.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Амният

Мулло Абдураҳим: Парешониҳо дар ҷомеа аз бесаводӣ аст!

“Соҳаи маориф на танҳо қувваи харакатдиҳандаи ҷомеа, балки нишондиҳандаи калидии рушди нерӯи инсонӣ ҳисоб меёбад. Таҳсилоти баландсифат яке аз омилҳои асосиест, ки барои пешрафти устувори иҷтисодиёт мавқеи ҳалкунанда дорад”.

(Эмомалӣ Раҳмон)

 Ҳеҷ дине мисоли дини Ислом талаби илмро ба пайравони худ воҷиб нагардонида, аз донишмандонаш истиқбол накарда ва мақоми илмро боло набардоштааст. Паёмбари ислом Муҳаммад (С) мефармояд, ки “фариштагон барои меҳнате, ки аҳли илм мекунанд болҳои худро меандозанд”. (Мунзирӣ, Тарғибу тарҳиб)

Тибқи шариати исломӣ, олимон дар ҷомеа қадри зиёд доранд ва онҳо аз ҳама зиёдтар аз Худованд метарсанд. Ин гуфтаҳои Худованд дар сураи “Фотир” (ояти 28) зикр гардидааст: “Албатта аз миёни бандагони Худо зиёдтар донишмандон аз Ӯ метарсанд.” Ҳамчунин Ислом ҷаҳлу ҷоҳилиро ҳаром ва ҳақир мешуморад. Дар сураи “Анъом” (ояти 35) омадааст, ки  “Пас аз нодонон мабош”. Шояд аввалин ояте, ки ба Паёмбари ислом (с) нозил шуд, ҳамин амрро дар бар мегирифт ва ба ин минвол мусулмононро ба пойбанд будан ба ин мафҳум амр мекунад.

Худованд дар сураи “АЛАҚ” (ояти 1-5) мефармояд: “Бихон ба номи Парвардигорат, ки биёфарид, одамиро аз лахтаи хуне. Бихон! Ва Парвардигори ту арҷмандтарин аст. Худое, ки ба воситаи қалам омӯзиш дод, ба одами он чиро, ки намедонист, биомӯхт”.

Дар аввалин ояти нозилшуда ба Паёмбар, Худованд амр мекунад, ки бихон ба номи Парвардигоре, ки инсонро офарид ва ба воситаи қалам ӯро таълим дод. Тавре мебинем, паёми Худо се калимаро дар бар мегирифт: бихон, илм ва қалам. Ин вожаҳо ба аҳамияти баланди илм, роҳи таҳсил ва кӯмаки омӯзиш ишора мекунанд. Ин далели он аст, ки Ислом аз рӯзи аввал ҷонибдори илму маърифат буда, куллан зидди ҷаҳолат миёни умматон мебошад.

Илм ду гуна аст: илме, ки ба хотири Худо касб мешавад ва иборат аст аз ҳар намуд илме, ки ба манфаати мардум аст. Дуввум, илми сеҳр, ки ба фоидаи мардум нест. Ислом инсонро ба талаби илм ташвиқ ва фазли онро баён намуда, аз донишмандон истиқбол гирифта, фармуд, ки аз ҷаҳолату моли дунё дурӣ ҷӯянд. Аҳли илмро аз ин бадбахтиҳо барҳазар дошт.  

Мардумро дар ибтидо ба хотири Худо ва баъд ба хотири манфиати мардум ба талаби илм роҳнамоӣ бояд кард. Агар талаби илм ба ин мақсад оғоз гардад, пас олим дар роҳи интишори он фоидаҳои зиёд дида, аз ҳар мушкилӣ дур хоҳад шуд. Ҳар илме, ки ба хотири ба даст овардани моли дунё бошад, илм нест. Ислом аз ин гуна илм ва олим безор аст. Парешониҳо дар ҷомеаи аз ин гуна илму олим сар мезанад. Илм шариф аст ва набояд, ки барои ҳадафҳои паст ва беарзиш истифода шавад. Ислом ҳам пайравони худро ҳушдор медиҳад, ки илмро ғайр аз ҳадафҳои муфид, дигар ба ягон заррае истифода накунанд. Ислом ақлҳоро аз ҳама гуна ғубору хурофот ва ширк озод сохта, инсонро аз доми хаёлоти пучи хаёлпарастӣ дур мекунад. 

