.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Амният

“ДОИШ-и русӣ”

Нояб 25, 2017
Хонданд: 558

Минтақаро чӣ гуна ҳарбӣ месозанд?

Дар шаҳри Душанбеи Тоҷикистон як нишасти илмӣ – амалӣ таҳти унвони “Масоили амнияти марзҳои ҷанубии кишварҳои узви Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ: чолишҳо ва таҳдидҳо” бо ибтикори Пажуҳишгоҳи масоили Осиё ва Аврупои Академияи улуми Тоҷикистон, сафорати Русия дар Душанбе, Маркази омӯзиши Афғонистон ва минтақа, Ҳаракати ҷамъиятии “Дӯстони Русия” ва бо ширкати коршиносони тоҷик баргузор шуд.
Тоҷикистон яке аз кишварҳои узви Созмони Паймони Амнияти Дастаҷамъӣ, ба истилоҳи ом, “НАТО” – и русӣ”, як иттиҳоди низомии 6 кишвари собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ аст, ки 1400 километр, тӯлонитарин марз бо Афғонистонро дорад.

Дар ин нишаст муҳоҷирати созмонҳои террористӣ, қабл аз ҳама гуруҳи “Давлати исломӣ” ё ДОИШ, аз Ховари Миёна ба Афғонистон ва афзоиши шаҳрвандони Иттиҳоди давлатҳои муштаракулманофеъ (ИДМ) дар сафҳои он яке аз равандҳои хатарофарине арзёбӣ шуд, ки амнияти на фақат Афғонистон, балки дар кул Осиёи Марказиро таҳдид мекунад.

“Он ҷо, ки пул ҳаст...”

Аз рӯи он иттилооте, ки аз сӯи низомиёни Русия дар Сурияву Ироқ ба даст омадааст, ҷангиёни шикастхӯрдаи ДОИШ ва дигар созмонҳои террористӣ ба Афғонистон меоянд. Манобеъи арабӣ мегӯянд, ки онҳоро чархболҳои Амрико интиқол медиҳанд.
Игор Лякин – Фролов, сафири Русия дар Тоҷикистон бар ин бовар аст, ки маркази терроризм аз Ховари Миёна ба Афғонистон кӯч мекунад. Вай гуфт, як далели рӯ ба Афғонистон овардани ҷангиёни созмонҳои террористӣ даст ёфтан ба тиҷорати маводи мухаддир дар Афғонистон аст. Ӯ иттилои Раёсати мубориза бо маводи мухаддири Созмони Милали Муттаҳидро, ки эълон дошта буд, соли равон кишти хашхош дар Афғонистон ба таври рекордӣ 63 дарсад афзудааст, оварда, чунин шарҳ дод: «Чаро чунин иттифоқ меафтад? Ин фикри шахсии ман аст ва ман бар инам, ки зоҳиран маркази терроризм тадриҷан аз Ховари Наздик ба Афғонистон ва ин минтақа кӯч мекунад. Зеро маводи мухаддир пул аст ва терроризм бидуни пуштибонии молӣ вуҷуд дошта наметавонад. Нафте, ки дар Сурия ва Ироқ буд, ҳамчун манбаъи даромади молӣ аз дасти созмонҳои террористӣ гирифта мешавад ва онҳо пушти манобеъи дигар ҳастанд, ки нафту маҳсулоти нафтиро ҷуброн кунад”.
Русия ягона кишвари дахил дар буҳрони Ховари Миёна ва Афғонистон аст, ки зоҳиран то ба ҳол ҳеҷ бархӯрди дугонае аз худ дар баробари ДОИШ нишон надодааст. Ин кишвар “то маҳви охирин “доишӣ” ба ҳукумати Сурия кӯмак мекунад ва ба хотири муқобала бо ДОИШ бо Толибон, як гуруҳи тундгаро дар Афғонистон тамосашро расман эътироф кардааст.

“Чеҳраи русӣ”

