.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Фарҳанг

Салом муаллим!

Окт 06, 2018
Хонданд: 55
Салом муаллим!

Ҳар боре, ки ӯро мебинам, дилам равшан ва хотираҳоям варақгардон мешаванд. Ӯро мебинаму бо меҳр мегӯям:

-Салом, муаллим…

Дар ин ибораҳо меҳр, эътиқод ва садоқати ман ифода ёфтааст. 

Аввалин вохӯрии ман бо муаллим ҳеҷ аз ёдам намеравад. Ман дар ҳама кор ва дар ҳама ҷо дер мемондам. Ҳамон сол курси мо ба чаҳор гурӯҳ тақсим шуда буд. Вақте ба гурӯҳи журналистон шомил шудан хостам, ба ман гуфтанд, ки аллакай аз 25 нафар зиёд донишҷӯ номнавис шудааст, ба шумо ҷой нест. Ман ба назди роҳбари ин гурӯҳ, омӯзгори соҳибдил ва олим Воҳид Асрорӣ даромадам. Ин замон ӯ бо муаллим Иброҳим Усмонов сӯҳбат доштанд. Мақсадамро фаҳмонидам. Воҳид Асрорӣ дар аввал «ҷой надорем» гуфт. Аммо чун дид, ки ман аз наздашон намераваму ба умед нигаронам, гуфт:

-Иброҳимҷон, ҳамин ҷавон ба ман бо якравиаш писанд аст.

Ҳамин  як ҷумла  тақдири маро ба рӯзноманигорӣ пайваст. Ин воқеа соли 1977 рух дода буд. 

Муаллим…

Бо садоқат ва бо меҳр ин калимаро ба забон  мегирифтам…

Охир чунин шахсони оқилу доно ва ба касбу кори худ дилсӯз сазовори номи муаллим мегарданд. Муаллиме, ки умри худро дар роҳи илм сарф карда, ба дилу дидаи  донишҷӯён нуру зиё бахшидааст. На ҳар муаллим миёни донишҷӯён маъруфият пайдо мекунад. Вале чӣ гӯем, ки барои мо донишҷӯёни солҳои 70-80-ум Иброҳим Усмонов ҳамчун  омӯзгори  ҷавону донишманд  ва  соҳибмақом обрӯ  пайдо  карда буданд. Мо аз ӯ зиёд омӯхтем. Дарки мафҳумҳои эҷод, илм, вақт ва маърифатро Усмонов ба мо омӯзонида буданд. Оҳанги гуфтору рафтори ӯ савт ва низоми хосеро доро буд. Ба шарофати муаллим дарк кардем, ки худогоҳиву худшиносӣ чист. Муаллим доимо бо чеҳраи  гарм ва нигоҳи  ҷиддӣ ба мо  мегуфт, ки «дониш андар дил чароғи  равшан аст». Аз ин лиҳоз, ҳар дарси ӯро, вазифаҳои супоридаашро бо ҷону дил мехондем ва иҷро мекардем. Дарси муаллим зинда ва шавқовар мегузашт. Бо туфайли ӯ мо тавонистем, ки жанрҳои рӯзноманигориро аз худ  намуда, дар  ҳар жанр  мавод  навиштанро ёд гирем. Ӯ  моро  водор  мекард, ки  пеш аз ҳама,  худро  шиносем,  меҳану  миллати  хешро дӯст дорем ва инсони ҳақиқӣ бошем. Боре дар вақти дарс очерки дӯсти худ Ато Ҳамдамро таҳлил  намуда, баробари муваффақиятҳояш чанд камбудиашро низ хеле  ҷолиб баён карданд.

- Инсон  будан  шараф аст.  Қаҳрамони  очерк огаҳ мешавад, ки модараш бемор  шудааст. Аввал мехоҳад, зуд ба назди  модараш  равад, вале аз азмаш мегардаду мегӯяд, ки корамро, ба охир расонам, баъд меравам. Инҷо бояд инсон ба тамоми ҳастияш инсон бимонад. Барои ӯ пайвандонаш азиз бошанд ва модарашро болотар аз дигар муқаддасот донад. Қаҳрамони очерк дар ин ҷо ба одами сунъӣ ва сохта табдил ёфтааст, - гуфт норозиёна муаллим. 

Як сухани муаллим метавонист моро ба андеша  водор кунад.  Ёд дорам, ки пас аз ин суханони муаллим, чанд нафар ба ёди наздикони хеш афтоданду барои занг задану огаҳӣ пайдо кардан аз ҳолашон рафтанд. Муаллим дар дарсҳояшон аз ҳамон ҷумлае оғоз мекарданд, ки дар дарси қаблӣ нотамом монда буд. Ин бузургии ӯро нишон медиҳад. Намедонем, аз чӣ  бошад, мо ҳама мехостем ба муаллим  шабоҳат дошта  бошем.  Ӯ барои  мо - донишҷӯён идеал буд. Бурро ва  орӣ  аз ёвагӯӣ дарс гуфтан, хоси муаллим буд.  Мо зуд-зуд очерку  мақолаҳои  муаллимро  мехондем. Ҳар як  нигоштаи ӯро интизор мешудем. Меҳр ба ёру диёр ва  худогоҳию  худшиносӣ аз мавзӯъҳои аслии ӯ ба шумор мерафтанд. Ӯ камбудии ҷамъеаро бе ягон  тарсу  ҳарос гуфтан хос ӯ буду ҳаст. Моро дар роҳи  нотарсӣ ва ҷасурӣ  тарбия карда буданд. 

Дар як дарс ҳам аз вазъи ҷаҳон нақл мекарду ҳам мақолаҳои газетаю  намоишномаҳои оинаи ҷаҳоннаморо мавриди таҳлил қарор медод. Бо тарзи  саволу ҷавоб  ва баҳс  дарс  гуфтанро меписандиданд. Инсони равшанфикр ва навовар будани Иброҳим Усмоновро аз гуфтору рафтораш низ мушоҳида кардан мумкин буд. Аз устодони донишгоҳ ба Воҳид Асрорӣ эҳтироми хоса доштанд. Ин буд, ки мо ба касби рӯзноманигорӣ шавқи зиёд пайдо кардем. Махсусан, барои ман очерку мақолаҳо ва намоишномаҳое, ки аз рӯзгори ҳунармандон, раққосаҳо ва сарояндагон қисса мекарданд, писанд меомаданд. Ҳар яки мо роҳу равиши худро дар соҳаи эҷод пайдо мекардем. Аммо ҳангоми хатми донишгоҳ дархосту пешниҳоди ин шӯъбаро қабул накарданд. Дар дипломҳоямон ба ҷои ихтисоси журналист, омӯзгори забон ва адабиёт навишта буданд. Як рӯз Воҳид Асрорӣ  гуфт:

- Кори моро надида гирифтанд. Чаро онҳо  аз  журналистони мо  ҳарос  доранд. То кай онҳо об дар даҳон гирифта, аз тарс чизе намегӯянд? Чаро? 