Худованд дар сураи “Юнус” (ояти 101) мефармояд, ки “Бигӯ: «Бингаред, ки чӣ чизҳое дар осмонҳову замин аст!».  Ин маънои онро дорад, ки шахсиятҳое ҳастанд, ки аз илм бохабаранд, дорои илму дониш ҳастанд, вале илми худро дар роҳи ғайр ва бар зидди давлат ва ҷомеа истифода мебаранд.

Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамасола 1 сентябр ҳамчун рӯзи дониш таҷлил мегардад. Умедворам, ки соли дар пеш буда пурмаҳсултарин сол барои донишҷӯёну мактаббачагон хоҳад буд. Мисоли солҳои қаблӣ имсол дар Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам-Абӯҳанифа Нуъмон ибни Собит дарси аввал бо суханронии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Эмомалӣ Раҳмон тавассути шабакаи телевизионӣ оғоз гардид, ки гумон мекунам фоли нек барои толибилмон буд. 

Каримов Раҳим, декани факултети   

филологияи Шарқ  ДИТ ба номи Имоми 

Аъзам – Абӯҳанифа (р)

Хонданд 347
Модари Абдусамадов: Гулӯи Кабириро ба дандонҳоям меканам!

- Имрӯз Шумо ҳамчун модар, баъди қазияе, ки писари Шумо ба сари сайёҳони хориҷӣ овард, дар кадом ҳолати рӯҳӣ қарор доред? 

-Ман ҳамчун модар дар як ҳолати бисёр вазнини рӯҳӣ қарор дорам. Ҳам назди мардум ва ҳам назди хешу табор, муҳимтар аз ҳама, назди роҳбари давлат, Пешвои муаззами мо, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шармандаам. Чӣ тавр шарм надорам, дар ҳоле ки Эмомалӣ Раҳмон ба кишвар сулҳ оварду писари ман барин гумроҳшудагон, ин оромиро халалдор мекунанд.  Аз як тараф ба фарзандам ҳам нафрат дорам, аз ҷониби дигар дилам ба ӯ месӯзад, зеро ман модарам. Ман розӣ будам, ки худамро парронаму фарзанди ман ба ин кор даст назанад.  

- Мебинам, ки Шумо рӯҳияи баланди ватандустӣ ва ба роҳбарияти кишвар эҳтироми хоса доред, аммо чӣ гуна шуд, ки фарзандатон, ки «ними тани Шумост» гумроҳ шуд? 

-Ростӣ, ҳайронам. Фақат ҳаминро мегӯям, ки фарзанди маро фиреб доданд, зеро ман фарзандамро хуб тарбия карда будам. Писари ман чанд забонро медонист. Ҳатто як замон дар донишгоҳе, ки таҳсил мекард, ӯро раиси донишҷӯён таъин карда буданд. Шод будам, ки ӯ номбардори падару модараш гаштааст.  Аммо намедонам, ки ин нобакорон чӣ тавр ӯро аз роҳ бароварданд. 

- Киро дар назар доред?

- Албатта, Кабирӣ ва ДИИШ-ро дар назар дорам. Онҳоеро дар назар дорам, ки аз рӯи бухлу ҳасад намехоҳанд, ки дар кишвари мо оромӣ ҳукмрон бошад. 

 - Чӣ тавр Шумо дарк кардед, ки писаратон гумроҳ шудааст?

-Ман инро дарк карда наметавонистам. Як вақт ӯ гуфт, ки барои мардикорӣ ба Руссия меравад. Дар ин миён занг ҳам мезад. Мегуфт, ки ҳамроҳи рафиқонаш  иҷора нишастааст. Як маротиб аз Дубай занг зада буд. Вақте пурсидам, ки чӣ кор мекунад онҷо, гуфт, ки барои тиҷораташ омадааст. Чанд рӯз қабл аз содир кардани ҷиноят, вақте ба хона омад, либосҳояш даридаву фарсуда буд. Дилам сӯхту 400 сомониаш додам, то либоси дуруст харад. Як рӯзи дигар гуфтам, ки биё муаллими забони англисӣ шав. Розӣ шуд. Рафту бо касе маслиҳат кард ва гуфт, ки ба ӯро ба кор қабул кардаанд. Дилам пур шуд, ки писарам акнун ба кор даромад. Як рӯз дар хонаи хешам будам.  Ба ман занг зада гуфтанд, ки ба хона оям. Вакте омадам, хонаам мотамхона буд.

- Шумо гуфтед, ки модар бо шер ҷанг мекунад. Мехостам фаҳмам, ки чӣ кореро ба сомон расонидан мехоҳед?

