.

Alternative flash content

Requirements

Get Adobe Flash player

Материалы отфильтрованы по дате: Сентябр 2018 - || ФАРАЖ

Ба Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи

 Президенти ҶТ, мӯҳтарама  Раҳмон Озода Эмомалӣ

Аз редаксия: Вобаста ба он ки чӣ гуна соли 2008 бародарон Қурбоновҳо бе ягон ҳуҷҷати қонунан тасдиқшуда, бо роҳи сохтакорӣ намудани ҳуҷҷатҳо ва гумроҳ сохтани Комиссияи қонунигардонии молу мулк ҳуҷҷати ғасби заминҳои хоҷагии деҳқонии «Хушдилон»-ро соҳиб шуданд, Маркази тадқиқоти журналистии Тоҷикистон шаш сол қабл тадқиқоти журналистӣ гузаронида, дар шумораи №47 (312) аз санаи 21 ноябри соли 2012 ҳафтаномаи «Фараж» таҳти унвони «Иштибоҳи қонунӣ?!» ба нашр расонид. Воқеан, дар иртибот ба ҳамин масъала ҳисоботи прокуратураи генералии ҶТ аз соли 2009 ба Ҳукумати ҷумҳурӣ низ мавҷуд мебошад. Баъди се соли баҳсҳои судӣ, оқибат суд «мӯйро аз хамир ҷудо намуд»-а ба қавле адолатро барқарор кард, ки дар ин маврид низ тавассути ҳафтаномаи «Фараж» (№17 (438) аз 22 апрели соли 2015) таҳти унвони «Ҳақ ба ҳақдор расид» мақолае нашр гардид. Вале мутаассифона дар муҳити имрӯзаи кишвар чунин менамояд, ки новобаста ба ҳалномаҳои судӣ ва амру қарори прокурору раиси мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ, то зинаи мақоми олии кишвар ҳали мушкилро таҳти назорати худ нагирад, мушкил тавре буд, ҳамон гуна боқӣ мемонад. Муаллифи муроҷиати мазкур тӯли се соли охир даҳҳо бор ба мақомоти гуногуни кишвар вобаста ба иҷрои ҳалномаи судӣ муроҷиат намудааст, аммо мақомот бо ҳар гуна баҳона ва ё надидаву ношунида гирифтан то имрӯз сари ин масъала хомӯшиву беамалиро ихтиёр намудаанд. Суоле ба миён меояд, баъди мавҷуд будани ҳалномаҳои судӣ, ки аз ғайриқонунӣ ғасб намудани замин, қалбакӣ будани ҳуҷҷатҳои ҷониби муқобил ва бартараф намудани монеаҳои эҷоднамуда дарак медиҳанд ва амру қарорҳои дахлдори прокурору раиси шаҳр оиди иҷрои ҳалнома кадом қуввае дар шаҳри Ваҳдат вуҷуд дорад, ки пеши роҳи иҷроиши онҳоро бастааст? Ин навбат ҳафтаномаи «Фараж» муроҷиати бевоситаи шаҳрванд Собиров Гулмаҳмадро ба Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ Раҳмон Озода Эмомалӣ, ки санаи  19 сентябр ба Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ Раҳмон супорида шудааст, нашр менамояд. Боварии комил дорем, ки таваҷҷӯҳи бевоситаи Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти ҶТ ба масъалаи мазкур дар таъмини адолати судӣ ва ичроиши амру қарорҳои дахлдор мусоидат хоҳад намуд.     

Муҳтарам Роҳбари Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон!

Хоҷагии деҳқонии «Хушдилон» воқеъ дар шаҳри Ваҳдат, ҷамоати деҳоти Баҳор, деҳаи Пистамазор, дар асоси Қарори Раиси шаҳри Кофарниҳон аз 29 сентябри соли 1994 таҳти № 430 дар қитъаи замини масоҳаташ 1,94 га ташкил дода шудааст. Бо Қарори Раиси шаҳри Ваҳдат №26 аз 13 январи соли 2010 аз ҳисоби заминҳои хоҷагии «Баҳор» қитъаи замини иловагӣ 0,78 га ба хоҷагии деҳқонии «Хушдилон» вобаста карда шудааст. 

Хоҷагии деҳқонии мазкур аз тарафи саҳмдорон самаранок истифода шуда, ҳамасола ҳосили хуб рӯёнида мешуд. Пардохтҳо ва молиёти муайяннамудаи давлат аз рӯзи ташкилёбии хоҷагии деҳқонӣ пардохт карда мешаванд. Илова бар ин, дар асоси дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, муҳтарам Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҳисоби шахсии кормандони хоҷагии деҳқонӣ дар заминҳои лалмӣ тахминан дар масоҳати қариб 2,0 га замин боғи дарахтҳои мевадиҳанда ва сояафкан ташкил карда шудааст. Мутаассифона, новобаста аз мавҷуд будани ҳалномахои суди тули чанд соли охир ашхоси маълум бо амалҳои ғайриқонунӣ бо роҳи сохтакорӣ намудани ҳуҷҷатҳо ба фаъолияти муназзами хоҷагии деҳқонии мо монеа эҷод мекунанд. Аз ҷумла, бародарон Қурбоновҳо, - Камолиддин ва Абдувоҳид, истиқоматкунандагони шаҳри Ваҳдат, ҷамоати деҳоти Симиганҷ, деҳаи Сари чинор, сохторҳои давлатиро бо пешниҳоди ҳуҷҷатҳои сохтакоришуда ва аз ҷониби суд ва мақомоти дахлдор бекор гардида, ба иштибоҳ андохта, монеи фаъолияти хоҷагии деҳқонии мо шуда истодаанд.

Бояд гуфт, соли 2008 Қурбоновҳо Қарори Раиси шаҳри Кофарниҳон таҳти № 432 аз 14 декабри соли 2002-ро сохтакорӣ намуда, масоҳати замини 0,36 гектарро ба 1,66 га табдил дода, пас аз сохтакорӣ намудани қарорҳои Раиси шаҳри Кофарниҳон,  Қурбонов Абдувоҳид бо истифода аз хуҷҷатхои сохтакорикардашуда ба Комиссияи қонунигардонии молу мулк дар шаҳри Ваҳдат муроҷиат намуда, моҳи декабри соли 2008 онҳоро қонунӣ гардонидааст. Моҳи январи соли 2009 мо аз қонунигардонии молу мулки Қурбонов А. огоҳ шуда, якчанд маротиба ба Комиссияи қонунигардонии молу мулки шаҳри Ваҳдат муроҷиат намуда, хоҳиш кардем, ки қарори комиссия оид ба қонунигардонии молу мулки Қурбонов А.-ро бекор кунанд, мутаассифона онҳо ягон чора наандешиданд. Маҷбур ба Комиссияи ҳамоҳангсоз оид ба қонунигардонии молу мулк дар назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муроҷиат намудем. 

Дар натиҷаи санҷиш аз тарафи масъулини ин Комиссияи босалоҳият камбудиҳои комиссияи қонунигардонии молу мулки шаҳри Ваҳдат ошкор карда шуда, санаи 27 феврали соли 2009 ба шаҳодатномаи қонунигардонии молу мулк аз 10 декабри соли 2008 №377, ки ба шаҳрванд Қурбонов Камолиддин дода шудааст, тағйирот ворид карда шуда,  молу мулки онҳо дар масоҳати замини 0,28 га эътироф карда шуд.

Қурбонов Абдувоҳид аз номи бародараш баромад намуда моҳи майи соли 2010 ба суди шаҳри Ваҳдат аз болои қарори комиссияи қонунигардонии молу мулк аз 27 феврали соли 2009 муроҷиат карда, бо ҳалномаи суд аз 18 августи соли 2010 қарори Комиссияи қонунигардонии молу мулки шаҳри Ваҳдат бекор карда шуд. Ин ҷо бояд қайд намуд, ки гарчанд байни хоҷагии деҳқонии «Хушдилон» ва Қурбоновҳо баҳс вуҷуд дошта бошад ҳам, ба мурофиаи судии суди шаҳри Ваҳдат моро ягон маротиба даъват накарданд. 

Дар асоси шикояти назоратии мо бо Қарори марҳилаи назоратии Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 18 апрели соли 2013  ҳалномаи суди шаҳри Ваҳдат аз 18 августи соли 2010 бекор карда шуда, парвандаи гражданӣ барои аз сари нав баррасӣ намудан ба суди ноҳияи Рашт фиристонида шуд. 

Бо ҳалномаи суди ноҳияи Рашт аз 6 январи соли 2015 даъвои Қурбонов Камолиддин Азизуллоевич бо ҷавобгарии Комиссияи қонунигардонии молу мулки Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Ваҳдат дар бораи бекор кардани қарори Комиссияи қонунигардонии молу мулки Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Ваҳдат №1 аз 27 феврали соли 2009 ва шаҳодатномаи қонунигардонии молу мулк аз 4 марти соли 2009 бинобар беасос буданаш рад карда шуд. 

Даъвои хоҷагии деҳқонии «Хушдилон» бо ҷавобгарии Қурбонов Камолиддин Азизуллоевич, ҳамҷавобгарии Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии шаҳри Ваҳдат, Кумитаи заминсозии шаҳри Ваҳдат дар бораи бекор кардани қарори Комиссияи қонунигардонии молу мулки шаҳри Ваҳдат №359 аз 5 декабри соли 2008 ва Шаҳодатнома дар бораи қонунигардонии молу мулки Қурбонов Камолиддин №377 аз 10 декабри соли 2008, ки аз тарафи Комиссияи қонунигардонии молу мулки шаҳри Ваҳдат дода шудааст, қонеъ карда шуда, вобаста ба танзим даровардани қитъаи замини иловагӣ 0,78 га, ки бо Қарори Раиси шаҳри Ваҳдат №26 аз 13 январи соли 2010 аз ҳисоби заминҳои хоҷагии «Баҳор» ба хоҷагии деҳқонии «Хушдилон» вобаста гардидааст, ҳалнома бароварда шуд.