- Аз тарсу журналисти ҳақиқӣ  намебарояд,- гуфтанд дар посух муаллим Усмонов. 

-Иброҳимҷон, Шумо ба ҷавонони боғайрат таваҷҷӯҳ кунеду онҳоро дастгирӣ намоед, боз маҳзунона гуфтанд Воҳид Асрорӣ.

Муаллим  Иброҳим  Усмонов доим таъқид мекарданд, ки «инсони ҳақиқӣ бояд  меҳанпараст ва ғурури миллӣ дошта бошад». Ҳамин рӯҳия моро ба арсаи журналистика овард. Мо ҳамсабақон ҳангоми вохӯриҳо пеш аз ҳама, аз муаллимамон Иброҳим Усмоновро ёд мекунем. Ӯ номи донишҷӯёнеро, ки дар курси рӯзноманигорӣ мехонданд, азёд медонист, аз он чи ки онҳо менавиштанд, огоҳӣ дошт. Боре  ҳангоми  сӯҳбат ба ман гуфт:

- Ба хотири  суруд  пуртаъсиртар шудан,  духтарчаро  гирёндан зарур набуд. Бояд  худи  суруд ба дил таъсир расонад. Санъат бераҳмиро талқин намекунад, балки ба сӯи зебоӣ мехонад.

Муаллим суруди «Нилуфари ман»-ро дар назар дошт. Ман эроди муаллимро қабул кардам, чун эрод аз рӯи адолат буд. Бояд гуфт, ки ман ба асарҳои офаридаи муаллим  бо меҳру бо ифтихор  рӯ  меовардам ва аз  ҳар яки онҳо як олам  маънӣ  мебардоштам. Аз «Материалҳо оид ба машғулиятҳои амали журналистика»  сар  карда, то «Рӯзномаро донистан мехоҳам», «Соли Набиев», «Рисолаи давлат», «Мулк бесиёсат пойдор намонад», «Асноди сулҳ», «Сулҳнома», «Тоҷикон» ва чанд китоби  дигар, ки дардхӯри  ҷомеа  ва  ҳамагон  аст, мехондаму ҳаловат мебарам. Махсусан, асари «Тоҷикон» барои худогоҳӣ ва ҳисси миллӣ пайдо кардани ҳар як тоҷик мусоидат мекунад. Муаллим дар барқарор кардани сулҳ дар кишвар низ нақши бориз доранд. Барои мисол метавон аз таъсиси барномаи «Хоки Ватан» зикр кард. Яке аз ташаббускорони ин барнома муаллим буд. Барномаи «Хоки Ватан» барои ба Ватан баргаштани фирориёни тоҷик нақши хеле муҳим бозид. Аммо бо вуҷуди ин ҳама муаллим асло худашонро таъриф намекарданд…

 …Ҳар гоҳ, ки бо ӯ вохӯрам, бо чеҳраи нуронию мӯйҳои печидаи сафедаш бо меҳр  менигараму  мегӯям.

- Салом  муаллим.

-Салом… Шодам, аз корҳоят…, -мегӯяд ӯ бо табассум.

Ӯ олим, донишманд ва нависанда аст. Вале барои  ман, ҳануз ҳам муаллим аст. Шодам,  ки  чунин  муаллим дорам. Ва ҳам аз он ифтихор мекунам, ки муаллим  маро  дар қатори шогирдони  худ мебинад…

Шаҳобиддини Ҳақназар

Хонданд 55
Усмонов-роҳнамои дирӯзу имрӯз

Иброҳим Усмонов нахуст ҳамчун инсони комил дар дилу дидаи наздикону атрофиён ҷо гирифтааст. Ӯ донишмандест, ки муваффақона аз аввалин қадамҳо дар роҳи илму эҷод пойдевори ин камолотро гузоштааст. 

Устодро аз оғози солҳои навадуми асри гузашта инҷониб мешиносам. Аксар вақт, аз нигоҳи мусбӣ дар бораи касе ҳамчун ихлоснома чизе менависанд, табиист, ки он бештар ба як таърифнома табдил меёбад. Аз ин ҷиҳат, кушиш мекунам, ки чанд ҷумлаи дар поён овардаам таъриф набошанд. Намехоҳам, ки тамаллуқе ба миён ояд ва ҳатто мубтадову хабари ҷумлаҳоро дар нисбати чанд сифати устод дар шакли танҳо боқӣ мегузорам. Устод ниёз ба таъриф надорад ва аз рӯи таҷрибаи шогирдиву ҳамкориам медонам, ки ӯ тавсифро дӯст ҳам намедорад. Дар зер дар бораи воқеият ва сифатҳои устод чанд нуқтаи умумиро қайд кардан мехоҳам.

Устод Иброҳим Усмонов донишманди тавоност. Дар ҳама шохаву пайроҳа устод кони маъниву маълумоту дониш аст. Дирӯзу имрӯз болотару ҷолибтар аз устод касе дарси журналистикаро гузашта натавонистааст. Журналистикаи ватаниву хориҷиро медонад ва аз нозукиҳои эҷоди публитсистиву адабӣ воқиф мебошад. Ҳам дар телевизион ва ҳам дар матбуот собиқаи корӣ дорад. Дар донишгоҳ то ба дараҷаи доктори илм расида, тамоми шоҳроҳу пайроҳаҳои журналистикаи тоҷикро барои дигарон маълуму суфта сохтааст. Баробари ӯ касе дар риштаи журналистикаву публитсистикаи тоҷик асару мақолаҳо иншо накардааст ва аз нигоҳи арзишу манзалат низ ҳар намунаи эҷодаш ҷойгоҳи худро соҳиб аст. Устодест, ки вақти дарсии ӯ ноайёну номаълум сипарӣ мешавад. Пурмазмунтарин лексияҳоро пешниҳоди шогирдон менамояд. Шогирд аз дарси ӯ хаставу гурезон нест ва аз дарси устод навиштану гуфтанро омӯхта метавонад. Устодест, ки нутқи равонаш хеле осон ба матни китоб табдил ёфта метавонад.