-Аз рӯи шунидам, ба наздикӣ дар Варшава ҷаласаи навбатии САҲА баргузор мешудааст. Ман аз ҳукумат мехоҳам, ки барои иштироки ман дар ин ҷаласа кӯмак кунад. Ман ба Варшава меравам ва ин муроҷиати худро ба онҳо мерасонам. Дар сурате, ки ин созмонҳои байналмиллалӣ аз Кабирӣ пуштибонӣ кунанд, ман худро назди бинои ин созмон оташ мезанам. Ман арзи тамоми модарони тоҷикро ба онҳо мерасонам. Зеро маҳз онҳо фарзандони моро гумроҳ кардаанд. Агар мо Кабириро ба ҷавобгарӣ накашем, пас сад Ҳусейни дигар қурбони манфиатҳои ин тоифа мегардад. Кабирӣ натавонист, ки ҳизбашро дар фазои ороми сиёсӣ нигоҳ дорад. Ба ӯ тамоми имконятҳоро дода буданд. Вақте ӯ шахси ноӯҳдабарост, пас чи гуна метавонад, дар тариқи созмонҳои байналмиилалӣ аз кишвари мо интиқод кунад? Ман ҳамчун модаре, ки ганҷи худро ба ҷурми Кабирӣ аз даст додааст, ба ӯ нафрат дорам. 

-Қаблан писари Шумо дар бораи ҲНИ ягон маълумот дошт? Боре дар ин бора бо Шумо суҳбат дошт? 

- Боре ҳам нашуидаам, ки ӯ дар ин бора сӯҳбат карда бошад. Танҳо ба наздикӣ, аниқтараш пас аз оне ки ӯ ин ҷиноятро содир кард, ман ҳуҷҷатеро дидам, ки аъзои ҲНИ будани фарзандамро тасдиқ мекард. Ман гумон мекардам, ки фарзанди ман барои ҳукумату ватани хеш хизмат мекунад. Агар медонистам, ки фарзандам гумроҳ шудааст, ӯро баста, дар хона нигоҳ медоштам, ба берун баромадан намемондам. Инҷо як нақл ба хотирам расид. Як зани амрикоӣ вақте мефахмад, писараш фардо бо душманон ба Ватан ҳамла мекунад, шаб ба пушти писараш бо корд мезанад. Писараш лётчик будааст. Ин воқеа замони ҷанги ИМА ва Куба рух дода буд. Вақте аз аз модар пурсиданд, ки чаро фарзандатро ба корд задӣ, гуфтааст, ки агар ман фарзандамро ба корд намезадам, имрӯз ӯ ба дили ҳазор модари дигар корд мезад.

 -Имрӯзҳо муносибати мардум ба Шумо чи гуна аст?

 -Қабл аз ин воқеа, мардум дар ҳама кор аз ман маслиҳат мепурсиданд. Дар маъракаҳо бологузар будам. Имрӯз бошад, аксарияти онҳо нисбати ман назари дигар доранд. Аммо ҳастанд онҳое, ки дилбардорӣ карда мегӯянд, ки ғамгин нашавам, на ман балки писари гумроҳи ман ба ин кор даст задааст ва ӯ худаш ҷавобгар аст.

-Шумо айни замон бо кӣ вохӯрдан мехоҳед?

 -Бо Президенти кишвар, Пешвои миллат, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон.  Мехоҳам ба ӯ бигӯям, ки маро чун модар бубахш. Аммо ман гуфта наметавонам, ки фарзанди маро бубахшад. Боз мегӯям, ки тамоми қувваи худатонро барои нест кардани ин тоифа сафарбар кунед.

- Агар Шумо бо Кабирӣ вохӯред, ба ӯ чӣ мегӯед? 

- Агар бо Кабирӣ вохӯрам, гулӯи ӯро ба дандонҳоям меканам. Мегӯям, ки ту як фосиқ ҳастӣ. Писари маро қурбон кардӣ. Ман наметарсам. Медонед, ки модар бо шер ҷангидааст. Кабирӣ кист ки ман аз ӯ сари тарс дошта бошам? Кабирӣ аз хоҷагони хориҷияш пул гирифта, нақшаҳои онҳоро амалӣ мегардонад. Мегӯям, ки чанд зану чанд бӯстонсаро дошта метавонед, ҳаррӯз дар кишварҳои хориҷӣ кайфу сафо карда мегардед, аммо онҳоеро Шумо гумроҳ кардеду мекунед ба ҷои Шумо ҷавоб медиҳанд.  Боз мегӯям, ки:

Ислом ба зоти худ надорад айбе,

Ҳар айб ки ҳаст, дар мусалмонии туст.

