.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Минтақа

Шамсиддин Шоҳин: диёри саргаҳи Хуршед

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин соли 1938 ташкил ёфтааст. Ноҳия яке аз ноҳияҳои вилояти Хатлон аст ва дар ҷанубу шарқи Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор дорад. Бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №29 аз 2 феврали соли 2016 ва Қарори Маҷлиси Миллии МО ҶТ таҳти № 204 аз 3 марти соли 2016 ноҳияи Шӯрообод ба номи Шамсиддин Шоҳин иваз карда шуд. Маркази ин ноҳия шаҳраки Шӯрообод аст, ки дар доманаи куҳсори Ҳазрати Шоҳ ва дар ҷанубу ғарбии шаҳри Кӯлоб ҷой дорад.

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин дар шимол бо ноҳияҳои Дарвоз, Муъминобод, дар ғарб бо ноҳияи Кӯлоб, дар ҷануб бо ноҳияи Ҳамадонии вилояти Хатлон ҳамсоя ва дар шарқ бо рӯди Панҷ, ноҳияҳои Хвоҳон, Роғистон ва шаҳри Бузурги вилояти Бадахшони Афғонистон ҳаммарз аст.

Аз январи соли 2016 Зарифзода Почохони Ҳабибулло раиси ноҳияи Шамсиддин Шоҳин мебошад. 

Терайзамин 

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин дар садаҳои миёна бахше аз вилояти таърихии Хутталон буда ва то замони шӯравӣ Терай ё Терайзамин хонда мешуд. Бархе номпажуҳон маънии ин ҷойномро «сарзамини бодхез ва шамолӣ» донистаанд. Устод Зафар Мирзоён маънии ҷойномро «гузаргоҳ» пешниҳод карда бо ин эҳтимол ки «шояд ин макон гузаргоҳи мардуми водии Кӯлоб аз ин соҳили Ому ва мардуми Чоҳобу Русток аз варои Ому ба ин тараф будааст». Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Тоҷикистон Терайзамин бахше аз вилояти Кӯлоб шуд.

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин диёри афсонаҳост. Афсонаҳои табиат. Ин ҷо ҳар куҳу камар, дараю адир, дашту гулгашт, сангу харсанг, чашмаю ҷӯйбор, рӯду обшор афсона дорад. Ин афсонаҳо беохиранд. Афсонаҳои аз ҳама шуниданӣ, афсонаҳои чашмасорон ва рӯдҳои равони беқароранд. 

Аз ёдгориҳои таърихии ин сарзамин мазори Ҳазрати Имом Аскар, Оромгоҳи Махсуми Мулло Бодурҷон, оромгоҳи Шайх Муҳаммадамони Валӣ аст.

Мардуми ин ноҳия бештар кишоварзанд ва боғдорӣ, чорводорӣ ва занбурпарварӣ мекунанд. Дармонбахшии асали Шӯрообод дар саросари Тоҷикистон шинохташуда аст.

Бар асоси тақсимоти ҳудудию маъмурӣ, ноҳияи Шамсиддин Шоҳин 1 шаҳрак ва 7 ҷамоат дорад, аз ҷумла: Шӯрообод, Дашти Ҷум, Доғистон, Йол, Лангардара, Саричашма ва Чагам.

Сарзамини муъҷизаҳо

Дар олам хеле кам аст маконе, ки рӯзгори одамонаш ба куҳҳои баланду сарбаафлок ин қадар вобастагӣ дошта бошанд. Фарзандони ин сарзамин ҳар куҷое рафтанд, дар кулворашон китобу дар қалбҳояшон муҳаббати ин ин диёрро бо худ бурданд. Саранҷом аз ин диёр ҳунармандону санъаткороне рӯиданд, ки ҳама шамъи маҳфилҳою чароғи анҷуманҳо гаштанд; Ҳофизи дӯстдоштаи халқ, булбули санъати тоҷик, Одина Ҳошимов, устоди шоирони Хатлонзамин Ашӯр Сафар, ки аз каломаш дар маҳфилу маъракаҳо шакар мерехт, сарояндаю муғании бемисл Давлатманд Холов, фалаксаро ва дуторнавози мумтоз Гулчеҳра Содиқова, ҳунармандони нотакрор: Ҳошим Гадою Ҳабибуллои Абдураззоқ, шоири ширинсухан Хайрандеш, ки бо таронаҳои дилошубаш маҳбуби тоҷикистониён гардидааст, ҳама зодагони ин диёри куҳҳои сарбаафлоку парвардаи обу хоки ин сарзамини бисёрчашмаанд...

Куҳҳои подору устувор бо қуллаҳои ҳамеша сафеди ин диёр ба муйсафедони нуронию донишманде шабеҳанд, ки аз диданашон ба ҷони одам қувват ва ба дил нуру зиё медамад. 

Рӯду дарёчаҳои шӯхобе, ки аз ин куҳҳо шилдирросзанон ба поён ҷорӣ мешаванд, ҳақиқати ин зебогиҳоро қисса мекунанд. Ҷӯю чашмасоронаш бошад, бо садои маҳину латиф суруди зиндагиро месароянд ва шукронае аз ин ҳама зебоӣ ва амонии мулк мекунанд. 

Калонтрин санг дар Осиёи Марказӣ

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин воқеан як сарзамини зебоиҳо ва як макони муъҷизаҳост. Дар ин диёри сабзпӯшу фарохдоман, беҳтарин офаридаҳои табиат бо ҳам омада, ҷилванамоӣ мекунанд. 

Дар ин макон даҳҳо ва садҳо мавҷудоте ҳастанд, ки воқеан ба ҳайси бозёфтҳои табии таърихӣ метавонанд хизмат намоянд. Чунончи куҳи Эмомаскара, худ на танҳо як куҳест, балки он як санги азиму бузургест, ки садҳо гектарро ташкил медиҳад. Он калонтарин санг дар Осиёи Марказӣ маҳсуб мешавад. Дар пояи ин куҳи саропо санг, дар баландии 3,7 ҳазор метр, боз як чашмаи серобе арзи ҳастӣ мекунад...

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин маконест гуногуниқлим. Агар дар як тарафи он баҳор бошад, дар тарафи дигараш ҳанӯз зимистон аст. Дар як ҷонибаш деҳқонон кишту кор менамоянд, дар ҷониби дигараш ҳосил меғундоранд. Дар деҳаи Баҳораки мавзеи Саричашма ҳангоме ҷавро медараванд, ки дар Сафедоби Терай, айни кишту кор аст. Бисёр шудааст, ки аз ҷави Баҳорак оварда, дар Терай кишт карда ҳосили фаровон рӯёнидаанд. Ё айёме, ки дар Анҷироб тут мепазад, дар деҳаи Ҳазрати Эмом, ба қавле, он ҳанӯз гул накардааст.

Ин гуфтаҳо гувоҳи он аст, ки ин диёр як сарзамини калону серпаҳно ва  як мулки файзбахшу ганҷрезест, ки саховати табиат интиҳо надорад. Лазизтарин меваҳои Тоҷикистон: туту анҷиру анори шаҳдбор маҳз дар ин сарзамин мерӯянд. 

Ривоят мекунанд, ки амирони Бухорои Шариф танҳо аз тутҳои шаҳдбори Қумроғу Яхшо ва анҷиру анорҳои шакарини Анҷиробу Даштиҷум истифода мекардаанд. Ҳатто амир Олимхон як қисмате аз ин анорҳоро, ки барояш мефиристоданд, ӯ боз ба императорони рус ва Аврупо туҳфа медодааст. Зирае, ки дар ин диёр мерӯяд, аз рӯи бӯй, тамъ ва ғизонокиву шифобахшиаш дар ҷаҳон беназир аст. 

Дар бораи саховати ин сарзамин сухан ронда, аз обҳои шифобахшу мусаффояш ном набурдан гуноҳ аст. Дар маркази ноҳия маконест, ки онро «Терай» меноманд. Ин мавзеъ дар сарчашмаҳои таърихӣ номи «Терайи ҳазорчашма» ёд мешавад. Ҳоло ҳам агар ҳама чашмаҳои ин маконро дуруст бишмарем, аз ҳазор ҳам бештаранд... 