Пас аз он, ки мо хостем ба истифодабарии замин идома диҳем. Қурбоновҳо боз бо ҳар роҳу восита ба истифодабарии замин монеа эҷод намуданд. Дар асоси аризаи даъвогии мо 5 декабри  соли 2016 суди шаҳри Ваҳдат вобаста ба бартараф намудани монеаҳо ва уҳдадор намудани Курбоновҳо ҷиҳати эҷод накардани монеаҳои минбаъда ҳалнома баровард. Мутаасифона, боз ҳам бо “шарофати” Қурбоновҳо то имрӯз мо замини ба хоҷагии деҳқонии “Хушдилон” вобасташударо истифода бурда наметавонем.

Дар асоси амри Прокурори шаҳри Ваҳдат “Оиди бетаъхир бартараф намудани  қонунвайронкунӣ” аз 26 феврали соли 2018 таҳти №1/1-171сод аз тарафи Раиси шаҳри Ваҳдат  бо қарор аз 30 апрели соли 2018  таҳти №1118  дар ҳайати 7 нафар кормандони масъули Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ дар шаҳри Ваҳдат комиссия  ташкил гардид. 

Гарчанде вазифаи асоси комиссияи ташкилкардашуда бартараф намудани монеагӣ бошад ҳам, аз моҳи апрели соли 2018 то имрӯз комиссия ягон маротиба ба сари замини баҳсӣ нарафтааст, бо ман ҳамчун шаҳси  истифодабарандаи замин ва Қурбоновҳо ҳамчун шахси  эҷодкунандаи монеа  сӯҳбат накардааст.  

Вобаста ба ғайриқонунӣ ғасб кардани замин ва сохтакорӣ кардани ҳуҷҷатҳо бо қарори Прокурори шаҳри Ваҳдат нисбати Қурбонов К.А. чанд сол пеш бо моддаҳои 338 ва 340 Кодекси Ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон парвандаи ҷиноятӣ оғоз карда шуда, аз сабаби гузаштани мӯҳлат пешбурди он дар истеҳсолот қатъ карда шудааст.  Дар асоси аризаю шикоятҳои якчанд маротибаи мо ба унвони Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Прокурори гененралии Ҷумҳурии Тоҷикистон ин қарори ғайриқонунии Прокурори шаҳри Ваҳдат бекор карда шуда, пешбурди  парвандаи ҷиноятӣ аз нав оғоз карда шуда буд. 

Аз мактуби Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №12/88 -16 аз 18 майи соли 2016 бармеояд, ки қарори собиқ муфаттиши Прокуратураи шаҳри Ваҳдат аз 30 октябри соли 2009 ҳамчун ғайриқонунӣ бекор карда шуда, барои гузаронидани тафтишоти иловагӣ ба ҳамон ҷо ирсол карда шудааст. Пас аз ин, аз ман якчанд маротиба баёнот гирифта бошанд ҳам,  аз натиҷаи гузаронидани тафтишоти иловагӣ ва тақдири парвандаи ҷиноятӣ ман ҳамчун ҷабрдида ягон хабар надорам.

Тавре огох гардидед, то имрӯз ҳалномаи суди ноҳияи Рашт аз 6 январи соли 2015, амри Прокурори шаҳри Ваҳдат аз 26 феврали соли 2018 таҳти №1/1-171сод ва Қарори Раиси шаҳри Ваҳдат аз 30 апрели соли 2018 таҳти №1118 бо сабабҳои гуногун то имрӯз иҷро карда намешаванд.  

Бобати ба иҷро расонидани санадҳои дар боло зикргардида, шахсан давоми соли 2018 чор маротиба хаттӣ, се маротиба ба рӯзи қабули Раиси шаҳри Ваҳдат, зиёда аз 30 маротиба ба қабули муовини Раиси шаҳри Ваҳдат Холиқзода Д ва шаш маротиба ба Прокурори шаҳри Ваҳдат муроҷиат намудам. Мутаасифона, онҳо маро бо ҳар баҳона гусел карда, аз иҷрои қарори қабулнамудаи худашон худдорӣ карда истодаанд.

Аз ин лиҳоз, аз ШУМО эҳтиромона хоҳиш менамоям, ки ҷиҳати ба иҷро расонидани ҳалномаи суди ноҳияи Рашт аз 6 январи соли 2015, амри Прокурори шаҳри Ваҳдат аз  26 феврали соли 2018 ва Қарори Раиси шаҳри Ваҳдат аз 30 апрели соли 2018 мусоидат намоед.  

Бо эҳтиром: Собиров Гулаҳмад

Замима мегарданд:

1)ҳалномаи суди ноҳияи Рашт

2)ҳалномаи суди ноҳияи Ваҳдат

3)амри прокурори шаҳри Ваҳдат

4)қарори раиси шаҳри Ваҳдат

5)ҷавоби суди шаҳри Ваҳдат

Суҳбати ҷолибе доштем бо шахси соҳибмаърифат ва озодандеша, шаҳрванди Канада, ҷаноби Парвизи Шаҳчароғӣ, дар мавриди сиёсат ва дин, пайдоиши решаҳои ифротгароӣ ва раҳ ёфтани андешаҳои таассубӣ ба зеҳни мардум.

- Ёд дорам даҳ сол қабл аз ин ба кишвари мо ташриф оварда будед, имрӯз онро чӣ гуна мебинед?

- Воқеан дуруст мегӯед, 10 сол қабл ба Тоҷикистон омада будам. Ин даҳ соли дигар моҳшуморӣ мекардам, ки кай фурсат даст бидиҳад, ки боз ба Тоҷикистон оям. Чун Тоҷикистонро порае аз сарзамини бузурги ниёгони мо медонам. Бо мардумаш ҳамеша муҳаббат меварзидам ва ҳамчунин ҳам ҳаст. Вақте аз Ванкувери Канада тавассути Франкфурти Олмон ба ҳавопаймои «Сомон-Эйр» нишастам, шояд барои Шумо боварнокарданист, садои тоҷикиро шунида, ашк дар чашмонам ҳалқа мезад, мисли ин, ки ба хонаи худ мерафтам ва бастагонамро медидам.

Барои ман ва ҳамаи мо меҳанпарастон ҳавзаи тамаддуни ориёии   форс муқаддасу бузург аст. Ман бо вуҷуди он, ки бо баъзе иллатҳо Эронро тарк намуда, чанд соли ахир шаҳрвандии Канадаро пазируфтаам, шунидани ҳарфи ниёгон ҳамеша хуш аст. 

Ман ба ҳайси як эронии Канада гоҳо фикр мекунам, ки чаро Эрон ба ҷои дастгирии размандагони мазҳабӣ дар кишварҳои даргир сармояи худро барои рушди кишварҳои ҳамсоя ва ҳамзабонаш мисли Тоҷикистон ва Афғонистон сарф намекунад. Бубинед, ки агар сармояҳои Эрон чанд соле қабл барои пружаҳои бузурги энергетикии Тоҷикистон равона мешуданд, имрӯз ба манфиати тамоми минтақа, бахусус Афғонистон буд. Ин танҳо назари ман нест, балки назари кулли меҳанпарастон аст, ки ба умеди дер ё зуд ба ҳувияти мардумӣ расидани Эронанд. Бар ин боварем, ки рӯзе захираҳои бузурги нафту гази Эрон барои ободии ҷумҳурии ҳамсояву ҳамзабон мисли Тоҷикистон ва аз чанголи ҷангу хушунат ва фақр раҳо ёфтани Афғонистон равона хоҳад шуд. 

Чаро ба ин мутмаинам? Бубинед, ки имрӯз дар ҷомеаи Эрон, ки фарҳанги қадима ва ориёӣ дорад, ифротгароӣ кам ва шояд комилан ба назар намерасад. Он чӣ, ки Шумо мебинед ин ғолибан хушунати давлатӣ ва ҳукуматӣ аст, ки эътибори Эронро дар ҷомеаи башарӣ паст мезанад. 

- Яъне барои мардуми одии Эрон ин эҳсос бегона аст?

- Бале, бубинед, ки имрӯз ба Эрон гардишгарони (сайёҳони) зиёде аз кишварҳои Амрико, Аврупо ва Чину Ҷопон ташриф меоранд ва ман то ҳанӯз нашунидаам, ки мардуми одӣ бо онҳо муомилаи дурушт дошта бошанд. Баръакс мисли мардуми Тоҷикистон хеле меҳмоннавозу таҳаммулпазиранд. Имрӯз беш аз шаст ҳазор хонавода дар Эрон сабт шудаанд, ки ҳамасола гардишгарони хориҷиро ба таври ройгон пазироӣ мекунанд. Назири ҳамин чиз дар Тоҷикистон низ зиёд ба мушоҳида мерасад. 

Даҳ соли қабл, ки ба Тоҷикистон омада будам, камбуди барқу газ ва мисли ин  ба назар мерасид. Он рӯзҳо дар шаҳри Хуҷанд яке аз дӯстонам нақл кард, ки дар баъзе рустоҳо фасли зимистон ҳатто то ду соат барқ медиҳанд.  Роҳҳо ноҳамвор ва хатарнок буданд. Ҳавопаймоҳои куҳнаи шӯравӣ парвоз мекарданд, ки хеле тарсовар буд. Имрӯз мебинам, ки фурудгоҳҳо хеле зебо ва замонавӣ шудаанд, ҳавопаймоҳо  ҳама «Боинг», ки аз сервиси хизматрасонии кишварҳои Ғарб ҳеҷ фарқе надорад. 