 Аз устод ман журналистикаро омӯхтам. Сабки публитсистии устодро пазируфтаву меписандам. Устод дар қуллаи баланди таълими журналистика ҷои худро ёфтааст. Устодон дар системаи таълими ин фан кам набуданду нестанд, аммо таҷрибаву усули тадриси устод барои ҳама устодон омӯзанда аст. Боҷуръатона мегӯям, ки ҳам амалия ва ҳам назарияи журналистикаро то ба ҳол ба сатҳи устод касе фатҳ карда натавонистаст. Ҳама ҷанбаҳои соҳаро беш аз ҳамаву пеш аз ҳама воқиф аст.

Устод беҳтарин тарбиятгар дар олами устодиву шогирдӣ мебошад. Азбаски шахсияти закиву донишманд аст, табиист, ки рафтору гуфтору пиндораш барои ҳамагон омӯзандаву ибратбахш мебошад. Шеваи ба аудиторияи донишҷӯӣ ворид шудану берун шуданаш худ дарси тарбия аст. Қоидаи саволу ҷавоб ва баҳсу мунозираҳоро аз устод омӯхтан мумкин аст. Устод аҳли кибр намебошад ва ба ҳар як донишҷӯ дар доираи одоби хос муносибат менамояд. Медонам, ки устод медонад, ки аз ғайбату бадгӯи ҳеҷ суд нест. Даҳҳо луқма партоед ҳам, устод тамкину таҳаммули шоиста дорад. Бадгӯиву бадҷӯиву бадгумониро бад мебинад. Бокеву биме аз таҳдиду бадгӯии касе надорад. Хандаи оҳиставу пурмаънӣ ҷавобу вокуниши ҳамешагии устод ба ҳисоб меравад. Сифати ҳар нафарро дар ҳузуру ғоибаш тавре менамояд, ки муҷиби роҳи ҳалли мушкилҳову баҳсҳои тира мегардад. 

Иброҳим Усмонов ватандӯсти фаъолу садоқатманд аст. Ватандӯстии ӯ тавасссути алфози хушку холӣ сурат намегирад. Ман мегӯям, ки агар ватандӯстии Иброҳим Усмоновро фаҳмидан хоҳед, эҷоди ӯву таҳқиқи ӯро хонед. Ҳамагуна ҳаракату аъмоли муқобили миллату ватанро намеписандад. Тӯли қариб сӣ соле, ки устодро мешиносам, надидаам ва нашунидаам, ки дар доираи худшиносиву ватандӯстӣ ба шогирдеву пайрави худ берун аз меҳри ватан чизе гуфта бошад. Ободиву шукуфоии ватану миллатро васф менамояду дигаронро ба ин роҳ даъват менамояд. 

Яке аз аввалинҳоест, ки дар «замони нав» ҳимоятгари вожаи тоҷику халқи тоҷик гардидааст. Устод бо комменту луқмапартоӣ дар шабакаи иҷтимоӣ не, балки бо китобҳову асарҳояш аз тоҷику Тоҷикистон ҳимоят менамояд. Дар ин роҳ наққошест, ки асарҳои алоҳидаи ӯ солиёни тӯлонӣ қадимиву аҷдоддор будани тоҷиконро ба нотавонбинону мункирон собит менамояд. Иброҳим Усмонов намехоҳад, ки аҷнабиеву нохалафе ба рӯи хидматҳои бузурги Садриддин Айниву Бобоҷон Ғафуров хати батлон кашад. 

Устод Иброҳи Усмонов адиби публитсистест, ки танҳо барои имрӯз наменависад. Таъриху адабиётро хеле нозукона ба ҳам омезиш медиҳад. Усули пешниҳоди устод дар роҳи дарки матлабу ҳадаф ҳамеша омӯзанда мебошад. Дар бораи ихтилофи нооромиҳо, ҷангу сулҳ ва дигар дастовардҳои тоҷикон тавре менависаду мегӯяд, ки кам касон аз ӯҳдаи он мебароянд. Чун яке аз муҳаққиқону таълимдиҳандагони публитсистика ҷанбаҳои илмиву фалсафиву адабии публитсистикаро огаҳ аст ва ин аст, ки навиштаҳояш аз чанд сарчашма об мехӯранд. Навиштаҳояш бо ин ҷиҳатҳо хусусияти мондагорӣ пайдо кардаанд. Устод Иброҳим Усмонов дар олами эҷод чеҳраофари нотакрор аст. Ҳар дафъае,  ки китоби «Мо чилсола шудем»-ро мехонам, аҳсан ба устод мегӯям, ки чунин сабку услуби хосу хотирмон дорад. Дар корхонаи эҷодии ӯ чеҳрасозӣ бо сабку услубе сурат мегирад, ки ин танҳо хоси ӯст. Сухани печидаву дуру дароз надорад. Ҳама чизро дар сурати худаш бо пешниҳоди мақбул муаррифӣ карда метавонад. Яке аз очеркнависонест, ки қаҳрамонаш дар ёду хотири хонанда то дер боз боқӣ мемонад.

Устод сиёсатшиносу коршиноси муваффақи сиёсӣ мебошад. Ҳама зинаҳоро дидааст. Садри яке аз факултаҳои номдори донишгоҳро ба ӯҳда дошт, ки аз он даргоҳ сиёсатмадорон ба арсаҳо равона мегаштанд. Вакили халқ дар Шӯрои Олӣ буд. Роҳбарии  Кумитаи радиову телевизионро ба ӯҳда дошт. Бо Роҳбари давлат кор кардааст. Дар КОМ яке аз иштирокчиёни доимӣ ба ҳисоб мерафт. Ҳамаи инҳо майдонҳое буданд, ки ба устод малакаву донишҳо бахшидаанд. Сиёсат ва идеологияи сиёсиро амиқан дарк менамояд. Сабақҳои таърихиро омили пешрафти имрӯзаи Тоҷикистон медонад.Мухолифату низоъҳои шаҳрвандиро, ки ҳамчун як раванди таҳмилӣ диёри моро ба майдони ҷангу хун табдил дода буд, маҳкум менамояд. Вассофи  сулҳу сафои диёри тоҷикон аст. Маҳз ӯ дақиқкоронаву воқеъбинонаву мушаххас баён кардааст, ки тасмими ёфтани роҳҳои сулҳу ваҳдати миллати тоҷик аз Пешвои миллат – Эмомалӣ Раҳмон оғоз ёфтааст. Ба амалҳои сулҳдӯстонаи Эмомалӣ Раҳмон баҳои баланд медиҳад. 