- Расонаҳои расмӣ навишта буданд, ки писари Шумо дар Эрон таълими идеологӣ гифта, барои содир кардани ҷиноятҳои вазнин дар Руссия ҳам ба ҳабс кашида шуда буд. Шумо аз ин қазияҳо огоҳӣ доштед? 

- Не, ман огоҳӣ надоштам. Ман модарам. Ба фарзандам боварӣ доштам. Гумон мекардам, ки фарзандам дар роҳи дуруст аст, мехонад ва барои ватану миллаташ хизмат мекунад. Аммо афсус, ки фарзанди маро тоифаи бадхоҳе гумроҳ карданд. 

 - Кормандони милиса ба Шумо чӣ гуна муносибат доранд?

- То ин воқеаҳо ба ман мегуфтанд, ки кормандони милиса ба ҷинояткорон ва хешу таборони онҳо муносибати хуб надоранд. Аммо кормандони милиса бо ман муносибати хуб карданд. Ман миннатдорам аз онҳо.   

- Шумо ба ҳайси як модаре, ки писаратон гумроҳ шудааст, ба ҷавононе, ки аз Кабирӣ думболагирӣ ва аз ифротгароён пуштибонӣ мекунанд чӣ гуфтан мехоҳед?  

-Ман ба ҷавонон гуфтаниам, ки онҳо бояд ба ин сафсаттаҳо бовар накунад. Бояд ҳар паёми пешвои муаззами мо, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро гӯш кунанд. Хизматҳои ҳукумат ва роҳбарияти кишварро ба инобат гиранд. Бояд ба он хунхорҳое, ки ҷавононро гумроҳ мекунанд бовар накунанд. Ба хориҷа нараванд. 

 - Ташаккур барои сӯхбат!.

 «Фараж» 

Хонданд 1407
Фарҳод Шодмонзода: Милиса полис мешавад!

Айни замон дар Тоҷикистон татбиқи барномаи ислоҳоти милитсия барои  солҳои 2014 - 2020 гузаронида шуда истодааст. Гуфта мешавад, ки барномаи мазкур бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.05.2014 таҳти рақами 296 тасдиқ гардида, аз 18 банд иборат мебошад. Роҷеъ ба мавзӯъ  суҳбате доштем бо роҳбари барнома, генерал майори милитсия Шодмонзода Фарҳод Алиёр. 

Лутфан чанд сухан роҷеъ ба пайдоиши ин идея, яъне амалӣ гардонидани барномаи ислоҳоти милитсия мегуфтед?

-Мо дар ҷомеае зиндагӣ дорем, ки дар тӯли 20 соли охир дар ҳама соҳаҳо, чӣ иқтисодиёт, чӣ сиёсат ва чӣ иҷтимоиёт тағйироти зиёде ба амал омаданд. Табиист, ки ин ислоҳот дар соҳаи ҳуқуқ ҳам мегузарад. Масалан, айни замон дар системаи судии кишвар марҳилаи дуюми ислоҳоти судӣ гузашта истодааст. Аз сабаби он ки Вазорати корҳои дохилии кишвар низ яке аз сохторҳои муҳими мақомоти қудратӣ дар Тоҷикистон мебошад, пешниҳод намудем, ки  дар системаи милитсия ҳам бояд тағйирот гузаронида шавад. 

- Ислоҳоти мазкур кадом вазифаҳоро дар бар мегирад ва аз кадом стратегияҳо иборат аст?

-Аввалан, соли 2012 ёддошти тафоҳум байни Ҳукумати Тоҷикистон ва Созмони амният ва ҳамкории Аврупо дар Тоҷикистон бобати ислоҳот дар соҳаи милитсия имзо гардид. Дар ёддошти тафоҳум ҳамаи он вазифаҳои Ҳукумати Тоҷикистон ва САҲА дарҷ шудааст. Баъдан, моҳи марти соли 2013 стратегияи ислоҳоти милитсия аз тарафи Президенти кишвар, мӯҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба имзо расид. Ин ҳуҷҷати давлатӣ масъалаҳоеро дар бар мегирад, ки ҳукумат дар мӯҳлати муайян онҳоро иҷро мекунад. Соли 2014 барномаи мазкур аз ҷониби Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, - нақшаи чорабиниҳое, ки бояд дар мӯҳлати муайян амалӣ гарданд, тасдиқ карда шуд. Дар барнома баргузории 93 чорабинӣ зикр гардидааст. Бояд гуфт, ки ин чорабиниҳо баҳри беҳтар кардани фаъолияти милитсия равона карда шудааст. То имрӯз қариб 70 банди ин барнома иҷро шудааст ва ислоҳот дар милитсия идома дорад. 