Шаҳрсозӣ, ки ин чанд соли охир рух додааст, барои ман боваркарданӣ набуд. Бо ҳамаи он сармояе, ки Эрон дорад,  дар Теҳрон ин қадар хиёбону иншооти нав бунёд нашудааст. Ин сохтмонҳое, ки тӯли даҳ сол Шумо бунёд кардед, дар Теҳрон ба муддати чиҳил сол насохтаанд. Як масҷид, ки бо унвони «Масҷиди Мусаллои Теҳрон» маъруф аст, ки аз «Кохи Наврӯз»-и Шумо бештар нест, вале онро беш аз сӣ сол месозанд ва маблағи бамаротиб бештаре ҳам сарф кардаанд, вале ҳанӯз тамом нашудааст. «Кохи Наврӯз»-ро, ки ба ин зудӣ сохтаед ва меъмории беназири он, ки ҳувияти миллӣ дорад, ҳазор раҳ беҳтар аз сохтмонҳои ошуфтаву на классик ва на мудерни Теҳроншаҳр аст, ки инро ба шумо ба ҳайси мудири як ширкати сохтмони шаҳрсозӣ арз мекунам. Биноҳое, ки дар Душанбе дидам, ҳама дар доираи санъату ҳунари миллӣ бо омезиши модерн сохта шудаанд. Кайфияти сохтан хеле арзишманд буда, асари ҳеҷ меъмории бегона ба назар намерасад. Ба лиҳози покизагии шаҳрӣ ва рафтори иҷтимоӣ ҳамаи инҳо воқеан ҳам нишони пешрафтагист. 

- Лутф кардед…

-Ман ин ҳарфҳоро на ба хотири хушоянд будан ба Шумо мегӯям. Бовар кунед, ман рушди кишвари Шуморо ба даврони шоҳони Паҳлавӣ дар Эрон муқоиса кардам ва ба баъзе дӯстони тоҷики худ гуфтам, ки ҳаргиз носипосӣ накунед. Бубинед, ки чӣ гуна Эрони давраи Муҳаммад Ризошоҳи Паҳлавиро, ки обод буд, озод буд ва рӯҳияи пешрафта дошт, мазҳабиён дар як лаҳза ба хоки сиёҳ нишонданд.

Ҳамин гуна афроди носипос, бо вуҷуди он, ки зиндагӣ хуб буду мардум эҳсоси амният мекарданд, дар давраи Шоҳ низ дар Эрон ба назар мерасид. Бубинед, ки мардум ҳамеша ва дар ҳама ҷо зиндагии хубтару беҳтар аз бударо мехоҳанд. Имрӯз агар дар Ванкувери Канада аз мардум суол кунед, ҳамин шикоятеро мешунавед, ки музд кам аст, шуғл нест… Дар Канада беҳтарин хадамот ба ниёзи мардум ҳамеша расидагӣ мекунад, як соати кор ҳади ақал 12 доллар аст, вале боз ҳамин ҳарфҳоро мешунавед…

- Яъне носипосӣ гоҳе метавонад ба вазъи бадтаре замина гузорад? 

- Бале.  Манзури ман аз ин ҳарфҳо ин аст, ки мехоҳам мардуми тоҷикро ҳушдор диҳам: -Ун иштибоҳе, ки мо солҳои 1979-и қарни гузашта кардем, шумо накунед. Ҳамаи ин мушкилоти иҷтимоӣ ҳал шуданист. Нагузоред, ки аз ин вазъ муллову диндорони шумо истифода баранд. Инҳо, ки сари қудрат омаданд, на танҳо мол, балки илму фарҳанг, мактаб, зеҳн, андеша, имон ва виҷдони шумо ва ҳатто шодиву хурсандии шуморо ҳам хоҳанд бурд… 

Вале барои ман ин чиз шигифтовар аст, ки ҳанӯз даҳ сол пеш ҳангоме ки бо мардуми шумо гуфтугӯ мекардам, номи онҳо бештар ориёӣ буд. Имрӯз вақте дар ҷодаҳо бо ронандагони ҷавони токсӣ, ки беш аз 20-22 сола нестанд, суҳбат мекунам, исми ҳамаашон арабӣ аст. Шояд ибтидо ба назар расад, ки ин ҳеҷ айб надорад. Аммо…  Ба фарзанд гузоштани номи бегонаи арабӣ ва ор кардан аз номи зебо ва пурмаънои тоҷикӣ худ нишонаи мазҳабӣ будани андеша ва афкори волидайн аст, ки хатар дорад. 

Шумо имрӯз як испониёӣ ё инглисро намебинед, ки ба фарзандаш номи миллати бегона, мисли туркӣ, арабӣ ё олмониро гузорад ва ё ҳадди ақал ин амал сартосарӣ нест. Порсизабонон ягона мардуманд, ки таърих, фарҳанг ва кеши онҳо бо номашон пайванде надорад. Имрӯз, вақте ки  дар Аврупо номамонро мегирем, моро бо араб яке мебинанд, яъне фарқ намегузоранд. Ин яке аз нишона ва намунаҳост, ки аз мазҳабӣ шудани зеҳни мардум дарак медиҳад.

-Имрӯз дар Тоҷикистон феҳристи номҳо тоҷикӣ тартиб дода шудааст, ки бояд шаҳрвандон ҳангоми номгузорӣ аз он истифода кунанд…

- Ин ба унвони ҳимоя аз арзишҳои миллӣ ва муқобила бо бегонагароӣ хеле хуб аст. Ин кор ҳатто дар баъзе кишварҳои Аврупо низ ҳаст.

-Хуб, ба унвони дигар нишонаҳо чӣ далел доред?

- Нишонаи дигар давлатгурезӣ аст. Чизе, ки дар Эрон рух дода буд, яъне ҷудоии миёни давлат ва ҷомеаву миллат… Имрӯз бояд  хеле нигарон буд, ки ҳизбҳо ва ҳаракати диниву мазҳабӣ бо таблиғоти нарм миёни мардум ва давлат ҷудоӣ наандозанд. Бубинед, таълимоти онҳо ҳарчанд хилофи сохти демократӣ аст, онҳо бештар аз демократия ва озодиҳои ҳуқуқи инсон ҳарф мезананд, мардумро фирефта мекунанд. Имрӯз мушкили Тоҷикистон демократия нест. Қувваҳои радикал мехоҳанд бо истифода аз демократия ва боварии мазҳабии мардуми тоҷик сари қудрат биёянд ва мутмаин бошед, ки баъд аз як моҳи қудрати онҳо дигар нишоне аз демократия нахоҳад монд. 

 Сохти демократӣ низ бо ҳамаи хубиҳош баъзе мушкилоти ҷиддӣ дорад. Имрӯз дар Канада ва ё як кишвари дигари аврупоӣ онҳоеро, ки ба ДИИШ ҳамроҳ шудаву даст ба қатлу куштор задаанд, аз Сурияву Ироқ бозмегардонанд ва гоҳе мешавад, ки як ҳимоятгари варзида онҳоро аз додгоҳ озод мекунад ва боз пайи ҳамун кори наҳсашон мераванд. 

Нагузоред, ки мисли Эрон мардумро бо ҳамаи он, ки донишманду соҳибилм буданд, гумроҳ кунанд. Беш аз чиҳил сол аст, ки аз ун демократияи ваъдашуда танҳо зоҳир боқӣ мондааст…  

-Бале, ҳамин сохтори демократӣ боиси сари қудрат омадани шахсиятҳое мисли Мусолинӣ ва Гитлер дар ҷомеаи пешрафтае мисли Аврупо гардид… Суоли дигари ман ин аст, ки сохти давлати моро ба унвони дунявӣ ва секулярӣ мешиносанд. Яъне мо ин мувозинатро ҳамеша нигаҳ медорем, ки дин аз давлат ҷудо бошад. Назари Шумо дар ин маврид?

- Роҳи интихобкардаи Шумо сад дарсад дуруст аст. Ин бузургтарин арзиш аст, ки дар баъзе ҳолатҳо дар шароити Тоҷикистон аз сохти демократӣ ҳам афзалиятҳои бештаре дорад. Дар кишварҳои Ховар бояд дин ҳеҷ гоҳ ба умури давлат ва ҳукумат дахолат накунад. Ин на танҳо назари ман, балки назари бузургони андеша аст, ки ҳамеша таъкид мекунанд. Агар мо ба дарозои таърихи худ назар андозем, ҳатто беш аз ду ҳазор сол қабл, ки подшоҳони мо аз мафҳуми демократия огоҳ набуданд, ҷудо будани динро аз умури давлатӣ ба хубӣ эҳсос мекарданд. Ҳамин раводорӣ, ки дар сарзамини бостонии мо динҳо паҳлуи ҳамдигар бо муросову оштӣ қарор доштанд, гувоҳи ин аст. Агар давлат динӣ мебуд, яҳудиён ҳанӯз дар давлати Куруш ба сарзамини мо роҳ намеёфтанд ва ба осоиш зиндагӣ намекарданд. Худи Куруши бузург яке аз маъруфтарин секюлорҳо дар замонаш буд. Агар ин тавр намебуд, вақте Куруши Кабир ба Бобул ворид мешуд, худои онҳо Мардукро ситоиш намекард ва эҳтиром намегузошт. Дар давлати ӯ бобулиён бо дини худ, яҳудиён бо дини худ ва форсҳо бо дини худ буданд ва ӯ ҳамаи инро гиромӣ медошт. Ҳатто дини Зардуштиро, ки аксарияти мардум ба он эътиқод доштанд намегузоштанд, ки бар дигар динҳо ғолиб бошад, бартарият дошта бошад. Пас ин идеяи ҷудоии дин аз давлат дар фарҳанги ниёгони мо ҳамеша будааст. Пешвои муаззами Шумо-Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон вориси Куруши Кабир аст, ки ба қадри ин арзишҳои бунёдӣ мерасад.