Устод зиёиест ба маънии томаш. Гуфтораш ҳам дар доираи хона ва ҳам дар минбару иҷтимоъ ҳатман рабти амиқ ба зиёӣ будани ӯ дорад. Либоспӯшӣ, сӯҳбат, муносибат, аксуламал ва амсоли он даҳҳо сифатҳое, ки доранд, мутафовуту ибратбахшанд. Дар куҷо чӣ гуфтану чӣ гуна муносибат намуданашро хеле хуб медонад. Ҳеҷ гоҳ ба муқобили маҷрое намеравад, ки дар он манфитаи халқу ҷомеа вуҷуд дошта бошад. Устод ҳеҷ гоҳ зархариди хоҷаҳо нашудааст ва имрӯз аз он мегӯяд, ки иддае мафтуни молу зар мешаванду муқобили миллат санг мезананд. Ҳеҷ гоҳ намехоҳад, ки ҳарисеву роҳгумкардае муқобили миллати кӯҳанбунёд сухан гӯяду мавҷудияти таърихии онро инкор намояд. Ҳамчун як зиёии фаъол дар масъалаи худшиносиҳои миллӣ ҳеҷ гоҳ дар канор нест. Ин садо аз қаъри маъниҳои даҳҳо китобу садҳо мақолаҳои устод бармеояд. 

Як ифтихору имконоти ман дар мавриди қаробат бо устод он аст, ки мо ҳамсоя мебошем. Ҳарчанд дар ҳавлӣ иқомати камтар дошта бошанд ҳам, гоҳ-гоҳ имкон мешавад, ки он касро дар маҳаллаи худамон бинам. Ин ҳамсоягӣ боис гашт, ки ман то ҳадде аз муҳити оилаи он кас огаҳ шавам. Нону намакашонро чашидаам ва гуфтору муҳаббату самимияти фазои хонаи он кас маро ба ваҷд меоварад. Ҳамсари ниҳоят меҳрубону бофаросат доранд. Гоҳе барои ягон коре ба ҳавлии устод равам, он касро чун модари мушфиқу дилогоҳ дармеёбам. Орому малеҳу дилсӯзона сӯҳбат намуда, орзуманди зиндагии шоистаи фарзандону наздикон мебошад. Ба мисоли фарзандони худ ба шогирдони устод муносибат менамояд ва меҳру шафқати ин модари меҳрубон фаромӯшношуданист. Бо ду нафар писарони устод – Фуруғу Фирдавс сӯҳбатҳои бештар кардаам. Тарбиятдидаву бомаданият мебошанд ва дар симои онҳо рафтору хулқи падарашонро дар ҷило мебинам. Ақлу заковату фаросати мақбул дар ин хонадон салтанат дорад. 

Устод хислати аҷибу пурасрор доранд. Агар як шохаи хурдакаки ниҳолеро буриданӣ шаванд, ҳатман чанд нафарро ба ҳашар даъват менамоянд. Маслиҳат мепурсанд ва ботавозӯъ бо он маслиҳатҳо дар оростану тартиби боғчаи хонаашон иқдом мекунад. Чанд ниҳолу бутаи гулҳоро худашон шинонда, ифтихормандона мегӯянд, ки инҳо маҳсули дастонашон мебошанд. «Ман»-и устодро танҳо дар ҳамин ҷабҳа дидаам.  

Одатан одамони оқилу доно зарофатгӯву латифтабъ мебошанд. Устод Усмонов аз ҷумлаи онҳост. Ҳар як ҷумлаи он кас дар таколуму баён саршори лутфу зарофатанд. Зарофати он кас ҳеҷ гоҳ пуртамасхуру сӯзон нест, балки саршори муҳаббатанд. Зарофатҳои устод ҳикматдору тарбиябахш мебошанд. Суханони пурлутфи устод андешазост. Ҳар як ҷумлаи устод барои мо пурқимату таъсирбахш аст.

 Устод Иброҳим Усмонов инсони комил ва донишманди тавоное мебошад, ки хираду донишашон роҳнамои шогирдону пайравонашон ба ҳисоб меравад. Дар ҷомеа хидматҳои сазоворро ба ҷо овардаанд. Бошад, ки ин хидматҳо давомдор бошанд ва садсолагии ин фарди донишманду бохирадро бо ҳам бинем.

Бахтиёри Қутбиддин, 

устоди ДМТ

Хонданд 49

Биҳишти кӯдакона

Окт 06, 2018
Хонданд: 39
Биҳишти кӯдакона

Росташ, ин нависандаи бузурги мисрӣ, барандаи Ҷоизаи Нобел, Наҷиб Маҳфузро ахиран барои худ кашф кардам ва ҳатто дар шакли аввали ин тарҷума номи ӯро Нақиб навиштам, на Наҷиб, аҷаб шармандагие! Аммо ба барандагони Ҷоизаи Нобел ҳамеша бо шубҳа менигарам (то рӯзе ки худам онро нагирам, барояш бовар нахоҳам кард - ҳазл), чун ҳамеша, кам ё зиёд, як ангеза ва шамими сиёсӣ ҳам дорад.

Чанде пеш як хонанда бароям навишт, ки бо хондани “Фонуси ёд”-и банда осори ин нависандаи бузург ба хотираш омадааст. Ин ишора маро ба ҷустуҷӯ водор кард ва чанд достонашро хондам, ба хондани романҳои панҷсадсафҳагияш вақт нест, вале бояд вақт ёфт, ҳатман ҷолиб бояд бошанд. Ва хеле писандам омад. Худо кунад, фурсату тавон дошта бошам, ки достонҳои дигари писандидаамро аз ин устод баргардон кунам, ҳарчанд як дӯстам навишт, ки чанд чизи зебои ӯ кайҳо тарҷума шудааст, вале, дареғ, онрҳоро надидаам.

Биҳишти кӯдакона (ҳикояе аз Наҷиб Маҳфуз)

- Додо…

- Чӣ мегӯӣ?

- Ману дугонаам Нодия ҳамеша бо ҳамем.

- Ин хуб аст, бачам.

- Ҳам дар синф, ҳам дар танаффус ва ҳам дар ошхона.

- Олӣ. Вай духтарчаи хуб ва боадаб аст.

- Вале дар дарси илоҳиёт ман ба як синф медарояму вай ба синфи дигар.

Мард ба завҷааш, ки дастархонро гулдӯзӣ мекард нигарист ва дид, ки вай лабханд мезанад. Ӯ низ бо лабханд ба духтараш гуфт:

- Хайр, ин фақат барои як дарс, дарси илоҳиёт.

