.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Минтақа

Собиқ имомхатиби деҳаи Далёни Боло дар ноҳияи Деваштич ба гумони пайрави ба гуруҳи мамнуи “салафия” боздошт шудааст.

М. А. номи мустаоршудаи собиқ имомхатиби масҷиди деҳаи Далёни Боло аст, ки чанде пеш ба гумони пайравӣ аз гуруҳи мамнуи “салафия” боздошт шудааст. Ба думболи боздошти вай, ҳафт сокини дигари ин деҳаи ноҳияи Деваштич низ гумонбарони пайрави ҷараёни “салафия” дониста шуда, боздошт шудаанд. Боздошти сокинони ин деҳаро дар ҷамоати деҳоти Далёни Болои ноҳия тасдиқ мекунанд.
Масъулони ҷамоати Далёни Боло мегӯянд, сокиноне, ки ба думболи М. А., имомхатиби пешини масҷид боздошт шудаанд, умдатан ҷавонон ба шумор рафта, баъзеи онҳо ба ҳисоби писари худи собиқ имомхатиб, донишҷӯёни донишгоҳҳои кишвар будаанд.
Мавлон Ризоев, муовини раиси ҷамоати Далёни Боло дар суҳбат ба мо гуфт, ки боздошти сокинон чанде қабл аз сӯи маъмурони бахши шашуми Раёсати мубориза бо ҷиноёти муташаккили Вазорати корҳои дохилӣ дар вилояти Суғд ва кормандони шуъбаи корҳои дохилии ноҳия сурат гирифтааст: “Ростӣ ҷузъиёти боздошти М. А. ва ҳафт сокини дигари ҷамоат барои мо маълум нест. Мо ҳамин қадар медонем, ки М. А.-ро гӯё барои нигоҳ доштани китобу адабиёти таблиғкунандаи характери ифротгароӣ дошта дастгир кардаанд. Онҳое, ки ҳамроҳ бо имомхатиби пешин боздошт шудаанд, гӯё ба куҳ баромада, ҳамроҳ бо ӯ маслиҳат карда бошанд”.
Ин аввалин мавриди боздошти сокинони рустои дурдасти ноҳияи Деваштич ба гумони пайравӣ аз гуруҳҳои ифротгароӣ ба ҳисоб меравад. Гуфта мешавад, то ин вақт аз ҳодисаҳои боздошти ҳеҷ сокини ин ноҳияи куҳистонии шимоли кишвар ба гумони шомилшавӣ ба гуруҳҳои мамнуъ ва ё иртиҷоӣ хабарҳо ба нашр нарасидаанд.
Ҳазрат Муртазоев, раиси кумитаи маҳаллаи Далёни Боло мегӯяд, ки М. А. ду сол пеш имомхатиби масҷиди деҳа буд ва солҳои охир кам кам ба деҳқонӣ машғул буд: “М. А. ҳамсояи ман буд. Салому алекаш нағз буд. Ду сол пеш имомхатиб буд. Як рӯз кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ба ман занг зада гуфтанд, ки ҳамроҳ ба хонаи домулло меравем. Мо ба хонааш рафтем, ки дар хона ҳамсари М. А. буд. Ба ӯ фаҳмониданд, ки бояд китобҳои шавҳаратонро тафтиш кунем. Дар ҷевони хона китобҳои зиёде буд. Ростӣ касе аз мо сарфаҳми он китобҳоро нарафт, чун онҳо бо хати арабӣ чоп шуда буданд. Ҳамроҳ як домулло ҳам буд, то китобҳоро аз назар гузаронад. Ҳафтод дарсади китобҳоро як сӯ гузоштанд, ки китобҳои Қуръон буданд. Дар қатори онҳо брашураҳо ҳам буд. Шаст - ҳафтод донаи онҳоро ба дигар тараф гузоштанд. Баъдан ҳамин брашураҳоро кормандони ҳифзи ҳуқуқ гирифтанду бо худ бурданд. Дигар барои мо маълум нест, ки он китобҳо чи мазмуну муҳтаво доштанд”.
Ноҳияи Деваштич аз шумори навоҳии орому ғайриосебпазири шимоли кишвар аз лиҳози ифротгароӣ ба шумор меравад.
Ҳангоме, ки мо ба ҷамоати Далёни Боло ба ноҳияи Деваштич сафар кардем, мардум машғули кору бори рустоӣ, умдатан молдориву зироаткорӣ буданд. Онҳо аслан дар бораи ифротгароӣ тасаввурот надоранд, чун мушоҳида мешуд, ки кору бори хонаву саҳро ҳамеша онҳоро машғул медорад ва қариб ки вақти холӣ аз ин ҳамаро надоранд.
Иддае дигар мегуфтанд, ки мутаассифона ҷавонон аз ноогоҳиву беиттилоӣ ба доми гуруҳҳои мамнуъ меафтанд.
Мираҳмад Ҳоҷиназаров, имомхатиби масҷиди Далёни Боло мегӯяд, муҳоҷирати меҳнатӣ баъзе ҷавонони рустоиро ба доми гуруҳҳое мебарад, ки ҳадафи чунин гуруҳҳо софу рост нест, балки онҳо тарғибкунандаи ғояҳои ифротгароианд: “Имрӯз қисми бештари ҷавонони мо дар муҳоҷирати корӣ дар шаҳрҳои Русия қарор доранд. Мутаассифона дар шароити муҳоҷират онҳо осебпазиранд. Зеро дар шаҳрҳои Русия аъзои фаъоли гуруҳҳои ифротгаро амал мекунанд ва вазифаи онҳо зиёд кардани ҳамсафони худ мебошад. Ворид шудани ҷавонони тоҷик дар ҳалқаи чунин гуруҳҳо, онҳоро гумроҳ мекунад”.