Шояд ҳамин ҳувияти фарҳангӣ аст, ки имрӯз мардуми эронӣ даст ба тазоҳурот мезананд. Мехоҳам қиссаеро ба Шумо нақл кунам. Чанде қабл ҳангоми Наврӯз дар Эрон будам. Ба руфтагаре (ҷорӯбкаш), ки ҳар субҳ роҳ мерӯфт ба хотири ҷашни Наврӯз чизе туҳфа кардам. – Чӣ рӯзи баде расидааст, -мегуфт бо таассуф рӯфтагар. Чӣ шуд? -суол кардам аз ӯ. Сар такон медод ва мегуфт, ки рӯзе нест, ки даруни ин ашғол (партов) чанд китоби мазҳабиеро пайдо накунам. Чун рӯфтагар мӯйсафеди мутаассибе буд, чизе нагуфтам, вале андеша кардам, ки бубин кор то куҷо расидааст. Бо вуҷуди он, ки шабакаҳои телевизиони давлатӣ аз субҳ то шом бо охундҳои худ таблиғи дину мазҳаб мекунанд, мардум китоби эшонро дар партовгоҳҳо меафкананд. 

Чаро ин тавр шуд? Ҷомеаи имрӯз ҷомеаи сад соли пешин нест. Мардум гуфтор рафтори рӯҳониёнро муқоиса мекунанд ва ба хулоса меоянд.  

-Пас чӣ омилҳо сабаб гардид, ки ҳукумати шоҳӣ сарнагун шуд?

- Яке аз мушкилии ҳукумати шоҳӣ дар он буд, ки хондану таҳқиқи рисолаҳои динии Оятуллоҳ Ҳумайнӣ дар ҷомеа мамнуъ буд. Касе намедонист, ки оқои Ҳумайнӣ дар китобҳояш чӣ навишта буд. Касе намедонист, ки аввалин шахси мухолифи ҳаққи райъи занон дар интихобот ҳамин оқои Ҳумайнӣ буд. Охундҳо ба майдон фурӯ рехтанд, давлат онҳоро саркӯб кард, вале асли аъмоли эшонро ошкор накард. Мардум чун аз назару андешаҳои аслии Ҳумайнӣ огоҳ набуданд, китобҳои ӯро хонда ва таҳқиқ накарда буданд, фиреб хӯрданд. Олимон ва сиёсатмадорони Шумо бояд гуфта ва навиштаҳои мутаассибони диниро таҳқиқ ва ташреҳ кунанд ва ба гӯши мардум бирасонанд, то ҷомеа аз хатари эшон огоҳ бошад. Ҳумайнӣ китобҳое дошт бо унвони, «Кошиф-ул хитоб», «Кашф-ул-асрор», ки дар онҳо тамоми идеологияи давлати исломиро ташреҳ карда буд. Ин китобҳоро ҳатто рӯшанфикрони мо нахонда буданд, ки вакилон, ҳуқуқдонҳо, сиёсатмадорон аз ҷабҳаи миллӣ то ҷангароён буданд ва аз соири кишварҳои мутараққии ҷаҳон пушти ӯ гирд омаданд. Китобҳои Марксу Ленинро хонда буданд ва метарсиданд, ки идеологияи коммунистӣ дар Эрон ғалаба накунад, вале аз идеологияи мазҳабӣ ғофил монданд. Ҳол он, ки дар Тоҷикистон таълимоти марксистӣ нуфуз пайдо кард ва хуб, ки вазъи он мисли Афғонистону Эрон нашуд. Бубинед, ки имрӯз дар Афғонистон на амният аст, на оромӣ ва на озодӣ. Таассуб то ҷое кашидааст, ки бонуи бегуноҳеро мисли Фархунда бо иттиҳоми ҳарфи беҳудае ваҳшиёна дар хиёбон сангсор карданд.

Манзури ман ин аст, ки ба ҳарфҳои зоҳирии ашхосе мисли Кабирӣ ва ҳизби ӯ фирефта нашавед. Вақте аз Ҳумайнӣ пурсиданд, ки ҷомеаи исломӣ чӣ гуна мешавад, посух дод, ки мисли ҷумҳурии Фаронса. Пурсиданд, ки озодии исломӣ чист, гуфт, ҳама озоданд ва ҳатто коммунистон. Вале вақте ки вориди Эрон шуданд, нахустин коре, ки даст заданд, куштори коммунистон ва дигарандешон буд. Дар соли 1367 хуршедӣ чанд ҳафта танҳо ҷавононе, ки синнашон зери 30 буд, беш аз чаҳор ҳазор нафар дар зиндонҳо ба дор кашида шуданд. Ҳатто беморонеро, ки ба пой намеистоданд, аз дасташон мебардоштанд, то сарашон ба ҳалқаи дор расад. Ин гуфтаҳои тахайюлии ман нест, балки ҳар яки ин санад, аксҳо ва филмҳо дорад. Ман ҳанӯз дар бораи қатли нахустин вазири зан Фаррухрӯ Порсо, ки вазири омӯзишу парвариш буд, сарфармондеҳу афсарони артиш, ки сарсупурдаи Ватан буданд ва онҳое, ки бенишон нопадид шуданд, чизе нагуфтаам. Инро занони мо намедонистанд. Вақте сӯи хиёбон раҳпаймоӣ мерафтанд ва нидои «Дуруд ба Ҳумайнӣ» мезаданд, рӯсариву ҳиҷоб надоштанд ва касе аз охундҳо намегуфт, ки аввал рӯсарӣ кун, баъд ба тазоҳуроти мо ҳамроҳ шав. Аммо Ҳумайнӣ, ки ба Ватан баргашта рафтанд ба дидораш, гуфтанд ҳар кас, ки ҳиҷоб надорад, роҳ надиҳед ва муҷозот кунед.  

Имрӯз, ки Кабирӣ ва атрофиёни ӯ ҳарфи зебо мезананд, чун ба қудрат расанд, аз охундҳову толибон ҳеҷ фарқе нахоҳанд дошт.  Дар мазҳаби шиа истилоҳе ҳаст бо унвони «тақия». Инҳо тақия мекарданд, ки маънии он то замоне, ки сари қудрат нестӣ нияти аслии худро пинҳон дор.  Яъне, дурӯғ гуфтану фиреб карданро фатво доранд. Шумо нагузоред, ки онҳо дар Тоҷикистон низ тақия кунанд. Нагузоред, ки нияти аслии онҳо аз назари мардум пинҳон монад. 

Агар чаҳор нафари онҳоро ба телевизион даъват бикунеду як рӯзноманигори қавии забондон суол диҳад, ки Бобои мулло оё чаҳор зан гирифтан дар ислом дуруст аст? Оё дуруст аст, ки духтарон дар мактабу донишгоҳҳо таҳсил накунанд? Оё дуруст аст, ки духтари ноболиғро ба шавҳар диҳанд? Метавонад, ки инкор кунад? На! Болотар аз ними ҷамъияти Тоҷикистон, яъне беш аз чаҳор миллион зан аст ва вақте хостаҳои аслии онҳоро фаҳмиданд, бовар дорам, ки ҳатман ба даҳонашон мезананд.  

-Боз кадом кори муассиреро бояд анҷом диҳем, ки ифротиён дар ҷомеа нуфуз пайдо накунанд?

- Шумо дидед, ки як рӯҳонӣ бо кори манфиатоваре дар ҷомеа даст зада бошад? Аввалин коре, ки бояд карда шавад, онҳоро аз манобеи молиашон ҷудо бикунед. Бояд ҳамеша пайгирӣ шавад, ки пул барои онҳо аз куҷо меояд. Бояд ҳисоби бонкии онҳо таҳти назорат бошад. Бубинед, ки имрӯз мову шумо агар мехоҳем, ки коре бикунем, душвории маблағгузорӣ пеш меояд, вале дар Аврупо дар ихтиёри Кабирӣ ва монандҳои ӯ садҳо ҳазор евро гузошта шудааст. Имрӯз чаро як нафар коргар барои пайдо кардани ғизо мушкилӣ мекашад, вале инҳо, ки ҳеҷ ҷо кор намекунанд, имкон доранд, ки ҳар сол ҳаҷ раванд? Чаро, ки бозориёну мардуми мутаассиб, ки бехудона аз думболашон медаванд, эшонро аз лиҳози пул таъмин мекунанд. Аз таассубу бесаводии мардум аст, ки худашон дар тиҳидастиву бечорагӣ қарор доранд, вале аз ҳисобашон мулло ду се зан дораду зиндагии хонаводагиаш аз ҳама имконот бархурдор аст. Худашон намедонанд, ки ин эътиқоду муҳаббати кӯр-кӯронаашон рӯзе ба сарашон бало меорад. Шумо бояд дар ин замина кор баред, ки таассуб аз замири мардум решакан шавад.

Хуб ин, ки мақомоти қудратӣ ифротиён ва террористонро пайгирӣ ва ҳабс мекунад, ҳанӯз мисли даравидани рӯи алаф аст. Яъне мисли буридани як гиёҳи ҳарза, ки ҳанӯз решааш дар замин пинҳон аст, мақомоти амниятӣ вазифаи худашонро анҷом медиҳанд, ки дуруст аст, яъне ҷомеаро безарар мегардонанд. Вале зери ин реша бояд тамоми риштаҳои давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ кор кунанд, то ин гиёҳи мурдор дигар сабз нашавад.   

Дигар коре, ки дар ин замина муҳим аст, ҳар ифротгароеро, ки дар дохили ҳукумат аст бояд берун кард.  Дастгоҳи давлативу девону артишу амният бояд аз ҳар одаме, ки назару андешаи ифротӣ дорад,  пок шавад.  Касе, ки занаш рӯсарӣ мекунаду намегузорад, ки духтараш дар донишгоҳҳо таҳсилашро идома бидиҳад, ӯ дунявӣ ва ё ба истилоҳи дигар секюлорӣ нест, балки боварманд аст. 