Лозим ба ёдоварист, ки ноҳия ба тозагӣ табдили ном кард ва ба худ исми яке аз абармардони адабиёти оламгири тоҷик, Шамсиддин Муҳаммад Шоҳини Кӯлобиро гирифт. Ин рамзӣ ва табиӣ буд. Сарзамине, ки дар худ ин қадар бузургон ва нобиғаҳои фарҳангу ҳунарро парвардааст, бояд номи яке аз онҳоро дошта бошад. Хушбахтона, ҳамин гуна каси арзанда ва сазовор дар шахсияти Шамсиддин Шоҳин ва исми мубораки эшон падидор гашт.

Шоҳин, воқеан шоири бузург аст. Адабиётшинос ва тазкиранигори тоҷик Шарифҷонмахдуми Садри Зиё Шамсиддин Шоҳинро дар шеър беназир ҳисобида, ӯро дар қатори Фирдавсию Анварию Саъдӣ чорумин пайғамбари адабиёти форсӣ-тоҷикӣ номидааст: 

Назираш набвад ба рӯи замин,

Зи пайғамбари шоирон чорумин.

Итминон дорем, ки мардуми заҳматқарини ноҳияи Шамсиддин Шоҳин, бо кору амали шоистаи худ, номи ин шоири бузургро чун шеъри баландаш, зинда хоҳанд дошт...

Ғановати куҳистон беинтиҳост ва бузургтарин сарвате, ки мо дорем, ин табиати зебо, манзараҳои нотакрор, обҳои софу зулол, чашмаҳои шифобахш, рӯду дарёҳои тезҷараён, гулу гиёҳҳои шифобахш ва дар маҷмуъ ҳама афсункориҳои куҳистони ин диёранд, ки мехоҳем мавриди истифодаи ҳамагонӣ қарор бигиранд. 

Мо он қадар чашмаҳои зиёд, гулу гиёҳҳои фаровон, меваҳои ширину шаҳдбор ва манзараҳои зебою нотакрор дорем, ки барои ҳама мардуми кишвар басанда аст. Бигузор ҳамагон ин ҷо биоянд ва аз ин неъматҳои Худованд, ки дар ин диёр арзонӣ доштааст, истифода баранд. 

ФАРҲАНГ

Дар ноҳия 32 муассисаи фарҳангӣ фаъолият менамояд. Аз ҷумла;5 хонаи фарҳанг, 7 клуби деҳотӣ, як боғи фарҳанг, як китобхонаи марказӣ, 17 филиали китобона ва як мактаби бачагонаи санъат. Дар китобхонаи марказии ноҳия якҷоя бо филиалҳояш 71275 китоб дар хизмати мардум қарор дорад. 

Боғи фарҳангии ноҳия бо дастгирии мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ва соҳибкорони муваффак бо тариқи ҳашар соли 2016 мавриди баҳрабрадорӣ қарор дода шуд.

Дар муассисаҳои фарҳангии ноҳия 163 нафар фаъолият доранд. Аз ин шумор 13 нафар бо маълумоти олии соҳавӣ, 25 нафар бо маълумоти олии ғайрикасбӣ, 24 нафар бо маълумоти миёнаи махсус, 3 нафар бо маълумоти олии нопурра, 10 нафар бо маълумоти миёнаи махсус ва 88 нафар бо маълумоти умумӣ фаъолият менамоянд.Аз шумори умумии кормандон 80 нафарашонро занон ташкил медиҳад. 

АҲЛИ ИЛМ ВА ФАРҲАНГУ ҲУНАР

Ноҳияи Шамсиддин Шоҳин чун сарзамини донишмандони асил ва фаҳангиёни беназир шинохта шудааст. Аз ин диёр басо касони бофазлу фарҳанг бархоста, дар пешрафти фарҳангу адаби кишвар саҳми муносиб гузошта тавонистанд. 

Шамсиддин Шоҳин аз бузургтарини онҳо буда, дар радифи он боз шоирону фозилони дигаре чун; Бисмил, Муҷрим, Мирзо Қадам, Мирзо Лиқо, Мирзо Наим, Мирзои Хокӣ, Домулло Бурҳон (шарикдарси устод Айнӣ), Бобо Халил, Абдӣ, Алимуҳаммад Муродӣ, Раҷабалии Роғӣ, Назар Халил, Неъматулло Худойбахш, Муродалӣ Набӣ, Хайрандеш, Сафар Аюбзодаи Маҳзун, Мираҳмади Амиршо, Маҷид Салим, Нуруллоҳи Ориф, Зикруллои Файзулло, Саттор Муслим, Мадхони Шариф, Ҷиёнхон Латифӣ, Одина Шермад, Ёри Роғӣ, Рашиди Қодириён, Саодат Одинаева ва боз даҳҳо нафари дигар бо сеҳри суханашон маҳбуби дилҳо гардидаанд. 

Донишмандоне чун Тағай Раҳмонов, Ҳайдар Сафиев, Аламхон Кӯчаров, Ҳайдар Одинаев, Абдураҳмон Қурбонов, Шариф Раҳимзода, Ҳамидуллохон Фақеров, Искандар Икромов, Аҳрор Ҷалолов, Қамчин Чиллаев ва боз даҳҳо нафари дигар дар бахшҳои гуногуни илм тадқиқотҳои пурарзише анҷом дода тавонистанд.

Вале аз ҳама бештар мардуми ноҳияи Шамсиддин Шоҳинро бо мутрибону ҳунармандон ва санъаткорони мумтозаш мешиносанд. Номи Ҳошими Қосим, Одинаи Ҳошим, Ҳошими Гадо, Давлатманд Холов, Ҳабибулло Абдураззоқов, Гулчеҳра Содиқова, Файзалӣ Ҳасан, Мирзоватан Миров, Озодамо Муҳтарамова, Исо Абдурашид, Тағаймуроди Розиқ, Ҷумъахон Сафаров, Шокири Қодир, Ҳотам Юнусов ва Ҷумъахон Сироҷов, барои ҳама мардуми кишвар шиносу ошност. Имрӯз ҳам дар ноҳия ҳунармандоне аз ҷумлаи Тилло Гадоев, Шодӣ Мирзоев, Назаршо Ҳошимов ва чанд тани дигаре кору эҷод менамоянд, ки ин анъанаи неки гузаштагони худро идома медиҳанд. 

ФАЛАКИ РОҒӢ 

«Фалаки роғӣ» маҳсули ҳунари мардуми воҳаи Роғи Афғонистон аст. Сокинони ин мавзеъ ҳама сароасар тоҷиканд ва аз Тоҷикистон ба он ҷо рафтаанд. Бо тақозои қисмат, боз як гуруҳи онҳо дубора ба Тоҷикистон бармегарданд ва дар мавзеи Терайи ноҳияи Шамсиддин Шоҳин маскан ихтиёр мекунанд. Ин мардум ҳунари фалаксароиро бо худ меоранд ва бо  таъсири онҳо фалаксароӣ дар ин диёр рушд мекунад. 

Баъдан, дар ин чо ҳунармандони маъруфе чун: Сафари Байдгӯ, Ашӯри Шоҳкулоҳ, Ғулом Назар, Раҷабмади Валӣ, Шарифи Мирзонабот, Махсуми Шакур, Асои Байдгӯ, Икроми Гӯрғулигӯ, Қорӣ Мадохир, Сӯфии Байдгӯ, Мадисои Гӯрғулигӯ, Ҳоҷии Байдгӯ, Наими Байдгӯ рӯзгор карданд, ки миёни мардум хеле маъруф буданд. 

ЗИРОАТКОРӢ

Зироаткорӣ пешаи асосии мардуми ноҳия маҳсуб ёфта, соли равон дар майдони 8541 гектар кишт гузаронида шудааст. Аз ин 8195 гектар ғалладонагиҳо, аз ҷумла гандум 7395 га, ҷав 150 га, лубиёгиҳо 650 га, зағер 200 га, картошка 80 га, сабзавот 21 гектар заминро ташкил медиҳад. 

ЗАНБУРИ АСАЛ

Ин соҳа аз шумори соҳаҳои сердаромади ноҳия маҳсуб мешавад. Ҳоло дар ҳама шаклҳои хоҷагидории ноҳия шумораи оилаҳои занбури асал ба 3290 адад расонида шудааст. Истеҳсоли асал 56 тоннаро ташкил медиҳад.

