.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Минтақа

Восеъ: Сарзамини шоҳи Ҳулбук

Сен 03, 2018
Хонданд: 276

Восеъ ҳамчун ноҳия соли 1936 ташкил ёфтааст. Ноҳияи Восеъ 6,7%-и ҳудуди умумии вилояти Хатлонро ташкил медиҳад. Ноҳия дар қисмати ҷанубу шарқии Ҷумҳурии Тоҷикистон воқеъ буда, он аз шимол бо ноҳияи Темурмалик, аз тарафи шарқ бо ноҳияҳои Ховалинг ва Кӯлоб, аз тарафи ғарб бо ноҳияи Данғара ва аз тарафи ҷануб бо ноҳияи Ҳамадонӣ ҳамсарҳад мебошад. Масоҳати умумии ноҳияи Восеъ 766 километри мураббаъ буда, маркази маъмурии он шаҳраки Восеъ мебошад. Сохтори маъмурии ноҳия аз 1 ҷамоати шаҳрак ва 7 ҷамоати деҳот иборат аст. Аз моҳи июли соли соли 2014 Ғафурзода Мӯсо Зариф раиси ноҳияи Восеъ мебошад.

 

Аҳолӣ 

Мувофиқи маълумотҳои оморӣ шумораи умумии аҳолии ноҳия 205 299 нафарро ташкил медиҳад. Таркиби этникии аҳолиро 87,5 фоиз тоҷикон, 9,6 фоиз ӯзбекон ва 2,9 фоиз дигар миллатҳо ташкил медиҳад. Аз шумораи умумии аҳолӣ 49,6 фоизро мардҳо (99449 нафар) ва 50,4 фоизро занҳо (101054 нафар) ташкил медиҳанд. Ноҳия аз рӯи хусусияташ аграрӣ буда, 88,4 фоизи аҳолӣ дар деҳот истиқомат менамояд. 

 

Таърих 

Восеъ ноҳияи куҳанбунёд буда, таърихи бой дорад. Дар ноҳия 18 мавзеъҳои таърихӣ ва осорҳои меъморӣ-таърихӣ мавҷуд аст. Чанде аз инҳо: маҷмааи таърихии Ҳулбук, Манзартеппа, Қайнар, мавзеи Ғелот, мавзеи Эмомалӣ ва Авғондилӣ мавзеъҳои таърихии машҳури ноҳия мебошанд. Дар аксар мавзеъҳои таърихӣ кофтуков ва тадқиқотҳои ҳафриётшиносӣ ва бостоншиносӣ идома дорад, вале ҳоло ҳам онҳо пурра таърихи аслии ин ёдгориҳоро аён насохтаанд. 