Дар Қуръон ҳарфе дар мавриди ҳиҷоб нест. Агар касе мехоҳад, ки дар ин маънӣ ба Қуръон истинод кунад, наметавонад далеле пайдо кунад. Ҳиҷоби фарогирро ифротиён оварданд, чунки абзори контроли мардум аст. Ман аз чанд охунди шинохта суол кардам, ки оё дар Қуръон ояте ҳаст, ки ҳиҷоб гирифтанро барои ҳамаи бонувон ҳатмӣ шуморад? Ҳама инкор мекарданд, вале иддао мекарданд, ки гарчӣ далели нақлӣ надорад, ҳароина ақлӣ аст. Яъне гарчанде, ки дар китобҳо зикраш нарафтааст, инҳо ба «ақл» дарёфтаанд, ки беҳтарин василаи контрол аст. 

Ҳиҷоб барои ифротиён мисли парчам аст. Чун парчамашон аз даст рафт, дигар қудратро ҳам аз даст медиҳанд. Метавонанд дар ҳолати зарурат аз ҳама чиз гузашт кунанд, аммо ҳиҷобро раҳо нахоҳанд кард. Дар байни вакилону вазирону мудирон набояд онҳое бошанд, ки дузанаву сезанаанд ва ё муҳити хонаводагиашон сатрпӯш бошанд. Чун шахси давлатманд яъне корманди мақомот, ки дузана аст, чӣ гуна метавонад аз ҳуқуқи зан дифоъ кунад, ки аз шартҳои муҳими давлати дунявӣ ва демократӣ аст? 

- Ҳарфҳои Шумо дар боби парчам ва ҳиҷоб, воқеан ҳам ҷолиб буд…

- Бубинед, ки агар ин ҷо сад зани саркушода муқобили як зани ҳиҷобдор қарор бигирад, занҳои саркушода дарҳол бо эҳсоси хатар  худро ҷамъ мекунанд. Чун афкори онҳо ифротӣ нест ва мағзашон олуда нашудааст. Вале зани ҳиҷобдор агар касе ташхис диҳад, ки занҳои саркушода мурдору муртаданд омода аст, ки ҳамаи инҳоро пора-пора бикунад. Дар сари ӯ ҳамеша ин андеша ҳаст, ки ман бартарам, ҷойгоҳам назди Худо болотар аст ва ҳақ дорам, ки ҳамаи мардумро довар бошам.  Ислом чун ба сиёсат омехт аз намодҳое (рамзҳо) мисли таблиғу ҳуҷум иборат хоҳад буд, ки пайравони худро аз дигарон тафовут медиҳад. 

Вақте мо динро ба унвони як мавзӯи фардӣ нигоҳ мекунем, ниёзе ба тазоҳур надорем. Ман метавонам бо ҳар дину оине, ки дорам,  равам дар хона намоз гузорам ва бо Худои худ бо оромиш ниёиш кунам. 

Вале исломи радикалӣ мехоҳад қудрати худашро нишон бидиҳад. Фаразан дар Истамбули Туркия, ки аслан на кишвари аврупоисту на осиёист, масҷидҳои зиёде ҳаст. Аммо теъдоде аз мусалмонон ба ҷои он, ки бираванд дар масҷид намоз гузоранд, бештари вақт дар сари роҳу хиёбонҳо ин корро анҷом медиҳанд. Чаро? Мехоҳанд қудрати худро ба намоиш бигзоранд, мехоҳанд, ки заҳри чашм бигиранд, дар дили мардум тарсу ваҳшат эҷод мекунанд, то дар онҳо эҳсоси озодӣ набошад, ҳарфи дилашонро гуфта натавонанд. 

-Чаро вақте ки бо аз ин диндорони мутаассиб дар шабакаҳои иҷтимоӣ баҳс мекунӣ, дарҳол бо ҳарфи дурушт ва алфози қабеҳ посух медиҳанд?

- Усули баҳси инҳо ҳамин аст. Тавре ки дар боло гуфтам, онҳо ҳеҷ баҳсро қабул надоранд.  Аслан ба дин ҳам эътиқод надоранд ва онро ба ҳайси як абзори зиндагӣ истифода мекунанд.  Дар байни мусалмонони одӣ мардуми поке низ ҳастанд, ки ҳатто мӯреро озор намедиҳанд. Ба зиндагӣ ва эътиқоди касе ҳам кор надоранд. Вале ифротиҳо бо ин ҳама дигаронро наҷасу муртад эълон доштаанд, омодаанд, ки даст ба куштору қатл зананд. 

Чаро мо мисли онҳо, ки шеваи ваҳҳобиро пеш гирифтаанд ба дуруштиву лафзи қабеҳ баҳс намекунем. Мисли онҳо таҳдид ба қатлу сар задан намекунем, чунки касеро ва ҳатто ҷонвар ва ё дарахтеро ба хотири зинда буданаш озор надодан ҷузъе аз омӯзаҳои куҳани фарҳанги ниёгонамон будааст. Ба хотири ин, ки зерсохти фикрии мардуми тоҷик, ҳофизаи таърихии он аз азал гиромӣ ва пок доштани чаҳор унсур обу хоку боду оташ аст. Чӣ ҷои баҳс, ки инсон ва ё ҷонвареро озор диҳад? Хӯи меҳрубонӣ ҳазорсолаҳо дар хуни мардуми тоҷик парвариш ёфтааст. Бубинед, ки теъдоди ҳамаи ифротгароён дар Тоҷикистон як дарсад ҳам нест. (Онҳо ҳам, ки мағзашон шустушӯ шудааст ва дигар аслу насаби худро фаромӯш кардаанд, дигар тоҷик нестанд, балки як ваҳҳобиву салафиву таҳрирӣ ҳастанд, ки бо вуҷуди кам будани теъдодашон хеле хатарноканд). 

- Пас барои шустушӯи мағзӣ нашудани ҷавонон  чӣ бояд кард? 

- Барои ҷомеа бештар ун касоне хатарноканд, ки аз кӯдакӣ шустушӯи мағзӣ мешаванд. Чаро аксари интиҳориёни афғон мардуми пашту ҳастанд? Чаро, ки онҳоро аз хурдӣ дар мадрасаҳои Покистон ба ин кор омода мекунанд. Чаро як марди бузургсол аз ин фирқа даст ба интиҳор намезанад, вале ҷавононро ба ин кор раҳнамоӣ мекунад? Чаро ки бовар надорад, ки худро тарконаду муҷиби куштори чанд одами бегуноҳ шавад, биҳишт меравад. Ин корро танҳо ба хотири сарвату қудрат мекунад. Толибон дар Афғонистон пойгоҳҳо доранд, ки дар онҳо кӯдаконро аз хурдсолӣ ба террор таълим медиҳанд. Ҳатто дар Сурия ҷангиёни ДОИШ курдону эзидиҳоро мекуштанд ва кӯдакони онҳоро дуздида дар ӯрдугоҳҳо бомба бастану сар задану кушторро меомӯхтанд. Дар мағзи онҳо хушунату бадбиниро нисбати дигарон ҷо мекарданд. Илми равоншиносӣ собит намудааст, ки ҳар қадар инсон ҷавонтару содаву камақлтар бошад, шустушӯи мағзии он кори сахте нест. 

Мо кӯдакони худро аз кӯдакистонҳо чунин тарбия диҳем, ки дурусту бадро бо хирад санҷад. Бояд илму дониш омӯзад. Ҳар қадар инсон аз хурдӣ ба донишу маърифат алоқамандӣ пайдо кард, ҳамон қадар рушд мекунад, аз таассубу ҷаҳолат дур мешавад. Яъне бояд ба фарзандони худ шеваи дуруст андешиданро биомӯзем. Ҳар андешае, ки то синни ҳафт-ҳаштсолагӣ ба мағзу зеҳни кӯдак ҷой кардед, то охири умр ба он содиқ мемонад. Пас дуруст нест, ки ба ҷои мазҳабу хурофоту чизи дигар ба кӯдак илму маърифат омӯзем? 

Имрӯз гумон мекунам Тоҷикистон ба фаъолияти як ниҳоде ниёз дорад, ки шояд ба унвони як Созмони парвариши андеша роҳандозӣ шавад. Ин созмон бояд аз тариқи расонаӣ кардани ормонҳои миллӣ, андешаҳои солим, суханрониву шеъру суруд, филмҳои ҳунариву мустанад ба афкори мардум роҳ ёбад. Ҳамбандон, яъне узви ин созмон метавонанд олимон, сиёсатмадорон, устодони дабистонҳо бошанд. Гирди ин созмон бояд шахсиятҳои шинохта, донишварону андешамандон ҷамъ шаванд ва пеши мардум бираванд ва бо забони содаву фаҳмо, бо забони коргару кишоварз бо онҳо суҳбат бикунанд. Бубинед, чи аҳзоби ғайридинӣ дар тамоми навоҳиву шаҳристонҳо дафтари (сохтори) худро дорад. Вале мутаасибони динӣ аз ҳар минбари масҷид, ки дар шаҳраку рустоҳо ҳаст, ба унвони дафтару ситоди худашон истифода мекунанд. Бояд Шумо нагузоред, ки масҷидро инҳо ба унвони як пойгоҳи сиёсӣ, ҳизбии худ истифода кунанд. Мо дар шаҳру рустоҳо бояд анҷуманҳое, ки тавонанд мардум ҷамъ шаванду ҷойгузини масҷидҳо бошад, дуруст кунем. Масҷид ҷои ибодат аст на баҳсу сиёсат. Ин бархӯрдҳое, ки Ҳукумати Шумо имрӯз бо масҷидҳо дорад, яъне маҳдуд кардани мавъизаҳои сиёсии динӣ комилан дуруст аст ва хилофи ҳеҷ қавонини башарӣ нест.

- Сипос барои як суҳбати фарогир ва самимӣ. 

- Банда низ сипосгузорам, ки як имкони мусоид барои баёни назару андешаҳоям фароҳам овардед.    