БОҒДОРӢ

Боғпарварӣ соҳаи сердаромади ноҳия ба шумор меравад. Айни ҳол дар ноҳия 2576 гектар дарахтони мевадиҳанда, аз ҷумла; 1983 га боғҳои себу нок, 30 га зардолу, 3 га гелос, 108 га чормағз, 182 га анор, 4 га бодоми шириндона, 37 га тут ва 143 га ток парвариш меёбад.

Танҳо соли ҷорӣ боғдорони ноҳия 100 гектар боғи нав, аз ҷумла 62 га боғи себ, 3 га боғи дарахти нок, 19 га боғи зардолу, 3 га боғи гелос, 1га боғи чормағз, 8,5 га боғи анор ва 4 гектар боғи бодоми шириндона бунёд намуданд. Иловатан 15 гектар боғи куҳна аз нав барқарор карда шуд ва то соли 2020 ин рақам ба 400 га расонида мешавад.

Алихон ЗАРИФӢ

Хонданд 224

БИЁ, БА ИШКОШИМ!

Сен 08, 2018
Хонданд: 222
БИЁ, БА ИШКОШИМ!

(дар заминаи сафари Бадахшон)

 

Чанд маълумот

 Ишкошим аз ҷиҳати дурии роҳ аз маркази вилоят дар ҷои дуюм қарор дорад. Он аз маркази вилоят дар масофаи 105 километр воқеъ гардидааст. Ишкошим ноҳияи баландкӯҳ аст ва дар рӯ ба рӯйи Афғонистон қарор дорад. Бо сабаби дар баландӣ воқеъ гардиданаш кӯҳҳо фарсах ба фарсах камҳашамат мешаванд ва талу теппаҳо бештар мегарданд. Масоҳати ин ноҳия 3656 километри квадратӣ мебошад. Аз шимол бо ноҳияҳои Шуғнону Роштқалъа, аз Шарқ бо ноҳияи Мурғоб ва аз ҷануб бо давлати Афғонистон ҳамсарҳад аст. Масоҳати асосии ноҳияро қаторкӯҳҳои Шоҳдара ва водиҳои Ғорону Вахон ташкил медиҳанд. Аз яке аз маъноҳое, ки аз калимаи Ишкошим бармеояд, ин ватани сакоиҳо будани онро ишора мекунад. Дар асрҳои 6-7 то милод Сакошим маркази қавмҳои ориётабори тоифаҳои Ҳинду Эрон будааст. Шоҳроҳи Абрешим аз ҳамон давра аз водии Вахони ноҳия Ишкошим мегузашт. Мавқеи мусоиди ҷойгиршавии табии ин ноҳия бозгӯи он аст, ки ҳанӯз аз давраҳои қадим заминаи рафту омади одамон тавассути он вуҷуд доштааст.

Ишкошим асрори аҷиби дигар дорад, ки он асрори роҳ аст. Роҳ шумора ба баландӣ мебарад, аммо шумо мисли ағбаҳои Анзобу Шаҳристон бо душворӣ ба боло намебароед, балки муназзаму ноайён лаб-лаби дарё бехабар гуё ҳамвориҳоро паси сар менамоед. Баъди соатҳо эҳсос мекунед, ки  воқеан дар баландиҳо қарор доред. Яъне ин роҳҳо худ сайёҳатанду ҳеҷ гоҳ дилбазан нестанд ва аснои сафар таассуроту бардошт аз ҳар як манзара шуморо ҳамроҳ мебошад. 

Ронандаи маҳаллӣ ба мо қуллаҳои кӯҳро нишон медиҳад, ки сафеду пурбарфанд. Онҳо пиряхҳоянд, ки бештаринашон дар ҳудуди Афғонистон қарор гирифтанд. Пиряхҳои ҳудуди Тоҷикистонро шояд аз ҷониби Афғонистон озодона дидан мумкин бошад. Ронанда ҷо-ҷо қисматҳои роҳро ба мо нишон медиҳад, ки бо иллати боришоти зиёд зери об мемонанд. Ба таҳлука ҳам омадан мумкин аст. Савол пайдо мешавад, ки дар ин сурат чи гуна равуои одамон таъмин карда мешавад. Аммо ба қавли ронанда ин ҳодиса доимӣ набуда, зуд сатҳи об паст мешавад. Дарёи Панҷ тезҷараён аст, дар баъзе ҷойҳо ҳатто мавҷи он  ба роҳ мерасад. Роҳи Ишкошим аз ҳар ронанда маҳорату бодиққат буданро талаб мекунад.

  Ноҳия ҳафт ҷамоат ва 48 деҳа деҳа дорад, ки дар он зиёда 16 ҳазор аҳолӣ сукунат мекунанд. Даромади асосии аҳолӣ деҳқониву чорводорӣ аст. Ҳамчунин дар ҳудуди ноҳия ҳунармандону косибон, дуредгару сангтарошон, ресандагону дӯзандагон анъанаҳои ҳунармандиро эҳё намуда, идома медиҳанд. Дар ин ноҳия муҳракашиву ҷӯроббофӣ ҳунари нисбатан инкишофёфта маҳсуб меёбад. Овозаи маҳсули дастони ин ҳунармандон то ба хориҷи кишвар рафта, ки аксари сайёҳони ба ин ноҳия омада табақу ҷӯробҳои Ишкошимро ҷӯё мешаванд.

Ганҷҳои Ишкошим

Ишкошим мавзеи муҳими сайёҳӣ мебошад. Ин ноҳия ҷойҳои дидании зиёде дорад. 103 ёдгории  таърихии ноҳия сарвати маънавии он мебошад. Мавзеъҳои таърихии Қалъаи абрешим, Маъбади Будо, Умбуқ, Тақвими сангӣ, Қалъаи Ямчун, Қалъаи Қаҳқаҳа, Кофирқалъа диққати ҳар бинандаро ҷалб карда метавонад. Баъд аз оне ки Қалъаи Қаҳқаҳа ба феҳристи Ёдгориҳои ЮНЕСКО ворди гардид, таваҷҷӯҳи шумораи зиёди сайёҳон аз гӯшаву канори ҷаҳон ба он зиёд гардид. Маконҳои муқаддас чун Мазори Шоҳқамбари Офтоб, Мазори Шоҳимардон, Мазори Гесӯи Балогардон, Мазори чилтан, Занҷири Каъба, Мазори Шоҳмубораки марди Валӣ, Мазори чилмурид ва Мазори Шоҳ Абдуллоҳи Ансорӣ дар ҳудуди ин ноҳия ҷойгиранд. Дар бораи ин ҷойҳо  ривояту қиссаҳои зиёде вуҷуд доранд, ки муҷиби устувории эътиқоду арзишҳои фарҳангии мардум мебошад. Қуллаҳои Маяковский, Карл Маркс, Сомонӣ, Сафархоҷа ва Носири Хусрав сайёҳону кӯҳнавардонро даҳсолаҳо боз мутаваҷҷеҳ намудааст. Кӯли Кофар, Кӯли Аспо, Кӯли Полполосин, Кӯли бетаг, Кӯли Дирҷ, Кӯли Ҳефз, Кӯли Лаълбегим, Кӯли Заркӯл ва ғайра на танҳо мавзеи тамошобоб, балки асрорангезанд.

