.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Амният

Чанде қабл президенти кишвар Эмомалӣ Раҳмон, ба Кодекси ҷиноӣ тарҳи ислоҳшудаи наверо имзо кардааст, ки бар пояи он онҳое, ки аз фаъолияти террористӣ ҷонибдорӣ мекунанд ва ё дар шабакаҳои иҷтимоӣ касеро “даъват ба терроризм”  мекунанд, ҷазои сахт муқаррар шудааст.

Хадамоти матбуотии президенти кишвар рӯзи 4-уми август бо нашри баёнияи расмӣ иттилоъ дод, ки Эмомалӣ Раҳмон дар баробари чанд санади дигар тарҳи ислоҳшудаи Кодекси ҷиноиро имзо кард, ки дар он “барои бо истифода аз интернет ба амал овардани даъвати оммавӣ барои содир намудани ҷиноятҳои хусусияти террористидошта ва (ё) сафедкунии оммавии фаъолияти террористӣ ҷавобгарии ҷиноятӣ муқаррар карда шудааст”.

 

Таъсири ин тағйирот чӣ гуна аст?

Дар Тоҷикистон бори аввал нест, ки чунин тағйиротро мақомоти кишвар ба Кодекси ҷиноӣ ворид мекунанд. Вале асли мавзӯъ ин аст, ки оё ворид намудани чунин тарҳҳои ислоҳшуда воқеан ҳам метавонад сафи ҷавононеро, ки тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ ё интернет ба ҳизбу ҳаракатҳои гуногун мепайванданд, ё тарафдорӣ аз ин гуна гуруҳҳо мекунанд, коҳиш меёбад? Ин дар ҳолест, ки дар тағйироти нав он нафареро, ки даст ба даъвати оммавӣ, амали террористӣ ва “сафедкунии оммавии терроризм” дар Интернет мезанад, аз 10 то 15 соли зиндон интизор аст.   

Шокирҷон Ҳакимов, ҳуқуқшиноси тоҷик бар он назар аст, ки чунин таҷриба қаблан дар фаъолияти қонунгузории дигар давлатҳо низ буд, вале мавриди амали он ва самаранокии таъсираш чандон натиҷаҳои хуб надодааст. 

“Бо сангинтар намудани ҷазо ва солҳои тӯлонӣ маҳрум намудан аз озодӣ, инчунин муқаррар намудани ҳатто ҳукми қатл то ҳоли ҳозир боиси худдорӣ кардан ва содир намудани ҷиноятҳои вазнин ба мисли экстремизм ва терроризм нашудааст. Бинобар ин, ба ҳаллу танзими дигар масъалаҳои мубрами давлатдорӣ низ бояд авлавият дода, омилу сабабҳо ва ангезаҳои ба чунин амали зишт ва зидди инсонӣ даст задани гуруҳи ҷинояткоронро таҳлилу таҳқиқ намуд”,-мегӯяд Шокирҷон Ҳакимов. 

Коршиноси масъалаҳои сиёсӣ, Неъматулло Мирсаидов бар ин назар аст: “онҳое, ки воқеан ҳам ифротӣ ҳастанд, бояд ҷазои сахт гиранд, аммо баъзан дар ин масъала тасмими нодуруст гирифта мешавад. Нафароне, ки дар ҳақиқат ифротӣ ҳастанду аз он роҳ дигар баргаштан намехоҳанд, онҳо бояд ҷазои сахт бинанд. Албатта, нисбати онҳое, ки гуноҳ содир кардаанд ва гуноҳашон собит шудааст, ҷазои сахт муқаррар кардан дуруст аст. Лекин агар аз нуқтаи назари тарбия ва ислоҳ кардани шахсият агар гирем, ман гумон дорам, ки ҷазо ин ягона роҳ нест, ки ифротгароро аз роҳаш баргардонад”,-гуфт ӯ. Ин коршинос илова намуд, ки дар фаъолияти сохторҳои ҳифзи ҳуқуқ ва мақомотҳои қудратӣ баъзан камбудиҳо низ ҷой доранд, ки дақиқ гуноҳи онҳое, ки айб пешниҳод мешавад, исбот намешавад ва далелҳои комил низ оварда намешаванд.