Мусоҳиб

Б. ҲАМДАМ 

Шумо дар Мусоҳиба
Шанбе, 29 Сентябр 2018 14:37

Аз донишҷӯӣ то ба профессорӣ

Устоди гиромиқадри мо Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ба синни мубораки 70 расиданд. Дар бораи устод тӯли ин солҳо таърифу тавсифи зиёде кардаанд, ки ба ҳамаи он меарзанд. Ман он суханҳоро такрор намекунам ва чанд хотираи худро оид ба он кас ба қалам медиҳам, ки шахсияти комил будани эшонро нишон медиҳад.

Шиносоии ман бо устод Иброҳим Кенҷаевич Усмонов ҳангоми донишҷӯӣ сурат гирифт. Соли 1987 мо 25 нафар довталабон шомили шӯъбаи навташкили журналистикаи Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон ба номи В. И. Ленин шудем. Асоси гурӯҳи моро ҷавонони 17- сола ташкил мекарданд. Вале ману Саъдулло Ҳайдаров аз онҳо 9 - 10 сол калон будем. Ман баъди хатми факултаи иқтисодии донишгоҳ ва адои хизмати аскарӣ, Саъдулло бошад, баъди хатми Омӯзишгоҳи омӯзгории шаҳри Панҷакент ва 8 соли собиқаи муаллимӣ дар деҳаашон барои омӯхтани журналистика ба факултаи филологияи донишгоҳ омада будем. Ниёзбек Қаландарову Рустам Назиров ҳам аз дигарон 5-6-солӣ калон буданд ва баъди хизмати аскариву собиқаи корӣ бо мо ҳамсабақ шуданд. Ҳамчунин Зайниддин Орифов ва Абдураҳмон Раҳмонов низ то дохил шудан ба донишгоҳ собиқаи кориву маҳсули эҷоди журналистӣ доштанд.  Ҳамин буд, ки ману Саъдулло худро байни ҳамкурсон чандон «пир» намедонистем ва бо ҳама дӯсту тифоқ будем. Ба мо аз журналистика аслан 3 нафар – шодравон Асадулло Саъдуллоев, Абдусаттор Нуралиев ва Иброҳим Усмонов дарс мегуфтанд.  

Вохӯрии мо бо устод Иброҳим Кенҷаевич нахуст дар рӯзҳои аввали курси якум ба вуқӯъ пайваст. Он кас ба синфи мо даромада, дар мавзӯи сару либоси донишҷӯён суҳбат карданд. Он замон пӯшидани шими ҷинс мӯд буд ва як шим 150-200 рубл қимат дошт. Маблағи мазкур баробари маоши якмоҳаи хабарнигори рӯзнома буд. Ман, ки одатан пӯшидани либоси озодро дӯст медорам, бо шими ҷинс ба дарс меомадам. Устод Усмонов пеши ҳамкурсон маро эрод гирифтанд, ки дигар бо шими ҷинс ба дарс наоям ва гарданбанд бастанро ҳам фаромӯш накунам. Журналист бояд либоси расмӣ пӯшад, таъкид карданд он кас. 

Он замон ҳанӯз донишҷӯёнро ба шиму костюм пӯшидану гарданбанд бастан маҷбур намекарданд. Боди бозсозӣ мевазид ва рӯҳияи демократии мардум боло мерафт.  Ман гуфтам, он чизеро мепӯшам, ки мақбул аст. Воқеан ҳам, он кас ба ақидаи шахсӣ эҳтиром мегузоштанд. Ҳамин тавр, дигар устод ба ман чизе нагуфтанд. 

Бояд ёдовар шуд, ки худи устод ҳамеша шиму костюм пӯшида, галстук мебанданд. Боре зимистони қаҳратуни замони муосир дар донишгоҳ, ки синфхонаҳо сард буданд ва ҳама, чӣ донишҷӯ ва чӣ муаллимон палто мепӯшиданд, устод таги шиму костюм ва куртаи сафеду гарданбанд дарс мегуфтанд. Он кас, ки мудири кафедра буданд, дар танаффус ба мо, чанд нафар муаллимон, ки палто пӯшида бошем ҳам, аз хунукӣ меларзидем, бо лабханд гуфтанд:

- Хунук аст, магар? Ман ку аз гармӣ палтоямро кашида, дар кабинет мондаам.

Баъд устод сирри гармшавиашонро гуфтанд: «он кас аз зери курта як жемпери ғафси пашмӣ пӯшида будаанд».

Устод ҳеҷ одати қасдгирии донишҷӯро надоштанд. Баъди баҳси шими ҷинс муносибати он кас ба ман бад нашуд. Баръакс, маро эҳтирому дастгирӣ мекарданд. Боре ман аз имтиҳони таърихи журналистикаи тоҷик ба як савол ҷавоби хуб надодам. Устод баҳои 4 монданӣ шуданд. Ман гуфтам, ки устод беҳтараш баҳои 2 монед, ман онро аз нав месупорам. Воқеан ҳам, ин дафъа ҷиддитар ба имтиҳон тайёр шудам ва баҳои аъло гирифтам. 

Ман ҳангоми дар курси сеюм таҳсил карданам, аз моҳи декабри соли 1989 як басти пурра ба ҳайси мухбири рӯзномаи навтаъсиси «Паёми Душанбе» ба кор даромадам. Бо кумаки устод И. Усмонов шӯрои олимони факултет маро аз ширкат дар дарсҳо озод кард. Ман акнун ҳуқуқ доштам, ки ҳар вақти дилхоҳ ва ҳатто пешакӣ санҷишу имтиҳонҳоро супорам. Он вақт донишҷӯён баҳоталабӣ намекарданд ва ман китобҳои назариявиро мутолиа карда, ба санҷишу имтиҳонҳо омода мешудам.

Баъди хатми курси дуюм, соли 1989 бо ибтикори Иброҳим Кенҷаевич аксари хамсабақони мо барои таҷрибаомӯзӣ ба рӯзномаҳои Ҷумҳурии Ӯзбекистон фиристода шуданд. Ҳадаф аз ин таҷрибаомӯзӣ дар баробари азхуд кардани малакаи касбӣ, боз шинос шудан бо ҳаёти тоҷикон ва баланд бардоштани рӯҳияи миллии онҳо буд. Аксар ба шаҳрҳои бузург  Тошканду Самарқанд ва Бухоро рафтанӣ буданд. Устод ману Рустам Назировро, ки собиқаи корӣ дар газетаи «Меҳнати коммунистӣ»-и Файзобод дошт, ба ноҳияи Бойсун тавсия карда, гуфтанд: 

- Шумо, ки соҳибкасб шудаед, бояд ба Бойсун равед ва ба гуногунранг шудани саҳифаи тоҷикӣ мусоидат намоед. Ҳоло ин саҳифа якрангу хонданӣ нест.  Фаромӯш накунед, ки аҳолии маркази ноҳия аксар тоҷик бошанд ҳам, вале ягон мактаби тоҷикӣ надоранд.  

Гуфтаи устод воқеият дошт. Вақте ба редаксияи газетаи «Ғалаба»-и Бойсун омадем, воқеан ҳам, масъули саҳифаи тоҷикӣ барои хонданӣ шудани он чандон талош надошт ва аксаран бо як мавод ё ҳикоя онро пур мекард. Бо омадани мо саҳифа ранги дигар гирифт ва маводи гуногунранг дар он ба чоп расиданд. Кӯшиши моро дида, масъули саҳифа ҳам ба ҷунбиш даромад ва маводи хонданӣ менавиштагӣ шуд. Рустам ҳамчунин бегоҳиҳо барномаи тоҷикиро дар радиои маҳаллии ноҳия ба роҳ монд. Натиҷаи ҳамин кӯшишҳо буд, ки баъдан ҳамон сол дар мактабҳои маркази ноҳияи Бойсун синфҳои тоҷикӣ кушода шуданд. 

Воқеан ҳам, устод И. К. Усмонов ҳисси баланди миллӣ доранд ва барои шинохти тоҷикон сайъу кӯшиши зиёде кардаанд.  Маҳз бо ибтикори он кас дар факултаи журналистика тадриси фанни тоҷикшиносӣ роҳандозӣ шудааст.

Устод баъди ҳафтае моро хабаргирӣ ба Бойсун омаданд ва дар деҳаи Бибиширин, дар хонаи директори мактаб, дӯсташон Халил Холов, ки мо ҳам он ҷо иқомат доштем, меҳмон шуданд. Мизбон ба хотири дӯсти дерин гӯсфанд куштанду танӯркабоб пухтанд. Устод моро низ дар катори меҳмонони обрӯманди ноҳия сари дастархон даъват карданд. Мо ҳам бо онҳо базм ороста, коняк нӯшидему кабоб хӯрдем. 

 Пеш аз хатми курси 4-ум, моҳи апрели соли 1991 мо барои бурдани таҳқиқоти сотсиологӣ серӯза ба ноҳияи Панҷ сафар кардем. Аз донишҷӯёни синфҳои болоӣ шунида будем, ки устод танҳо дар дарс сахтгиранд, вале фориғ аз он бо донишҷӯ муносибати баробар доранд. Ин гуфтаҳоро мо воқеан ҳам, ҳангоми меҳмонӣ ба хонаи ҳамсабақамон Холбегим Давлатова дар ноҳияи Панҷ эҳсос кардем. Устод бо мо якҷоя сари дастурхон менишастанд. Ҳамчунин бегоҳ, баъди бозгашт аз таҳқиқоти саҳроӣ бо Ҷамшед Қодирову Комил Алиев, Маҳмуд Шоев ва шодравон Рустамбек Миров нардбозӣ мекарданд.

Мо ба гурӯҳҳои 2-3-нафарӣ ҷудо шуда, барои таҳқиқоти сотсиологӣ мавод ҷамъ мекардем. Ману Саъдулло Ҳайдаров аз деҳае ба маркази ноҳия баргаштем ва хостем, ки дар қаҳвахонае хӯроки нисфирӯзӣ бихӯрем. Ин ҷо тасодуфан устод Усмоновро вохӯрдем, ки аз редаксияи рӯзномаи ноҳиявӣ баромада буданд. Он касро ба хӯрокхӯрӣ даъват кардем. 