Як далели дигари нигарониҳои Русия ин ҳам шуда, ки ДОИШ рӯз ба рӯз “чеҳраи русӣ” мегирад. Дар нишасти мазкур Олег Иванов, сафири Белорус дар Тоҷикистону Афғонистон бардоштҳоеро, ки аз сафарҳояш ба Афғонистон ва ҳам суҳбатҳояш бо марзбонони Урдун дошт, ба ҳозирин баён дошт. Вай гуфт, бино ба таъйиди марзбонони Урдун, ҷангиёни созмонҳои террористӣ дар пайи фишорҳои афзоянда аз минтақаи онҳо ба минтақаҳои дуртар интишор меёбанд: “Агар даҳ соли пеш ҳатто тасаввури ин мушкил буд, ки гуруҳҳои террористӣ аз Урдун ба куҷое ҳиҷрат хоҳанд кард, ҳоло сухан дар бораи конолҳои дуруст таҳияшудаи муҳоҷират меравад. Аз 4 ҳазор узви фаъоли созмони террористии ДОИШ, ки вақтҳои ахир ба Афғонистон омадаанд, 2,5 (дувуним) ҳазорро шаҳрвандони Иттиҳоди давлатҳои мустақил (собиқ Шӯравӣ) ташкил мекунанд”.
Теъдоди бузурги шаҳрвандони ИДМ дар сафҳои ДОИШ андешаи онҳоеро, ки мегӯянд, ин созмон “русӣ” мешавад, тақвият медиҳад. Воқеиятҳои дигаре низ ҳастанд, ки ин нуктаро боризтар мекунанд. Аз ҷумла, расонаҳои Русия ба ин натиҷа расидаанд, ки забони русӣ, пас аз арабӣ, ба забони дуюми муоширати аъзои ин созмон табдил ёфтааст. Ба қавли онҳо, шаҳрвандоне, ки аз Қафқози Шимоливу Тотористони Русия ва 5 кишвари Осиёи Марказӣ – Қазоқистон, Туркманистон, Қирғизистон, Ӯзбекистон ва Тоҷикистон ба ДОИШ пайвастаанд, миёни ҳам бо забони русӣ ҳарф мезананд. Хабарнигорони рус дар кӯчаҳои шаҳрҳои озодшудаи давлати худхондаи “Давлати исломӣ” дар Сурия бо овезаву навиштаҷоти фаровон ба забони русӣ дучор омадаанд ва дар харитаҳои ба ғанимат афтодаи ДОИШ номҳои ҷуғрофӣ фақат ба забони русӣ тарҷума шудаанд. Расонаҳои Русия навиштанд, ки чунин маъруфтияти байнулмилалиро забони русӣ танҳо дар замони Иттиҳоди Шӯравӣ дошт.
Нуфузи “русзабонҳо” дар ДОИШ ба дараҷае буд, ки ду “вазири ҷанг” – и он Тархан Батирашвили, мулаққаб ба Абу Умар Шишонӣ, собиқ афсари артиши Гурҷистон ва вориси ӯ – Гулмурод Ҳалимов, собиқ фармондеҳи неруҳои махсуси Вазорати корҳои дохилии Тоҷикистон буданд. Бино ба оморе, ки Амрико пахш кардааст, Русия кишварест, ки беш аз ҳама барои ДОИШ нерӯ арза мекунад. Зимнан, амалиёти ахир дар Ню – йоркро низ шаҳрванди Ӯзбекистон ва бо насаби русӣ – Сайфулло Саипов, тарзи дурусташ, Соҳибов анҷом дод.
Мақомоти Русия ба ин боваранд, ки “пайравони хилофат” дар ҳамин чеҳра аз Сурияву Ироқ ба Афғонистон, бахусус шимоли он, марзи “канораҳои ҷанубии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил” меоянд ё оварда мешаванд.

“Хонасозӣ” ё хонасӯзӣ?

Дар дохили Афғонистон низ таҳаввулоте ба чашм мехӯранд, ки аз сӯи нозирони вазъ, як гуна “хонасозӣ барои ДОИШ” арзёбӣ шуд. Рӯзҳои ахир ҳукумати Ваҳдати миллӣ ё “Ғанӣ – Абдулло”, ки амалан на ҳукумат, балки идораи иҷрои тарҳҳои Амрико дар Афғонистон аст, хост волии Балх – Устод Ато Муҳаммади Нурро барканор кунад. Ахирӣ қудратмандтарин шахсияти шимол шинохта мешавад. Ӯ дар шарҳи кӯшишҳо барои барканориаш гуфт, ки мехоҳанд маро барканор кунанд ва “барои ДОИШ дар Шимол хона созанд”. 