Нозукии дигар он аст, ки шумо дар як рӯзу ду рӯз ин ҳама мӯъҷизаву боигариҳои ноҳияро дида наметавонед. Бо чанд нафаре ҳамсӯҳбат гаштем, ки аз Ишкошим ҷониби Душанбе меомаданд. Онҳо мегуфтанд, ки мо 15 рӯз боз дар инҷо қарор дорем.  Тасавур кунед, ки аз Душанбе то Хоруғ 16 соат роҳ аст ва аз Хоруғ то маркази Ишкошим чор соати дигар роҳ меравед. Ин роҳ бошад ҳанӯз ҳам давомдор аст. Масалан  мувофиқи нақлу маълумотҳое, ки бароямон пайдо гардид, дар Ишкошим деҳае ҳаст, ки Ширгин ном дошта, дар водии Вахон ҷойгир шудааст. Аз қадимтарин деҳаҳои ноҳия ба шумор рафта, аз маркази ноҳия Ишкошим дар масофаи 102 километр дур, дар баландии 2830 метр аз сатҳи баҳр  воқеъ гардидааст. Ёдгориҳои таърихияш ба монанди «Акси санги давраи ҷамоати ибтидоӣ», «Санги аждаҳор», мазорҳои Хоҷақамбар, Шоҳбурҳон ва дигар қалъаҳои қадимӣ ба шумор мераванд. Танҳо дар ин деҳа даҳҳо оби минералии сард ва се оби минералии гарм вуҷуд дорад. Дар деҳа боғе ҳаст, ки онро Шоҳбоғ мегӯянд. Барои он боғи шоҳӣ номида мешавад, ки дар он шумораи зиёди ниҳолҳои мевадиҳанда ҳастанд, ки бештар дар ҷануби кишвар мерӯянд. Дар чунин иқлими сард камол ёфтану нашъунамои онҳо аҷибу ҳайратангез мебошад. Дар гирду атрофи ин деҳа 25 мазор ҷойгир будааст, ки ҳар кадом аз замону давраҳои гуногун ҳикоят мекунанд. Анъанаву расму русуми хоси ин деҳа аз дигар минтақаҳои вилояи фарқи куллӣ дорад. Чун як деҳа бо худ ин қадар диданиҳо дошта бошад, пас фақат як рӯзи шумо дар тамошои он камӣ мекунад. 

Марзи ҳамсоя

Як хусусияти ҷуғорофии ноҳия боз дар он аст, ки он дар муқоиса бо дигар ноҳияҳои вилоят бо Афғонистон ҳамсарҳадии тӯлонӣ ва наздик дорад. Ҳамсарҳадии ин ноҳия нисбат ба ноҳияҳои дигари вилоят фарқ мекунад. Дар он тарафи соҳил садои тиру тӯп аз баъзе бархӯрдҳои мусаллаҳона ба гӯш мерасад. Шукр, ки он муноқишаҳо ба ҳудуди мо дахл надоранд, аммо сарҳадро бояд назора кард. Қад-қади роҳи соҳили дарё сарҳадбонони тоҷикро мебинед, ки хидмати ватанро ба ҷо меоваранд. 

Гоҳо бо замзамаву гоҳо бо ғуриши дарёи Панҷ кас куфти роҳро фаромӯш мекунад. Аз ҷониби Афғонистон низ дар роҳи мошингарди сангӣ аҳён-аҳён мошинҳо равуо доранд. Гоҳ-гоҳе мошинҳои кӯҳгарди англисӣ ба чашм намоён мешаванд, ки ба иҷрои корҳои хоҷагиву ниёзи мардум овора мебошанд. Дар бозори муштарак тоҷирони афғону тоҷик ҳар рӯзи шанбе ба фуруши молу коло машғул мешаванд. Алҳол бинобар андаке ноором гаштани вазъ бозор муваққатан баста шудааст. 

  Обу ҳавои ноҳияи Ишкошим мусафову беғубор аст. Болои пиряхҳои Афғонистону Тоҷикистонро ин шабу рӯз танҳо абрҳои парокандае пӯшонидаанд. Ин гувоҳи қуллаҳои баланди куҳҳои Ишкошим мебошад. Баландтарин қуллаҳои ин ноҳия Қуллаи Карл Маркс бо баландии 6726 ва  Қуллаи Маяковский бо баландии 6096 метр ба ҳисоб мераванд. Қуллаҳои яхпушидаву сафедро дида, боваратон намеояд, ки дар чилаи гарми тобистони кишвар шумо дар як минтақаи аз зимистон нишондошта қарор гирифтаед.

Биё ба Ишкошим

Ҷолибтарин ҷузъиёти хотирмон барои шумо ин фарҳангу маданияти мардуми ин ноҳия мебошад. Махсусан забони гуфтугӯии мардум шуморо мутаваҷҷеҳ менамояд. Мо ҳеҷ гоҳ муқобили забону шеваю лаҳҷаҳо нестем ва он низ боигарии маънавии миллат мебошад. Манзур аз андешаи боло шеваҳову лаҳҷаҳои шуғниву рушониву ишкошимӣ мебошад. Дар баъзе ноҳияву минтақаҳои Бадахшон шумор фаҳманд ҳам, аммо шумо забони онҳоро намефаҳмед, ё бо мушкилӣ мефаҳмед. Аммо Ишкошим он гӯшаи диёри Бдахшон аст, ки онҷо забони тозаву фаҳмотари тоҷикӣ бештар ҷилва дорад. Назар ба қавли баъзе сокинони ин ноҳия ин таъсири забони форсии Афғонистони ба онҳо наздик мебошад.  

Хуллас, Ишкошим мулкест дар фарози қуллаҳо ва бо зебоиҳои саршораш ҳар нафареро мафтун мекунаду ба сӯи худ мехонад. Ин ноҳия мавзеи муҳими сайёҳи барои имрӯзу оянда мебошад. Барои инкишофи намудҳои гуногуни сайёҳӣ нахуст шароиту имконоти зиёди табиӣ вуҷуд дорад. Сайёҳӣ имрӯзу оянда яке аз соҳаҳои муҳими ба шуғл фаро гирифтани сокинони ноҳияву вилоят ба ҳисоб меравад. Ширкатҳои сайёҳии ҶДММ «Помир-Вахон сайёҳат» ва «Вахон -тур» имрӯзҳо дар хизмати сайёҳони дохиливу хориҷӣ қарор доранд. Минтақаҳои моҳигирии Зоркӯл ва Ишматкӯл ба таври ҳамеша дӯстдорони худро доранд. Барои дӯстдорони шикор бошад, ҶДММ «Ёқути Даршай» фаъол мебошад. Танҳо шумору номгӯи боигариҳои Ишкошим даҳҳо саҳифаро пур месозанд. Шунидан кай бувад монанди дидан ва шукр, ки мо то андозае баъзе чизҳоро дидем. Гӯё он ҳама зебоиҳои дилфиреб мегӯянд: Биё, ба Ишкошим!

Мурод Муродӣ,

Бахтиёри Қутбиддин,

устодони факултети журналистикаи ДМТ

Хонданд 222

Айнӣ: Куҳистони муъҷизаофар

Сен 08, 2018
Хонданд: 275
Айнӣ: Куҳистони муъҷизаофар

Ноҳияи Айнӣ 23 ноябри соли 1930 ташкил ёфтааст. Ноҳияи Айнӣ дар водии Зарафшон ҷойгир буда, дар шимол бо вилояти Ҷиззахи Ӯзбекистон, ноҳияи Шаҳристони вилояти Суғд, дар шимолу шарқ бо ноҳияи Деваштич (собиқ Ғончӣ), дар шарқ бо ноҳияи Масчои Куҳӣ ва Рашт, дар ғарб бо шаҳри Панҷакент ва дар ҷануб бо шаҳру ноҳияҳои Шаҳринав, Ҳисор, Варзоб, Ваҳдат ва дар ҷанубу ғарб бо вилояти Сурхандарёи Ӯзбекистон ҳаммарз аст. 

Маркази ноҳия - шаҳраки Айнӣ буда, беш аз 12.000 аҳолӣ дорад. Шаҳраки Айнӣ дар 177 км. ҷанубтари Хуҷанд ва 140 км. шимолтари шаҳри Душанбе қарор гирифтааст. Аҳолии ноҳия соли 2015 - 76 ҳазору 900 нафарро ташкил медод. Дар ноҳияи Айнӣ ҷамоатҳои деҳоти Айнӣ, Анзоб, Дар-Дар, Зарафшон, Рарз, Урметан, Фондарё ва Шамтуч мавҷуд аст.

Аз 3 январи соли 2013 Неъматулло Раҳматуллозода дар мансаби раиси ноҳияи Айнӣ кор мекунад.

 

Фалғар

То миёнаҳои асри XIX дар ҳудуди ноҳия бекигарии Фалғари аморати Бухоро амал мекард. Баъди тақсимоти миллӣ-маҳаллӣ дар Осиёи Миёна ва таъсиси Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон Фалғар 23.11.1930 ба ҳайси ноҳияи мустақил ба округи Панҷакент шомил ва аз октябри соли 1939 ноҳияи Фалғар ба ҳайати вилояти навтаъсиси Ленинобод ҳамроҳ карда шуд. Соли 1978 бошад бо қарори Шӯрои Олии ҶШС Тоҷикистон н.Фалғар ба н.Айнӣ тағйири ном кард. 