Тағйироти навро президенти кишвар пас аз куштори сайёҳони хориҷӣ, ки як гурӯҳ аз ҷавонон ба сайёҳони дучархасавори хориҷӣ ҳамла намуданд, ки дар натиҷа 4 нафари онҳо ба ҳалокат расиданд.  

 

Аз қонун суистифода мешавад

Ба назари коршиносони соҳа мумкин аст, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ аз ин банди қонун сӯистифода кунанд ва афроди дигарандеш ва ё ҳар нафари дигаре, ки барояшон нохушоянд  аст, онҳоро ба ҷавобгарии ҷиноӣ кашанд.

Неъматулло Мирсаидов коршиноси тоҷик бар ин ақида аст, ки дар ин мавридҳо аз қонун суистифода мешавад. Ӯ гуфт: “аз қонун бисёриҳо сӯистифода мекунанд. Аз ҷазои сахт суистеъмол мешавад. Баъзан гуноҳ пурра собит нашуда, ҷазои сахтро муқаррар мекунанд, ки ин ба фикрам нодуруст аст”. 

Бояд гуфт, ки Кодекси ҷиноии Тоҷикистон дар таҳрири навро вакилони Маҷлиси Намояндагон рӯзи 13-уми июни соли равон ба тасвиб расониданд, ки ислоҳи асосӣ дар ин замина дар моддаи 179-уми кодекс омадааст.

Ҳангоми муаррифии тағйирот дар кодекс вакили парлумон, Бахтовар Сафаров гуфта буд, ки: “таҷрибаи охири мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар мубориза бо терроризм нишон дод, ки шабакаҳои иҷтимоии Вайбер, Вотсап, Вичат, Инстаграм, Одноклассники ва даҳҳои дигар ба макони таблиғу сафедкунии амалҳои террористӣ ва экстремистӣ табдил ёфтаанд”. 

Дар ин кодекс омадааст, ки “зери мафҳуми сафедкунии оммавии фаъолияти террористӣ тарғибу ташвиқи оммавӣ дар бораи эътироф намудани дурустии мафкура ва таҷрибаи терроризм, таклифи тақлид ва дастгирии он фаҳмида мешавад”.

 

Барои LIke ва Класс аз 10 то 15 соли зиндон   

Дар Тоҷикистон мутобиқи қонунгузорӣ, ки соли гузашта ба Кодекси ҷиноӣ тағйирот ворид гардида буд, шахс метавонад барои шарҳ навиштан ё гузоштани “like” ва “класс” ё ин ки ба дигарон фиристодани маводи созмонҳои мамнӯъшуда дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба ҷавобгарӣ кашида мешавад. Яъне ин гуна амалҳо аз он шаҳодат медиҳанд, ки фард аз ин ё он созмонҳо ҷонибдорӣ мекунад ва бо онҳо ҳамфикр аст. Қаблан низ судҳои Тоҷикистон чандин нафарро бо ҷурми “лайк” гузоштан дар саҳифаҳои иҷтимоӣ равонаи зиндон намуда буд. 

Дар ин маврид ба гуфтаи мақомот даҳҳо парвандаи ҷиноӣ нисбати ашхосе, ки ба фаъолиятҳои экстремистию террористӣ муттаҳам мешаванд, боз шудаанд. Гуфта мешавад, ки бештари онҳо бо ҷурми шарҳ ё пахши тугмачаҳои “like” ва “класс” ва ё ҷонибдорӣ аз фикру ақидаҳои ифротӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ айбдор мешаванд. Ба гуфтаи онҳо, тамоми парвандаҳое, ки ба баррасӣ ворид мешаванд, тахминан 90 фоизи ин онҳо дар асоси фаъолият дар интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ боз шудаанд.

Ин дар ҳолест, ки бархе аз коршиносон ва ҳуқуқшиносон амалҳои ба монанди “лайк” ва шарҳ гузоштан дар шабакаҳои иҷтимоиро, ки муҷозоташ сангин аст, ғайри қобили қабул ва хилоф бо озодиҳои шаҳрвандӣ меноманд. Ба гуфтаи онҳо, дар санад бояд возеҳ зикр карда шавад, ки кадом амал дар шабакаи иҷтимоӣ, ҳимоят аз терроризм ва ё даъват ба амали террористӣ маҳсуб меёбад.  