Дар маъхазҳои арабизабони асрҳои 9–10, аз ҷумла, асарҳои Ибни Хурдодбеҳ («Китобу-л-масолик-ва-л-мамолик»), Ибни Ҳавқал («Сурату-л-арз»), ал-Мақдисӣ («Аҳса¬ну-т-тақосим») шаҳри Ҳулбук ҳамчун маркази Хуталон ёд шудааст, ки он ҳоло дар фосилаи 7 км дуртар аз маркази ноҳияи Восеъ ҷойгир аст. Мавзеи Ҳулбукро бостоншиносон дар ҷойи деҳаи Қурбоншаҳиди ноҳияи Восеъ донистаанд, ки қисми онро мардум Хишттеппа меномиданд. Аз харобаҳои Хишттеппаи Қурбоншаҳид ҳангоми ҳафриёт қасри подшоҳ, куҳандиз, биноҳои гуногуни аз хишти пухта сохташуда ва дигар иморатҳои ёрирасон пайдо шуданд. Ба ақи¬даи бостоншиносон Б.А.Литвинский ва Е.А.Давидович, мавзеи харобаҳои шаҳристони Ҳулбук 70 га масоҳатро ишғол мекунад, ки дар қисми он имрӯз бозор ҷой¬гир шудааст. Дар солҳои 50–60 асри 20 дар мавзеи Қурбоншаҳид теппачаҳои зиёде воқеъ буданд, ки сокинони деҳа ин теппачаҳоро канда, хиштҳои онро барои сохтмони хона истифода кардаанд. Харобаҳои шаҳри Ҳулбук дар де¬ҳаи Қурбоншаҳиди Восеъ бори аввал солҳои 1953–54 аз тарафи бостоншиносон Б.А.Литвинский ва Е.А.Давидович пайдо ва таҳқиқ шудааст. Аз соли 1957 то охири сол¬ҳои 80 бостоншинос Э.Ғуломова дар ин хароба ҳафриёт кардааст. Ҳангоми ҳафриёт аз харобаҳои Ҳулбук беш аз 5 ҳазор шикастпора ва лавҳаҳои гуногуни гачи кандакорӣ ёфт шудаанд, ки бо нақшу нигори хеле зебои ҳандасӣ ва хатти кӯфӣ оро ёфтаанд. Тимсоли ду мусиқинавозро, ки Э. Ғуломова соли 1984 аз толори қасри шоҳони Хатлон пайдо кардааст, аслаш дар Эрмитажи Санкт-Петербург маҳфуз аст. Ба муносибати ҷашни 2700-солагии шаҳри Кӯлоб бостоншинос Ю.Яъқубов солҳои 2004–05 харобаҳои Ҳулбук¬ро мавриди таҳқиқу омӯзиш қарор дода, собит намуд, ки дар ин мавзеъ қасри ҳокимони Хат¬лон ҷойгир буд. Ибни Ҳурдодбеҳ инчунин аз мавзеи Нозкӯл ва аспҳои хатлонӣ ёд мекунад, ки дар ҳудуди деҳаи Қайнари но¬ҳияи Восеъ ҷой¬гир аст. Асли Қайнар, ба қавли сокинони деҳаи Кадучӣ, аз номи Искандари Зулқарнайн падид омада, аз сабаби душвории талаффуз шакли Қайнарро гирифтааст. Харобаҳои шаҳристони Қайнар, ки тақрибан 150 га заминро фаро мегиранд, аз ҷониби бостоншиносон мавриди ҳафриёту таҳқиқи ҷиддӣ қарор нагирифтааст. Шаҳри Кӯлоби кунунӣ тахминан дар фосилаи 16 км шарқу шимолтари Қайнар ҷойгир буда, мутобиқи маълумоти маъхазҳо дар атрофи он мавзеи Дашти Дилию харобаҳои Манзартеппа воқеъ будаанд. Шаҳрҳои қадимии Восеъ бар асари тохтутози муғулҳо ва сулолаи Шайбониён хароб шуда, ба ҷойи деҳаҳои куҳан деҳаҳои нав бунёд шудаанд.

Ноҳияи Восеъ барои рушди соҳаи сайёҳӣ бо назардошти мавҷудияти ҷойҳои таърихӣ, чашмаҳои шифобахш ва манзараҳои зебо, махсусан дар фасли баҳор хеле мусоид аст. 

Сайёҳоне, ки ба ноҳияи Восеъ меоянд асосан тамошоро аз Қалъаи Ҳулбук-пойтахти Хуталон (асрҳои 9-11) оғоз менамоянд. 

Дар маркази ноҳия 1 адад меҳмонхона, 4 адад тарабхона бо 500 ҷойи нишаст.

Вобаста ба имкониятҳои сайёҳии ноҳия гуфтан ба маврид аст, ки дар ноҳия 1 адад осорхона, 4 адад мавзеъҳои таърихӣ-бостоншиносӣ, 1 адад мавзеи табиӣ, 2 адад истироҳатгоҳҳо, аз ҷумла Осорхонаи Ҳулбук, Шаҳраки Манзартеппа асрҳои 12-14, Қабристони Ғелот ҳазорсолаи 2-и пеш аз мелод, Қалъаи Ҳулбук пойтахти Хуталон асрҳои 9-11, Қалъаи Кайнаҳр асри 8, мавзеъи табии Куҳи Хоҷа-Муъмин, истироҳатгоҳи «Тосқалъа» ва «Закариёи Розӣ» мавҷуд мебошанд.