Ҳукумати марказии Афғонистон ва Амрико иҷозаи вуруди лидери ӯзбекҳо – Абдурашиди Дӯстум аз Туркия ба Афғонистонро низ надоданд. Дар айни замон, дар вилоятҳои ӯзбекнишин – Форёб, Ҷузҷон, қисман Самангону Сарипул, ки пойгоҳҳои аслии Дӯстум ба ҳисоб мераванд, ҷангиёни созмонҳои террористӣ, бахусус ДОИШ, бештар фаъол шуда, барои худ пойгоҳҳои амн эҷод мекунанд.
Устод Ато, Дӯстум ва Муҳаммади Муҳаққиқ, лидери ҳазораҳои Шимол, қаблан як иттиҳод ба номи “Наҷоти Афғонистон” – ро созмон дода буданд, ки ташкилоти зиддитолибӣ ва зиддидоишии мардуми бумии шимоли Афғонистон – тоҷикон, ӯзбекҳо ва ҳазораҳо аст. Амрико аз ин иттиҳод хавф дорад, зеро дар ҳоли вориди амал шудани он тарҳи “хонасозӣ барои ДОИШ” дар шимоли Афғонистон, ки амалан хонаи ин мардумро хоҳад сӯхт ва Балхро ба як Мавсилу Раққаи дигар табдил хоҳад дод, ноком хоҳад шуд. Аз ин хотир, мекӯшанд Устод Аторо аз мақоми волии Балх барканор кунанд ва нагузоранд, ки Дӯстум ба Афғонистон баргардад.
Ахборе, ки аз худи Амрико мерасанд, ҳомили паёмҳои аз ин ҳам мудҳиштаранд. “Вашингтон пост” аз қавли Дорил Энсли, муовини фармондеҳ дар идораи мушовирати ҳавоии Амрико, хабар дод, ки Вашингтон мехоҳад як баталёни ҷадиди неруҳои ҳавоии иборат аз 159 чархболи низомии навъи Блек Ҳовк (“Шоҳини сиёҳ”) – ро дар Афғонистон ҷойгир карда, “як сунами аз қудрати ҳавоӣ эҷод кунад”. “Мо маъмурияти ҷангии фавқулоддаи таҳоҷумиро дар дастури кор қарор додаем” – гуфтааст Дорил Энсли. Қабл аз ин расонаҳои амрикоӣ хабар дода буданд, ки ин кишвар ба Афғонистон беш аз 1 ҳазор пилоту афсарро истихдом хоҳад кард. Амрикоиҳо ба ин боваранд, ки Толибон бо камарбандҳои интиҳорӣ, туфангҳои содда ва гоҳ тонкҳои дуздӣ фақат метавонанд дар шаҳрҳо ҳамлаҳои террористӣ анҷом диҳанд, аммо ҳеҷ имконоти ҳавоӣ надоранд.
Охирин эътирофи ваҳмангез рӯзи шанбеи гузашта дар Брюссел аз сӯи фармондеҳи неруҳои Амрико ва НАТО дар Афғонистон Ҷон Николсон садо дод, ки гуфт, 16 соли ахир фақат 80 дарсади имкони эътилофи байнулмилалӣ истифода шудааст, акнун он ба сад хоҳад расид. “Мо дар Афғонистон корҳое хоҳем кард, ки фақат амрикоиҳо онҳоро анҷом хоҳанд дод” – гуфт ӯ.
Ин эътирофот, агар воҳимаангезӣ набошанд, ин суолро пеш мегузоранд, ки Амрико ва НАТО бо буҷаи солона 700 – 800 миллиард доллар 16 сол коре накардаанд? Танҳо хулоса ин аст, ки Амрико шикаст дар Сурияро мехоҳад ба пирӯзӣ дар Афғонистон табдил диҳад. Тавре дида мешавад, мехоҳад ба ин ҳадаф ба ҳар қимат, қабл аз ҳама барпо кардани “сунами” – ву “користон” – ҳо дар сарзамини мардуми бе ин ҳам бечораи Афғонистон, расад. Аммо як нукта ҳамеша возеҳу рӯшан аст: Амрико боз аз ҳамон усули қаблӣ - “мубориза бо терроризм” – пеш меравад, яъне ДОИШ – ро бо чархболҳо ба Афғонистон меорад ва бо ҳамон чархболҳо онҳоро мекӯбад. Тавре Русия дар Сурия бо кӯмаки нерӯҳои ҳукуматии он кишвар ДОИШ – ро саркӯб кард, Амрико ҳам мехоҳад Толибонро бо кӯмаки нерӯҳои Афғонистон аз байн барад. Ба ин манзур, аз ҷинси чархбол фақат 159 адад оварда хоҳад шуд!
Афғонистон аз қабл ба ин сӯ паноҳгоҳи амни созмонҳои террористиву тундгарои Осиёи Марказӣ, дар умум Иттиҳоди давлатҳои мустақил ва Чин буду ҳаст. Ҳоло дар ин кишвар ҷангиёни чечену тотор, Ҳаракати исломии Ӯзбекистон, Созмони ҷиҳоди исломӣ, Ҷамоати Ансоруллоҳ, Ҳаракати исломии Туркистони Шарқӣ фаъолият мекунанд, ки аксарияти кул зодагони Осиёи Марказӣ, Русия ва Чин ҳастанд.
Қосимшоҳ Искандаров, мудири Маркази омӯзиши Афғонистон ва минтақа дар Академияи улуми Тоҷикистон дар ин маврид назари ҷолиберо пеш мегузорад. Вай мегӯяд, ба ихтилофҳое, ки миёни ин созмонҳо дар садри Толибону ДОИШ вуҷуд доранд, шак дорад, балки бар ин бовар аст, ки миёни ин созмонҳо як ҳамоҳангӣ вуҷуд дорад. Ӯ 7 ҳамлаи террористии моҳи октябр дар вилоятҳои мухталифи Афғонистонро, ки тайи панҷ рӯз беш аз 200 нафарро кушта ва садҳо тани дигарро захмӣ ба ҷой гузоштанд, мисол овард ва афзуд:
“Ин ҳамлаҳо пас аз он иттифоқ афтоданд, ки дар вулусволии Мӯсо Қалъаи Ҳилманд ҷаласаи бузурги раҳбарони Толибон баргузор шуд. Дар ин ҷаласа раҳбари Толибони Афғонистон - Мулло Ҳайбатуллоҳ ба волиёни “соягӣ” – аш амр кард, ки дигар бо ДОИШ наҷанганд, чун ҳама ҳадафи муштарак доранд. Бархе инро иттилои гумроҳкунанда ва ба манзури беэътибор кардани Русияву Эрон арзёбӣ мекунанд. Аммо мо иттилои дигарро низ дар даст дорем, ки Ҳайбатулло ҳамчунин амрро додааст”
Воқеан, аз он чӣ Амрико тасмим гирифтааст дар Афғонистон анҷом диҳад, баъид нест, ки “интернатсионали террористӣ” таҳти як парчам ҷамъ ояд ва ба як хатари бузург табдил ёбад.