Фаридун Ҳодизода, коршиноси масоили ифротгароӣ дар ин маврид мегӯяд, ки баъзан ҳолатҳое мешавад, ки шахси лайкгузор ҳатто аз андешаҳои ифротӣ хеле дур аст, ки ба тасмими нодуруст оварда мерасонад. “Дар масъалаи лайкгузорӣ баъзан мешавад, ки аксарият надониста ба таври “автоматӣ”, яъне саҳифаро кушода нахонда, чизеро бинад, лайк мемонад ё баъзан барои хушҳол шудани дӯстонаш лайк мегузорад, вале дар асл аз фикру андешаҳои эктремистӣ тамоман дур аст. Оқибат танҳо барои он ки ӯ лайк гузоштааст, ҳамчун террорист шинохта мешавад. Дар ин маврид бояд қазоват кард ва асли воқеаро фаҳмид”,-мегӯяд ин коршиноси тоҷик.     

Бояд гуфт, аксарияти ин ҷазоҳо аз соли 2010 то инҷониб ба Кодекси ҷиноӣ ворид карда шудаанд, ки танҳо бо гузоштани як “лайк”, “класс” ва ё паҳн кардани матлаби марбут ба ин моддаҳо метавонад истифодабарандагони интернетро ба ҷиноят муттаҳам кунад.  

Коршиноси масоили ҳуқуқӣ Шокирҷон Ҳакимов пешниҳод менамояд, дар сурате ин падидаи номатлуб коҳиш меёбад, ки қабули чунин қонуну тағйирот тариқи садою симо ва бо роҳи мулоқот бо қишрҳои ҷомеа ба роҳ монда шавад. Танҳо дар ин сурат ҳамагон метавонанд аз чунин қонун воқиф бошанд. “Мувофиқи мақсад мебуд, агар моҳияти ин тағйиротро бо ҷалби мақомоти ваколатдори давлат ва фаъолони ҷомеаи шаҳрвандӣ тариқи садою симо, нашрияҳои маҳаллию ҷумҳуриявӣ ва дидору мулоқот ба қишрҳои гуногуни иҷтимоӣ, ба хусус наврасону ҷавонон бифаҳмонанд. Маҳз анҷоми ин ва дигар тадбирҳои номбаркардаам метавонанд, шакли радикалии эътирози шаҳрвандонро камтар намуда, онҳоро водор кунад ҷиҳати расидан ба ҳадафҳояшон аз усулҳои муқаррарнамудаи қонун истифода баранд”,-иброз намуд ӯ. 

Фарзонаи Умаралӣ

 Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозииҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 608

Афғонистон: Ҳарфи аммому риш

Авг 20, 2018
Хонданд: 366

Номаи эътирозӣ ба тоҷикситезоне, ки дар пардаи ислом дасти нопок ба бадномии кишвари ориёии шукуфон - Тоҷикистони яктову беҳамто бурданианд. Сухане чанд ба дингароёни ифротӣ, ки мехоҳанд шабакаҳои иҷтимоиро майдони ҳарзаофариниҳои хеш қарор диҳанд. 

Тоифае аз дингароёни ифротӣ инак садсолаҳо нула мекашанд, ё ба истилоҳи ирониён зуза мекашанд, ки «Вой, ислом! Вой, ислом хор шуд! Вой, исломро фулониҳо хароб кардаанд…» 

Ҷамъияте худро мусалмони пок мепиндорад, зеро суннӣ аст, ҷамъияти дигар аз шиъа будани хеш болида, дигаронро мушрикони дин эълон медорад ва аз миёни равияҳои дигар он қадар раҳгумони боварҳои динӣ ба чашм мехӯранд, ки хешро масъули мусалмонсозии мардумони саросари ҷаҳон пиндошта, дил пур аз кина рисолати Худованди бахшояндаи меҳрубонро ба дасти худ гирифта, бандагони он яктои беҳамторо «мушрик», «кофир» мехонанд. Бо ин кирдори хеш пай намебаранд, ки худро ба гуноҳи бузурге гирифтор кардаанд, ки кайфари онро дар ҷаҳони фонӣ хоҳанд дид. 

Аз навиштаи фейсбукӣ ҳувайдост, ки шахси гаштаю баргашта ифодагари вожаи «Исломситезон», худ аҷири мамлакате мебошад, ки дар зери шиори ислом, (ҳамон ислом хор шуд), ҳадафи хароб кардани кишвари орому ободро дорад. Бо коштани нифоқ, ҳамдигарситезӣ даст ба манҳустарин иқдом, яъне ватанфурӯшӣ бурдааст. 