Дар ноҳияи Восеъ ба рушди ҳунарҳои мардумӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамоянд. Ҳунармандони ноҳия дар ярмаркаҳо ва чорабиниҳои гуногуни ноҳиявиву ҷумҳуриявӣ пайваста фаъолона иштирок менамоянд.

Ҳунармандони чирадаст-Гулнора Камолова бо бофандагӣ, Моҳшариф Шарифова бо чакандӯзӣ, Майрамбӣ ва Адолат Раҳмонова бо тарроҳии либосҳои миллӣ ва Гиёева Гуландом бо дӯзандагӣ дар ноҳияи Восеъ ҳочат ба муаррифӣ надоранд ва хурду калон онҳоро хуб мешиносанд.   

 

Фарҳанг ва сайёҳӣ

Дар ноҳия 56 муассисаи фарҳангӣ, аз ҷумла 30 китобхона, 22 муассисаи клубӣ, як мактаби бачагонаи санъат, боғи фарҳангӣ-истироҳатӣ ва гулгашти Рӯдакӣ мавҷуд аст. Фаъолияти бонизоми онҳо тавассути дастгириҳои Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ба роҳ монда шудааст. Дар соли 2017-ум 6 бинои китобхона дар ҳудуди ҷамоатҳои деҳот таъмиру азнавсозӣ шуда, бунёди китобхона дар Ҷамоатҳои деҳоти Гулистону Тугарак идома дорад. Лоиҳаҳои азнавсозии бинои клубу китобхонаи деҳаи С.Шарифи ҷамоати деҳоти Гулистон ва Кадучии ҷамоати деҳоти ба номи М.Вайсов мавриди омӯзиш қарор доранд. Соли гузашта бобати дастгирии соҳа аз ҷониби Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ба маблағи 15 ҳазор сомонӣ либосҳои саҳнавӣ ва 4200 сомонӣ китобҳои тозанашр харидорӣ шудааст. 

Вобаста ба эълон шудани Соли 2018- Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ таъсиси осорхонаи кишваршиносии Ғелот, корхонаи хонагии таъмири асбобҳои зарбӣ бо номи "Доира", таҳия ва чопи китоби фарогири мавзеъҳои таърихӣ, ҳунарҳои мардумӣ, беҳтарин шахсиятҳои фарҳанг ва буклети ранга барои дӯконҳои "Армуғон"-и ноҳия аллакай оғоз шуда, итминони комил аст, ки масъулони соҳа дар ин самт масъулияти бештар зоҳир менамоянд. 

Дар ҳудуди ноҳия мавзеъҳои диққатҷалбкунандаи таърихӣ ба монанди қалъаи Ҳулбук, шаҳри қадимаи Манзартеппа, ҳавзи Қайнар, қабристони қадимаи Ғелот ва ғ. мавҷуд мебошанд.

Маврид ба зикр аст, ки дар соли 2017 ба Мамнуъгоҳи таърихию фарҳангии «Ҳулбук» 5037 нафар меҳмонон ташриф овардаанд, ки аз онҳо 371 нафарашон меҳмонони хориҷӣ, 1837 нафар меҳмонони дохилӣ ва 2829 нафар хонандагону донишҷӯён мебошанд. 

 

Варзиш

Ноҳия 193 иншооти варзишӣ, аз ҷумла, варзишгоҳ, 21 толори вар-зишӣ, мактаби варзишии кӯдакон ва наврасон ва майдончаҳои оммавии варзишӣ дорад. Дар Восеъ 22 мураббӣ, аз ҷумла 2 Устоди варзиши Ҷумҳурии Тоҷикистон, 1 Мураббии хизматнишондодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон фаъолият менамоянд. 

 

Шароитҳои табиӣ ва иқлим

Релефи ноҳия ноҳамвор буда, қисми шимолиашро нишебиҳои қаторкуҳи Вахш, шимолу шарқашро нишебиҳои қаторкуҳи Ҳазрати Шоҳ, ғарбиашро нишебиҳои куҳи Ҷилонтоғ ва қисми ҷанубиашро ҳамвории водии дарёҳои Сурхоб ва Ёхсу ишғол кардаанд. Нуқтаи баландтаринаш аз сатҳи баҳр 4088 метр, пасттаринаш 450 метр мебошад.