“Ҷанги охирин”
Хулоса тамоми шавоҳид аз он ривоят мекунанд, ки дар шимоли Афғонистон ва марзҳои ҷанубии ИДМ вазъи пешгӯинашавандае дар ҳоли шакл гирифтан аст. Қудратҳои ҷаҳонӣ барои расидан ба аҳдофи худ аз чизе рӯ намегардонанд ва гӯё ба як “ҷанги охирин” омодагӣ мебинанд.
Он чӣ Русия ва ҳампаймонҳояш дар СПАД - Арманистон, Белорус, Қазоқистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон чанд сол ба ин сӯ анҷом медиҳанд, як гуна омодагӣ ба ҳамин сенарияи бадтаринро нишон медиҳад. Хуб маълум аст, ки созмонҳои террористӣ дар ҳоли саркӯб шудан дар шимоли Афғонистон ба кишварҳои Осиёи Марказӣ маҷбур ба фирор мешавад ё аз сӯи пуштибонҳои худ ҳидоят меёбанд. Ин бозии печидаро, ки зоҳиран ба дасти неруҳои ниёбатӣ, назири ДОИШ ва Толибон иҷро мешавад, Русия дар ҳамдастӣ бо Эрон дар шимоли Афғонистон пеш мебаранд. Аммо талошҳои ахири Амрико нишон медиҳад, ки онҳо ба Афғонистон иктифо нахоҳанд кард ва эҷоди “ДОИШ – и русӣ” як воқеияти тасодуфӣ нест. Миллиардҳо доллареро, ки барои ин тарҳ харҷ шудаанд, низ дар биёбонҳои Ховари Миёна гӯр нахоҳад кард.
Дар амри ҷилавгирӣ аз ин амалиёти оперативии Амрико СПАД соли равон шуруъ аз Арманистон то дар марзҳои Тоҷикистону Афғонистон як размоиши бузургеро дар чанд зина анҷом дод. Марҳалаи охирини ин размоиш, ки “Бародарии ҷангӣ” унвон шудааст, ҳамин рӯзҳо дар Тоҷикистон оғоз мешавад, ки дар он фақат аз Русия 40 тайёраву чархбол интиқол ёфтанд. Ба қавли Ярослав Рошупкин, ёвари фармондеҳи неруҳои Округи марказӣ – шарқии Русия, дар ин размоиш беш аз 5 ҳазор сарбоз, 60 тайёраву чархбол, беш аз 1,5 ҳазор аслиҳаи махсуси низомӣ, аз ҷумла маҷмуаҳои ракетии “Искандар”, тайёраҳои дурпарвоз ва бесарнишини кишварҳои узви СПАД ширкат хоҳанд кард.
Ҳамоно як ҳарбисозии минтақа дар ҷараён аст...

Парвиз АМИНЗОДА

Хонданд 558

Кормандони Раёсати Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд 5 нафар сокинони вилоятро бо иттиҳоми узвият дар равияи мамнуи «Салафия» боздошт намуда, равонаи зиндон карданд.

Чанде пеш мақомоти суддии ноҳияи Ҷаббор Расулов ва шаҳри Бӯстон парвандаи ҷиноятии 5 сокини Ҷаббор Расулов ва шаҳри Бӯстонро баррасӣ намуда, онҳоро ба муҳлатҳои гуногун равонаи зиндон намуданд. Бойматов Ҳомидҷон, Содиқов Ҳомидҷон, Аҳмадов Бахтиёр ва Файзиев Маҳмудҷон, ки ҳамаашон сокинони ноҳияи Ҷаббор Расулов мебошанд, моҳҳои аввали соли 2016-ум дар ҷойҳои алоҳида сарҷамъ гардида, бо даъвати Бойматов Ҳомидҷон ба гирифтани таълимоти динӣ, аммо дар асл ҷалб шудан ба гуруҳҳои тундрав, ба кирдорҳои ғайриқонунӣ даст задаанд. Онҳо ҳангоми ҷамъомад дар ҷойҳои алоҳида аз наворҳои видеоӣ ва варақаву адабиёти таблиғотии мутааллиқ ба равияи экстремистии “Салафия” истифода мебурданд. Ин гурӯҳ моҳи июни соли равон аз ҷониби кормандони Раёсати Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд дастгир карда шуда, нисбаташон аз ҷониби шуъбаи тафтишотии мақомоти амният парвандаи ҷиноятӣ оғоз карда шуд. Дар асоси моддаи 307 (3), қисми 2-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Бойматов Ҳомидҷон, Содиқов Муъминҷон, Аҳмадов Бахтиёр ва Файзиев Маҳмудҷон гунаҳкор дониста шуда, бо қарори суди ноҳия ба ҳар яки онҳо ба муҳлати 5 соли зиндон бо адо намудани ҷазо дар калонияи ислоҳоти низомаш пурзӯр таъин гардид. Суди шаҳри Бӯстон нисбати Холматов Ҳалимбой, ки ба кирдорҳои зиддиқонунӣ даст задааст, дар доираи талаботҳои қонунҳои амалкунанда 6 соли ҳабс ҷазо таъин намуд, ки номбурда ин муҳлатро дар калонияи ислоҳоташ пурзӯр паси сар хоҳад кард. Имкон даст надод, ки дар ин бора иттилои бештар ба даст оварда, бо пайвандонашон суҳбат намоем ва доири роҳҳои ҷалби онҳо ва сабабҳои шомилшавиашон маълумот гирем.

Пешгирии амалҳои террористӣ
Солҳои охир дар Тоҷикистон садҳо нафар бо ҷурми шомил будан ба ин ё он гуруҳи ифротӣ боздошт ва равонаи зиндон гаштаанд. Тавре кормандони мақомоти қудратӣ изҳор медоранд, гаравидани сокинон ба ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои ифротгаро - ин таҳдид ба амнияти миллӣ ва ҳаёти осоиштаи шаҳрвандон аст.
Сардори Раёсати ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд Шариф Назардода низ дар нишасти матбуотии нимсолааш иттилоъ дод, ки кормандони милитсия давоми 6 моҳи соли равон дар вилоят содиршавии ду амали террористиро пешгирӣ карданд. Бино ба гуфти ӯ, ин амалҳои террористӣ тасмим буд дар ноҳияҳои Ҷаббор Расулов ва шаҳри Истаравшан ба вуқуъ пайванданд: “Дар ноҳияи Ҷаббор Расулов пешгирӣ карда шуд, баъзе аъзое, ки ин ҷиноятро содир мекарданд, дар давлатҳои хориҷа буданд. Мо парвандаи ҷиноӣ оғоз кардем. Як нафараш дастгир карда шуд, якчанд нафарашон дар дигар давлатҳо буданд, ному насабашонро намегӯям, барои он ки аз дигар давлатҳоянд, мо пешниҳод кардем, онҳо дастгир шуданд, чор нафари дигарро дар давлати ҳамсоя боздошт карданд”.
Сардори Раёсати ВКД Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вилояти Суғд дар мавриди амалҳои террористии шаҳри Истаравшан гуфт, ки ҷинояткорон дастгир шуданд ва аз онҳо яроқи ҷангӣ ҳам мусодира карда шудааст: “Амалҳои террористӣ содир кардан актҳои террористӣ ҳам буд, нисбати кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ. Дигараш содир кардани таркишҳо”.