 

Табиати дилфиребу зебои ноҳияи Айнӣ

 

Фон

Фон (Куҳҳои Фон), куҳсорест дар байни қаторкуҳҳои Зарафшону Ҳисор, дар ҳудуди ноҳияҳои Панҷакенту Айнӣ. Аз водии дарёҳои Арчамайдону Киштӯд (дар ғарб) то водии дарёҳои Искандару Фон (дар шарқ) ба масофаи 45-50 км тӯл кашидааст. Куҳҳо асосан аз оҳаксанг, варақсанг, алевролит ва регсанг таркиб ёфтаанд, ки синнашон ба давраҳои силуру девон мансубанд.

Табиати дилфиреб, хосса шаху кухсорон ва кӯлу дарёчаҳои шӯхи ноҳияи Айниро наметавон бе истифодаи такрор ба такрор аз вожаҳои «беназир» ва «беҳамто» тавсиф кард. Куҳҳои ноҳияи Айнӣ дар баробари дигар навоҳии Тоҷикистон макони канданиҳои фоиданоки кишвар аст. Аксар сарватҳои зеризаминиро метавон аз ин макон дарёфт кард.

Мавзеи кӯли Аловуддин ҳамчун марвориди беназир дар иҳотаи куҳҳои Фон, маҳалли дилписанди сайёҳон аз саросари ҷаҳон аст. Дар ин мавзеъ қуллаҳои баланди Чимтарға (5489 метр), Бодхона (5138 метр), Чапдара (5050 метр) ва ғайра ҷойгир аст. Ҳамаи ин макони Афсонавӣ дар водии Зарафшон-ноҳияи Айнӣ қарор дорад. Ҳар як хоҳишманд хоҳ сайёҳи дохилӣ бошад ё хориҷӣ бо харҷи маблағи кам метавонад, ба дидани ин маконҳои афсонавӣ, назаррабо ва дилфиреб мушарраф гардад. Дар мавзеи куҳҳои Фон бошишгоҳ барои сайёҳон амал мекунад, ки хоҳишмандони варзиши куҳнавардӣ метавонанд аз он истифода баранд.

 

Фондарё

Фондарё - яке аз дарёҳои Тоҷикистон, ки шохоби тарафи чапи дарёи Зарафшон аст, 24 километр дарозӣ, масоҳати ҳавзаи ҷоришавӣ 3230 км², ва хуруҷи об - 62,6 м³/с. мебошад.

58 дарсади оби худро аз ҳисоби шохоби асосиаш, дарёи Яғноб, ки аз пиряхҳои қаторкуҳи Зарафшон об шуда меояд, ва 30 дарсадаш аз Искандардарё, ки аввали худро аз Искандаркӯл мегирад, ба Фондарьё мерезад.

Ин дарё дар назди шаҳраки Зарафшон - дарёи Яғноб бо Искандардарё якҷоя шуда, Фондарё ном мегирад ва 2 километр то шаҳраки Айнӣ норасида бо дарёи Зарафшон якҷоя мешаванд.

Дарозии Фондарё бо дарёи Яғноб, ҳамагӣ 140 километрро ташкил медиҳад. Бо хати дарё, роҳи автомобилгарди Душанбе - Самарқанд - Тошканд мегузарад.

 

Искандаркӯл 

Искандаркӯл - яке кӯлҳои зебои Тоҷикистон мебошад. Искандаркӯл дар баландии 2195-2200 метр (аз сатҳи баҳр) мавқеъ дорад: аз 86-72 метр жарфӣ, 3,2 км дарозӣ, 1,5 км паҳноӣ ва 14,5 км доира дорад. Гармии об + 11,5 то +180, зимистон ях мекунад.

Пайдоиш ва ташаккулёбии Искандаркӯлро коршиносони соҳаи геология дар рӯй додани ҷараёнҳои дохилии замин, мавҷҳои палеосейсмикии 8-9 балла, зарбаҳои зеризаминӣ (таркишҳо) ва экзогенӣ лағжиш (ярч) ва селу селравиҳо, фурӯғалтҳо аз ҳисоби боришоти аз меъёр зиёд, обҳои зеризаминӣ, ки дар давру замонҳои гузаштаи геологӣ ҷой доштанд ба атроф паҳн гардида чун «оташ ба бензин» сабаби асосӣ мебошад, медонанд.

 

Искандаркӯл: ривоят ва ҳақиқат

Дар табиати хушманзараи водии Зарафшон (Айнӣ, Масчо, Панҷакент) гӯшаҳое дучор меояд, ки офаридаҳои ғайримуқаррарӣ дошта дар бахшашон васф намуда, ривояту афсонаҳо эҷод кардаанд.

Искандаркӯлро аксарият бо ному насаби истилогари юнонӣ Александри Мақдунӣ (Искандари Мақдунӣ 356 356 п.м.-323 п.м.) вобаста мекунанд, ки соли 329 п.м. Осиёи Миёнаро забт кардааст.

Искандаркӯл якчанд номгӯйи дигар дошта дар рисолаи Ибни Фариғунӣ ё «Ҳудуд-ул-олам» (с.ваф. 893, муаллифаш номаълум) (Фалғар, Парғар)-ро Бутамони Миёна номида, Искандаркӯли имрӯзаро Дарёжа чун андаруни вай нишон додаст. Дар миёнаҳои асри XVIII дар асари «Нақшаи роҳи обӣ», «Харитаи генералии империяи Русия» (1776) ва «Харитаи Осиё» (с.1795) К.Ф.Бутёнов муҳандис-афсари рус Искандаркӯлро чун «Таран» (дар амалиётҳои ҳарбӣ ва вазъияти муҳосира) акс кардаст. Ин номгӯй ба ҳақиқат рост намеояд, чунки дар забони суғдӣ «искӣ» маънои баландӣ, «дар» - маҳалла, макону дараро мефаҳмонад. Искандаркӯл ҳам, дар баландии 2195-2200 метр (аз сатҳи баҳр) мавқеъ дорад, онро дар қадим кӯли «искотар» ё «искодар» меномиданд. Дар минтақаҳои гуногуни Тоҷикистон деҳаҳои Искодар, Дардар, Искондарак, Исковати водии Зарафшон, Вискроғ, Виҷиск, Искад, Ванҷ, Искадари Кӯлоб, Сикати Боло, Сикати Пойини Вахё, Искандараки ш.Душанбе дар баландиҳо ҷойгиранд ва аз эҳтимол дур нест, ки нимҷазираи Скандинавия аз истилоҳи суғдӣ шояд «куҳҳои баланд»-ро мефаҳмонад.

Гарчанде «искодар» ва «искотар» бо истилоҳи «таран» мафҳуми гуногун дошта бошад ҳам, мавқеъ ва маҳаллаи баландро ифода мекунанд. Вожаҳои «искодар» ва «искотар» ҳамрешаанд ва шаклҳои тағйирёфтаи Искандар маҳсуб меёбанд. Оид ба ин масъала ховаршинос Василий Владимирович Бартолд ба хулосае омадаст, ки Искандаркӯл дар интиҳои асри XVII номи ҳозираашро гирифтааст. Ҳамин тавр, бо мурури вақт ва таҳаввул ёфтани истилоҳоти қадимаи суғдӣ, топонимҳо аз «қӯл» ба кӯл, аз «искотар» ба Искандар ва дар охир ба истилоҳи таҳрирёфтаи Искандаркӯл гузаштааст, ки ба ҳақиқат рост меояд.

 

Фарҳанг

Дар ноҳияи Айнӣ зиёда аз 70 муассисаи фарҳангӣ ва таърихи амал мекунанд, аз ҷумла: 1 адад Қасри фарҳанг, 1 адад осорхона, 1 адад Маҷмаи таърихию фарҳангии Нақибхони Туғрали Аҳрорӣ, 3 адад хонаҳои фарҳанг, 36 адад китобхона, 26 адад клубҳо, 2 адад мактаби мусиқӣ ва 2 адад толори кино.