Далёни Боло калонтарин деҳаи ҷамоати ҳамноми худ дар ноҳияи Деваштич ба ҳисоб меравад, ки ҳоло беш аз ҳашт ҳазор аҳолӣ дорад. Деҳқониву чорводорӣ муҳимтарин василаест, ки мардуми ин деҳаро машғул медорад, то рӯзии худро аз ин ҳисоб ба даст оранд. Аммо солҳои охир камбуди об ба хушкшавии зироат боис гардидааст ва бештари мардумро аз ин шуғли рустоии ба қавле бобоии худ нохушбин сохтааст. Ба ин далел ҳоло аксар сокинон барои дарёфти кору рӯзии худу хонавода роҳи муҳоҷирати меҳнатиро пеш гирифтаанд. Бар пояи маълумотҳои расмӣ, ҳоло беш аз 1500 нафар сокини ин деҳа дар муҳоҷирати корӣ ба сар мебаранд, ки ин ба ҳисоби миёна қариб дунафарӣ аз ҳисоби ҳар хонавода рост меояд.
Дар мақомоти ҳифзи ҳуқуқ роҷеъ ба боздошти сокинони Далёни Боло иттилоъ ироа намекунанд. Вале манбаъҳои огоҳ аз боздошти ин сокинони рустои Далёни Боло мегӯянд, нисбати М. А. ва ҳафт сокини боздоштаи ин деҳаи ноҳияи Деваштич тибқи моддаҳои 307 (Даъвати оммавӣ барои бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон)-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ боз шуда, ҳоло дар марҳилаи фиристодан ба додгоҳ аст.
Масъулони ҷамоат мегӯянд, ки М. А. ибтидо дар мадрасаи ба номи Шайх Маслиҳатддини шаҳри Хуҷанд таҳсил карда ва тибқи роҳҳат, мадрасаи шаҳри Мадинаи Арабистони Саудиро соли 1998 хатм намудааст. Баъди чанд соли бозгашт аз хатми мадрасаи шаҳри Мадина имоми масҷиди деҳаи Далёни Боло интихоб шуда ва то ду соли пеш имомхатиб будааст.
Боздошти ин имомхатиби собиқи деҳаи Далёни Боло дар ҳолест, ки чанде пеш расонаҳо аз боздошти Илҳомиддин Абдуллоев, имоми масҷиди шаҳраки Чорухдаррони ноҳияи Б. Ғафуров ва чор намозгузори ин масҷид иттилоъ доданд, ки дасгир шудани онҳо дар ибтидои моҳи сентябр сурат гирифтааст. Ин имомхатиб ва чор намозгузори масҷид ба гумони пайравӣ аз ҷараёни мамнуи “Салафия” дасгир карда шуда ва дар тавқифгоҳи тафтишотӣ нигоҳдорӣ мешаванд.
Солҳои охир боздошт ва ба маҳкама кашидани сокинон барои пайравӣ аз ҷараёни “Салафия” бештар ба назар мерасад. Тибқи иттилои Додгоҳи вилояти Суғд, танҳо дар тӯли шаш моҳи аввали соли 2017-ум 87 адад парвандаҳои ҷиноятии хусусияти террористиву экстеримистӣ дошта ва ҳамчунин салафиятгароӣ ба судҳои шаҳру ноҳияҳои вилоят ворид шуда ва 77 ҳукм нисбати 128 ашхос содир шудааст. Бахтиёр Оқилзода, раиси Суди вилояти Суғд дар нишасти матбуотии ҷамбасти натиҷаҳои фаъолияти шашмоҳаи судҳои вилояти Суғд гуфт, ки дар шаш моҳи аввали соли 2017 танҳо тибқи моддаҳои 307, иловаи 3 ва 307, иловаи 4 (Ташкили фаъолияти ташкилоти экстремистӣ (ифротгароӣ) ва (Ташкили таълим ё гуруҳи таълимии хусусмяти динии экстремистидошта)-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон 53 ҳукм бароварда шудаст, ки назар ба як соли гузашта бештар будааст.
Баъзе коршиносон дар заминаи боздошти пайравони ин ҷараён ба тавонмандиҳои сохторҳои ҳифзи ҳуқуқ таъкид мекунанд. Аммо бархеи соҳибназарон мегӯянд, хуб мебуд, агар шеваи мубориза бо ин ҷараёнҳо дигар шавад, зеро аз боздошт ва ба маҳкама кашидани онҳо ин раванд ба ҷои он ки коҳиш ёбад, баръакс бештар ба назар мерасад.
Додгоҳи Олии Тоҷикистон соли 2009 фаъолияти ҷараёни “Салафия”-ро мамнуъ хонд. Дар соли 2014 бо қарори дигар Додгоҳи Олӣ “Салафия”-ро ҳаркати эктремистӣ эълон кард. Тайи ду-се соли охир даҳҳо нафар сокинони кишвар ба ҳисоби имомхатибон бо гумони пайравӣ ба ин ҷараёни мамнуъ боздошт ва маҳкум ба зиндон шудаанд.