Иқлими ноҳияи Восеъ, новобаста аз он, ки дар қисми ҷанубии ҷумҳурӣ ҷойгир шудааст, гуногун аст. Дар ин ҷо ҳам барфу яхбандӣ ва ҳам иқлими субтропикии хушк дида мешавад. Сатҳи боришоти миёнаи солона то 300-400 миллиметрро ташкил менамояд. Дар фасли зимистон ҳарорати хунуктарини ҳаво аз -8оС то -12оС дараҷа паст фаромада, ҳарорати гармтарин дар фасли тобистон ба ҳисоби миёна аз +30оС то +40оС мерасад. 

Ноҳия дорои захираҳои бойи об мебошад. Ноҳияи Восеъро дарёҳои Ёхсу ва Сурхоб аз тарафи ҷанубу ғарб ва ғарбу шимол чун миёнбанд иҳота кардаанд. Инчунин “Кӯлоб-дарё” ҳамчун манбаи обтаъминкунӣ истифода мешавад.

 

Олами наботот

Олами набототи водӣ ва доманаи куҳҳо биёбонӣ ва нимбиёбонист. Қисми миёнаи куҳҳоро дарахту буттаҳои гуногун (зирк, ирғай, заранг, фарк, бушол), дарахтони мевадор (чормағз, бодом, дулона, себ, олуча ва ғ.) ва аз он болотарро марғзорҳои субалпӣ ва алпӣ фаро гирифтаанд.

 

Олами ҳайвонот

Олами ҳайвоноташ низ гуногун бу¬да, гург шағол, рӯбоҳ, нахчир, гуроз, кабк, мурғобӣ, бедона, уқоб ва ғайра мавҷуданд.

 

Кишоварзӣ

Соҳаи асосии хоҷагии Восеъ кишоварзӣ буда, пахтакорӣ, ғаллакорӣ, чорводорӣ, сабзавоткорӣ, картошкапарварӣ, боғдорӣ ва зан¬бӯр-парварӣ ривоҷ ёфтааст. Ноҳия 2373 хоҷагии деҳқонӣ (фермерӣ), аз ҷумла 993 хоҷагии пахтакор ва 22 хоҷагии ҷамъиятӣ дорад. Тамоми заминҳои ҳудуди ноҳия 76,6 ҳазор га (2013), аз он 1153 га боғу токзор, 33173 га заминҳои кишоварзӣ, 13511 га заминҳои обӣ, 19633 га ғалладона, 622 га барои зироати хӯроки чорво, 9700 га пахта, 1669 га сабзавот 497 га зироати по¬лезӣ, 404 га картошка, 558 га зағир ва 90 га зироатҳои дигар мебошад. 

Дар Восеъ соли 2013 Маркази савдои «Султони Кабир», ки аз тарафи соҳибкор Аваз Кабиров бунёд шуда буд, ба фаъолият оғоз намуд. Восеъ инчунин 14 бозор дорад.

 

Саноат

Дар ҳудуди ноҳия 50 корхонаҳои хурди хусусӣ ва ширкату ҷамъият, 5 корхонаи саноатӣ, аз ҷумла, конҳои намаки «Хоҷамуъмин», «Сорбон», ва «Диловар Н», фаъолият доранд.

 

Саид САИДОВ

Хонданд 276

Дар ҳоле, ки мақомот талоши баргардонидани даҳҳо шаҳрванди  Тоҷикистонро аз ҳизбу ҳаракатҳои манӯъ доранд, коршиносону таҳлилгарон мегӯянд, ки бояд аввал корҳоеро анҷом диҳанд, ки онҳо соҳиби ҷойи кор ва зиндагии хубе баъди бозгашт бошанд.

Тибқи гузоришҳои расмӣ, чандин нафар аз ҳизбу ҳаракатҳои манӯъе мисли "Гурӯҳи 24" ба Тоҷикистон баргашта, мақомот онҳоро ба хотири пушаймонӣ авф кардааст, ки ба гуфти худашон зиндагии ором ва бидуни мухолифат ба сиёсатро пеша кардаанд.

Аксари онҳое, ки баргаштаанд ба гуфти ниҳодҳои интизомӣ натиҷаи кори мақомот аст, ки натиҷаи хубе додааст.