- Аммо чаро чунин аст, падар?

- Барои он ки дини ту дигар асту дини ӯ дигар.

- Чӣ хел?

- Ту мусулмонӣ, вай масеҳӣ.

- Чаро, падар?

- Ту ҳанӯз хурдӣ, калон шавӣ, мефаҳмӣ.

- Ман кайҳо калон шудаам.

- Не, бачам, ту ҳанӯз хурдӣ.

- Барои чӣ ман мусулмонам?

Боистӣ шикебо ва боэҳтиёт буд, то шеваҳои муосири таълимро баҳам назад.

- Падари ту мусулмон аст, модарат ҳам мусулмон, барои ҳамин ту ҳам мусулмонӣ.

- Нодия чӣ?

- Падари ӯ масеҳист, модараш низ масеҳӣ. Барои ҳамин ӯ масеҳист.

- Яъне барои он ки падари ӯ айнак дорад?

- Не, айнак ба ин дахл надорад. Гап дар он ки бобои Нодия ҳам масеҳӣ буд.

Мард ангошт, бояд ҳамаи ниёконашро то беохир номбар кунад, то ҷое ки ба дили духтарчааш занад ва суҳбатро ба чизҳои дигаре барад. Вале кӯдак пурсид:

- Пас кӣ будан беҳтар аст, мусулмон будан ё масеҳӣ будан?

Падар каме фикр кард ва посух дод:

- Инаш ҳам хуб асту онаш низ.

- Лек ба ҳар ҳол бояд якеаш беҳтар бошад!

- Ин дин ҳам хуб асту он дин ҳам.

- Шояд беҳтар аст, ман масеҳӣ шавам, то ки ҳаргиз аз Нодия ҷудо набошам?

- Не, духтарам, ин номумкин аст. Ҳар кас бояд дини падару модари худро нигоҳ дорад.

- Вале барои чӣ?

Дарвоқеъ таълиму тарбияи ҳозира кори сахту сангинест! Падар бо суол ба духтарчаашҳ посух дод:

- Ту намехоҳӣ, то калон шуданат сабр кунӣ?

- Не, додо.

- Хуб. Лекин медонӣ, ки мӯд чист? Баъзеҳо аз паси як чиз мераванд, дигарон аз паси чизи дигар, ҳар кас ба ҳар мӯде бартарӣ медиҳад. Мусулмон будан навтарин мӯд аст. Барои ҳамин ту бояд мусулмон бимонӣ.

- Пас, Нодия ақибмонда аст?

Дафъ шавад Нодия, ки ин қадар дарди сар овард! Зоҳиран, падар дар куҷое иштибоҳ кардааст, ҳарчанд мехост, хеле боэҳтиёт бошад. Акнун коре карда, аз ин печухам берун омаданаш даркор аст.

- Ин кори ҳар кас аст, ба завқи ҳар кас бастагӣ дорад, вале ҳар кас бояд пайрави дини падару модараш бошад.

- Ман метавонам, ба ӯ бигӯям, ки аз мӯд ақиб мондааст ва аммо ман соҳиби мӯди охиринам?

Мард шитобон гуфтори духтарчаашро қатъ кард:

- Ҳар дин хуб аст. Ҳам мусулмонӣ, ҳам насоро, зеро ҳама ба Худо бовар доранд.

- Пас чиро дарси худошиносӣ дар синфҳои ҷудогона мешавад?

- Барои он ки ҳар кас ба таври худ Худоро мешиносад.

- Чӣ хел «ба таври худ»?

- Инро ту соли оянда ё баъд аз як соли дигар хоҳӣ омӯхт. Ҳоло бароят ҳаминаш ҳам кофист, ки ҳам мусулмонон ва ҳам масеҳиён ба Худо бовар доранд.

- Худо кист, падар?

Мард каме даступо хӯрд. Дурудароз фикр кард. Сипас бо талоши он ки оромии худро аз даст надиҳад, пурсид:

- Муаллимаатон дар ин бора дар мактаб чӣ гуфт?

- Вай як сураро хонд, мо онро азёд кардем, вале ман чизе нафаҳмидам. Худо кист, падар?

Боз каме андеша ронда, мард бо лабханд ва майли фирор аз посухи рӯйирост гуфт:

- Ӯ офаридгори тамоми дунёст.

- Фақат ҳамин?

- Оре, фақат ҳамин.

- Офаридгор будан чист?

- Яъне сохтани ҳамаи чизе, ки дар рӯйи дунёст.

- Чӣ хел сохт ин ҳамаро?

- Бо иродаи тавонои худ.

- Вай дар куҷо зиндагӣ мекунад?

- Дар ҳама ҷойи дунё.

- Вақте ки дунё набуд, вай дар куҷо мезист?

- Болои боло…

- Дар осмон?

- Ҳа.

- Ман мехоҳам, ӯро бинам.

- Ин номумкин аст.

- Ҳатто бо тилвизор?

- Ҳатто бо тилвизор.

- Ва касе ӯро надидааст?

- Ҳеч кас.

- Пас ту аз куҷо медонӣ, ки вай дар осмон зиндагӣ мекунад?

- Барои он ки ҳамин хел ҳаст.

- Кӣ нахустин шуда фаҳмид, ки Худо дар болост?

- Паёмбарон.

- Паёмбарон?

- Бале, паёмбар Муҳаммад, аз ҷумла.

- Вай чӣ хел инро фаҳмид, падар?

- Ба шарофати нерӯи махсуси худ.

- Вай чашми тезбину дурбин дошт?

- Ҳа.

- Барои чӣ, падар?

- Аллоҳ ӯро ҳамин гуна халқ карда буд.

- Ба ҳар ҳол чаро?

Косаи сабраш лабрез мешуд ва бо зӯр хештандорӣ карду посух дод:

- Барои он ки Аллоҳ ҳар коре хоҳад, карда метавонад.

- Пас ӯ чишаклист?

- Хеле тавоно, бисёр нерӯманд ва қавӣ, ҳама корро карда метавонад.

- Мисли шумо, падар?

Вай бо зӯр хандаашро дарун фурӯ бурд.

- Касе бо ӯ баробар буда наметавонад.

- Чиро ӯ дар осмон зиндагӣ мекунад?

- Замин барояш танг аст. Вале ӯ ҳама чиро мебинад.

Духтарча лаҳзае ба фикр фурӯ рафт, баъд садо баровард:

- Аммо Нодия мегӯяд, ки ӯ дар замин зистааст.