Қамари АҲРОР, “SugdNews”

Ин гузориш дар ҳамдастӣ бо Намояндагии Институти инъикоси ҷанг ва сулҳ (IWPR) дар Тоҷикистон, дар доираи лоиҳаи «Тавонмандсозии ҷомеа ба хотири мубориза бо ифротгароӣ дар Тоҷикистон» омода шудааст. 

Хонданд 452

Ваҳдат: Аввал андеша, баъд гуфтор!

Янв 27, 2018
Диданд: 499

Чанд муддати ахир дар расонаҳои чопию электронӣ хабаре пайдо шуд, ки гӯё дар таваллудхонаи шаҳри Ваҳдат шаҳрванд Гулсара Гадоеваи 29-сола баъди ҷарроҳии буриши қайсарӣ («кесеревосичение») ҳангоми таваллуди фарзанди нахустинаш вафот кардааст. Иловатан хабар дода мешуд, ки гӯё сабаб дар он будааст, ки табибон таваллудхонаро ба корхонаи тиҷоратӣ табдил додаанду ин ҳодиса барои ҳамин рух додааст.

Чун ин мавзуъ шару шӯре дар ҷомеа барангехт, хабарнигорони Маркази тадқиқоти журналистии Тоҷикистон барои дарёфти ҳақиқати ҳодиса ба шаҳри Ваҳдат сафар намуданд.
Омӯзиши мавзуъ нишон дод, ки 9.01.2018 соати 22:30 ба шуъбаи таваллуди Беморхонаи марказии шаҳри Ваҳдат шаҳрванд Гулсара Гадоева, сокини деҳаи Гулпарвари ҷ/д Чимтеппаи ноҳияи Рӯдакӣ дар ҳолати ҳомиладории 36-ҳафтаина, фишори баланди хун (280/120) оварда шудааст. Гарчанде ҳамон рӯз падари сардухтури беморхонаи марказӣ Буракова Дилбар аз дунё гузашта буд, баъди гирифтани хабари фаврӣ, сардухтур ба ҷои кор расида омадааст ва амалиёти табобатиро шахсан роҳбарӣ намуда, иловатан оид ба ҳодиса ба Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ ва раиси шаҳр ахбороти муфассал оид ба ин ҳодиса пешниҳод намуда, дар як вақт мутахассисони варзида аз Пажуҳишгоҳи акушерию принатологӣ Аламов З. ва профессор Ахмедов Ҷ. А.-ро барои ёрии амалӣ ва наҷоти Гадоева Гулсара ҷалб кардааст. Инчунин, тариқи телефон аз мутахассиси Маркази илмии детаксикатсионӣ Абдуназаров ва мутахассис аз таваллудхонаи №1-и шаҳри Душанбе Фатҳуллоев тавсияҳо гирифта шудааст.
Дар ҷараёни тадқиқоти журналистӣ муайян карда шуд, ки ёрии аввалини тиббиро ба Гадоева Гулсара хамшираи тиббии Маркази саломатии ҷ/д Карим Исмоилов - Каримова Файзимо, ки собиқаи 27-солаи акушерию ҳамширагиро дорад, расонида будааст. Мавсуф ҳангоми суҳбат бо мо чунин иброз намуд: «Маро тахминан соатҳои 22:20, 22:40 хешовандони марҳума Гадоева Гулсара даъват намуданд. Аввал фикр кардам, ки мумкин модарашон Кенҷаева Хушангул, ки чанд сол боз аз бемории фишори баланди хун азоб мекашад, бемор шуда бошад. Вале онҳо гуфтанд, ки апаашон, ки муддати беш аз 10 сол бефарзанд буду дар ноҳияи Рӯдакӣ зиндагонӣ мекунад, дар ҳолати вазнини ҳомиладорӣ қарор дорад. Вақте ки ман набзи Гулсараро чен намудам, он 280/140 буд. Ман ба ӯ «параситамол», «нифидипин» ва «магнезия» дода, беморро дар ҳолати беҳушӣ ба беморхонаи марказӣ расонидем. Аз рӯи ахбори ман, аз роҳ ӯро мутахассисон дар беморхонаи марказӣ интизор буданд. Тавре ман дидам, тамоми чораҳои заруриро баҳри наҷоти Гулсара ва тифли батнаш андешида буданд, вале саду ҳазор афсӯс, ки умри Гулсара кӯтоҳ будааст. Табибон тавонистанд