Баргардонидани 8 нафар…
Дар пайи ба роҳ мондани корҳои фаҳмондадиҳӣ 8 нафар сокинони вилояти Суғд, ки ғайриқонунӣ дар донишгоҳҳои хориҷи кишвар барои таҳсили динӣ рафта буданд, ба ватан баргардонида шуданд. Тавре аз ҷониби кормандони мақомоти қудратӣ таъкид гардид, ин нафарон аз 26 то 43-сола буда, дунафарӣ аз Мастоҳу Панҷакент ва якнафарӣ аз шаҳру ноҳияҳои Ашт, Гулистон, Б. Ғафуров ва Хуҷанд буданд.
Шариф Назарзода ҳамчунин дар ин нишасти матбуотии нимсола изҳор дошт, ки ду нафар ҷавонони 31 – 32-солаи сокини ноҳияи Мастчоҳ низ ба ватан баргардонида шуданд. Яке ҳамроҳи ҳамсар ва 4 фарзанди ноболиғ ва дуюмӣ ҳамроҳи ҳамсар ва ду фарзанди ноболиғ ба хориҷи кишвар рафта буданд.

Корҳои идеологӣ бояд пурзӯр карда шаванд
Коршинос Набиюллоҳи Суннатӣ дар масъалаи пешгирӣ кардани ин гуна ҳодисаҳо ва шомилшавии ҷавонон ба ҳар гуна ҳибзу ҳаракатҳои ифротӣ мегӯяд, ки дар ин гуна масъалаҳо бояд пеш аз ҳама корҳои идеологӣ пурзӯр карда шавад.
- Яке аз сабабҳои аслии ба гуруҳҳои ифротӣ ва равияҳои экстремистию террористӣ шомилшавии ҷавонони мо - ин аз суст будани идеология аст. Қаблан, агар назар кунем, дар замони Шӯравӣ идеология ки ҷиддан ба тарбияи насли наврас машғул буд, як қувваи муқтадире буд, ки метавонист дар ботини ҳар як ҷавон, ҳар як кӯдак на фақат ҳуввият, балки муҳаббати ватандориро ҷойгир кунад, ки мутаассифона, имрӯз мо ин чизро надорем,- афзуд ӯ.
Коршиносон сабабҳои шомилшавии сокинон, махсусан ҷавононро ба суст будани корҳои идеологӣ, маърифати пасти шаҳрвандон ва паст будани шароити иқтисодӣ вобаста мекунанд. Инчунин, бетарафии сокинон ва дар сатҳи зарурӣ ҳамкорӣ накардани шаҳрвандон бо мақомоти дахлдор аз сабабҳои дигари пайвастани шаҳрвандон ба равияҳои тундрав арзёбӣ мегардад.

Афзал БОСОЛИЕВ

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 562

Шомилшавии сокинони ноҳияи Бохтар ба гуруҳҳои экстремистию террористӣ ва иштирокашон дар задухӯрдҳои Сурияву Ироқ нисбати дигар шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон дар соли 2016 зиёдтар аст.

30 дарсади ифротиҳо аз Бохтаранд?
Давлатшо Гулмаҳмадзода, раиси вилояти Хатлон, зимни як вохӯрӣ бо истиқоматкунандагони ноҳияи Бохтар аз ин тамоюли номатлуб изҳори нигаронии ҷиддӣ карда, иттилоъ дод, ки аз камобеш 400 нафар ҷавонони хатлонии ба гуруҳҳои ифротию террористӣ пайваста дар соли 2016-ум 30 дарсадашон аз Бохтар ҳастанд. “Бигзор, нони қоқ хӯрем, аммо дастамон хунолуд набошад”,- афзуд раиси вилоят.
Парвиз Азимов, мудири бахши ҷавонон, варзиш ва сайёҳии ноҳияи Бохтар, зимни суҳбат бо мо илова кард, ки аз ноҳия 98 нафар ба гуруҳҳои экстремистию террористӣ шомил шудаанд.

Аз 8 то 13 сол ҷазо гирифтанд
- Дар ин замина прокуратураи ноҳия давоми соли 2016 ва нимсолаи соли 2017 нисбати он шахсоне, ки ба сафҳои террористону экстремистон пайвастаанд, 21 парвандаи ҷиноятӣ нисбати 27 нафар оғоз карда, барои баррасӣ ба суд ирсол кардааст,- гуфт Баҳром Шомирзода, муовини прокурори ноҳияи Бохтар.
- Парвандаҳои хусусияти экстремистию террористидошта,- мегӯяд Сайраҳмон Давлатзода, раиси Суди ноҳияи Бохтар,- соли 2016 дар қиёс ба солҳои гузашта хеле зиёд ворид гардид. Зеро агар мо соли 2015 ҳамагӣ дуто парванда доштем, пас, соли 2016 нисбати 11 сокини ноҳия 10 парванда боз кардем. Суд баъд аз баррасии 9 парванда гунаҳкоронро аз 8 то 13 сол равонаи зиндон карда, як парвандаро ба Суди вилояти Хатлон фиристод. Чунончи, шаҳрвандон Барот Шамсов бо дастарасии моддаи 32, қисми 3 (Тайёрӣ ба ҷиноят ва сӯиқасд ба ҷиноят) ва 401 (Зархаридӣ)-и Кодекси ҷиноятии ҶТ ба муҳлати 12 сол ва Саломиддин Исоев бо моддаи 307, прим 3, қисми 2 ва 324, қисми 3 ва 401, прим 1-и Кодекси ҷиноятии ҶТ ба муддати 13 сол аз озодӣ маҳрум карда шуданд.