- Манзураш ин аст, ки вай ҳама чиро, ки дар замин рух медиҳад, медонад, ба гунае ки гӯё дар рӯйи замин зиндагӣ мекунад.

- Вай боз мегӯяд, ки одамон ӯро куштанд.

- Вале ӯ ҷовидонист ва ҳаргиз намемирад.

- Аммо Нодия мегӯяд, ки ӯро куштанд.

- Не, ҷонам, онҳо пиндоштанд, ки ӯро куштаанд, вале ӯ намурда буд, зинда буд ва ҳаст.

- Бобоям мурд, пас ӯ ҳам зинда аст?

- Не, бобо мурд.

- Ӯро одамон куштанд?

- Не, худаш мурд.

- Аз чӣ?

- Касал шуд ва мурд.

- Хоҳарам касал аст, пас ӯ ҳам мемирад?

Падар абрӯ чин кард ва дастафшонии норозиёнаи ҳамсарашро дид.

- Не, вай шифо меёбад, иншоАллоҳ.

- Пас бобо чаро мурд?

- Вай бемор ва пир буд.

- Шумо ҳам бемор будед ва пир ҳастест, пас чаро намурдед?

Модар духтарчаро накуҳиш кард. Тифлак парешон шуд ва гоҳ ба модараш менигаристу гоҳ ба падар.

- Мо вақте мемурем, ки хости Худо шавад, ҳар гоҳ ки Худо амонатияшро гирифт, он гоҳ мо мемирем, - ниҳоят посухе пайдо кард падар.

- Вале чиро ӯ мехоҳад, амонатияшро гирад, магар мехоҳад, мо бимирем?

- Ҳама чиз бо хости ӯ мешавад.

- Мурдан чизи хуб аст?

- Не, бачам.

- Пас чиро Худо кори нохуб мекунад?

- Ҳарчӣ Худо хост, ҳамон мешавад. Ин хости Худост.

- Вале шумо худатон гуфтед, ки ин хуб нест.

- Ман хато кардам, ҷонам.

- Пас чиро гоҳе ки гуфтам, шумо мемуред, қаҳри модарам омад?

- Барои он ки Худо ҳоло инро намехоҳад.

- Пас кай хоҳад хост?

- Ӯ моро ба ин ҷаҳон мефиристад, баъд аз рӯйи ин ҷаҳон мебардорад.

- Барои чӣ?

- Барои он ки то рафтан ба он дунё корҳои нек кунем.

- Чиро намешавад нарафт ва ин ҷо монд?

- Агар одамон аз рӯйи замин нараванд, барои баъдинаҳо ҷой намемонад.

- Ҳама чизамонро мо ин ҷо мегузорему меравем?

- Мо ба ҷойи аз ин беҳтар меравем.

- Ба куҷо?

- Ба боло.

- Назди Худо?

- Ҳа.

- Ва ӯро мебиинем?

- Ҳа.

- Ва ин хуб аст?

- Албатта.

- Пас барои ҳамин мо бояд равем?

- Аммо пеш аз рафтан бояд то метавонем, корҳои хуб кунем.

- Бобоям корҳои хуб кард?

- Ҳа.

- Чӣ кард?

- Хона пӯшонд, боғ сабзонд.

- Писарамакам Туту чӣ кор кард?

Падар дилтангона нигоҳе ба модар афканд, гӯё лобаи мадад кард. Сипас гуфт:

- Вай ҳам пеш аз онки равад, хоначаи хурдакаке сохт.

- Вале бачаи ҳамсоя, Лулу, маро мезанад. Вай ягон кори хуб намекунад.

- Вай хунибинист.

- Ва вай намемурад?

- Мемурад, вақте ки Худо хост.-

- Ҳарчанд ягон кори хуб ҳам накарда бошад?

- Ҳама мемиранд. Вале касе ки корҳои савоб карда бошад, назди Худо меравад ва касе кори бад карда бошад, дар оташ месӯзад.

Духтарча оҳ кашид ва каме хомӯш монд. Падар ҳис кард, ки ҳамаи нерӯяш ӯро тарк кардааст. Вай нигарон буд, ки оё ба ҳамаи пурсишҳои духтарчааш посухи дуруст дод ё на. Ин суолҳо гумонҳои тираеро аз умқи вуҷудаш берун кашиданд. Вале ногоҳ духтарча гуфт:

- Ман мехоҳам ҳамеша бо Нодия бошам.

Падар бо ҳайрат ба ӯ нигарист. Духтарча давом дод:

- Ҳатто дар дарси илоҳиёт.

Падар қаҳқоҳ хандид. Модар ҳам ба ин ханда шарик шуд. Падар хамёза кашид ва гуфт:

- Фикр намекардам, ки чунин масъалаҳоро бо кӯдак мешавад баҳс кард.

Занаш садо баровард:

- Вақте ки духтарамон ба воя расид, метавонӣ шубҳаҳоятро бо ӯ дар миён гузорӣ.

Мард тунд ба ҳамсараш нигарист. Хост дарк кунад, ки ӯ ин суханонро ба шӯхӣ гуфт ё ростӣ, вале дид, ки ӯ аз нав сар ба гулдӯзиҳояш фурӯ бурдааст.

Салими АЮБЗОД

Хонданд 39
Аз донишҷӯӣ  то ба профессорӣ

Устоди гиромиқадри мо Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ба синни мубораки 70 расиданд. Дар бораи устод тӯли ин солҳо таърифу тавсифи зиёде кардаанд, ки ба ҳамаи он меарзанд. Ман он суханҳоро такрор намекунам ва чанд хотираи худро оид ба он кас ба қалам медиҳам, ки шахсияти комил будани эшонро нишон медиҳад.

Шиносоии ман бо устод Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ҳангоми донишҷӯӣ сурат гирифт. Соли 1987 мо 25 нафар довталабон шомили шӯъбаи навташкили журналистикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудем. Асоси гурӯҳи моро ҷавонони 17- сола ташкил мекарданд. Вале ману Саъдулло Ҳайдаров аз онҳо 9 - 10 сол калон будем. Ман баъди хатми факултаи иқтисодии донишгоҳ ва адои хизмати аскарӣ, Саъдулло бошад, баъди хатми Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент ва 8 соли собиқаи муаллимӣ дар деҳаашон барои омӯхтани журналистика ба факултаи филологияи донишгоҳ омада будем. Ниёзбек Қаландарову Рустам Назиров ҳам аз дигарон 5-6-солӣ калон буданд ва баъди хизмати аскариву собиқаи корӣ бо мо ҳамсабақ шуданд. Ҳамчунин Зайниддин Орифов ва Абдураҳмон Раҳмонов низ то дохил шудан ба донишгоҳ собиқаи кориву маҳсули эҷоди журналистӣ доштанд.  Ҳамин буд, ки ману Саъдулло худро байни ҳамкурсон чандон «пир» намедонистем ва бо ҳама дӯсту тифоқ будем. Ба мо аз журналистика аслан 3 нафар – шодравон Асадулло Саъдуллоев, Абдусаттор Нуралиев ва Иброҳим Усмонов дарс мегуфтанд.  