тифлакашро, ки писар будааст, наҷот диҳанд. Ман иловатан ҳаминро бояд гӯям, ки бо ҳамин намуд ташхис 18 сол пеш ман хоҳаракамро аз даст дода будам. Дар он воқеа низ тифл, ки духтарча буд, наҷот дода шуда буду имсол барои арвоҳи модари ҷавонмаргашро шод кардан, ба Донишгоҳи тиббӣ дохил шуд. Ҳамчун табиб ва ҳамчун модар, дидам, ки баъди се шабонарӯзи муборизаҳои беамон бо марг, ки табибон мағлуб гашта буданд, сардухтур ва мудири шуъбаи таваллудхона барои Гулсараи ғӯрамарг, ки рӯи фарзанди деринтизорашро надида, аз ин дунё реҳлат намуда буд, ашк мерехтанд».
Мо роҳ пеш гирифтем ба манзили волидайни марҳума Гадоева Гулсара. Моро бародарони калону хурдии марҳума, хоҳар ва модарашон пешвоз гирифтанд.
Бародаронаш Негматов Хушвақт ва Гадоев Фаррух иброз намуданд, ки кадом як духтари журналист омада буд ва он чизе, ки шумо нишон додеду аз номи аҳли оилаи мо навиштед, куллан дурӯғ мебошад. «Худи ҳамон рӯз сардухтур аллакай аз соатҳои 23:00-23:20 худаш тамоми амалиётҳои табобатию ҷарроҳиро роҳбарӣ намуд ва тамоми кори аз дасташ омадаро кард, ки хоҳари моро наҷот диҳад, вале нашуд. Оид ба пораву маблағ, ки навиштаанд, дуруғу туҳмат буда, мо ба касе пул надодаем. Тамоми доруву даво ва лавозимоти табобатиро худи беморхона аз ҳисоби худашон сарф карда буданд. Давоми се шабонарӯз болои сари хоҳари мо аз 8-9 духтур кам набуд. Агар пеши роҳи аҷалро гирифта мешуд, мо ин қадар ғам намехӯрдем. Ба ҳама гӯед, ки нисбати оилаи мо ва кормандони тиббии ш. Ваҳдат туҳмат назананд. Агар лозим бошад, то куҷое даркор бошад, мо меравему ҳақиқати гапро мегӯем»,- гуфт бародари марҳума.
Ба суҳбати мо хоҳари марҳума Дилором ва модарашон Кенҷаева Хушангул ҳамроҳ гардида, иброз намуданд: «Мумкин агар 3-4 соат пештар мо Гулсараро ба беморхона мебурдем, кор ранги дигар мегирифт. Дар роҳ Гулсара аллакай беҳуш шуда буд. Гарчанде давоми се шабонарӯз зиёдтар духтурон барои наҷоти духтари мо мубориза бурда бошанд ҳам, вале сад афсӯс, ки умраш кӯтоҳ будааст. Эй мардум, инсофу тамизу одоб куҷост? Гӯё мо гуфта бошем, ки духтурон аз мо 2000 сомонӣ талаб кардаанд. Аз мо як тини пучак талаб накардаанд. Барои хизматҳои арзанда ба сардухтур ва кулли кормандонашон миннатдории аҳли оилаи моро расонеду гӯед, ки чизе ки аз номи аҳли оилаи мо расонаӣ шудааст, дурӯғ буда, барои ташвишҳое, ки онҳо аз рӯи мо дидаанд, мо аз табибон бахшиш пурсида, хоҳони онем, ки номи неки табибон ва аҳли оилаи моро доғдор накунанд».
Далели гӯё фурухта шудани мансабҳои калидӣ дар беморхонаро бо вуҷуди бемуаллиф буданаш, аз зиёд нафарон пурсидем. Маълум гардид, ки баъди омадан ба вазифаи сардухтурӣ, хонума Буракова чанд нафар кормандони таваллудхонаро бинобар даст задан ба амалҳои коррупсионӣ аз вазифа сабукдӯш намудааст ва ин далелҳои беасосу кӯшиши шантаж намудани Буракова ва командаи ӯ супоришӣ менамояд. Мо ба мавзуи шантажу таҳдиду дахолат ба ҳаёти шахсии табибони ин беморхона дар оянда бармегардем, ки идомаи ин мавод аст.