Файзуллоҷон Сафарови 32-сола, собиқ фаъоли ҳизби мамнӯъи "Гурӯҳи 24", сокини ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон аст. Ӯ моҳи апрели соли ҷорӣ ба Тоҷикистон баргашта ва мавриди афв қарор гирифт. Ин ҷавон аз фаъолони ҳизби мамнӯъ буда, дар шабакаҳои иҷтимоӣ, радиои интернетии Zello бо лақаби "мураббӣ" ва "омӯзгор" фаъолияти сиёсӣ дошта, бар зидди ҳукумати Конститутсионии Тоҷикистон назарҳояшро баён мекард:

Ӯ мегӯяд, "соли 2014 ба ин гурӯҳ пайвастем, ки барои барқарории адолат кор кунем. Барои бардоштани сатҳи дониш дар Тоҷикистон талош кардам, зеро мо як насли нав ҳастем ва аз ин хотир ба "Гурӯҳи 24" пайвастем. Аз минбаре, ки доштем, тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ, радио ва сомонаи гурӯҳ истифода бурда, назари худро гуфтем ва даъват кардем. Вақте дар Тоҷикистон моро як гурӯҳи тундгаро унвон карданд, ҳарос ва тарси мо бештар шуд. Аз ин рӯ хонаводаи мо низ зиндагии ороме надоштанд."

Файзуллоҷон Сафаров пештар дар идораи маориф ва илми ноҳияи Ёвон кор мекард. Ӯ барои такмили ихтисос ба Русия рафт ва аз онҷо ба "Гурӯҳи 24" пайваст. Азбаски ин гурӯҳ дар Тоҷикистон мамнӯъ элон шуд, ӯ баъдан ба мушкил рӯ ба рӯ шуд.

Ҳоло Файзуллоҷон Сафаров бо ҳамсару ду кӯдак ва падару модараш дар ноҳияи Ёвон зиндагӣ мекунад. Ӯ мегӯяд, ки баъди пушаймонӣ ва тарки "Гурӯҳи 24" мехоҳад,  барои огоҳии мардум, аз рӯйи ихтисосаш кор кунад: “Тасмим дорам дар донишгоҳе кор кунам, вале ҳоло расман ҷойи кор надорам ва танҳо бо намояндагони мақомоти интизомӣ барои баргардонидани дигар ҷавонҳо, аз ҳизбу ҳаракатҳои мамнӯъ мисли "Гурӯҳи 24" кор мекунам”.

Раҷабгул Заинова, модари Сафаров мегӯяд, ки рӯзҳое, ки акси писарашро дар сафи нафарони дар кофтукоб буда, медид пеши чашмонаш сиёҳ мешуд, вале ҳоло шукрона мекунад, ки писараш баргашта дар озодӣ қарор дорад.

Мақомот мегӯянд, ки дар шаш моҳи соли ҷорӣ хонаводаҳои зиёде тавонистаанд фарзандони замоне дар ҷустуҷӯи пулис будаашонро дигарбора ба канор бигиранд.

Искандар Солеҳзода, сардори Раёсати умури дохилаи вилояти Хатлон, зимни нишасти хабарӣ гуфт, ки онҳое, ки бо хоҳиши худ аз ҳизбу ҳаракатҳои тундрав ва мамнӯъ бармегарданд, авф хоҳанд шуд:

"Дар қонунгузорӣ пешбинӣ шудааст, ки касе ихтиёрӣ бармегардад, озод карда мешаванд. Рӯзҳои охир бо чанд ҷавон суҳбат доштем, ки онҳо нав ба Тоҷикистон баргаштаанд. Як нафари онҳо аз "Гурӯҳи 24" гуфт, ки пушаймон шуда боз мехоҳад дигарҳоро ба Тоҷикистон баргардонад. Дар назар аст, ки се ё чаҳор нафари дигар аз "Гурӯҳи 24" бармегарданд, онҳо фарзандони мо ҳастанд, ки иштибоҳ карда, аз кори кардаашон сахт пушаймон шудаанд."