Вохӯрии мо бо устод Иброҳим Кенҷаевич нахуст дар рӯзҳои аввали курси якум ба вуқӯъ пайваст. Он кас ба синфи мо даромада, дар мавзӯи сару либоси донишҷӯён суҳбат карданд. Он замон пӯшидани шими ҷинс мӯд буд ва як шим 150-200 рубл қимат дошт. Маблағи мазкур баробари маоши якмоҳаи хабарнигори рӯзнома буд. Ман, ки одатан пӯшидани либоси озодро дӯст медорам, бо шими ҷинс ба дарс меомадам. Устод Усмонов пеши ҳамкурсон маро эрод гирифтанд, ки дигар бо шими ҷинс ба дарс наоям ва гарданбанд бастанро ҳам фаромӯш накунам. Журналист бояд либоси расмӣ пӯшад, таъкид карданд он кас. 

Он замон ҳанӯз донишҷӯёнро ба шиму костюм пӯшидану гарданбанд бастан маҷбур намекарданд. Боди бозсозӣ мевазид ва рӯҳияи демократии мардум боло мерафт.  Ман гуфтам, он чизеро мепӯшам, ки мақбул аст. Воқеан ҳам, он кас ба ақидаи шахсӣ эҳтиром мегузоштанд. Ҳамин тавр, дигар устод ба ман чизе нагуфтанд. 

Бояд ёдовар шуд, ки худи устод ҳамеша шиму костюм пӯшида, галстук мебанданд. Боре зимистони қаҳратуни замони муосир дар донишгоҳ, ки синфхонаҳо сард буданд ва ҳама, чӣ донишҷӯ ва чӣ муаллимон палто мепӯшиданд, устод таги шиму костюм ва куртаи сафеду гарданбанд дарс мегуфтанд. Он кас, ки мудири кафедра буданд, дар танаффус ба мо, чанд нафар муаллимон, ки палто пӯшида бошем ҳам, аз хунукӣ меларзидем, бо лабханд гуфтанд:

- Хунук аст, магар? Ман ку аз гармӣ палтоямро кашида, дар кабинет мондаам.

Баъд устод сирри гармшавиашонро гуфтанд: «он кас аз зери курта як жемпери ғафси пашмӣ пӯшида будаанд».

Устод ҳеҷ одати қасдгирии донишҷӯро надоштанд. Баъди баҳси шими ҷинс муносибати он кас ба ман бад нашуд. Баръакс, маро эҳтирому дастгирӣ мекарданд. Боре ман аз имтиҳони таърихи журналистикаи тоҷик ба як савол ҷавоби хуб надодам. Устод баҳои 4 монданӣ шуданд. Ман гуфтам, ки устод беҳтараш баҳои 2 монед, ман онро аз нав месупорам. Воқеан ҳам, ин дафъа ҷиддитар ба имтиҳон тайёр шудам ва баҳои аъло гирифтам. 

Ман ҳангоми дар курси сеюм таҳсил карданам, аз моҳи декабри соли 1989 як басти пурра ба ҳайси мухбири рӯзномаи навтаъсиси «Паёми Душанбе» ба кор даромадам. Бо кумаки устод И. Усмонов шӯрои олимони факултет маро аз ширкат дар дарсҳо озод кард. Ман акнун ҳуқуқ доштам, ки ҳар вақти дилхоҳ ва ҳатто пешакӣ санҷишу имтиҳонҳоро супорам. Он вақт донишҷӯён баҳоталабӣ намекарданд ва ман китобҳои назариявиро мутолиа карда, ба санҷишу имтиҳонҳо омода мешудам.

Баъди хатми курси дуюм, соли 1989 бо ибтикори Иброҳим Кенҷаевич аксари хамсабақони мо барои таҷрибаомӯзӣ ба рӯзномаҳои Ҷумҳурии Ӯзбекистон фиристода шуданд. Ҳадаф аз ин таҷрибаомӯзӣ дар баробари азхуд кардани малакаи касбӣ, боз шинос шудан бо ҳаёти тоҷикон ва баланд бардоштани рӯҳияи миллии онҳо буд. Аксар ба шаҳрҳои бузург  Тошканду Самарқанд ва Бухоро рафтанӣ буданд. Устод ману Рустам Назировро, ки собиқаи корӣ дар газетаи «Меҳнати коммунистӣ»-и Файзобод дошт, ба ноҳияи Бойсун тавсия карда, гуфтанд: 

- Шумо, ки соҳибкасб шудаед, бояд ба Бойсун равед ва ба гуногунранг шудани саҳифаи тоҷикӣ мусоидат намоед. Ҳоло ин саҳифа якрангу хонданӣ нест.  Фаромӯш накунед, ки аҳолии маркази ноҳия аксар тоҷик бошанд ҳам, вале ягон мактаби тоҷикӣ надоранд.  

Гуфтаи устод воқеият дошт. Вақте ба редаксияи газетаи «Ғалаба»-и Бойсун омадем, воқеан ҳам, масъули саҳифаи тоҷикӣ барои хонданӣ шудани он чандон талош надошт ва аксаран бо як мавод ё ҳикоя онро пур мекард. Бо омадани мо саҳифа ранги дигар гирифт ва маводи гуногунранг дар он ба чоп расиданд. Кӯшиши моро дида, масъули саҳифа ҳам ба ҷунбиш даромад ва маводи хонданӣ менавиштагӣ шуд. Рустам ҳамчунин бегоҳиҳо барномаи тоҷикиро дар радиои маҳаллии ноҳия ба роҳ монд. Натиҷаи ҳамин кӯшишҳо буд, ки баъдан ҳамон сол дар мактабҳои маркази ноҳияи Бойсун синфҳои тоҷикӣ кушода шуданд. 

Воқеан ҳам, устод И. К. Усмонов ҳисси баланди миллӣ доранд ва барои шинохти тоҷикон сайъу кӯшиши зиёде кардаанд.  Маҳз бо ибтикори он кас дар факултаи журналистика тадриси фанни тоҷикшиносӣ роҳандозӣ шудааст.