Саиди ҲАЙДАР, МТЖТ

Хонданд 499

Як рӯз дар Қалъаи Ҳисор

Янв 27, 2018
Диданд: 396

Қалъаи Ҳисор аз қабили қалъаҳое мебошад, ки таърихи беш аз 3-ҳазорсола дорад. Масоҳати умумии қалъа 16 гектар буда, бо се дарвоза тарҳрезӣ шудааст. Дарвозаи Арк, дарвозаи ғарбӣ ва дарвозаи даромадгоҳ. Дар дохили қалъа даҳ дӯкони фурӯши молҳои қадимаи ҳунармандон, Уштурхона, Арк-қасри ҳоким, Масҷиди қалъа, Амфитеатр, Чашмаи аскархона (ҳавз), Суҳбатгоҳ, Чойхона ва дӯкончаҳои “тезтайёр”-у карусел, ҳойката, ҷойи аспсаворӣ ва дигар ҷойҳои дилхушӣ мавҷуд аст.

Як рӯзи ман дар қалъаи Ҳисори шодмон
Аз сабабе, ки рӯз сард буд, гумон доштам дар ин мавзеъ ҳеҷ касро намебинам, шояд сайёҳону тамошобинон ҳам имрӯз наомада бошанд. Аммо не, фикрам ғалат баромад. Аз роҳи ғарбии қалъа, ки аз тарафи чап мадрасаи наву аз тарафи рост мадрасаи куҳна қомат афрохта буд, қалъа намудор шуд. Садои ғулғуладори карнаю дафу доира ба гӯш мерасид. Ана, аллакай ман мебинам, ки одамони зиёде омадаанд. Майдаҳои барф бо як ҳаракати суст ба замин меомад ва чанд лаҳза баъд шиддат гирифт. Ба ин сардии ҳаво нигоҳ накарда, бисёри навхонадорон бо як ҳисси пур аз муҳаббати ошиқона гаштугузор мекарданд. Рӯз рӯзи бад набуд. Аммо каме сард буд. Чанд лаҳза ба атроф нигоҳ кардам, гуруҳ-гуруҳ одамони ба ҷашни тӯйи намедонам кадом наздиконашон омада, мерақсиданду меболиданд, хунуки ба онҳо ғалаба карда наметавонист. Аз мушоҳидаҳои ман, дар ин рӯзи сардӣ 10-12 тӯйи арӯсию домодӣ дар ҳамин макон гузашта истода буд. Дарбонҳои Қалъаи Ҳисор барои ворид шудани мошини арӯсӣ “чанд сомоние, ки тиед” мегӯянд, аммо барои даромадани домоду арӯс ва ҳампаҳлуҳояшон ҳамагӣ 20 сомонӣ талаб мекунанд.
Хуб, қисса кӯтоҳ, мо ба болои қалъа баромадем. Дар назди даромадгоҳи Аркӣ як зану як мард ларзида меистоданд. Барои даромадани ҳар як шахс ду сомонӣ талаб мекарданд. Мо ҳам аз мисли дигарон ду сомонӣ дода, барои тасдиқи ғайриқонунӣ набудан ба мо чек пешниҳод карданд. Чун ҳаво сард буд, ҳамаи дӯконҳои даруни қалъа қариб ки фаъол набуданд. Ба дӯконе даромадем, ки нақшу нигорҳои қадима, мусаввараҳои таърихӣ, маҳсули рассомони дохилиро ба маърази фурӯшу тамошо гузошта буданд. Нурулло, савдогари яке аз дӯконҳо дар суҳбат ба мо афзуданд, ки бештар таваҷҷуҳи харидорону сайёҳони хориҷӣ зиёд асту аз дохил ками дар кам: “Акнун рӯзҳо хунук шудааст, хориҷиҳо ҳам якто - дуто дар вақти субҳгоҳ омада буданд, тамом. Чи тавре, ки дар гармиҳо гуруҳ-гуруҳ меомаданд, он хел нест. Хайр, шукр мекунем”.