Омилҳои майл ба гуруҳҳои террористӣ
Ба андешаи Парвиз, Азимов як сабаби гаравиши ҷавонон ба сафи гуруҳҳои экстремистию террористӣ нокифоя будан ё умуман надоштани донишҳои динию дунявӣ мебошад. “Ҷавонони ноогоҳ ҳатто ба суханони нимчамуллоҳо бовар мекунанд. Омили дигар ин умед бастан ба роҳи осони пулёбӣ аст”,- изофа кард вай.
Гуфта шуд, ки ин шакли шомилшавӣ бо баҳонаи муҳоҷирати меҳнатӣ асосан аз Федератсияи Россия тарҳрезӣ шуда, баъдан бо истифода аз роҳҳои гузариши давлатҳои Шарқи Наздик, аз ҷумла Туркия ва Миср амалӣ мегарданд.
- Аксари ҷавонон аз надонистани қонунҳои кишвар даст ба чунин кирдорҳои нораво задаанд,- изҳор дошт Сайраҳмон Давлатзода, раиси Суди ноҳияи Бохтар.- Дар вақти баррасии парвандаҳо ҳамаи онҳо пушаймонии худро иброз медоштанд, вале “илоҷи воқеа пеш аз вуқуъ” гуфтаанд.
Ба иддаои Баҳром Шомирзода, сабаби дигари пайвастан ба гуруҳҳои ифротӣ ин ба таълими ғайриқонунии динӣ фаро гирифтани онҳо мебошад: “Дар он кишварҳо ҷавононро мағзшӯӣ карда, ба ҷангҳои бемаънии Шому Ироқ мефиристанд”.
Манбаъ гуфт, ки бо вуҷуди даъватҳои зиёд аз 127 сокини ноҳия то ҳол 23 нафараш аз мактабҳои хориҷии динӣ барнагаштаанд. Ва дар хусуси пайвастани 3 касаш ба ташаккулҳои террористӣ иттилоъ дарёфт гардидааст.
- Ин ҷавонон бо гумоне, ки ба биҳишт хоҳанд рафт, ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистию террористӣ мепайванданд,- мегӯяд Диловаршо Сафаров, мутахассиси бахши дин, танзими анъана ва ҷашну маросимҳои ноҳияи Бохтар.- Лекин ин ҷангҳое, ки имрӯзҳо дар давлатҳои Сурия ва Ироқ рафта истодаанд, аз нигоҳи ислом ҷиҳод нестанд. Чунки ислом рехтани хуни ноҳақро ба ҳеҷ ваҷҳ иҷозат намедиҳад.

Тадбир меандешанд, аммо...
Мусоҳибони мо, ки ҳамагӣ намояндаи мақомоти давлатӣ ҳастанд, баён карданд, ки баҳри пешгирии шомилшавии ҷавонон ба гуруҳҳои ифротгарою даҳшатафкан аз ҳисоби кулли сохторҳои давлатии ноҳия, имом-хатибон ва фаъолони ҷомеа гуруҳҳои вижа таъсис дода шуда, корҳои оммафаҳмонӣ ҳатто бо усули хона ба хона роҳандозӣ гардидааст.
Ба иддаои Парвиз Азимов, ин тадобир боиси коҳишёбии гаравиши ҷавонони бохтарӣ гардидааст. Аммо Давлатшоҳ Гулмаҳмадзода зимни вохӯрӣ бо истиқоматкунандагони ноҳия чораҳои андешидаи мақомотро номуассир арзёбӣ кард. “Ин аз ҷой доштани тарбияи нодуруст дар баъзе оилаҳо ва фаҳмонида натавонистан аз ҷониби бахши маънавиёт ва дин гувоҳӣ медиҳад. Маслиҳатгар ки намондааст, натиҷа ҳамин аст. Барои рафъи ин гуна ҳолатҳои нангин бояд фаъолони ҷомеа, хусусан уламои дин ба дигарон намунаи ибрат бошанд”,- гуфт ӯ.

Раҳмоналӣ ДОДАРХӮҶАЕВ

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 924

Додгоҳи вилояти Хатлон ахиран аз рӯи даъвои ғайримуқаррарие ҳукм содир кард. Бар асоси шикояти як ҷавон, бародари хурдиаш, ки дар Маскав ба тарғиби ақидаҳои гуруҳи мамнуи "Давлати исломӣ" ва сафарбарии ҷангиён ба Сурияву Ироқ машғул буд, пас аз бозгашт ба Тоҷикистон, боздошт ва ба зиндон маҳкум шуд.