 

Нақлиёт

Дарозии умумии роҳҳои ноҳияи Айнӣ, ки аҳамияти ҷумҳуриявӣ дорад зиёда аз 160,5 километрро ташкил медиҳад. Аз ҳудуди ноҳия тавассути шоҳроҳи Айнӣ-Хуҷанд ва Душанбе-Айнӣ-Панҷакент-Самарқанд ба шимоли Тоҷикистон ва вилояти Самарқанд рафтан имкон дорад. Соли 2015 бо сармоягузории дохилӣ ва хориҷӣ роҳи Айнӣ-Панҷакент-Самарқанд аз таъмири капиталӣ бароварда шуд. Дар ноҳияи Айнӣ нақлиёт воситаи асосии ҳамлу нақли одамон ва бор маҳсуб меёбад. Ноҳияи Айнӣ фурудгоҳи хурд низ дорад, ки тавассути он бо чархболу ҳавопаймоҳои хурдҳаҷм мусофирону борро интиқол додан мумкин аст.

 

Саноат ва энергетика

Шумораи корхонаҳои саноатӣ дар ноҳияи Айнӣ 8-то мебошад, аз ҷумла:              

КМ «Анзоб», Шахта «Фон-Яғ ноб», ҶДММ «Талко Ресурс», ҶДММ «Зеробод», ҶДММ «Мустафо 2013», ҶДММ «Ширкати металлурги Анзоб», ҶДММ «Шамтуч» ва ҶДММ «Комбинати Металлургии тоҷик».                                                            

Шумораи коргарону хизматчиёни корхонаҳои номбаршуда 13779 нафарро ташкил медиҳад.

 

Туғрали ширинсухан  

Муҳаммад Нақибхон ибни Бобохони Аҳрорӣ, мулаққаб ба Туғрал яке   аз суханварони бомаҳорати охири асри Х1Х ва ибтидои асри ХХ ба шумор меравад. Ӯ шоири табиатан ба худ хосе буда, ҳаёти хеле аҷиб ба   сар бурдааст.

Ӯ аз авлодони охирини Хоҷа Аҳрори асри ХIV будааст, ки дар номи    падари ӯ мақсади «Аҳрорӣ» ишора ба ҳамон силсилаи авлодӣ мебошад. Туғрал дар оилаи Бобохон дар деҳаи Зосуни Фалғар таваллуд ёфтааст. Таваллудаш 26 марти соли 1865 мебошад. Овони кӯдакӣ ва наврасии Нақибхон дар ватанаш Фалғар бевосита дар саробонии падар ва баъдҳо бародарони ӯ Мансурхон, Тӯрахон, Акобирхон ва Ҳамзахон гузаштааст. Таҳсили эшон дар Самарқанд ва Бухоро гузаштааст.                        

Туғрал дар солҳои камолоти эчоди, аксар вакти худро дар Самарканд дар яке аз ҳуҷраҳои мадрасаи Тиллокории ин шаҳр гузаронида аз рӯзи аввали таҳсилаш сар карда то соли 1914 истиқоматгоҳи ӯ будааст. Аммо дар ин мобайн ба зодгоҳи худ рафту омад карданро низ тарк накардааст.     

Ҳамнишинону ошноёни шоир ва нақлу ривоятҳои мардум хислатҳои    аҷибу воҷиби ӯро қисса мекунанд. 

Туғрал аз соли 1919 ба хидмати Ҳукумати Шӯроӣ даромада, раиси комитети обу замини кенти Фалғар шуда кор мекард. 

Ҳамроҳи аскарони инқилобӣ ба муқобили босмачиён мубориза мебурд.   Ин шоири бориксанҷ дар натиҷаи туҳмати аксуламал 28 июни соли 1919   дар мавзеи Боги Шамоли зодгоҳаш дар соҳили дарёи Зарафшон ба қатл  расонида мешавад.

Дар давоми солиёни зиёд шоирон ба Бедил  пайравӣ кардаанд. Лек Туғрал ягона касест, ки дар пайравии ин нобиғаи бузург на кӯр-кӯрона,   балки мақсаднок шеъри дилчасп эҷод намудааст. 

Нақибхон Туғрали Аҳрорӣ шабеҳи шохоби пурталотуме ба маҷрои     умумии адабиёти охири асри Х1Х ва аввалхои асри ХХ дарпайваста, бо   ҳунари волои сухангустарӣ ва хислатҳои ҳамидаи инсониаш диққати   аҳли илму адаби замонаро то кунун ба худ кашидааст    .

Барҳақ аст, ки вай чун шоири ширинкалом дар байни мардум шуҳрати   беандоза дошта, нақши худро дар адабиёти бойи классикиамон ҳамчун донишманд, нависанда, хаттот шоири ба дилу дидаи мардум наздик гузоштааст. Туғрал каси маърифатпарвару илмдӯст, олиҳиммату қаноатпеша накӯкирдору мулоҳизакор қавихотиру ҳозирҷавоб буд. Беҳуда нест, ки то имрӯз ашъори дилангезу руҳпарвари Туғрал шарики ғаму шодии мардуми тоҷик гардида, сазовори этибору интишори дӯстдорони каломи мавзун аст.

Нақибхон соҳиби қудрати баланду суханофаринӣ ва устоди комили   насри бадеъ буд. Вай марди пешқадами замон, аз хурофотпарастиву   миллатгароӣ худро канор мекашид. Офаридаҳояш ҷаззобу дилкаш ва   равону пурмазмунанд. ӯ захираву нозукиҳои забони ҳазорсолаи модарии худ- форсии тоҷикиро ба дараҷаи воло медонист. Бо хондани эҷодиёти ӯ, шакарин ва ширингуфтории лаҳни ин шоири нозукбаёнро ҳар яке мо бо осонӣ эҳсос мекунем.

 

Саид САИДОВ

Хонданд 275
ДАР ИСФАРА  «НАЙРАНГИ БУЗУРГ» НАДОШТАНД

Ҳафтаномаи «Фараж» 1 августи 2018 сол таҳти № 31, матлаберо рӯи чоп овардааст, ки муаллифаш Ахмедов Абдуазиз Насимович, сокини шаҳри Хуҷанд мебошад.

Ахмедов Абдуазиз ба унвони Прокурори Генералӣ, Вазири корхои дохила, Раиси Суди Олӣ ва Раиси Бонки миллӣ муроҷиат намуда, худро ҷабрдида муаррифӣ карда, амали мақомоти судӣ, пешбурди тафтишоти пешакии кормандони бонкиро найранги бузург ҳисобида, фаромӯш кардааст, ки маҳз худи ӯ сабабгори асосии сар задани ин қазия гаштааст. 

Ахмедов А.Н. бо ифодаи «Шоҳкории ҳуҷҷатсозӣ» раванди ба расмият даровардани ҳуҷҷатҳо, риоя нашудани Дастурамали 186 «Дар бораи тартиби додани қарз ва ҳисоб кардани фоиз дар ташкилотхои қарзӣ»-и Бонки миллии Точикистон ва дар ин асно ғайриқонунӣ дода шудани маблағи қарзро қайд намуда, иброз медорад, ки аз тарафи кормандони филиали ЧДММ ТАКХ «Арванд» дар шахри Исфара ҳуҷҷатҳо нодуруст тартиб дода шуда ва ҳатто ба сохтакорӣ даст задаанд. 

Бояд гуфт, ки мувофиқи  Дастурамали БМТ № 199 «Дар бораи тартиби додани қарзҳои хурд дар ташкилотҳои молиявии хурд» ҳангоми бастани шартномаи қарзӣ ҳамаи шартҳое, ки аз рӯи он қарз пешниҳод мегардад, пешакӣ қайд карда шуда ба тариқи кушоду равшан фаҳмонида мешавад. Чунончи маблағ, мӯҳлат, намуди асъор, меъёри фоизии қарз, меъёри фоизии самараноки солона, санаи баста шудани шартнома, шакли пешниҳоди қарз, таъминот, тартиби бозпардохти қарз. Тартиби бозпардохти қарз дар сурати ба таъхир афтодани он ё азнавташкилшавии шахси ҳуқуқӣ, мушаххасоти тарафҳо, маълумот дар бораи таърихи қарзӣ ва ғайра. 