Аз Раёсати корҳои дохилаи вилояти Хатлон мегӯянд, ки дар шаш моҳи соли 2018 16 нафар ихтиёрӣ аз ҳизбу ҳаракатҳои мамнӯъ баргаштаанд, ки 3 нафари онҳо аъзоёни Гурӯҳи 24" будаанд. 

Инҳо сокинони ноҳияи Қубодиён, Ёвон ва шаҳри Бохтар мебошанд, ки ҳоло дар аксар ҷаласаҳо бар зидди терроризму экстремизм суҳбат мекунад ва аз хатои кардаашон ба ҷавонон нақл мекунанд.

Рустами Сафар, таҳлилгар аз вилояти Хатлон дар сӯҳбат ба Радиои “Озодӣ” гуфтааст, вақте талоше барои баргардонии ҷавонони ифротӣ, хусусан онҳое, ки ба ҳизбу ҳаракатҳои мамнӯъ пайвастаанд сурат мегирад,  бояд шароити хуби корӣ барои онҳо фароҳам оварда шавад: "Дар дохили кишвар ҷойи кор бо музди хуб бошад дар ин сурат ҷалби дигари ҷавонон бештар мешавад, вале дар сурати баргардондан, ки шароити хубе дар кишвар пайдо накунанд, шеваи баргардонидан натиҷаи хубе намедиҳад."

Файзуллоҷон Сафаров мегӯяд, ки ӯ ҳоло тасмим дорад тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ дигар ҷавононе, ки ба "Гурӯҳи 24" пайвастаанд ба Тоҷикистон баргардонад ва ба онҳо ваъда додааст, ки мақомот онҳоро баъди пушаймонӣ авф хоҳад кард. "Гурӯҳи 24" созмоне мебошад, ки дар Тоҷикистон фаъолияташ мамнӯъ буда, мақомот аз он чун ҳаракати экстремистӣ ном мебаранд. 

Тайи ду моҳи охир ҳадди аққал 7 нафар аз хориҷ шудани худ аз ин гурӯҳ хабар додаанд, ки онҳо Файзуллоҷон Сафаров, Фирӯзшо Лоиқов, Меҳрубон Сатторов ва Оятулло Гиляев мебошанд.

Талоши мақомоти тоҷик барои баргардонидани ҷавонон аз ҳизбу ҳаракатҳои мамнӯъ мисли "Гурӯҳи 24"дар ҳолест, ки гуфта мешавад гаравиш ба ҳизбу ҳаракатҳои манӯъ дар дохили кишвар коҳиш ёфтааст. Тибқи гузоришҳои расмӣ аз Раёсати умури дохилаи вилояти Хатлон 1170 сокини вилоят дар кофтукоби ҷиноӣ қарор доранд, ки зиёда аз 700 нафари онҳо дар ҷиноятҳое вобаста ба терроризму экстремизм даст доштаанд. 

Дар миёни онҳое, ки мақомот дар пайгард қарор додааст, ҳамсарони узви "Давлати исломӣ" ва фарзандони ноболиғи онҳо низ ҳастанд, ки солҳои ахир аз онҳо нишоне нест.

Ясриби Хатлонӣ

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст.

Хонданд 316

Аз ҳолати кунунии он кӣ манфиати бештар мебинад?

Ин манзара партовгоҳи марказии шаҳри Кӯлоб аст. Ба ин макон партовҳои тамоми шаҳри сеюми калонтарини Тоҷикистонро интиқол медиҳанд. Мантиқан манзараи партовгоҳ ҳеҷ аҷобате надорад. Аммо моро ба пайгирии ин мазӯъ он чӣ водор намуд, ки партовгоҳи мазкур дар роҳи мошингузар ва бадтар аз ин дар маҳалли аҳолинишин воқеъ аст, ки хатари он ба сокинон рӯз то рӯз бештар мегардад.

 Партовгоҳи марказии шаҳри Кӯлоб, ки ҳанӯз соли 2004 бо қарори шаҳрдори вақт дар ҳудуди 4 га замин бунёд гардид, ҳоло майдони худро бамаротиб аз доираи муқарраргардида васеъ намуда, ҳатто шоҳроҳи иловагии самти шаҳри Кӯлоб –ноҳияи ба номи Шамсиддин Шоҳинро мушкилгузар кардааст. 