Як дӯконча, лекин асарҳое дар он ҷо мавҷуд аст, ки таърихи беш аз бистасра доранд. Намедонам аз чӣ сабаб бошад, ки мизоҷони дохилӣ ангуштшуморанд, таваҷҷуҳ ба таърихи гузаштаи худ надоранд.
Дар суҳбат бо мо дӯкондор чунин гуфт: “Мо кӯшиш мекунем, ки диққати муштариёни ватаниро, завқи онҳоро ба мусаввараҳову асарҳои машҳури рассомони кишварамон бедор кунем. Як асари офаридаи рассом, ки акси қалъаро аз пушташ тасвир кардааст, 400 сомонӣ меистад, ки тақрибан ба андозаи 30 - 28 см аст. Дӯкони мо нисбат ба дӯконҳои шаҳри Душанбе арзонтар аст, то ҳар нафаре шавқу завқи ин гуна расмҳоро дорад, дастрас карда тавонад. Мо мизоҷони худиро ҷалбу ҳавасманд мекунем, кӯшиш ба харҷ медиҳем, ки мардуми тоҷик фарҳанги худро фаромӯш накунанд”.
Бубин, хонандаи азиз, мо аз фарҳанги худ бегонаем, худи мо таваҷҷуҳ ба маҳсули эҷодиёти худ надорем. Баъзе нафарон ба тамошо медароянду мебароянд, фақат як ибора - “хай, кашидиян-дия” садо медиҳад.
Суханони дӯкондор каме моро дигар карду дар берун боз садои дафу карнай, рақсу бозии хурду калон дар атрофи навхонадорон сурат мегирифт. Сардии ҳавои берун моро зуд ба дӯкони дигар дохил карду назарам ба қатори китобҳо афтод. Зане дар дохил нишаста бо сардии ҳаво даст ба гиребон буд. Китобҳои зиёди ҷамъомада диққати ҳар як фарди бохираду боақлро ҷалб мекард. Мо аз дӯкондор хоҳиши акс гирифтани китобҳоро кардем, аммо розӣ нашуда, сабабашро ҳам нагуфт. Шояд ягон ҳикмате бошад, нафҳмидем. Дар ин дӯконча китобҳои адибону мутафаккирони бузург мавҷуд буд. Аз қабили “Куллиёт”-и А. Лоҳутӣ, “Хамса”-и Н. Ганҷавӣ, “Маснавии Маънавӣ”-и Мавлоно Ҷ. Балхӣ, “Шоҳчанор”-и Б. Раҳимзода, “Шоҳнома”-и А. Фирдавсӣ ва чандин китобҳои гуногун, китобчаҳои кӯдакона пешкаши мизоҷони баландзавқ гашта буд. Аммо як чиз намерасид - “таваҷҷуҳи одамон ба китоб”.
Ба берун рафтам. Диққати маро дӯкони дигар чун оҳанрабо ба худ мекашид, ки одамони зиёде даромадаву баромада истода буданд. Мо ҳам қафо намонда, ба дӯкон даромадем. Ана акнун дарк кардам, ки таваҷҷуҳи мову ҷавонони мо ба чӣ будааст. Дӯкони овезаҳову гарданбандҳо, ангуштарину дастмояҳои аз сангҳои шифобахши истеҳсоли ватанӣ. Ин гуна чизҳо муштариёни зиёд доштааст. Аксари мизоҷонро ҷавондухтарон ташкил медиҳанд.