Доири сохтакории ҳуҷҷатҳо барои гирифтани қарз, ба монанди дархост барои қарзгирӣ аз 13.10.2015 сол, варақаи назоратӣ (мониторинг) аз 15.10.2015 сол ва ғайра, ки қарзи бонкӣ барои харидани хонаи истиқоматӣ аз шаҳри Исфара ба маблағи 110 000 сомонӣ дода шудааст, чунин иброз медорем, ки ҳангоми санҷиши ҳуҷҷатҳо барои қарз, кумитаи қарзии Ташкилот ҳамаи ҳуҷҷатҳои барои қарзгирӣ пешниҳодшавандаро ба таври дақиқ ва муфассал таҳқиқ менамояд. Дархости қарзӣ ба таври стандартӣ пур карда шуда, варақаи мониторинг инчунин аз рӯи стандартҳо, дар асоси ҳуҷҷатҳои дохилии ҶДММ ТАҚХ «Арванд» ва Дастурамалҳои БМТ пур карда шудаанд. 

Ахмедов А.Н. бояд як нуқтаи муҳимро дарк намоянд, ки ташкилот маблағи қарзиро пас аз пурра ва ҳаматарафа омӯхтани ҳуҷҷатҳои пешниҳодшуда, хулосаи аввал аз тарафи кумитаи қарзии филиал ва пас аз он хулосаи қатъиро Кумитаи қарзии саридора қабул менамояд. Дода шудани маблағи қарзӣ ба шаҳрванд Аминҷонов Р.Н. гаравдеҳ Шаидова М.М. ба маблағи 110 000 сомонӣ дар Саридораи ҶДММ ТАҚХ «Арванд» тасдиқ шудааст. Кумитаи қарзии Ташкилот мақоми мустақил буда, аз шӯъбаҳои дигар вобастагӣ надорад, яъне ба қарори Кумита дахолат карда наметавонанд. Маблағи қарзӣ аз тарафи Ташкилот бо чунин тарз баррасӣ карда мешавад.

а) Ба расмият даровардани дархости қарзӣ ва ҷамъ намудани ҳуҷҷатҳо. 

б) Сипас, мутахассисон амволи ба гарав гузошташавандаро ҳаматарафа таҳқиқ менамоянд.   

в) Парвандаи қарзӣ ба Кумитаи қарзии филиал ворид гашта, мавриди баррасӣ қарор мегирад.  

г) Баъдан, парвандаи қарзӣ, пас аз ислоҳи эродҳои Кумитаи қарзии филиал ба Кумитаи қарзии Саридора пешниҳод мегардад.  

д) Танҳо пас аз тасдиқи Кумитаи қарзии Саридора, шартномаҳои қарзӣ ва шартномаҳои ипотека омода карда мешаванд.  

Сохтакорӣ – ин қалбакисозӣ, дидаву дониста таҳрифнамоӣ, ҷаллобона ивазкунӣ (аслиро бо қалбакӣ) ифода менамояд. Аз тарафи кормандони филиали ҶДММ ТАКХ «Арванд» дар шаҳри Исфара созишнома/шартномаи стандартӣ ва пас аз он, барои таъмини шартномаи қарзӣ, шартномаи ипотекӣ баста шудааст, аз ин рӯ, ягон хел сохтаркорӣ, дидаву дониста таҳрифкунӣ, ивазкунии аслӣ ба қалбакӣ ҷой надорад. 

Доир ба манфиатдор будани Аминҷонов Шукур Неъматович, ки бародари қарзгир ба ҳисоб меравад, қайд менамоем, ки қарз дар Саридораи ҶДММ ТАКХ «Арванд» тасдиқ шудааст ва аъзоёни Кумитаи қарзии Саридора кӣ будани Аминҷонов Р.Н. ва Аминҷонов Ш.Н.-ро намедонанд.

Мувофиқи шартномаи мазкур, амволи ғайриманқул, ки дар суроғаи ш. Хуҷанд, маҳаллаи 34, хонаи 4, ҳуҷ. №39 ҷойгир шудааст, ва ба шахрванд Шаидова Марҳамат Мирзоевна тааллуқ дорад ба гарав гирифта шудааст. Бояд гуфт, ки раванди пурраи қарзӣ дар Ташкилот мувофиқи қонуни ҶТ «Дар бораи ташкилотҳои маблағгузории хурд», Дастурамалҳои Бонки миллии Тоҷикистон ва тартибу низомномаҳои дохилии Ташкилот амалӣ карда мешавад. Мутобиқи қисми 2 боби 40-и Кодекси граждании ҶТ қарз ин воситаҳои пулии дар асоси пардохт, мӯҳлатнокӣ, таъминнокӣ, баргардонидан ва мақсаднокӣ дода мешавад. Яъне, муқаррароти мазкур шартҳои асосӣ мебошанд. Созишнома/шартномаҳои қарзӣ баста намешаванд, агар дар онҳо маблағ, муҳлат, меъёри фоизӣ, мақсади қарз ва таъминот нишон дода нашуда бошанд. Дар сурати набудани яке аз муқарраррот, созишнома/шартномаи қарзиро беэътибор донистан мумкин аст. Амвол ҳамчун, таъминоти аз тарафи қарзгир иҷро шудани ӯҳдадориҳои шартномаи қарзии мазкур мебошад ва баъдан амволи ба гарав гузошташаванда, яъне амволе, ки аз рӯи шартномаи ипотека ба гарав гузошта мешавад, тавсиф ёфтааст.  

Шартномаи гарав ҳатмӣ (на мустақил), ки қисми ҷудонопазири шартнома/созишномаи қарзӣ мебошад, бояд аввал созишномаи асосии заминавӣ, бо нишон додани ҳамаи шартҳои қарздиҳӣ ва пас аз он шартномаҳои ёрирасон, ба монанди шартномаи ипотека, баста шавад. Вале, азбаски шартномаҳои ипотека тасдиқи нотариалӣ ва бақайдгирии давлатиро тақозо мекунанд, ва дар қонуни ҶТ «Дар бораи нотариати давлатӣ» ва Дастурамали тартиби ба ҷо овардани амалҳои нотариалӣ аз тарафи нотариусҳои давлатии идораҳои нотариалии ҶТ гуфта шудааст, ки «амалиёти нотариалӣ зимни пешниҳоди ҳамаи ҳуҷҷатҳои зарурӣ ва пардохти боҷи давлатӣ ба ҷо оварда мешаванд ва ба ҷо овардани амалиёти нотариалӣ мумкин аст мавқуф гузошта шавад, дар сурати зарурати талаб кардани маълумот ё ҳуҷҷатҳои иловагӣ аз шахсони воқеӣ ва ҳуқуқӣ ва таҳти санҷиш қарор додани ҳуҷҷатҳо». 

Мақсади қарз дар созишномаи қарзӣ нишон дода мешавад, ва дар қонун ба таври возеҳ навишта шудааст, ки «ба шарте, ки қарз барои харидан ё сохтани чунин ё дигар бинои истиқоматӣ ё ҳуҷра, барои таъмири асосӣ гирифта шуда бошад», дар созишномаи қарзӣ мақсад ба таври возеҳу дақиқ навишта шудааст. Инчунин, шартномаи ипотека натанҳо дар мавриди пешниҳоди қарз барои харидан ва сохтани хонаи истиқоматӣ баста мешавад, он дар дигар ҳолатҳо яъне дар ҳолатҳои пешниҳоди қарз ба дигар мақсадҳо низ ҳамчун шартномаи ипотека баромад менамояд.

Ахмедов А.Н. менависад, ки маблағи карзиро Аминчонов Р. гирифта, ба эхтиёҷоти худ сарф намудааст ва дар масъалаи гирифтани маблағи қарзӣ, ки ӯ ҳамчунин гаравдеҳ дар шахсияти модараш хонаи истиқоматии худро оид ба таъминоти иҷроиши ӯхдадориҳо пешниҳод намудааст, худро ҷабрдида ва фиребхурда нишон медихад. Ӯ менависад, ки зиёда аз 8 моҳ маблағи қарзро пардохт намудааст. Инҷо як савол ба миён меояд, ки бо кадом сабаб ӯ модарашро барои ба гарав мондани хонаи истиқоматии худ ба ташкилоти қарзӣ розӣ намуд ва ҳамчунин маблағи қарзиро давоми зиёда аз 8 моҳ пардохт намудааст, ҳол он ки ӯ бо Аминҷонов Р. ягон муносибати хешу таборӣ надошт ва маблағи қарзро нагирифтааст. Магар Ахмедов А.Н. дар инҷо манфиатдор набуд? 