Моҷарои хонаводаи Кавраковҳоро ҳеҷ нафаре дар ноҳияи Данғара яксон баҳо намедиҳад, вале Шоҳмурод Кавраков бовар дорад, ки рӯзе мерасаду волидон ва худи Ботирхони маҳкумшуда ба зиндон дурустии кори ӯро эътироф мекунанд.
Додгоҳи вилояти Хатлон охири моҳи июли соли равон сокини деҳаи Меҳтари ноҳияи Данғара Ботирхон Кавракови 33-соларо аз рӯи се модда - “ташкили фаъолияти созмони экстремистӣ” (307, прим 3, қисми 1), “хабар надодан дар бораи ҷиноят” (347, қисми 1) ва “зархаридӣ” (401, прим 1) гунаҳгор эълон кард. Ботирхон Кавраков рӯзи 14-уми январ боздошт шуд ва таҳқиқи парвандаи ӯву мурофиаи додгоҳиаш ним сол идома дошт.
Худи маҳкумшуда дар додгоҳ танҳо айб аз рӯи як модда - “ташкили фаъолияти созмони экстремистӣ”-ро эътироф карда, дигар гуноҳҳоро рад намудааст. Додгоҳ тамоми иттиҳомоти зидди Ботурхон Кавраковро исботшуда хонда, ӯро ба муҳлати 12,5 сол аз озодӣ маҳрум намуд.
Додраси парванда Ғиёсиддин Мирзода гуфт, Ботирхон Кавраков шуруъ аз соли 2015 дар Маскав ҳамроҳ бо ду ҳамватани дигараш, ки яке ҳамсинфаш будааст, ба ҷалбу даъвати муҳоҷирон ба ҷанги Сурия ва Ироқ машғул буд. Додрас суҳбатҳои телефонии бародаронро чунин бозгӯ кард: “Вай (Ботирхон) ба бародараш мегӯяд, ки “биёед, ҳамроҳ биравем. Шумо (дар артиш) хизмат кардаед, шояд дар он ҷо як шахси воломақом шавед”. Бародараш (Шоҳмурод) ба ӯ мегӯяд, ки “гапҳои ту нодуруст аст, он ҷо ҳеҷ ҷиҳоде нест, аз ин роҳат баргард”. Вақте Ботирхон ба Тоҷикистон баргашт, бародараш бо мақсади ин, ки дигар одамонро ҷалб накунад, аз мақомот хоҳиш кард, ки бо ӯ суҳбат кунанд. Баъди санҷидани ин қазия нисбаташ парванда боз шуд”.
Ин ҳарфҳоро Шоҳмурод Кавраков ҳам тасдиқ кард ва гуфт, тасмими ӯ барои пешгирӣ аз фаъолиятҳои аз назари ӯ хатарноки бародараш дуруст ва оқилона буд. Вай гуфт, ҳарчанд ҳеҷ нафаре аз наздикон, бахусус волидонаш ӯро дастгирӣ накарда, баръакс ӯро барои зиндонӣ шудани бародараш маҳкум мекунанд, ӯ аз кардааш пушаймон нест.
Шоҳмурод Кавракови 38-сола ҳуқуқшинос аст, вале аз рӯи ихтисосаш натавонистааст кор пайдо кунад ва ҳоло бо харбузапарварӣ машғул аст. Вай мегӯяд, тамоми талоши ӯ ин буд, ки Ботирхонро аз роҳи бад баргардонад. Ба гуфтаи ӯ, Ботирхон дар Маскав дар корҳои марбут ба сохтмон кор мекард. Зоҳиран дар ҳамон ҷо бо афроде шинухез дошт, ки ба гуруҳи “Давлати исломӣ” ва ақидаҳои онҳо таваҷҷуҳ доштаанд.
Нишонаҳои нахустини тамоюли хатарноки додар ба ин гуруҳи дар Тоҷикистону Русия мамнуъро соли 2015 мушоҳида кардааст. Шоҳмурод мегӯяд, ӯ, ки таҳсилкардаву огоҳ буд, талош кард сари вақт фикри додарро аз афкори иштибоҳӣ тоза кунад, вале муваффақ нашуд. Мегӯяд, Ботирхон зери таъсири як ҳамсинфи дигараш (Нуриддин Кенҷаев) ба рӯйдодҳои Сурияву Ироқ таваҷҷуҳ дошт. Бовар дошт, ки дар ин қаламрав ҷанг зидди мардуми мусалмон идома дорад ва ӯ омода буд ба “ҷиҳод” бипайвандад. Дар телефонаш сабтҳои видеоии даъват ба ҷангро пайдо кард ва аз фикру андешаҳои бародаш мушавваш шуд. Аз рӯи иттилои Шоҳмурод, дар Русия Ботирхон тавонистааст ду тоҷикистонии дигар - Абдуназар ва Чориқулро мутақоид кунад, ки ба ҷанг бираванд.
Шоҳмурод яке аз суҳбатҳояш бо Ботирхонро дар шаҳри Маскав дар ду соли пеш чунин бозгӯ кард: “Гуфт, ту равӣ, ман ҳам меравам. Баъдан ман додарамро ҷанг кардам, ки ту намеравӣ ва ман ҳам намеравам. Ҳамин тавр 19-уми январи соли 2015 ба Тоҷикистон парвоз карда омад. Ман ба модарам гап задам, ки ҳамин гуна суханҳо гуфта истодааст, ки “ту ҳам меравӣ, ман ҳам меравам. Модарам маро ҷанг кард, ки на ту меравӣ ва на вай”.
Ба гуфтаи Шоҳмурод, баъди ин ба Маскав баргашту дар як суҳбаташ бо падар моҳи сентябри соли 2016 дубора атрофи “Давлати исломӣ” суҳбатҳо кард. Ба гуфтаи Шоҳмурод, “Ботирхон дар давраҳои бад нишаста, фикраш ба Сурияву Ироқ ва Абӯбакри Бағдодӣ банд буд. Баъдан додарам ба падарам телефон кард. Падарам бародарамро пурсид, вай фиреб кард ва гуфт, ки “ота, ман аз телефон мебинаму лекин алоқа надорам. Баъдан вақте бародарам аз Маскав омаданӣ шуд, ман пеши раиси маҳалла рафтаму гуфтам, ки фикраш ҳамин гуна буд. Раиси маҳалла ба кормандони амният гуфтааст ва маро фарёд карданд”.