Гулдӯзиҳои қадима, тоқиҳо, пироҳанҳои арӯсии қадима, рӯймолҳо, чойнику пиёлаҳо, табақҳои сафолӣ, кӯзаву кӯзачаҳои давраҳои пешин, ки замони муосир аз сари нав ҳунармандони мо зинда карда меофаранд ва дигар молҳои қадимаро мо дар дӯкони холаи Лайло вохӯрдем: “Ман тӯли дувуним сол аст, ки ба ин кор машғулам. Ин ҳама гулдӯзиҳову куртаҳои арӯсии қадимаро одамоне, ки аз ҳамин маҳалҳои гирду атрофанд, ба мо меоранд. Мо молҳои онҳоро мехарем ва дар болояш якчӣ - нимчӣ монда, мефурӯшем. Муштариёни мо бештар хориҷиҳо ҳастанд, ҳамон ҳам коҳиш ёфта истодааст. Аз дохил бошад, нисбат ба хориҷиҳо камтар аст. Табақҳову чойнику пиёлаҳо бошад, истеҳсоли мардуми шаҳри Турсунзодаанд, ки хеле сифати баланд доранд”.
Ин зани тоҷик мегӯяд, ки ғайр аз инҳо боз ба омода кардани ҷузвдонҳои гулдӯзӣ машғул аст, ки пешкаши ҷавондухтарону бонувон гардидааст. Дар дӯкони бону Лайло тоқиҳои ҳисорӣ, кӯлобӣ, ӯзбекӣ, лақайӣ, қазоқию қирғизиро дастрас кардан басо осон аст, ки аксари онҳо маҳсули дасти ин зани фарҳангдӯстанд. Тоқиҳо аз 30 сомонӣ то 60 сомонӣ арзиш доранд, ки аз дигар мағозаҳо арзонтар мебошад.
Бале, дӯстони азиз, беҳтарин молу маҳсулоти қадимаву ҳозираро шумо метавонед аз дӯконҳои ҳунармандии қалъаи Ҳисори бостон ба осонӣ дастрас кунед. Дар болои қалъа майдони кушоду ҳамворе мавҷуд аст, ки бархе тавонистаанд ба хизматрасонӣ машғул шуда, ҳам диққати сайёҳонро ҷалб намоянд ва ҳам фоидае ба даст оранд. Аз тарафи рост майдончаи аспронӣ вуҷуд дорад, ки ба тамошобинону сайёҳон хизмат мерасонад.
Дар ин замон мо бо як гуруҳ варзишгарони риштаи варзиши “ҷюҷитсо”-и ноҳияи Рӯдакӣ вохӯрдем, ки ба сайри ин мавзеъ омада, аспсаворӣ мекарданд. Аҷибаш он буд, хонандаи азиз, ки бонувони тоҷик, ҷавондухтарони тоҷик наҳаросида, ҷасурона аспронӣ мекарданд. Ин воқеият аст, ки бонуи тоҷик аз замони қадим ҷасуру нотарс буд, чун Гурдофариду Таҳмина. Аз ин аст, ки аспронӣ ҳам кори саҳл нест, на танҳо барои зан, балки барои мард низ мушкил аст. Музди хизмати аспдорон барои як нафар аспи сафеди калон 10 сомонӣ ва аспи зарду сиёҳи миёнаҷуса бошад, 5 сомонӣ аст. Дар тарафи чапи майдон Амфитеатру ҳавз ҷойгир аст, ки чорабиниҳову консертҳо гузаронида мешаванд. Дар замони шоҳигарии қадим, ки дар болои қалъа қасри ҳоким вуҷуд дошт, айни замон тақрибан 30 фоизи ана ҳамон иморати Қасри Ҳокимро аз нав бунёд карда истодаанд, ки тибқи нақшаи пешакӣ, моҳи сентябр соли 2018 кушода ва ба истифода дода мешавад.
Мо аз Ҳисори шодмон бо як ҷаҳони нав, таассуроти олӣ ва таъби хуш баргаштем.