Устод баъди ҳафтае моро хабаргирӣ ба Бойсун омаданд ва дар деҳаи Бибиширин, дар хонаи директори мактаб, дӯсташон Халил Холов, ки мо ҳам он ҷо иқомат доштем, меҳмон шуданд. Мизбон ба хотири дӯсти дерин гӯсфанд куштанду танӯркабоб пухтанд. Устод моро низ дар катори меҳмонони обрӯманди ноҳия сари дастархон даъват карданд. Мо ҳам бо онҳо базм ороста, коняк нӯшидему кабоб хӯрдем. 

 Пеш аз хатми курси 4-ум, моҳи апрели соли 1991 мо барои бурдани таҳқиқоти сотсиологӣ серӯза ба ноҳияи Панҷ сафар кардем. Аз донишҷӯёни синфҳои болоӣ шунида будем, ки устод танҳо дар дарс сахтгиранд, вале фориғ аз он бо донишҷӯ муносибати баробар доранд. Ин гуфтаҳоро мо воқеан ҳам, ҳангоми меҳмонӣ ба хонаи ҳамсабақамон Холбегим Давлатова дар ноҳияи Панҷ эҳсос кардем. Устод бо мо якҷоя сари дастурхон менишастанд. Ҳамчунин бегоҳ, баъди бозгашт аз таҳқиқоти саҳроӣ бо Ҷамшед Қодирову Комил Алиев, Маҳмуд Шоев ва шодравон Рустамбек Миров нардбозӣ мекарданд.

Мо ба гурӯҳҳои 2-3-нафарӣ ҷудо шуда, барои таҳқиқоти сотсиологӣ мавод ҷамъ мекардем. Ману Саъдулло Ҳайдаров аз деҳае ба маркази ноҳия баргаштем ва хостем, ки дар қаҳвахонае хӯроки нисфирӯзӣ бихӯрем. Ин ҷо тасодуфан устод Усмоновро вохӯрдем, ки аз редаксияи рӯзномаи ноҳиявӣ баромада буданд. Он касро ба хӯрокхӯрӣ даъват кардем. 

- Майлаш, бо шарте бо шумо ба хӯрокхӯрӣ меравам, ки агар пулашро ман ҳисобӣ кунам, - исрор карданд Иброҳим Кенҷаевич. 

Мо ночор розӣ шуда, вориди қаҳвахона гардидем. Ҳарчанд барои ман, ки дар рӯзнома кор мекардам ва моҳе 250-300 рубл маошу ҳаққи қалам мегирифтам, зиёфат додани устод ҳеҷ мушкилӣ надошт. Воқеан, он вақт нархи ғизо дар ошхонаву қаҳвахона ва ҳатто тарабхонаҳо гарон набуд. Ба як рубл метавонистӣ, ки дар ошхона бемалол серӣ хӯрок бихурӣ.

 Ман пеш аз сафар дар дохили сумкаи суратгирии давраи шӯравӣ, ки хеле бузургҳаҷм аст, ба ғайр аз фотоаппарат боз 2 шиша коняки «Душанбе»-ро бо 2 баста шоколад ҷой карда будам ва доим онро бо худ мегардондам, то фурсати муносиб бо дӯстон нӯши ҷон бикунем. Вақти хӯрокхӯрӣ як шишаи онро аз сумка бароварда, «барои рафъи чангҳои деҳот», гуфтам. Устод монеъ нашуданд. 

Ман таҳти роҳбарии устод чанд сол кор ҳам кардаам. Охири моҳи октябри соли 1991 аз рӯзномаи «Тоҷикистон» ба шӯъбаи иқтисоди Радиои Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир ба кор омадам. Баъди як моҳ ҳайати роҳбарияти Кумитаи телевизион ва радиошунавонии Тоҷикистон иваз шуд ва И. К. Усмонов муовини раиси кумита таъин гардиданд. Он кас маро ба кабинети худ даъват карда гуфтанд, ки ба мо одамони соҳибкасб ва содиқ лозиманд. Бинобар ин мехоҳам туро сармуҳаррири ягон редаксияи асосии радио таъин кунем. Он кас ба ман редаксияи ахбор ва сиёсиро пешниҳод карданд. Ман гуфтам, ки талаби ягон вазифа надорам. Ба ҳар ҳол он кас маро муовини сармуҳаррири сарредаксияи иқтисоди радио таъин карданд. 

Бо даъват ва исрори устоди шодравон А. Саъдуллоев соли 1997-ум ман унвонҷӯи кафедраи телевизион ва радиошунавонӣ шудам ва баъди дифои рисолаи номзадӣ дар соли 2003-юм ба Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон ба кор омадам. Соли 2004-ум бо таъсиси кафедраи журналистикаи байналхалқӣ ба он ҷо гузаштам. Аввалан мудири кафедраамон устод А. Саъдуллоев буданд. Баъди он кас устод И. К. Усмонов мудири мо шуданд. 

Таҳти роҳбарии он кас кор кардан осону гуворо буд. Ҳаргиз сари муаллимон дод намезаданд ва баҳудаву беҳуда кор талаб намекарданд. Зеро медонистанд, ки муаллимон вазифаи худро медонанд ва онро аз сидқи дил иҷро мекунанд. 

И. К. Усмонов роҳбари илмии ман набошанд ҳам, ҳеҷ гоҳ маслиҳату дастгириро дареғ намедоштанд. Вақти дифои рисолаи номзадиву докторӣ низ маро дастгирӣ карданд.

Соли 2000-ум китоби нахустинам «Ҳақиқат ва дурӯғ»-ро омодаи чоп кардам. Вақте ки навиштани сарсуханро аз устод хоҳиш кардам, не нагуфтанд. Он кас дастхатро хонда, ба котибаашон матнро дикта карданд. Баъди як соат сарсухан омода шуд. 

Бояд гуфт, ки ман садоқат ба илм ва журналистика, кор кардан бо донишҷӯён ва муносибати самимиро бо онҳо аз устодон А. Саъдуллоев ва И. К. Усмонов омӯхтаам. 

 

Ҷовид Муқим, 

доктори улуми филология, профессор

Хонданд 61
  •  << 
  •  < 
  •  1 
  •  > 
  •  >> 

Хабари-рӯз

Календар

« Октябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • МАНСАБ ВА ШАХСИЯТ

    Имрӯз тасодуфан бо мансабдоре вохӯрдам. Дурусттараш, ӯ ба ҳуҷрае, ки…
  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.