- Майлаш, бо шарте бо шумо ба хӯрокхӯрӣ меравам, ки агар пулашро ман ҳисобӣ кунам, - исрор карданд Иброҳим Кенҷаевич. 

Мо ночор розӣ шуда, вориди қаҳвахона гардидем. Ҳарчанд барои ман, ки дар рӯзнома кор мекардам ва моҳе 250-300 рубл маошу ҳаққи қалам мегирифтам, зиёфат додани устод ҳеҷ мушкилӣ надошт. Воқеан, он вақт нархи ғизо дар ошхонаву қаҳвахона ва ҳатто тарабхонаҳо гарон набуд. Ба як рубл метавонистӣ, ки дар ошхона бемалол серӣ хӯрок бихурӣ.

 Ман пеш аз сафар дар дохили сумкаи суратгирии давраи шӯравӣ, ки хеле бузургҳаҷм аст, ба ғайр аз фотоаппарат боз 2 шиша коняки «Душанбе»-ро бо 2 баста шоколад ҷой карда будам ва доим онро бо худ мегардондам, то фурсати муносиб бо дӯстон нӯши ҷон бикунем. Вақти хӯрокхӯрӣ як шишаи онро аз сумка бароварда, «барои рафъи чангҳои деҳот», гуфтам. Устод монеъ нашуданд. 

Ман таҳти роҳбарии устод чанд сол кор ҳам кардаам. Охири моҳи октябри соли 1991 аз рӯзномаи «Тоҷикистон» ба шӯъбаи иқтисоди Радиои Тоҷикистон ба ҳайси муҳаррир ба кор омадам. Баъди як моҳ ҳайати роҳбарияти Кумитаи телевизион ва радиошунавонии Тоҷикистон иваз шуд ва И. К. Усмонов муовини раиси кумита таъин гардиданд. Он кас маро ба кабинети худ даъват карда гуфтанд, ки ба мо одамони соҳибкасб ва содиқ лозиманд. Бинобар ин мехоҳам туро сармуҳаррири ягон редаксияи асосии радио таъин кунем. Он кас ба ман редаксияи ахбор ва сиёсиро пешниҳод карданд. Ман гуфтам, ки талаби ягон вазифа надорам. Ба ҳар ҳол он кас маро муовини сармуҳаррири сарредаксияи иқтисоди радио таъин карданд. 

Бо даъват ва исрори устоди шодравон А. Саъдуллоев соли 1997-ум ман унвонҷӯи кафедраи телевизион ва радиошунавонӣ шудам ва баъди дифои рисолаи номзадӣ дар соли 2003-юм ба Донишгоҳи давлатии миллии Тоҷикистон ба кор омадам. Соли 2004-ум бо таъсиси кафедраи журналистикаи байналхалқӣ ба он ҷо гузаштам. Аввалан мудири кафедраамон устод А. Саъдуллоев буданд. Баъди он кас устод И. К. Усмонов мудири мо шуданд. 

Таҳти роҳбарии он кас кор кардан осону гуворо буд. Ҳаргиз сари муаллимон дод намезаданд ва баҳудаву беҳуда кор талаб намекарданд. Зеро медонистанд, ки муаллимон вазифаи худро медонанд ва онро аз сидқи дил иҷро мекунанд. 

И. К. Усмонов роҳбари илмии ман набошанд ҳам, ҳеҷ гоҳ маслиҳату дастгириро дареғ намедоштанд. Вақти дифои рисолаи номзадиву докторӣ низ маро дастгирӣ карданд.

Соли 2000-ум китоби нахустинам «Ҳақиқат ва дурӯғ»-ро омодаи чоп кардам. Вақте ки навиштани сарсуханро аз устод хоҳиш кардам, не нагуфтанд. Он кас дастхатро хонда, ба котибаашон матнро дикта карданд. Баъди як соат сарсухан омода шуд. 

Бояд гуфт, ки ман садоқат ба илм ва журналистика, кор кардан бо донишҷӯён ва муносибати самимиро бо онҳо аз устодон А. Саъдуллоев ва И. К. Усмонов омӯхтаам. 

 

Ҷовид Муқим, 

доктори улуми филология, профессор

Шумо дар Фарҳанг

Аз суди ноҳияи Шоҳмансур талаб карда шуд, ки барои бозпурсӣ вазири собиқи молияи Тоҷикистон Абдусалом Қурбониёнро даъват кунад

Вазорати молияи Тоҷикистон мегӯяд, моликияти “Тоҷпромбонк” – ро, ки ҳукми барҳамхӯриашро суд содир кардааст, ба хотири шакку гумонҳои мавҷуд дар қиматҳояш ҳабс кардааст. 

Ҷамшед Каримзода, муовини аввали вазири молияи Тоҷикистон, дар ин бора ҳангоми мурофиаи судӣ дар суди ноҳияи Шоҳмансури шаҳри Душанбе баёнот дод. Вай гуфт, вазорат ба дурустии нархҳое, ки бонк барои моликияташ ҳуҷҷатгузорӣ карда буд, шакку тардиди зиёд дошт, аз ин хотир, як комиссияи махсуси корӣ ташкил кард, то нархҳои воқеии онҳоро муайян кунад. 

Ҳуҷҷатҳои амволи ғайриманқули “Тоҷпромбонк” соли 2016 дар ихтиёри вазорати молия гузошта шуда буданд. Ҳукумати Тоҷикистон мехост барои ҷилавгирӣ аз муфлисии бонк 450 миллион сомонӣ дар шакли векселҳо кӯмак кунад. Бонк то ин рӯз ҳеҷ гоҳ муваффақ ба гирифтани ин пул нашуд, аммо ҳуҷҷатҳои 113 иншооти он ба маблағи беш аз 570 миллион сомонӣ дар вазорати молия монданд.

Соли 2016 «Тоҷпромбонк», дар қатори “Тоҷиксодиротбонк” ва “Агроинвестбонк”, ба камбуди маболиғи нақдӣ мувоҷеҳ шуд ва аз уҳдаи ҳисобӣ кардани пардохтҳояш пеши мизоҷон набаромад. Дар баробари нарасидани 450 миллион сомонӣ кӯмаки ҳукумат, моҳи феврали соли 2017 Бонки миллӣ муҷаввизашро бозхонд. 3 марти соли 2017 суди иқтисодии шаҳри Душанбе “Тоҷпромбонк” – ро муфлис эълон кард. 24 апрел раиси бонк – Ҷамшед Зиёев бо иттиҳоми “азхудкунӣ ва харҷи беҳуда” (моддаи 245) ва “қаллобӣ” (моддаи 247-и Кодекси ҷиноии Тоҷикистон) боздошт шуд. Таҳқиқро Прокуратураи генералӣ анҷом медиҳад.

Аммо тибқи банди 1, сархати 6 – и моддаи 65 – и Кодекси граждании Тоҷикистон бонк муваззаф буд, ки аввал талаботи шаҳрвандони амонатгузорашро қонеъ кунад. “Тоҷпромбонк” ин корро накард ва садҳо муштариаш натавонистанд миллионҳо сомонии хешро аз бонк гиранд. Бонк тасмим гирифт амволашро бифрӯшад ва бо муштариёнаш ҳисобӣ кунад, аммо чунин нашуд.

Вазорати молия 18 майи соли 2017 зимни як номаи хос бо имзои муовини якуми вазир Ҷамшед Каримзода аз вазири адлияи Тоҷикистон – Рустам Шоҳмурод хост, ки ҳуҷҷатгузории ҳама гуна моликияти фурӯхташавандаи “Тоҷпромбонк” – ро манъ кунад.  Далел ҳам ин буд, ки бонк аз вазорати молия қариб 124 миллион сомонӣ қарздор аст ва ин маблағ бо моликияти гаравӣ пӯшида нашудааст. Вазорати адлия бидуни ҳеҷ баҳс ва ба таври оҷил ин хостаи вазорати молияро бароварда кард. Рӯзи дигар – 19 май тамоми идораҳои нотариалии ин ниҳод дар саросари Тоҷикистон ва суди иқтисодии шаҳри Душанбе аз муовинони вазири адлия Хаким Мирсайзод ва Абдуманнон Холиқзода дастур гирифтанд, ки ба расмият даровардани хариду фурӯши амволи “Тоҷпромбонк” – ро қатъ кунанд. Ҳатто ба суди шаҳри Душанбе дастур додаанд, ки бо вазорати молия ҳамкорӣ кунад. Тибқи қонунгузории Тоҷикистон, ҳеҷ ниҳод ҳақ надорад, ки чӣ тавр кор карданро ба суд машварат диҳад, чӣ расад ба дастур.

22 майи соли 2018 Суди конститутсионии Тоҷикистон муайян кард, ки иқдомоти масъулони вазоратҳои молия ва адлия дар истифодаи шаҳрвандон аз ҳуқуқи конститутсионии худ ба моликият  монеагӣ кардаанд.

Солеҳҷон Ҷӯраев, амонатгузори “Тоҷпромбонк” ва ҳам узви раёсати Иттиҳоди байнулмилалии адвокатҳо  2 августи соли равон барои “бекор намудани амали ғайриқонунии мансабдорони давлатӣ” ба суди ноҳияи Шоҳмансур ариза навишт. Суд парвандаи гражданӣ боз кард.

Ҳанӯз 7 сентябри соли 2017 бо супориши Президент Эмомалӣ Раҳмон як ҳайати ҳукуматӣ таҳти раҳбарии Давлаталӣ Саидзода ва намояндагони дастгоҳи Президент, муовини якуми Прокурори генералӣ, раиси Бонки миллӣ ва раҳбари “Тоҷпромбонк” ҷаласа баргузор ва як санади ҳуқуқӣ – қарор қабул кард, ки пасандозҳои аҳолӣ саривақт баргардонида шавад. Аммо маълум шуд, ки дар вазоратҳои молия ва адлия кор ба бинишу фаҳмишҳои дигар пеш мерафт.