Шуҳратҷон АЛИМАРДОНОВ

Хонданд 396

Басманда

Янв 27, 2018
Диданд: 611

“Ёлаҳои сабзи Басманда, деҳаи кӯдакиям пеши назарам меояд. Деҳае, ки бо ҷумла ормонҳои кӯдакӣ бароям ба ҳукми танҳо хотира боқӣ монда, аз он ки ман зуд-зуд намеравам, аз он ки он саҳнаҳои зинда дар хотираи кӯдакии ман дигар худ нақши хотирааанд...”

Бобоҷони Шафеъ

Дар саргаҳи чашмаи ҳаёт, дар доманаи куҳҳои осонбӯс ва дар як кунҷи Тоҷикистон ҷойгир аст ин деҳаи номдор бо номи Басманда. Аз кӯдакӣ мехостам маънии номи деҳаро фаҳмам, ки чаро маҳз Басманда аст, аммо то ҳол маънии аслии онро дарк накардаам. Деҳаи Басманда воқеъ дар ноҳияи Деваштич (собиқ Ғончӣ)-и суғдзамин ва дар бузургӣ миёни деҳоти ноҳия дар ҷойи якум қарор дорад. Ҳамсоядеҳаҳояш Қаълаи дӯст, Дархон, Угук ва Шикорчӣ мебошанд, ки ин рустоҳо низ таърихи қадима доранд. Аҳолии деҳот мардуми меҳнатдӯсту меҳанпарваранд ва шояд, аз ҳамин сабаб бошад, ки тарки зодгоҳро дар ин даҳсолаҳои зиёд намехоҳанд. Мардум ҷумла ҳама ба деҳқонӣ машғуланд ва пешаи эшон картошкапарварӣ аст, ки картошкаи Басмандаро қариб дар тамоми бозорҳои кишвар дастрас кардан имкон дорад.

Зери куҳи сарсафеде деҳаи Басаманда ҳаст,
Мардумаш толеъбаланду меҳнаташ арзанда аст.

Ин диёри куҳанбунёд чандин родмардонро тавлид кардаву дар оғуши сабзини худ парваридааст. Родмардони деҳа дар солҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои ҳифзи ватану модар бар зидди фашистон мубориза бурдаанд. Аз як деҳаи кӯчаки он давр 121 нафар ҷавонмардон ба ҷабҳаи ҷанг сафабар шуда буданд, ки аз онҳо қисми зиёдашон барнагаштанд ва то ҳол хотираҳояшон дар рӯйи аксҳои гирифтаашон боқӣ аст.
Ҷумла ҳама пиру барнои деҳа имрӯз дар пешравии кишвари азиз саҳми худро дареғ намедоранд. Дигар ҳоло толибилмони деҳа барои ба таҳсил рафтан ба маркази вилоят ё ҷумҳурӣ тарсону ларзон аз хона, ба умеди зинда баргардам, намебароянд. Онҳо бо ақлу заковати худ, ки тайи ёздаҳ сол аз омӯзгорони варзидаи деҳа омӯхтааанд, барои таҳсил ба дохил ва хориҷи кишвар мераванд. Заҳмати устодони деҳа, ки ҳатто бист сол пеш ба усули таҳсили мактаби куҳнаи устод Айнӣ монандӣ дошт он тавр нест ва хонандагон дар чор мактаби замонавии ноҳия ба таҳсил машғуланд. Маҳз меҳнати устодони ин диёр аст, ки имрӯз қариб дар ҳар як донишгоҳу донишкадаҳои кишвар аз ин диёр даҳҳову садҳо донишҷӯ таҳсили илм мекунанд. Кадрҳои баландихтисоси барӯманди деҳаи Басманда имрӯз камари ҳимат баста, барои пешравии кишвар дар қатори дигар ҳамдиёрон саҳми худро мегузоранд. Яке аз он барӯмандони деҳа раиси ноҳияи Деваштич Рустам Ҷӯразода мебошад, ки зода ва таҳсилкардаи мактаби деҳаи Басманда аст. Эшон тайи чанд соли роҳбарии хеш дар ноҳия, ба бисёр камбудиҳову норасоиҳои диёр нуқта гузошта, барои пешравиҳои минбаъдаи он дар якҷоягӣ бо мардуми диёр кӯшишҳои созандаро идома дода истодаанд.
Мушкилоти асосии деҳа ҳоло танҳо кам будани заминҳои корам ва дастрас кардани замини назди ҳавлигӣ мебошад, ки ин масъала низ дар вақтҳои кӯтоҳтарин шояд ҳалли худро ёбад. Дигар ҳама шароит барои зист дар ин диёр муҳайё аст ва ҳар касе ба меҳмонӣ ба ин мавзеъ ташриф орад? моил ба рафтан аз ин деҳа намекунад.

Нуралӣ КАРИМ

Хонданд 611

Хабари рӯз

Календар

« Август 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Минбари сардабир

  • занакГАП

    Ҳама аз дард менолад, вале ҳар кас ба таври худ,…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.