Ба гуфтаи Ахмедов А.Н. ҳангоми омода намудани ҳуҷҷатҳо, кормандони филиали ЧДММ ТАКХ «Арванд» дар  шахри Исфара ӯҳдадории қарзӣ доштани Аминчонов Р.-ро ба назар нагирифтаанд. Қайд менамоем, ки ҳангоми пешниҳод шудани ҳуҷҷатхо барои гирифтани қарз ва таҳлил намудани онҳо аз тарафи кормандони Ташкилот маълум гардид, ки Аминчонов Р. дар ҳақиқат дар назди ҶСК «Бонки Эсхата» ӯҳдадории қарзӣ дорад. Пас аз маълум гардидан, кормандони Ташкилот ба Аминҷонов Р. гуфтанд, ки Шумо бояд ӯҳдадории худро дар назди ҶСК “Бонки Эсхата” иҷро намоед, вагарна Ташкилот ба Шумо қарз дода наметавонад. Сипас Аминчонов Р. ба ташкилот маълумотномаи ҶСК «Бонки Эсхата»-ро оид ба надоштани қарз, яъне, ӯҳдадории қарзӣ, пешниҳод намуд. Пас аз он, кормандони Ташкилот барои  ба расмият даровардани ҳуҷҷатҳо оғоз намуданд.       

Бояд гуфт, ки ҳамаи ҳуҷҷтҳои ба расмиятдаровардашаванда дар Ташкилот аз ҷониби Бонки миллии Тоҷикистон, аудиторҳои беруна, аудиторҳои дохилӣ ҳангоми санҷиши фаъолияти ҶДММ ТАКХ «Арванд» гузаронидашаванда, тафтиш карда мешаванд.

  Оиди масъалаи «Муфаттиш Олимов» бояд зикр намуд, ки дар асоси баррасии аризаи Ахмедов А.Н., прокурори шаҳри Исфара нисбати шахсони масъули филиали ҶДММ ТАКХ «Арванд» дар шаҳри Исфара, барои ғайриқонунӣ додани қарз, аз рӯи моддаи 265 КҶ ҶТпарвандаи ҷиноятӣ оғоз намуда буд.

 Бояд гуфт, ки оғоз намудани парвандаи ҷиноятӣ барои вайрон намудани қонунгузории амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба дода шудани қарз асос ҳисобида намешавад. Инчунин, мехостем қайд намоем, ки дар парвандаи ҷиноятии мазкур кирдори ҷиноятӣ, яъне тарафи воқеӣ, қасди бад мавҷуд нест, зеро қарз аз тарафи шахсони манфиатнадошта, тасдиқ шудааст, бинобар он, айбдориро аз рӯи парвандаи ҷиноятӣ на прокуратура, балки танҳо суд муайян карда метавонад. 

Тафтиши парвандаи мазкур якчанд маротиба боздошта шуда, дар охир бо дастрасии хулосаи эскпертизаи хатшиносии давлатӣ қатъ карда шуд. Ҳамзамон Ахмедов А.Н. аз  гӯё ғайриқонунӣ боз доштани парвандаи ҷиноятӣ шикоят карда, бекор кардани онро мехост. Вале аз сабаби он ки нисбати Филиали ҶДММ ҳеҷ як далеле пайдо нашуд, макомоти тафтиш парвандаро қатъ кард.  Дар ин раванд дар суди ш. Хуҷанд парвандаи гражданӣ оид ба рӯёнидани маблағи қарзӣ аз хисоби амволи дар гаравбуда, воқеъ дар суроғаи ш. Хуҷанд, маҳаллаи 34, хонаи 4, ҳуҷ. №39, ки ба шаҳрванд Шаидова Марҳамат Мирзоевна баррасӣ шуда истода буд.

Ахмедов, ҳамчун намояндаи гаравдеҳ ба суд дар навбати аввал бо аризаи даъвогии муқобили даъво оиди беэътибор донистани шартномаи ипотека ва баъдан бо ариза дар бораи тағйир додани асоси аризаи даъвогии муқобили даъво дар бораи беэътибор донистани шартномаи ипотека аз 31.10.2015 ба суди шаҳри Хуҷанд муроҷиат намуд. Вале дар рафти баррасии судӣ,  далелҳои дар аризааш оварда тасдиқи худро наёфтанд ва дар натиҷа Судяи суди шахри Хуҷанд пас аз пурра ва ҳаматарафа таҳлил намудани далелхои дар парванди мазкур мавҷуд буда, Ҳалнома аз 10.11.2017 сол аз рӯи парвандаи №2-268/17 оид ба даъвои Филиали ҶДММ ТАКХ «Арванд» дар ш. Исфара нисбати ҷавобгар Аминҷонов Раҳимҷон Неъматович ва гаравдеҳ - ҳамҷавобгар Шаидова Марҳамат Мирзоевна дар шахсияти намояндаи ваколатдори вай Ахмедов А. Н. оиди ситонидани маблағи қарзи бонкӣ аз ҳисоби амволи ба гарав гузошташуда бароварда, даъвои Филиали ҶДММ ТАКХ «Арванд» дар ш. Исфараро пурра қонеъ кард. Бояд қайд кард, ки дар раванди баррасии парвандаи граждани Ахмедов А.Н. ҳамчун намояндаи гаравдеҳ Шаидова М. хост, то баррасии парвандаро бо баҳонаи он ки парвандаи ҷиноятӣ боз шудаасту тафтишот идома дорад ва гӯё байни парвандаи ҷиноятӣ ва парвандаи гражданӣ алоқамандӣ вуҷуд дорад, мавқуф гузошта шавад. Ӯ дар ин бора чанд маротиба муроҷиат намуд. Судяи суди шахри Хуҷанд пас аз омӯзиш ва таҳлили ҳуҷҷатҳо дархости пешниҳоднамудаи Ахмедов А.Н.-ро рад намуд. Зеро, ягон алоқамандӣ вобаста ба оғоз шудани парвандаи ҷиноятӣ, тафтиши он ва баррасии парвандаи гражданӣ оид ба руёнидани маблағи қарзи аз ҳисоби амволи ба гаравгирифташуда мавҷуд набуд. Фикр мекунем, ки судяи Суди шахри Хучанд дар охир хулосаи холисонаи худро баровард.

Шаидова Марҳамат Мирзоевна - гаравдеҳ дар шахсияти намояндааш Ахмедов А.Н. бо ҳалномаи қабулнамудаи Судяи суди шаҳри Хуҷанд розӣ нашуда, бо шикояти кассатсионӣ нисбат ба ҳалномаи Суди шаҳри Хуҷанд аз 10.11.2017 оид ба парвандаи №2-268/17  Судя Мирасилзода А.А. дар бораи бекор кардани ҳалномаи Суди шаҳри Хуҷанд аз «10» ноябри 2017 с. аз рӯи парвандаи №2-695/17 муроҷиат намуд.

Дар марҳилаи кассатсионӣ бошад, пас аз таҳлили ҳамаҷонибаи ҳуҷҷатҳо ва баррасии ҳалномаи Судяи суди ш. Хуҷанд аз 10 ноябри соли 2017 ҳукми оид ба парвандаи №2-268/17 қабул шударо бетағийр гузошта, шикояти кассатсионии намояндаи гаравдеҳ Ахмедов А.Н-ро беқаноат мононд.  

Ҳалномаи суди мазкур ба қувваи қонунӣ даромада, варақаи иҷро дода шудааст. Ҳоло бошад, дар асоси ҳалномаи судӣ ва варақаи иҷро истеҳсолоти иҷро оғоз карда шуда, амалиёти иҷроиш давом дорад. 

Филиали ЧДММ ТАКХ «Арванд»

дар шаҳри Исфара

Хонданд 406

Хабари-рӯз

Календар

« Октябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.