- Пас аз ислоҳот дар милитсия кадом тағйирот ба амал меояд? 

-Аввалин тағироте, ки дар милитсия бояд гузарад ва он дар барнома зикр ҳам гардидааст, баланд бардоштани сатҳи дониш ва маҳорати касбии ҳайати шахсии кормандон аст. Дигар ин ки мо бояд ҳамкории мутақобил бо ҷомеаро ба роҳ монем ва шиори “милитсия – ин халқ ва халқ – ин милитсия”-ро шиори  худ гардонем. Сатҳи коррупсия дар мақомот паст бояд гардад, маоши кормандони милитсия баланд бардошта шавад. Илова бар ин, баъзе вазифаҳое, ки ба милитсия мутобиқ нестанд, онҳоро ба дигар сохторҳо гузарондан ба манфиати кор аст. 

- Масалан?

-Имрӯз дар мақомот шӯъбае бар зидди майзадагон кор пеш мебарад. Яъне, кормандони ин шӯъба, дар ҳоли дастгир кардан, майзадагонро ба ҳушёрхона мебаранд. Ин ваколат бояд ба ӯҳдаи Вазорати тандурустӣ гузаронида шавад. Яъне, то ҳушёр шудани майзадагон нигоҳубини онҳоро бояд кормандони Вазорати тандурустӣ ба ӯҳда дошта бошанд. Илова бар ин,  дар мо қабулгоҳи оворагардон амал мекунад, яъне, кор бо оворагардон. Ин ваколат ҳам бояд ба зиммаи Вазорати шуғли аҳолӣ гузаронида шавад. Ин ҳама дар стратегия дарҷ гардидааст. Вале то ҳол Вазорати корҳои дохилӣ ин вазифаҳоро иҷро карда истодааст. 

- Тавре қайд кардед, яке аз самтҳои барнома ва ислоҳоти милитсия ин наздик шудан бо ҷомеа мебошад. То имрӯз барои наздик шудан бо ҷомеа чӣ тадбирҳо андешида шудааст?

- Ҳамкории милитсия бо ҷомеа, яке аз самтҳои асосии барнома мебошад. Зеро барои ошкор ва мубориза бо ҷинояту ҷинояткорӣ милитсия бояд бо ҷомеа ҳамкории зич дошта бошад. Барои ин Вазорати корҳои дохилӣ консепсияи ҳамкории милитсия бо ҷомеъаро қабул кард. Баъдан мо 7 шӯроҳои ҷамъиятӣ таъсис додем. Ин шӯроҳо барои ҳамкории зич миёни ҷомеъаи шаҳрвандӣ ва милитсия мусоидат мекунанд. Ба ғайр аз ин, дар ҳама шаҳру ноҳияҳои мамлакат шӯроҳои ҷамъиятӣ, оид ба таъмини тартиботи ҷамъиятӣ таъсис дода шудааст. 

- То имрӯз чанд фоизи ин барнома иҷро гардидааст?

-Аз 93 банде, ки дар барнома омадааст, тақрибан 75%-и барнома, ки иҷрои онҳо аз Ҳукумати кишвар ва Вазорати корҳои дохилӣ вобастагӣ дорад, амалӣ гардидаанд. 25%-и дигар бандҳои дигари барнома ҳамон бандҳое мебошанд, ки амалӣ гардонидани онҳо маблағҳои калонро талаб мекунад. Масалан дар банди 10-и барномаи ислоҳоти милитсия, ки “таъминоти моддӣ – техникӣ ва воситаҳои махсус” унвон дорад, омадааст, ки таъминоти милитсия бо тамоми таҷҳизоти техникӣ, таъмин намудани сарулибоси низомии нав, таъмин намудани кормандони милитсия бо хонаҳои истиқоматӣ, варзишгоҳ ва дигар биноҳои маишӣ. Гумон мекунам, ин ҳама бояд марҳила ба марҳила амалӣ гардонида шавад. 

- Ислоҳот ин гузариш аз милитсия ба полис ҳаст? Оё ҳамин гуна пешниҳодҳо буд, ки полис неву ягон номи дигар, масалан: посбон, миршаб ё чизи дигар номгузорӣ шавад?