Шоҳмурод: "Дуруст амал кардам"
Шоҳмурод мегӯяд, баъди ин ҳодиса додараш дастгир шуд ва алайҳи ӯ парвандаи ҷиноӣ боз карданд. Дар ҷараёни муҳокимаи додгоҳӣ Шоҳмурод ба ҳайси шоҳид баёнот дод. Баъди ин ҳама худи ӯ зери фишори волидону наздикон қарор гирифт, бархе ӯро хоин номиданд.
Вале ӯ мегӯяд, бовар дорад, ки рӯзе ҳамаи онҳо дурустии кори ӯро хоҳанд фаҳмид: “Ман барои пешгирӣ ин корро кардам, то додарам наравад. Тарсидам, ки аз додарам ҷудо мешавам. Ғамхорӣ карда, ин корро кардам, ҳоло ҳамаи одамон маро бад мебинанд. Лекин ба ман фарқ надорад. Ман бародарамро дӯст медорам, мехостам, ки дар барам бимонад ва дар Тоҷикистон бошаду дар ҷои бегона мурда наравад ва ҳатто мурдаашро баъд ёфта натавонем".
Шоҳмурод умедвор аст, ки рӯзе дар мулоқот бо додараш дар зиндони Душанбе метавонад рӯ ба рӯ бо ӯ суҳбат карда, ба ӯ дурустии аъмоли худро фаҳмонад.

Озурдагии волидон
Шоҳмурод мегӯяд, баъди мурофиаву ҳукми дувоздаҳуним соли зиндони Ботирхон, волидон ба хонаи ӯ намераванд. Онҳо писари калониро бахшида наметавонанд. Вай гуфт, бо ин вуҷуд худаш аз ҳоли волидонаш ҳар сари чанд вақт хабар мегирад. Модар ҳамоно ашк мерезад ва бовар дорад, ки писари хурдӣ ҳеҷ нияти бад надошт.
Ҷоноро Боронова гуфт, писараш Ботирхон Кавраков тоза аз Маскав омада буд, ки баъди ду рӯзаш дастгир шуд: “Ростӣ, ман намедонам бачаам чӣ иштибоҳ кардааст, аммо ӯро акааш дод. Бачаи ман ба роҳи ганда нарафта буд, аммо чӣ коре кард, ки акааш медонад. Бачам аз соли хатми мактабаш Русия мерафт, меомад ва ҳамон ҷо хонда буд кард. Акааш ҳамроҳаш дар Маскав буд, якҷо меистод ва алоҳида ҳам истода кор кардагианд. Мо рафта дар суд аз ӯ пурсидем. Ботирхон ба мо гуфт, ки “ман ба ин роҳ гаштагӣ нестам”.

Ҳамсари Ботирхон: "Меҳрубон буд"
Ботирхон Кавраков падари се фарзанд буда, баъди зиндонӣ шудани ӯ тарбияи онҳо ба дӯши волидон ва ҳамсари ҷавонаш Замира Хоҷамқулова мебошад. Ҳамсараш ҳам мегӯяд, дар 8 соли зиндагии муштарак дар кору рафтори шавҳар ҳеҷ аъмоли баду машкуке мушоҳида накардааст: "Ҳамсарам одами хуб буд, ҷангам намекард. Соли 2010 маро ҳамроҳаш бурд ва куҷое мерафт, маро ҳамроҳаш мебурд, ҳатто то ҷои кораш рафтам. Дар Маскав кораш чоҳканӣ ва боғбонӣ буд. Дар суд маро низ пурсиданд, ки ягон маротиба сурат ё ягон чиз нишон медод? Ростӣ, ягон маротиба ҳамин гуна чизҳоро ба ман нишон надода буд".

Тоҷикон дар сафҳои ДИИШ
Мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Тоҷикистон, ки дар ду соли охир бар зидди ақидаҳои ифротӣ ва ҳам пайвастани шаҳрвандон ба сафи гуруҳи мамнуи “Давлати исломӣ” таблиғоти ҳамаҷониба мебаранд, аз ҷумла бо кӯмаки ҷангиёни пушаймоншуда тавассути телевизион ва мулоқоти маҳал ба маҳал талош мекунанд зеҳни сокинонро аз ақидаҳои ифротӣ пок кунанд. Онҳо мегӯянд, на камтар аз 1100 шаҳрванди Тоҷикистон, бархе ҳамроҳ бо ҳамсару фарзандон ба Сурияву Ироқ рафта, ба ин гуруҳ ҳамроҳ шудаанд.
Қонун барои баргаштаҳои пушаймоншуда авф ва барои зархаридону мубаллиғон муҳлати тӯлонии зиндонро пешбинӣ мекунад. Дар аксари ҳолатҳо шаҳрвандон бо таблиғу даъвати дӯстону ҳамватанони дигар ва ё муҳоҷирон дар Русия ба ин ақидаҳо дода шудаанд. Вале то ҳол ҳеҷ мавриде нашудааст, ки наздикони огоҳ аз нияти хешовандони ҷангҷӯяшон пеши роҳи онҳоро аз ин сафари хатарнок гирифта бошанд.

Муҳаммадҷон РАҲМАТОВ

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 698

Хабари-рӯз

Календар

« Октябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

  • «РИСК»

    Ба назар чунин мерасад, ки нависандагони мо ба «бемории хомӯшӣ»…
  • Чаро бояд китоб хонд?

    Инсон дар таърих ду кашфиёти бузург дорад: яке ҳунари ноширӣ,…

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.