Ба чашми чунин ватанфурӯшон пешравиҳои кишвари тоҷикон, осудагии мардумонаш, лаби пурхандаи дӯшизагонаш бо либосҳои миллӣ, озод будан дар интихоби ақида, чун хор мехалад. Онҳо мехоҳанд дар давлате, ки бо иттифоқи оро мардумонаш, тарзи дунявӣ ва даҳрии зиндагиро пазируфтаанд, кишвари сияҳпӯшону аммомабасаронро бунёд намоянд. Дар сари роҳ занонро сангсор кунанд, дар майдон душизаеро бо туҳмат сар бибурранд. Кишварро ба ҷаҳолати асримиёнагӣ вопас бикашанд. Огаҳон медонанд, ки аксарияти равшанандешони кишварҳои ҳамсоя дар муҳоҷират умр ба сар мебаранд. Беҳтарин андешамандону фарҳангиён дар кишварҳои озод ба офаридани асарҳои адабиву бадеӣ машғуланд. Мо дар ин ҷо порчаеро аз шеъри яке аз ҳамзабонони хориҷиамон меоварем, ки бо дарду озурдахотирӣ ва ҳамзамон танзу истеҳзо сохти давлатдориашонро зери интиқод қарор додааст:

Мамлакат дар дасти муште хойину ғоратгар аст,

Баски ин миллат хар аст.

Ҳоли равшанфикри бечора зи бад ҳам бадтар аст,

Баски ин миллат хар аст.

Мамлакат афсӯс баргашта ба садҳо сол пеш,

Ҳарфи аммом асту риш.

З-он ки ҳар сӯ шайхаке бар минбаре дар ар-ар аст,

Баски ин миллат хар аст.

Дар поён мехоҳам ба ҳамраҳони фейсбукӣ бирасонам, ки имрӯз сохти давлатдории Тоҷикистон бидуни шаку тардид, намуна барои кишварҳои дигари Шарқи мусалмонӣ мебошад ва фазои мусоиду фараҳбахш барои ҳамаи диндорон, ҳама қавму миллатҳо фароҳам оварда шудааст. 

Масалан, ману ту бо рӯи пурпашми худ хурдтарин кори хайреро барои ислом анҷом надодаем, аммо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷуз корҳои бешумори густариши исломи солими анъанавӣ, чанде пеш Донишгоҳи исломиро дар пойтахти кишвар ифтитоҳ намуд.

 

Зафар Мирзоён, таҳлилгар

Хонданд 366

Ҳодисаҳои ҷалбшавии ҷавонон ба гуруҳҳои тундагарову ифротиро аз ҳар ҷо мешунавем, аммо ҳолати ҷалбшавии ҷавонон аз ҳисоби муҳоҷирони меҳнатӣ дар Россия ва муҳоҷирони бозгашта ба Ватан низ кам нест.

Хонданд 382

Моҳи апрел чаҳор кӯдаки тоҷик, ки ҳамроҳи хонаводаашон дар чанд соли пеш ба "Давлати исломӣ" пайваста, даҳшати ҷанги Сурияро дидаанд, ба Тоҷикистон баргардонида шуданд. Хабари баргардондани чаҳор кӯдак умеди аксар хонаводаҳоро бештар кардааст

Хонданд 333

Хабари-рӯз

Календар

« Декабрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Нигоҳи хос

Парадокс

Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№4
Саидмукаррам АБДУҚОДИРЗОДА, раиси Шӯрои уламо - Зиёда аз ин, тавассути тағйиру иловаҳое, ки ба ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№3
Бег САБУР, раиси Хадамоти алоқа:- Ман қарорамро бекор накардаам.Танз: Офарин ба Шумо, оғои Бег ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№2
Аскар ҲАКИМ, Шоири халқии Тоҷикистон:- Дар замони шӯравӣ мо асареро пайдо намекунем, ки дар ...
Гуфтед? Мегӯянд! (№1
Абдуалим ИСМОИЛЗОДА, раиси шаҳри Қӯрғонтеппа Хонандаи беҳтарин- Кӯшиш мекунам ҳар рӯз лоақал ...

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.