-Бале, дар вақти таҳияи стратегия чунин пешниҳодҳо низ савдо доданд. Вале таҳлили мо нишон дод, ки дар ҷаҳони муосир аз ҳама номи зебо политсия будааст. Дар тамоми кишварҳои хориҷӣ корманди тартиботи ҷамъиятӣ бо номи  “политсия” зикр мегардад. Аммо мо метавонистем ягон номи дигар гузорем. Масалан дар Фаронса, полисро жандармерия мегӯянд. Вале мо ҳамин политсияро қабул кардем. 

- Маблағгузори барнома кӣ аст?

-Маблағгузори асосии барнома Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва донорҳову ташкилотҳое ҳастанд, ки беғаразанд. Аммо маблағгузори асосии барнома ин Созмони амният ва  ҳамкории Аврупо дар Тоҷикистон мебошад, ки дар он 57 давлати дунё аз ҷумла Тоҷикистон аъзо ҳастанд. 

- Ба фикри Шумо мардум аз ислоҳоти милитсия то куҷо бохабаранд ва дар ин бобат бо сокинони кадом минтақаҳо вохӯрӣ гузаронидед?

-Дар давоми 4 соле, ки ислоҳоти милитсия идома дорад, қариб дар тамоми шаҳру ноҳияҳои кишвар бо шӯроҳои ҷамъиятӣ оид ба таъмини тартиботи ҷамъиятӣ ва шӯроҳои ҷамъияти оиди огоҳии ҷомеъаи шаҳрвандӣ аз ислоҳоти милитсия, вохӯриҳо гузаронидем. Бояд гуфт, ки дар ин вохӯриҳо нозирони минтақавӣ ширкат варзида, аз натиҷаи вохӯрӣ ва рафти иҷроиши барномаи ислоҳоти милитсия ба сокинон кишвар ахборот доданд. Ба ғайр аз ин, дар сомонаи Вазорати корҳои дохилӣ, рӯзномаҳои ҷумҳуриявӣ ва ҳамчунин рӯзномаи ВКД “Қонун ва ҷомеа” дар ин бора маводи зиёд ба нашр расида буд. 

- Бовар доред, ки ҳама бандҳои барнома ва натиҷаҳои пешбинишаванда дар ислоҳоти милитсия  иҷро мешаванд?

-Агар дар ҳамон шакле, ки донорҳо маблағгузорӣ карда истодаанду Ҳукумати ҷумҳурии Тоҷикистон моро дастгирӣ карда истодааст кор идома ёбад, боварӣ дорам, ки соли 2020 мо ба полис мегузарем.

Ташаккур!

Мусоҳиб Хуршед Фозилов, МТЖТ

Хонданд 251

Чанде қабл президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон, ба Кодекси ҷиноӣ тарҳи ислоҳшудаи наверо имзо кардааст, ки бар пояи он онҳое, ки аз фаъолияти террористӣ ҷонибдорӣ мекунанд ва ё дар шабакаҳои иҷтимоӣ касеро “даъват ба терроризм”  мекунанд, ҷазои сахт муқаррар шудааст.

Хадамоти матбуотии президенти кишвар рӯзи 4-уми август бо нашри баёнияи расмӣ иттилоъ дод, ки Эмомалӣ Раҳмон дар баробари чанд санади дигар тарҳи ислоҳшудаи Кодекси ҷиноиро имзо кард, ки дар он “барои бо истифода аз интернет ба амал овардани даъвати оммавӣ барои содир намудани ҷиноятҳои хусусияти террористидошта ва (ё) сафедкунии оммавии фаъолияти террористӣ ҷавобгарии ҷиноятӣ муқаррар карда шудааст”.

 

Таъсири ин тағйирот чӣ гуна аст?

Дар Тоҷикистон бори аввал нест, ки чунин тағйиротро мақомоти кишвар ба Кодекси ҷиноӣ ворид мекунанд. Вале асли мавзӯъ ин аст, ки оё ворид намудани чунин тарҳҳои ислоҳшуда воқеан ҳам метавонад сафи ҷавононеро, ки тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ ё интернет ба ҳизбу ҳаракатҳои гуногун мепайванданд, ё тарафдорӣ аз ин гуна гуруҳҳо мекунанд, коҳиш меёбад? Ин дар ҳолест, ки дар тағйироти нав он нафареро, ки даст ба даъвати оммавӣ, амали террористӣ ва “сафедкунии оммавии терроризм” дар Интернет мезанад, аз 10 то 15 соли зиндон интизор аст.   

