳр, ба хонаи писараш, ки вазифаи баланд дошт, меояд. Мехоҳад, ки даҳ рӯз монад. Шаб бехобӣ мекашад, субҳ ба деҳа бармегардад.
Аз нигоҳиаввал, дар филм рақобати шадиде вуҷуд надорад, ки тавваҷҷӯҳи тамошобинро ба худ кашад. Аммо дақиқ нигарӣ, дар чеҳраи бобои Раҷаб рақобати ботинро эҳсос карданат мумкин. Писараш, ки аллакай шаҳрӣ шуда, дар сари дастурхон чорзону нишастанро фаромӯш намудааст, боз мехоҳад ҳамроҳи оилааш ба Дубай равад, келинаш бошад, шахси молпараст аст. Ҳамин гуна хислатҳои одамон мӯсафедро ором намегузоранд. Дар ин шаҳр мӯсафед аз он азоб мекашад, ки мардумаш дарвозаи оҳанин часпонидаанд, ба ҳамсояи худ чандон бовар надоранд, дар ҳолати зарурӣ сокинонаш ба маҳаллаҳо тақсим шуда, бар муқобили якдигар мехезанд, техникаи пешрафта доранд, аммо лаззати ғизоро аз даст додаанд.
Бобои Раҷаб бошад, намояндаи мардуми русто аст. Ӯ ягона набераашро аз шаҳр ба деҳа меорад ва бар он меҳру муҳаббати зиёд дорад. Ба саволҳои бешумори наберааш ҷавоби файласуфона медиҳад.
Бобои Раҷаб дар деҳае зиндагӣ мекунад, ки онро бо тамоми мавҷудоташ, яъне бо ҳама неку бадаш, бо хасу хошокаш, бо ғубори роҳаш дӯст медорад. Ҳатто ба марди майзада, ба зани саркаш, ки аз дасти бешавҳарӣ бори зиндагиро бар дӯш гирифтааст, ба ҷавони парешоне, ки дар кӯдакӣ шоҳиди аз дасти қотилон кушта шудани падару модараш буд ва акси онҳоро дар ҷомадон нигоҳ медошту ҳамеша ин хотирот азобаш медоданд, муҳаббати беандоза дорад. Бобои Раҷаб медонист, ки бо ин ҳама сарпечӣ ҳеҷ кадоми онҳо ба нафаре хиёнат намекунанд. Дар ҳолати зарурӣ аз як гиребон сар мебароранд. Боз дар деҳа боварӣ ба якдигар хеле қавӣ аст.
Коргардони ҷавон Шаҳбоз Раҷабов дидаву дониста атрофи ҳавлиҳоро аз чиғ ва химча девор гирифтааст. Ин чиз ду маънӣ дорад: якум, мардум ба зару зевар чандон таваҷҷӯҳ надоранд, дуввум, эътиқод бар ҳамсояҳо. Яъне дар деҳа дуздӣ ва рабудани чизи ҳамдигар вуҷуд надорад.
Баъди тамошои филм шояд шумо гумон баред, ки Шаҳбоз мардумро ба корҳои бобоӣ, яъне бо дос даравидани ғалла, дар осиёби обӣ кашидани орд ва ғайра ҳидоят менамояд. Бовар кунед, ин ба ҷуз баҳона, чизи дигаре нест. Бо ин роҳ Шаҳзод гуфтанист, ки дар ҳама ҳолат бояд манфиатҳои миллиро ба дараҷаи аввал гузошт.
Дар интиҳо як чизро илова карданӣ ҳастам. Бори нахуст бо коргардон Шаҳбоз Раҷабов ошно гаштам. Дарк намудам, ки аз нозукиҳои филмофарӣ огоҳ аст. Агар ӯ дар ин ҷода бештар кӯшиш намояд, дар оянда барои офаридани филме, ки миллати тоҷикро ба ҷаҳониён муаррифӣ созад, қодир аст.

Ҳамроҳи АВЛИЁПУР

Хонданд 502

Хабари-рӯз

Календар

« Ноябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.