Акси интерактивии картографии бардоштаи мо низ нишон медиҳад, ки тӯли даҳ соли ахир ҳудуди партовгоҳ аз 4 га замини муқарраргардида то зиёда аз 20 га афзоиш ёфтааст. Пас барои қитъаи “ғасбшудаи” замини бештар аз ҷониби партовгоҳ кӣ ҷавобгар хоҳад буд? Ё ин қисмати замин аслан соҳиб надорад?

Бино бар гуфтаҳои сокинон кормандони хоҷагии комуналии шаҳр партовҳоро дар сари роҳ мерезанд, ки дар натиҷа ин макон ба куҳе аз ахлоту ифлосӣ ва манбаи бемориҳои сироятӣ мубаддал гаштааст. 

Сафар Ҷаборов - муовини тозатаъини мудири корхонаи хоҷагии комуналӣ зимни суҳбат бо мо ин иддаои сокинонро рад намуд, аммо баъдан иқрор шуд, ки кормандони идораи онҳо дар партофтани партовҳо дар роҳи мошингард даст доранд. Ӯ сабаби ин амали кормандонашро дар мушкили техникӣ арзёбӣ намуд ва ишора кард, ки техникаашон ҳангоми даромадан ба дохили партовгоҳ, аз кор мемонанду онҳо маҷбур мешаванд, то техникаи дигар кироя кунанд. 

Сокинон пайваста бонги хатар мезананд, ки партовгоҳ ба саломатии онҳо ва фарзандонашон таҳдид мекунад, аммо намедонанд додашонро ба кӣ гӯянд, чун муроҷиати бешуморашон посухе пайдо накардааст: 

Зимнан, сокинон ҳоло тасмим доранд, ки барои ҳалли мушкилашон ба Президенти Тоҷикистон муроҷиат намоянд.

Ҳамчунин сокинони маҳалла аз хуруҷи бесобиқаи бемориҳои сироятӣ сахт дар ташвишанд. Дар ин ҷо аз ҳар оила ҳатман ягон нафар ба беморӣ мубтало гаштааст ва шумори беморон рӯз аз рӯз зиёд мешавад. Сокинони маҳалла пайваста ба табиб муроҷиат мекунанд, аммо духтурон барояшон гуфтаанд, то замоне, ки дар назди партовгоҳ ба сар мебаранд, хатар ба саломатии онҳо танҳо меафзояд. 

Дар ҳамин ҳол сокинон аз фаъолияти шаҳрдори кунунӣ, ки ба гуфти онҳо муроҷиатҳои беохирашонро нодида гирифтааст изҳори норизогӣ мекунанд ва аз Раисиҷумҳур талаб доранд то ба доди онҳо расидагӣ кунад. 

Сагони бемору дайдуи ин партовгоҳ, ки шуморашон ба садҳо адад мерасад, мушкилоти дигари сокинони ин маҳаллаанд. Ин сагҳо, тавре ба назар мерасад, ҳар лаҳза омодаанд то ба роҳгузарони хурду бузурги ин мавзеъ ҳамла намоянд.

Подаи молу гови маҳаллаҳои ҳамсояро низ одатан аз ин ҷо мегузаронанд ва муддате дар ин мавзеъ таваққуф мекунанд, то ба қавле “сер шаванд”. Дар ҳамин ҳол, шуморе аз ин говҳо сокинони маҳаллаҳои наздикро бо шир таъмин мекунанд. Пас саволе пеши рӯ меояд, ки то кадом андоза шири ин говҳо барои одамон безарар аст?

Ҳамаи ин манзара паҳлӯи дигаре ҳам дорад: агар партовгоҳ сабаби бадбахтии як қисмати мардум гашта бошад, барои баъзеҳо он ягонаи манбаи даромад ба ҳисоб меравад.