Шокирҷон Ҳакимов, ҳуқуқшиноси тоҷик бар он назар аст, ки чунин таҷриба қаблан дар фаъолияти қонунгузории дигар давлатҳо низ буд, вале мавриди амали он ва самаранокии таъсираш чандон натиҷаҳои хуб надодааст. 

“Бо сангинтар намудани ҷазо ва солҳои тӯлонӣ маҳрум намудан аз озодӣ, инчунин муқаррар намудани ҳатто ҳукми қатл то ҳоли ҳозир боиси худдорӣ кардан ва содир намудани ҷиноятҳои вазнин ба мисли экстремизм ва терроризм нашудааст. Бинобар ин, ба ҳаллу танзими дигар масъалаҳои мубрами давлатдорӣ низ бояд авлавият дода, омилу сабабҳо ва ангезаҳои ба чунин амали зишт ва зидди инсонӣ даст задани гуруҳи ҷинояткоронро таҳлилу таҳқиқ намуд”,-мегӯяд Шокирҷон Ҳакимов. 

Коршиноси масъалаҳои сиёсӣ, Неъматулло Мирсаидов бар ин назар аст: “онҳое, ки воқеан ҳам ифротӣ ҳастанд, бояд ҷазои сахт гиранд, аммо баъзан дар ин масъала тасмими нодуруст гирифта мешавад. Нафароне, ки дар ҳақиқат ифротӣ ҳастанду аз он роҳ дигар баргаштан намехоҳанд, онҳо бояд ҷазои сахт бинанд. Албатта, нисбати онҳое, ки гуноҳ содир кардаанд ва гуноҳашон собит шудааст, ҷазои сахт муқаррар кардан дуруст аст. Лекин агар аз нуқтаи назари тарбия ва ислоҳ кардани шахсият агар гирем, ман гумон дорам, ки ҷазо ин ягона роҳ нест, ки ифротгароро аз роҳаш баргардонад”,-гуфт ӯ. Ин коршинос илова намуд, ки дар фаъолияти сохторҳои ҳифзи ҳуқуқ ва мақомотҳои қудратӣ баъзан камбудиҳо низ ҷой доранд, ки дақиқ гуноҳи онҳое, ки айб пешниҳод мешавад, исбот намешавад ва далелҳои комил низ оварда намешаванд.

Тағйироти навро президенти кишвар пас аз куштори сайёҳони хориҷӣ, ки як гурӯҳ аз ҷавонон ба сайёҳони дучархасавори хориҷӣ ҳамла намуданд, ки дар натиҷа 4 нафари онҳо ба ҳалокат расиданд.  

 

Аз қонун суистифода мешавад

Ба назари коршиносони соҳа мумкин аст, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аз ин банди қонун сӯистифода кунанд ва афроди дигарандеш ва ё ҳар нафари дигаре, ки барояшон нохушоянд  аст, онҳоро ба ҷавобгарии ҷиноӣ кашанд.

Неъматулло Мирсаидов коршиноси тоҷик бар ин ақида аст, ки дар ин мавридҳо аз қонун суистифода мешавад. Ӯ гуфт: “аз қонун бисёриҳо сӯистифода мекунанд. Аз ҷазои сахт суистеъмол мешавад. Баъзан гуноҳ пурра собит нашуда, ҷазои сахтро муқаррар мекунанд, ки ин ба фикрам нодуруст аст”. 

Бояд гуфт, ки Кодекси ҷиноии Тоҷикистон дар таҳрири навро вакилони Маҷлиси Намояндагон рӯзи 13-уми июни соли равон ба тасвиб расониданд, ки ислоҳи асосӣ дар ин замина дар моддаи 179-уми кодекс омадааст.

Ҳангоми муаррифии тағйирот дар кодекс вакили парлумон, Бахтовар Сафаров гуфта буд, ки: “таҷрибаи охири мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар мубориза бо терроризм нишон дод, ки шабакаҳои иҷтимоии Вайбер, Вотсап, Вичат, Инстаграм, Одноклассники ва даҳҳои дигар ба макони таблиғу сафедкунии амалҳои террористӣ ва экстремистӣ табдил ёфтаанд”. 

Дар ин кодекс омадааст, ки “зери мафҳуми сафедкунии оммавии фаъолияти террористӣ тарғибу ташвиқи оммавӣ дар бораи эътироф намудани дурустии мафкура ва таҷрибаи терроризм, таклифи тақлид ва дастгирии он фаҳмида мешавад”.