Пас аз он ки Суди конститутсионӣ вокуниш нишон дод ва Солеҳҷон Ҷӯраев ба суд муроҷиат карду суд парвандаи гражданӣ боз намуд, 13 августи соли равон Прокуратураи генералии Тоҷикистон низ зимни як амр дар бораи “фавран бартараф намудани қонунвайронкунӣ” аз вазорати адлия талаб кард, то аз ҳар гуна маҳдудияти ҳуҷҷатгузории моликияти “Тоҷпромбонк” даст бардорад. Дар ин санад гуфта мешавад, ки мувофиқи Низомномаи вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки бо қарори ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 декабри соли 2006 (№587) “Дар бораи вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон” қабул шудааст, вазорат ваколати ҳабс ва манъи ихтиёрдорӣ ба молу мулки ғайриманқулро надорад. Прокуратураи генералӣ вазорати адлияро муваззаф кард, ки аз натиҷаҳои иҷроиши ин амр хаттӣ гузориш диҳад.

Вазорати адлия рӯзи 15 август ба идораҳои нотариалии ҷумҳурӣ дастур дод, ки манъи амалиёти нотариалӣ нисбати молу мулки “Тоҷпромбонк”, ки бо мактуби вазорат аз 19 майи соли 2017 ва 6 феврали соли 2018 амалӣ мешуд, бардошта шавад.

 

100 миллион сомонӣ аз кист?

Ба иддаои вазорати молия, беш аз 124 миллион сомонӣ иборат аз 100 миллион маблағи асосии амонатӣ, 21 миллион ҷарима, 2, 5 миллион фоиз ва ҳам ҷаримаи ҳосилшуда аз он – 545 ҳазор сомонӣ таркиб ёфтааст. 

Аммо масъули “Тоҷпромбонк”, ки низ дар мурофиаи судии 21 сентябр дар суди ноҳияи Шоҳмансур ширкат дошт, мегӯяд, дар асл қарзи бонк аз вазорати молия 107 миллион сомониро ташкил медиҳад. Ӯ ба ин нукта ҳам равшанӣ андохт, ки 100 миллион сомонии вазорати молия қисмате аз он 450 миллион сомонии ҷудокардаи ҳукумат барои дастгирии ин бонк нест. Ба қавли ӯ,  вазорати молия барои амонати 100 – миллионааш аз соли 2014 ба баъд моҳона 650 ҳазор сомонӣ фоиз мегирифт. Ҷамшед Каримзода мегӯяд, ин фоизҳо барои тақвияти буҷаи кишвар истифода мешуданд.

Дар ҳамин ҳол, суоли мантиқие, ки пеш омад, ин буд, ки оё ба хотири 124 миллион сомонӣ вазоратҳои молия ва адлия ҳақ доштанд 572 миллион сомонӣ – ҷамъи маблағеро, ки моликияти “Тоҷпромбонк” баҳогузорӣ шудааст, ба гарав бигиранд? 

Муовини аввали вазорати молия дархости худ аз вазорати адлияи Тоҷикистонро бо он асоснок мекунанд, ки бо манъ кардани хариду фурӯши моликияти “Тоҷпромбонк” мехостанд на фақат амонати вазорат, балки маболиғи шаҳрвандони амонатгузори бонкро ҳам баргардонанд. 

Суоли дигар ин буд, ки оё ин маблағ ба худи вазорати молия тааллуқ дорад, ё афроди алоҳида? Бино ба иттилои расмӣ, 50 миллиони ин пул 23 январи соли 2014 зимни як шартнома миёни вазири молия Абдусалом Қурбонов (ҳоло Қурбониён) ва “Тоҷпромбонк” дар шахси раисаш Ҷамшед Зиёев бо солона 15 дарсад ба амонат гузошта шудааст. Шартномаи 50 миллиони дигарро ҳам бо ҳамон фоизу ҳамин шахсон 19 декабри соли 2014 расмӣ кардаанд. Аз сӯи дигар, бино ба бархе иттилои ҳанӯз таъйидношуда ин маблағ ба ду нафари алоҳида тааллуқ дорад, аммо чӣ гуна аз лиҳози қонунӣ арзёбӣ шудааст, маълум нест. Маҳз ин норӯшанӣ, аз нигоҳи Солеҳҷон Ҷӯраев, тақозо мекунад, ки Абдусалом Қурбониён, собиқ вазири молияи Тоҷикистон низ дар суд ширкат карда, ба ҳолатҳои кор рӯшанӣ андозад. 

Дар таҷрибаи бонкҳои дигар, аз ҷумла “Тоҷиксодиротбонк” ва “Агроинвестбонк” дида мешавад, ки вазорати молия бо ҳамчунин фаъолиятҳо, яъне гузоштани пули буҷа барои ба даст овардани фоиз дар бонкҳои хусусӣ машғул набудааст ва маблағе, ки барои бонкҳои рӯ ба муфлисӣ ҷудо кардааст, ҳамеша пуштибонии молии давлат аз онҳо будааст.

Ҷамшед Каримзода танҳо инро зикр кард, ки маблағи 100 миллион сомонии дар ихтиёри “Тоҷпромбонк” гузошташуда боқимондаҳои пулҳои буҷаи давлат аз соли 2013 аст. Аммо Солеҳҷон Ҷӯраев мегӯяд, ба пули буҷа будани ин 100 миллион сомонӣ шак дорад, зеро дар шартномаҳое, ки миёни собиқ вазири молия ва бонк баста шудааст, дар ин бора сухане нест. Ҷамшед Каримзода ва дигар намояндаи вазорати молия ҳам дар бораи буҷавӣ будани ин маблағ ягон ҳуҷҷат ё далели боэътимод пешниҳод накарданд.

Судя аз муовини вазири молия тақозо кард, ки тамоми ҳуҷҷатҳои зарурӣ барои субути маблағи вазорати молия будани 100 миллион сомониро ба суд пешниҳод кунанд. Агар пешниҳод карданд, оё ин иқдоми гирифтаи вазоратҳо дар мавриди манъи хариду фурӯши моликияти “Тоҷпромбонк” – ро ҷуброн хоҳад кард? 

Солеҳҷон Ҷӯраев мегӯяд, ин танҳо собит кардани аз куҷо пайдо шудани маблағ буда метавонад, на бештар аз ин ва ин ҳам маълум нест, ки оё вазорати молия барои чунин фаъолият – амонат гузоштани пули буҷа дар бонкҳои хусусӣ ҳаққи қонунӣ дорад, ё не. Вай мегӯяд, сухан дар бораи он меравад, ки вазоратҳои молия ва адлия дар маҳдуд кардани ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандон шарики ҷурм ҳастанд, зеро онҳо қариб як солу се моҳ барои фурӯши амволи бонк монеа эҷод карданд ва бояд ба ҷавобгарӣ кашида шаванд. Ба қавли ӯ, ба амали онҳо бояд баҳои ҳуқуқӣ дода ва маводи таҳияшуда ба Прокуратураи генералӣ фиристанд.

Солеҳҷон Ҷӯраев мегӯяд, дар ҳарду ҳолат ҳам масъулини вазоратҳо бояд барои кирдори ғайриқонунии худ пеши қонун ҷавобгар бошанд. Вай ин нуктаро ҳам зикр кард, ки дар давоми беш аз як сол амали вазоратҳои молия ва адлия ба шаҳрвандон – амонатгузорон зарарҳои зиёди маънавӣ ва моддӣ, ҳатто оқибатҳои вазнини мусибатангез оварда расонидааст.

Зимнан, амонатгузорони “Тоҷпромбонк” зимни шоҳидӣ дар суд гуфтанд, ки аз амали вазоратҳои молияву адлия зиёни зиёд дидаанд. Ба қавли онҳо, аз 19 майи соли 2017 то 15 сентябри соли 2018 афроде, ки моликияти бонкро дар музоядаҳо харида буданд, натавонистанд расман тариқи нотариусҳо онҳоро ба номи худ ҳуҷҷатгузорӣ кунанд, зеро вазорати адлия ин корро бо дархости вазорати молия манъ карда буд. Дар ин муддат амонатгузорон дар ба дари мақомоти давлатӣ гашта, роҳи ҳалли мушкили худро меҷустанд. Ҳатто дар ин миён як амонатгузори “Тоҷпромбонк” пас аз нокомӣ дар амри ба даст овардани маблағҳояш даст ба худкушӣ зад. Ин нуктаи то ҷое даҳшатангез ҳам зикр шуд, ки як теъдоди бузурги амонатгузорон мубталои маризиҳои руҳӣ шудаанд. 

Амонатгузорон аз вазорати молия ва адлия мехоҳанд хисороти моддию маънавие, ки дар пайи амалҳои онҳо расидааст, ҷуброн шаванд. 

Ҷаласаи навбатии суд 2 октябр таъйин шуд. Хаким Мирсайзод, яке аз муовинони вазири адлия, ки санади манъкунандаи ҳуҷҷатгузориҳои хариду фурӯши “Тоҷпромбонк” – ро имзо кардааст, бояд шунида шавад.

 

“Фараж”

Шумо дар Иқтисод
саҳ 2 аз 49

Хабари-рӯз

Календар

« Сентябрь 2018 »
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Минбари сардабир

  • симКАРта

    Дар ҳафтае, ки гузашт, дар шабакаҳои иҷтимоӣ ин калима аз…

Назарҳо

Яндекс.Метрика

 

Яндекс.Метрика

 

© «Фараж», 2011-2018. Истифодаи маводи сайти мазкур танҳо бо иҷозати хаттии идора мумкин аст.

Нишонии идора: шаҳри Душанбе, хиёбони Саъдии Шерозӣ, 16, ошёнаи 8.
Сайт бо кӯмаки моддии Free Press Unlimited сохта шудааст.