Дилафрӯз Шарифова бо ҳамроҳиии шавҳару кӯдаконаш аз субҳи содиқ ба ҷамъоварии партов меравад. Бо вуҷуди хатарзо будани ин амал ва ин мавзеъ партовгоҳи мазкур ягона манбаи даромади Дилафрӯз ва аҳли оилааш боқӣ мемонад

Бо ин ки партовгоҳи марказии шаҳри Кӯлоб муҷиби бадбахтии як гурӯҳ сокинон аст, манбаи ягонаи таъминоти рӯзгори гурӯҳи дигар гаштааст. Саволи асосӣ ҳоло метавонад дигар ҳам бошад: дар тамоми дунё коркарди партов боис барои тавсеа наёфтани партовгоҳҳо ва пайдоиши тиҷорат бо фарогирии фановариҳои ҷадид шуда, манбаи даромади ҳазорҳо нафар аст. Пас чаро дар Кӯлоб аз ин василаҳо истифода намекунанду баръакс барои саломатии садҳо нафар манбаи хатар эҷод менамоянд?.

Дар матолиби баъдӣ ба ин паҳлӯи масъала низ боз хоҳем гашт.

Абдуллоҳ Ғурбатӣ,

Матлаб дар доираи машғулиятҳои Мактаби журналистии Кӯлоби ТҶ “Хома” таҳия гардид.

Хонданд 245

МУШКИЛИ ВОРУХ

Авг 20, 2018
Хонданд: 258

Дар бораи деҳаи Ворухи ноҳияи Исфара - яке аз бузургтарин деҳаҳои кишварамон борҳо шунида будаму хушбахтона бо баҳонаи тӯйи хонадоршавии фарзанди ҳамкурсам, ду шабонарӯз меҳмонашон будем. 

Вазъи ин деҳа хеле нигаронам кард, махсусан муносибати онҳо бо қирғизон, ки садсолаҳо ҳамсоягии ҳасана доштанд, хеле бад аст. Ду соли охир рӯзе нест муноқишае сурат нагирад ё молу чорвои ворухиён ба яғмо наравад ё порчаи замини кишту чарогоҳашон ғасб нагардад. 

Дуруст аст, ки комиссиюни давлатӣ барои рафъи муноқишаҳо ва муайян кардани марз фаъолият дорад, вале аҳолӣ зимни суҳбат бо мо аз кори ин комиссия изҳори ноқаноатмандӣ карданд. Аксари аҳолии Ворух бар он назаранд, ки аз вазъи воқеӣ Президенти кишварро огоҳ накардаанд ва хоҳони дахолати бевоситаи Сарвари давлат - Эмомалӣ Раҳмон мебошанд. 

Ба қавли эшон минтақае, ки ҳоло қирғизон даъвои аз худ кардани онро доранд ва хеле қитъаҳояшро ишғол ҳам кардаанд, садсолаҳост замини ворухиён буду ҳаст. 

Сараввал, – мегӯянд пирони деҳа,- теъдоди қирғизон хеле кам буданду асосан ба нигоҳубини чорвои хурду калони ворухиён машғул буданд. Ҳоло ки шумораашон ба 2 ҳазор расидааст мехоҳанд ин мавзеъро пурра аз дасти тоҷикон бигиранд ва дар ин кор ҳукумати маҳаллашон ба онҳо кӯмак карда истодаанд. Дар ҳоле, ки аҳолии деҳаи Ворух аз марзи 40 000 гузаштааст. Қирғизон аз мавқеи хуби ҷуғрофияшон истифода бурда, ягона роҳи мошингардро, ки аз деҳаи қирғизнишин мегузарад, рӯзҳо ва ҳатто ҳафтаҳо банд намуда ба ворухиён хисороти модию маънавию равонӣ мерасонанд.

 Ба қавли мардуми деҳа сангборон намудани нақлиёти ворухиён рабудани чорво, ишғоли чарогоҳҳо, гаравгонгирӣ ва дигар амалҳои номатлуб то ҳол аз ҷониби ҳамсояҳо идома дорад.

 Сӯхторро то аланга гирифтани оташ бояд хомӯш намуд! Ҳар чи зудтар бояд мушкилоти ворухиён бояд ҳалли худро ёбад, зеро вазъ воқеан мутташаниҷ аст.

Абдуқодири АБДУҚАҲҲОР

Хонданд 258

Хабари-рӯз

Календар

« Декабрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.