 

Барои LIke ва Класс аз 10 то 15 соли зиндон   

Дар Тоҷикистон мутобиқи қонунгузорӣ, ки соли гузашта ба Кодекси ҷиноӣ тағйирот ворид гардида буд, шахс метавонад барои шарҳ навиштан ё гузоштани “like” ва “класс” ё ин ки ба дигарон фиристодани маводи созмонҳои мамнӯъшуда дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба ҷавобгарӣ кашида мешавад. Яъне ин гуна амалҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки фард аз ин ё он созмонҳо ҷонибдорӣ мекунад ва бо онҳо ҳамфикр аст. Қаблан низ судҳои Тоҷикистон чандин нафарро бо ҷурми “лайк” гузоштан дар саҳифаҳои иҷтимоӣ равонаи зиндон намуда буд. 

Дар ин маврид ба гуфтаи мақомот даҳҳо парвандаи ҷиноӣ нисбати ашхосе, ки ба фаъолиятҳои экстремистию террористӣ муттаҳам мешаванд, боз шудаанд. Гуфта мешавад, ки бештари онҳо бо ҷурми шарҳ ё пахши тугмачаҳои “like” ва “класс” ва ё ҷонибдорӣ аз фикру ақидаҳои ифротӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ айбдор мешаванд. Ба гуфтаи онҳо, тамоми парвандаҳое, ки ба баррасӣ ворид мешаванд, тахминан 90 фоизи ин онҳо дар асоси фаъолият дар интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ боз шудаанд.

Ин дар ҳолест, ки бархе аз коршиносон ва ҳуқуқшиносон амалҳои ба монанди “лайк” ва шарҳ гузоштан дар шабакаҳои иҷтимоиро, ки муҷозоташ сангин аст, ғайри қобили қабул ва хилоф бо озодиҳои шаҳрвандӣ меноманд. Ба гуфтаи онҳо, дар санад бояд возеҳ зикр карда шавад, ки кадом амал дар шабакаи иҷтимоӣ, ҳимоят аз терроризм ва ё даъват ба амали террористӣ маҳсуб меёбад.  

Фаридун Ҳодизода, коршиноси масоили ифротгароӣ дар ин маврид мегӯяд, ки баъзан ҳолатҳое мешавад, ки шахси лайкгузор ҳатто аз андешаҳои ифротӣ хеле дур аст, ки ба тасмими нодуруст оварда мерасонад. “Дар масъалаи лайкгузорӣ баъзан мешавад, ки аксарият надониста ба таври “автоматӣ”, яъне саҳифаро кушода нахонда, чизеро бинад, лайк мемонад ё баъзан барои хушҳол шудани дӯстонаш лайк мегузорад, вале дар асл аз фикру андешаҳои эктремистӣ тамоман дур аст. Оқибат танҳо барои он ки ӯ лайк гузоштааст, ҳамчун террорист шинохта мешавад. Дар ин маврид бояд қазоват кард ва асли воқеаро фаҳмид”,-мегӯяд ин коршиноси тоҷик.     

Бояд гуфт, аксарияти ин ҷазоҳо аз соли 2010 то инҷониб ба Кодекси ҷиноӣ ворид карда шудаанд, ки танҳо бо гузоштани як “лайк”, “класс” ва ё паҳн кардани матлаби марбут ба ин моддаҳо метавонад истифодабарандагони интернетро ба ҷиноят муттаҳам кунад.  

Коршиноси масоили ҳуқуқӣ Шокирҷон Ҳакимов пешниҳод менамояд, дар сурате ин падидаи номатлуб коҳиш меёбад, ки қабули чунин қонуну тағйирот тариқи садою симо ва бо роҳи мулоқот бо қишрҳои ҷомеа ба роҳ монда шавад. Танҳо дар ин сурат ҳамагон метавонанд аз чунин қонун воқиф бошанд. “Мувофиқи мақсад мебуд, агар моҳияти ин тағйиротро бо ҷалби мақомоти ваколатдори давлат ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандӣ тариқи садою симо, нашрияҳои маҳаллию ҷумҳуриявӣ ва дидору мулоқот ба қишрҳои гуногуни иҷтимоӣ, ба хусус наврасону ҷавонон бифаҳмонанд. Маҳз анҷоми ин ва дигар тадбирҳои номбаркардаам метавонанд, шакли радикалии эътирози шаҳрвандонро камтар намуда, онҳоро водор кунад ҷиҳати расидан ба ҳадафҳояшон аз усулҳои муқаррарнамудаи қонун истифода баранд”,-иброз намуд ӯ. 

Фарзонаи Умаралӣ

 Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозииҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 531

Хабари-рӯз

Календар

« Октябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…
  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.